ΕΣ/Τ7/46/2005

Προγραμματικές συμβάσεις.Ο ασαφής προσδιορισμός των υποχρεώσεων των συμβαλλομένων μερών σε συνδυασμό με τη μη παράθεση αναλυτικού οικονομικού προϋπολογισμού του προγράμματος, την έλλειψη πρόβλεψης ρητρών, αλλά τη σαφή χρηματοδότηση της Δ.Ε.Υ.Α.Κ. από το Δήμο με ετήσιο συνολικό ποσό, οδηγεί το Τμήμα στην κρίση ότι πρόκειται κατ’ ουσία για ανεπίτρεπτη κατά νόμο (άρθρο 270 παρ. 1 σε συνδυασμό με το άρθρο 277 παρ. 8 του π.δ. 410/1995) επιχορήγηση της Δ.Ε.Υ.Α.Κ. από το Δήμο.

Δημοτικές επιχειρήσεις. Επιχορήγηση.(..)Κατάσταση :  Εκκρεμεί αποδοχή 
Δεν συνιστά ανεπίτρεπτη, κατ άρθρο 277 παρ.8 του ΔΚΚ, επιχορήγηση προς αμιγή δημοτική επιχείρηση, η αύξηση του μετοχικού της κεφαλαίου και καθώς και η σύναψη τραπεζικού δανείου, από τον ιδρυτή Δήμο, για τον ίδιο σκοπό.

Για την αύξηση του εταιρικού κεφαλαίου δεν συντάχθηκε πλήρης οικονομοτεχνική μελέτη και δεν αποδεικνύεται ότι η γενόμενη αύξηση συνδέεται όχι με την κάλυψη αποκλειστικά των λειτουργικών δαπανών αυτής και την αντιμετώπιση των οικονομικών της υποχρεώσεων, αλλά με την βελτίωση των παρεχόμενων απ' αυτή υπηρεσιών ή με την προσθήκη άλλων δραστηριοτήτων στους καταστατικούς της σκοπούς. Συνεπώς καταβολή αυξημένου κεφαλαίου από το Δήμο αποτελεί στην ουσία χρηματοδότηση της εν λόγω επιχείρησης, η οποία απαγορεύεται από το άρθρο 277 παρ.8 του ΔΚΚ, συνιστά δε και ανεπίτρεπτη κρατική ενίσχυση και παραβιάζει το άρθρο 87 παρ. 1 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

Προγραμματική σύμβαση μεταξύ Δήμου, Βρεφονηπιακού Σταθμού (ΝΠΔΔ) και Κοινοτικής Επιχείρησης. Μη νόμιμη, διότι ανεπίτρεπτα η τελευταία καθίσταται μοναδικός αντισυμβαλλόμενος του Δήμου, αφού έχει ανατεθεί σ΄αυτήν εξ ολοκλήρου η υλοποίηση της ως άνω σύμβασης, κατά παράβαση του άρθρου 35 παρ. 1 του Δ.Κ.Κ. Εξάλλου, η χρηματοδότηση του Βρεφονηπιακού Σταθμού από το δήμο και η μεταφορά του ποσού στην Κοινοτική Επιχείρηση συνιστά ανεπίτρεπτη κατά νόμο (άρθρ. 277 παρ. 8 Δ.Κ.Κ.) επιχορήγηση αυτής.

Επιχορήγηση εταιρείας μη κερδοσκοικού χαρακτήρα..Με τα δεδομένα αυτά, το Τμήμα κρίνει ότι η εντελλόμενη με το επίμαχο χρηματικό ένταλμα πληρωμής δαπάνη είναι μη νόμιμη διότι η χρηματική συνδρομή του Δήμου στη φερόμενη ως δικαιούχο αστική εταιρεία μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, για την κάλυψη της διαφοράς μεταξύ εσόδων - εξόδων μηνός Μαΐου 2005, το μεγαλύτερο μέρος της οποίας (συνδρομής) αφορά στην πληρωμή των αποδοχών και των ασφαλιστικών εισφορών των εργαζομένων στην εταιρεία, αποτελεί ανεπίτρεπτη, κατά τις διατάξεις του άρθρου 277 παρ.8 του π.δ.410/1995, επιχορήγηση, εφόσον οι διατάξεις αυτές δεν επιτρέπουν καταρχήν την επιχορήγηση από το Δήμο εταιρείας στην οποία μετέχει για οποιονδήποτε σκοπό (εκτός κι αν πρόκειται για εταιρεία της οποίας ο σκοπός είναι η αντιμετώπιση προβλημάτων από τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών). Εξάλλου, ο ισχυρισμός του Δήμου ότι η συνδρομή του για την κάλυψη της διαφοράς εσόδων - εξόδων αποτελεί υποχρέωσή του, απορρέουσα από το καταστατικό της εν λόγω εταιρείας (άρθρ.7), δεν καθιστά τη δαπάνη νόμιμη, καθόσον το καταστατικό και οι προβλεπόμενες από αυτό υποχρεώσεις του Δήμου ως εταίρου, πρέπει να είναι σύμφωνες ή να συνάδουν προς τις διατάξεις που διέπουν την ίδρυση και λειτουργία των αστικών εταιρειών μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, τις οποίες ιδρύουν ή στις οποίες συμμετέχουν οι φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης (ήτοι τις διατάξεις των άρθρων 277επ. ΔΚΚ) κι επομένως δεν μπορεί ο Δήμος, επικαλούμενος υποχρέωσή του απορρέουσα από το καταστατικό της εταιρείας στην οποία μετέχει, να επιχορηγήσει την εταιρεία αυτή, κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 277 παρ.8 του ΔΚΚ (π.δ.410/1995).Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, η εντελλόμενη με το επίμαχο χρηματικό ένταλμα δαπάνη δεν είναι νόμιμη κι επομένως αυτό δεν πρέπει να θεωρηθεί.

ΚΑΤΑΛΟΓΙΣΜΟΙ:Ως εκ τούτου, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στις προηγούμενες σκέψεις, οι δαπάνες αυτές δεν είναι νόμιμες, αφού δεν προβλέπεται από διάταξη νόμου ότι βαρύνουν το Δήμο, ούτε εξάλλου μπορεί να θεωρηθεί ότι καλύπτουν λειτουργικές ανάγκες του ή ότι συντελούν άμεσα ή έμμεσα στην πραγματο-ποίηση των σκοπών του και επομένως, μη νομίμως ο ως άνω Δήμος προέβη αντί της ανωτέρω δημοτικής επιχείρησης στην καταβολή της αμοιβής των ελεγκτών. Σε κάθε δε περίπτωση, καταστρατηγείται η προεκτιθέμενη διάταξη του άρθρου 277 του π.δ/τος 410/1995, δεδομένου ότι οι υπό κρίση δαπάνες αποτελούν ανεπίτρεπτη κατά νόμο οικονομική επιχορήγηση της προαναφερόμενης δημοτικής επιχείρησης. 

Συμμετοχή Δήμου στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ανώνυμης εταιρίας.(..)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις αιτιολογίες της μείζονας σκέψης το Τμήμα κρίνει ότι η εντελλόμενη δαπάνη δεν είναι νόμιμη διότι δεν αποδείχθηκε ότι η γενόμενη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας …. Α.Ε. συνδέεται όχι με την κάλυψη αποκλειστικά των λειτουργικών δαπανών αυτής και την αντιμετώπιση των οικονομικών της υποχρεώσεων, αλλά με τη βελτίωση των παρεχόμενων απ’ αυτή υπηρεσιών ή με την προσθήκη άλλων δραστηριοτήτων στους καταστατικούς της σκοπούς. Συνεπώς η ως άνω καταβολή αυξημένου κεφαλαίου από το Δήμο αποτελεί στην ουσία χρηματοδότηση της εν λόγω επιχείρησης, η οποία απαγορεύεται από το άρθρο 277 παρ.8 του Δ.Κ.Κ., συνιστά δε και ανεπίτρεπτη κρατική ενίσχυση και παραβιάζει το άρθρο 87 παρ. 1 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

Διοικητική και Τεχνική Υποστήριξη της Τεχνικής Υπηρεσίας(...)Με την ένδικη προσφυγή, όπως οι λόγοι της αναπτύσσονται στο νομίμως κατατεθέν υπόμνημα, ζητείται η αναθεώρηση της 1166/2024 απόφασης του Εβδόμου Τμήματος. Με βάση τα όσα αναφέρθηκαν στις ανωτέρω σκέψεις (σκ. 11-13), το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι η έλλειψη τεκμηρίωσης του προϋπολογισμού της ελεγχόμενης σύμβασης ανεδείχθη ως πλημμέλεια από την Πράξη της Επιτρόπου, κατά τρόπο που αφορά στο σύνολο του προϋπολογισμού, συμπεριλαμβανομένων και των έμμεσων δαπανών. Η παράθεση αναλυτικού οικονομικού προϋπολογισμού συσχετίστηκε πρωτίστως με την ανάγκη να μην προβλέπονται περιουσιακές μετακινήσεις που συνιστούν έμμεση επιχορήγηση του Αναπτυξιακού Οργανισμού, είτε καταλείπουν περιθώριο κέρδους και, κατόπιν της ερμηνευτικής αυτής κρίσης, κρίθηκε ότι, ενόψει του μη επαρκώς προσδιορισμένου φυσικού αντικειμένου που ανατίθεται στην …ΑΕ από τον Δήμο..., δεν αιτιολογείται το κόστος των δαπανών, διότι δεν υφίσταται σύνδεση των προϋπολογιζόμενων δαπανών με συγκεκριμένες και επακριβώς προσδιορισμένες υπηρεσίες. Η κρίση, ωστόσο, στην οποία κατέληξε και το Τμήμα, ότι, εν τέλει, προσδιορίζονται επαρκώς οι καλυπτόμενες μέσω της ελεγχόμενης σύμβασης ανάγκες του Δήμου ...., δεν συνεπάγεται, αναγκαστικά, το λογικό συμπέρασμα ότι στην κάλυψη των αναγκών αυτών κατατείνουν, απαραιτήτως, οι προεκτιμώμενες δαπάνες του προϋπολογισμού.Κατ’ ακολουθία, μη νόμιμα υπολογίζονται τα κόστη αυτά, εκ νέου, στις έμμεσες δαπάνες, ενώ, επιπλέον, οι πάγιες ανάγκες που επικαλείται η προσφεύγουσα, ως καλυπτόμενες από το σκέλος των έμμεσων δαπανών του προϋπολογισμού, συνεπάγεται ότι είναι έτι μικρότερες. Σε κάθε περίπτωση κρίσιμο δεν είναι η κάλυψη των παγίων αναγκών της προσφεύγουσας μέσω κάθε προγραμματικής σύμβασης που ενδεχομένως, συνάπτει, γεγονός που όπως προαναφέρθηκε οδηγεί σε ανεπίτρεπτη έμμεση επιχορήγησή της, αλλά αντιθέτως ερευνητέο είναι η κάλυψη των πραγματικών εξόδων που απαιτούνται και συνδέονται κατά τρόπο ειδικό με την εκ μέρους της υλοποίηση του αντικειμένου που αναλαμβάνει να υλοποιήσει στο πλαίσιο της προγραμματικής σύμβασης.Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, και μη υπάρχοντος άλλου λόγου αναθεώρησης, πρέπει η ένδικη προσφυγή αναθεώρησης να απορριφθεί 

Με τα ανωτέρω δεδομένα η εντελλόμενη δαπάνη είναι μη νόμιμη, καθόσον δεν πληρούνται εν προκειμένω οι προϋποθέσεις του άρθρου 259 παρ. 1 του ν.3463/2006, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή της με το άρθρο 10 παρ. 14 του ν.4071/2012  βλ. και 41179/2014 απόφαση Υπουργού Εσωτερικών, ΦΕΚ Β΄ 2970). Τούτο δε, διότι δεν προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου α) η σύνταξη ετήσιου προγράμματος δράσης έτους 2017 της ΔΗ.Κ.Ε.Ο.Λ. και β) η υποβολή προς το Δημοτικό Συμβούλιο ....  του προϋπολογισμού της ΔΗ.Κ.Ε.Ο.Λ. έτους 2017, συνοδευόμενου από εισηγητική έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου της, η οποία τεκμηριώνει τα έσοδα και τα έξοδα της, σύμφωνα με το ετήσιο πρόγραμμα δράσης της έτους 2017. Ωστόσο, οι αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου δεν ενήργησαν με πρόθεση καταστρατήγησης των σχετικών διατάξεων αλλά συγγνωστώς λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι πρόκειται για την τρίτη δόση χρηματοδότησης έτους 2017 και του ότι στο υποβληθέν και εγκριθέν από το οικείο Δημοτικό Συμβούλιο διετές πρόγραμμα δράσης της ΔΗ.Κ.Ε.Ο.Λ. εξειδικεύονται και τεκμηριώνονται επαρκώς ανά έτος δράσης τα έσοδα-έξοδα της Επιχείρησης καθώς και το ποσό της χρηματοδότησης που θα απαιτηθεί από το Δήμο. Συνεπώς, το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα θα μπορούσε να θεωρηθεί λόγω συγγνωστής πλάνης, αν δεν είχε λήξει το οικονομικό έτος 2018, τις πιστώσεις του οποίου βαρύνει.

Έργα αποχέτευσης και επεξεργασίας λυμάτων...Με τα παραπάνω δεδομένα το Κλιμάκιο κρίνει ότι η ως άνω προγραμματική σύμβαση δεν είναι νόμιμη, καθόσον ουσιώδη στοιχεία, αναγόμενα στο ελάχιστο αναγκαίο, κατά νόμο, περιεχόμενό της είτε δεν έχουν αποτελέσει καθόλου αντικείμενο της συμφωνίας των μερών, όπως τουλάχιστον αυτή αποτυπώνεται στο κείμενο του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου σύμβασης, είτε δεν έχουν εξειδικευθεί επαρκώς, με συνέπεια η εγκαθιδρυόμενη σχέση να καθίσταται ασαφής ως προς την ακριβή έκταση των δεσμεύσεων που αναλαμβάνουν τα μέρη. Ειδικότερα, οι υποχρεώσεις των μερών είναι αόριστες και γενικόλογες, καθώς δεν προσδιορίζεται, κατά τρόπο σαφή και ορισμένο, το ειδικότερο περιεχόμενο των αναλαμβανόμενων από αυτά υποχρεώσεων προς το σκοπό της υλοποίησης συγκεκριμένων δράσεων, ειδικά δε ως προς το Δήμο ... δεν προσδιορίζονται παντάπασι. Εξάλλου, στο πλαίσιο περιγραφής του αντικειμένου γίνεται αόριστη αναφορά σε δυνατότητα κατασκευής «οποιουδήποτε άλλου έργου συλλογής, διάθεσης, επεξεργασίας υγρών αποβλήτων ή συμπληρωματικού απαιτηθεί» χωρίς περαιτέρω συγκεκριμενοποίηση και συσχετισμό με το προγραμματιζόμενο έργο. Αναφορικά με τη διάρκεια της προγραμματικής σύμβασης, προσδιορίζεται στο ελεγχόμενο σχέδιο αορίστως, καθόσον αναφέρεται ότι αυτή εκτείνεται μέχρι την παράδοση των έργων προς χρήση, για την οποία, ωστόσο δεν τίθεται συγκεκριμένο χρονικό σημείο, η δε αναφερόμενη στο χρονοδιάγραμμα ημερομηνία ολοκλήρωσης της πράξης δεν καλύπτει την ως άνω αοριστία, αφού προσδιορίζεται βάσει εκτιμήσεων της Υπηρεσίας σε σχέση με την ολοκλήρωση παρεμφερών έργων και πάντως δεν συνιστά αντικειμενικό και επαληθεύσιμο κριτήριο προσδιορισμού της. Τέλος, δεν υπάρχει πρόβλεψη επιβολής ρητρών σε βάρος του συμβαλλόμενου, που παραβαίνει τους όρους της προγραμματικής αυτής σύμβασης. Κατά συνέπεια, η επίμαχη προγραμματική σύμβαση δεν είναι νόμιμη και το υποβληθέν σχέδιο, το οποίο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παρούσας, δεν δύναται να υπογραφεί.