ΕΣ/ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ/1705/2025
Τύπος: Νομολογία Ελεγκ. Συνεδρίου
Η απόφαση 1705/2025 του Έβδομου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την προσφυγή του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Λάρισας ζητώντας την ανάκληση της 354/2025 Πράξης προσυμβατικού ελέγχου. Η αρχική Πράξη έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή της 2ης τροποποίησης της σύμβασης 147/2023/24.5.2024 για υπηρεσίες καθαρισμού κτιρίων, διότι δεν συνέτρεχαν απρόβλεπτες περιστάσεις (άρθρο 132 παρ. 1 περ. γ΄ ν. 4412/2016) για την αύξηση του προσωπικού. Το Δικαστήριο έκανε δεκτή την προσφυγή, κρίνοντας ότι οι διαδοχικές αποχωρήσεις προσωπικού με Συμβάσεις Ορισμένου Χρόνου (Σ.Ο.Χ.) λόγω παραίτησης, συνταξιοδότησης ή μη αποδοχής εμβολιασμού, σε συνδυασμό με απρόβλεπτες νομοθετικές ρυθμίσεις σχετικά με την παράταση ισχύος των ΣΟΧ, συνιστούν απρόβλεπτα γεγονότα. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι η τροποποίηση δεν αλλοιώνει τη συνολική φύση της σύμβασης και η αύξηση της αξίας δεν υπερβαίνει το 50%. Συνεπώς, αποφάνθηκε ότι δεν συντρέχει κώλυμα υπογραφής της τροποποιητικής σύμβασης και ανακάλεσε την προσβαλλόμενη Πράξη.
Ιστορικό Αναθεωρήσεων (Πιλοτική Εφαρμογή)
Σχετικά Έγγραφα
ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ζ/354/2025
Η Πράξη 354/2025 του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου κωλύει την υπογραφή του σχεδίου της 2ης τροποποίησης της 147/2023 σύμβασης μεταξύ του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Λάρισας και της αναδόχου εταιρείας για «Υπηρεσίες καθαρισμού κτιρίων». Η προτεινόμενη τροποποίηση αφορούσε αύξηση του προσωπικού καθαριότητας κατά επτά (7) άτομα και επακόλουθη αύξηση του συμβατικού τιμήματος κατά 278.769,95 ευρώ ετησίως (με ΦΠΑ). Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι αιτιάσεις της αναθέτουσας Αρχής (μείωση του προσωπικού του Νοσοκομείου λόγω συνταξιοδότησης, παραίτησης ή μη ανανέωσης συμβάσεων) δεν συνιστούν απρόβλεπτες περιστάσεις κατά την έννοια του άρθρου 132 παρ. 1 περ. γ΄ του ν. 4412/2016, καθώς η επικείμενη λήξη συμβάσεων όφειλε να είχε προβλεφθεί. Ως εκ τούτου, η τροποποίηση συνιστά ποσοτική επέκταση που πλήττει τις αρχές της ισότητας και του ελεύθερου ανταγωνισμού.
ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ/1705/2025
ΕΣ/ΚΛ.Ε/607/2019
Αποκατάσταση φυσικών καταστροφών-συμπληρωματική σύμβαση...Με δεδομένα τα ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η σύναψη της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης στερείται νομίμου ερείσματος, αφού δεν οφείλεται σε απρόβλεπτες περιστάσεις, ήτοι περιστάσεις που δεν ήταν γνωστές εξαρχής στην αναθέτουσα αρχή, ως εκ τούτου, δεν συντρέχει τουλάχιστον μία από τις σωρευτικά απαιτούμενες προϋποθέσεις της περίπτωσης γ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 132 του ν.4412/2016 και δεν παρέχεται νόμιμο έρεισμα για την τροποποίηση της αρχικής σύμβασης με αύξηση του συμβατικού της αντικειμένου. Επιπροσθέτως, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στις σκέψεις 2.3. και 2.4., η σύναψη της ελεγχόμενης συμπληρωματικής σύμβασης ελέγχεται ως μη νόμιμη και για τον πρόσθετο λόγο ότι έχει ήδη εξαντληθεί η προθεσμία περαίωσης του αρχικού έργου, ενώ δεν έχει εγκριθεί οιαδήποτε νέα παράταση των προθεσμιών αυτής (βλ. Ελ.Συν. Μείζονος Επταμελούς Συνθέσεως 2429/2011, Ε΄ Κλιμ. 104/2012, 331, 307, 108/2011).Κατ’ ακολουθία των προεκτεθέντων, το Κλιμάκιο κρίνει ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Αποκατάσταση ζημιών από φυσικές καταστροφές στο Δήμο .... – Αστική Οδοποιία».
ΔΕΝ ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.6/1297/2019.
ΔΕΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΜΕΙΖ-ΕΠΤΑΜ.ΣΥΝΘ/1213/2020
ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/2056/2022
Προμήθεια υγρού οξυγόνου :Ζητείται η ανάκληση της 27/2022 Πράξης της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης «Τομέα Υγείας».(...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω (βλ. σκέψεις 4-5), το Δικαστήριο κρίνει ότι οι απρόβλεπτες περιστάσεις τις οποίες επικαλείται το προσφεύγον Νοσοκομείο, ήτοι η αύξηση τιμών στην αγορά ενέργειας σε παγκόσμια κλίμακα, καθώς και η αύξηση της τιμής των καυσίμων ειδικότερα, ναι μεν συντρέχουν, και μάλιστα τις περιστάσεις αυτές δεν μπορούσε να προβλέψει, πολλώ μάλλον να επηρεάσει ή να αποφύγει το ανωτέρω νοσοκομείο κατά τον χρόνο προκήρυξης της προμήθειας (βλ. και το 2040/13.4.2022 προαναφερθέν έγγραφο της ΕΑΑΔΗΣΥ). Ωστόσο, το προσφεύγον έχει το βάρος να αποδείξει ότι λόγω των απροβλέπτων αυτών περιστάσεων έχει ανατραπεί η οικονομική ισορροπία της αρχικής σύμβασης, στην οποία απέβλεψαν τα συμβαλλόμενα σ’ αυτή μέρη, και μάλιστα υπέρμετρα σε βάρος της προμηθεύτριας εταιρείας. Kωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης για την τροποποίηση της 26/23.8.2021 σύμβασης του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία «Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΑΧΕΠΑ», κατ’ επίκληση του άρθρου 132 παρ. 1 περ. γ΄ του ν. 4412/2016 (Α΄ 147), με αντικείμενο την προμήθεια υγρού οξυγόνου για τις ανάγκες του προσφεύγοντος.(...)Δεν ανακαλεί την 27/2022 Πράξη της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης «Τομέας Υγείας».
ΕΣ/ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ/1389/2025
Η απόφαση 1389/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου απέρριψε την προσφυγή ανάκλησης της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) και την υπέρ αυτής παρέμβαση της ένωσης οικονομικών φορέων. Η ΑΑΔΕ ζητούσε την ανάκληση της 329/2025 Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου, η οποία έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή σχεδίου τροποποίησης της 540/2022 σύμβασης για την «Υλοποίηση αλλαγών σε Πληροφοριακά Συστήματα της ΑΑΔΕ». Η τροποποίηση περιλάμβανε αύξηση του οικονομικού αντικειμένου της σύμβασης κατά 45% (2.879.550,00 ευρώ). Το Δικαστήριο έκρινε ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 132 παρ. 1 περ. β΄ του ν. 4412/2016, διότι οι αιτούμενες υπηρεσίες δεν είναι νέες ή τεχνικά αναγκαίες για την ολοκλήρωση του αρχικού έργου, δεδομένου ότι η αρχική σύμβαση κάλυπτε ήδη τη συνεχή προσαρμογή των πληροφοριακών συστημάτων της ΑΑΔΕ σε νομοθετικές μεταβολές. Η αύξηση του αντικειμένου κρίθηκε ουσιώδης και μη επιτρεπτή.
ΕΣ/ΤΜΗΜ.ΕΒΔΟΜΟ/1280/2025
Η απόφαση 1280/2025 του Έβδομου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου δέχθηκε προσφυγή ανάκλησης εταιρείας κατά της πράξης 297/2025 του Ζ΄ Κλιμακίου. Η προσφυγή στρεφόταν κατά της κρίσης του Κλιμακίου ότι σχέδιο σύμβασης για υπηρεσίες φύλαξης της ΣΤΑΣΥ, αξίας 304.252,82 ευρώ, έπρεπε να παραπεμφθεί στον αρμόδιο Επίτροπο για προσυμβατικό έλεγχο ως νέα απευθείας ανάθεση. Το Τμήμα έκρινε ότι, εφόσον η ΣΤΑΣΥ είναι δημόσια επιχείρηση, οι συμβάσεις υπηρεσιών κάτω των 1.700.000 ευρώ (όπως προβλέπεται στο άρθρο 324 παρ. 1 του ν. 4700/2020) δεν υπάγονται σε προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Ως εκ τούτου, η προσβαλλόμενη πράξη ανακλήθηκε και κρίθηκε ότι το Δικαστήριο στερείται αρμοδιότητας.
ΕΣ/ΚΛ.Ζ/365/2023
Παροχή υπηρεσιών καθαριότητας κτηριακών εγκαταστάσεων περιβάλλοντος χώρου: 1. Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η νέα ως άνω τροποποίηση της Δ24/20 σύμβασης, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του συμβατικού τιμήματος για την παροχή των επίμαχων υπηρεσιών καθαριότητας, κατά το μέρος που αφορά τα κονδύλια του εργατικού κόστους και των ασφαλιστικών εισφορών που συνδέονται άμεσα με αυτό, οφείλεται στην αύξηση του νόμιμου κατώτατου μισθού και του νόμιμου κατώτατου ημερομισθίου, όπως τα τελευταία διαμορφώθηκαν με την 31986/24.3.2023 απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων (Β΄ 2003/28.3.2023). Η εν λόγω αύξηση στην τελική ποσοτική της ρύθμιση, ισχύουσα από την 1η.4.2023, ανέκυψε μετά την έκδοση της από 16.3.2022 κατακυρωτικής απόφασης και την υπογραφή της οικείας σύμβασης (28.6.2022), ενώ δεν ήταν δυνατό να προβλεφθεί ούτε κατά την υπογραφή της προγενέστερης τροποποιητικής σύμβασης (17.11.2022). Με τη συγκεκριμένη δε τροποποίηση δεν μεταβάλλεται η συνολική φύση της αρχικής σύμβασης, η δε δαπάνη αμφότερων των τροποποιήσεων δεν υπερβαίνει το 50% της αξίας της αρχικής σύμβασης. Κατόπιν τούτων και ενόψει της υποχρέωσης συμμόρφωσης της αναθέτουσας αρχής με το οικείο κανονιστικό καθεστώς (βλ. άρθρο 18 παρ. 2 του ν. 4412/2016 περί τήρησης των υποχρεώσεων που απορρέουν από τις διατάξεις της κοινωνικοασφαλιστικής και εργατικής νομοθεσίας κατά την εκτέλεση των δημοσίων συμβάσεων και άρθρο 53 παρ. 10α του ν. 4412/2016 περί υποχρεωτικής σχετικής αναπροσαρμογής της τιμής για τις συμβάσεις παροχής υπηρεσιών καθαριότητας), το Νοσοκομείο προέβη νομίμως στην αντίστοιχη αναπροσαρμογή του συμβατικού τιμήματος της Δ24/20 σύμβασης βάσει του άρθρου 7 παρ. 3 του ν. 4965/2022 σε συνδυασμό με το άρθρο 132 παρ. 1 περ. γ΄ του ν. 4412/2016 και υπό τις προϋποθέσεις αυτού. Ωστόσο, η αναπροσαρμογή τυγχάνει μη νόμιμη κατά το μέρος που αφορά στην αύξηση των λοιπών κονδυλίων που περιλαμβάνονται στο συνολικό συμβατικό τίμημα, ήτοι κόστη αναλώσιμων υλικών, ειδών ατομικής υγιεινής, εργαλείων και μηχανημάτων καθαρισμού κ.λπ., τα οποία ουδόλως συνδέονται με την αύξηση του εργατικού κόστους που επήλθε με την 31986/24.3.2023 απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, την οποία επικαλείται ο ανάδοχος, ούτε επηρεάζονται από αυτό. Σημειώνεται δε ότι από την αντιπαραβολή της από 17.11.2022 τροποποιητικής σύμβασης με την αρχική, προκύπτει ότι με την προηγηθείσα τροποποίηση τα μεγέθη που αναπροσαρμόστηκαν ήταν μόνο αυτά που σχετίζονται με την αύξηση του εργατικού κόστους.
ΕΣ/ΣΤ ΚΛΙΜΑΚΙΟ/573/2022
ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ:Ως εκ τούτου, οι, επικαλούμενες από την αναθέτουσα Αρχή, απρόβλεπτες περιστάσεις, ήτοι η σημαντική αύξηση των τιμών και τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα, εξαιτίας της ενεργειακής κρίσης, ναι μεν συντρέχουν (βλ. και το 2040/13.04.2022 προαναφερθέν έγγραφο της Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.), πλην όμως, η αναθέτουσα Αρχή έχει το βάρος να αποδείξει ότι, λόγω των απρόβλεπτων αυτών περιστάσεων, έχει ανατραπεί υπερμέτρως εις βάρος του αναδόχου η οικονομική ισορροπία της αρχικής σύμβασης, στην οποία απέβλεψαν τα μέρη, αλλά και να προσδιορίσει, με επαρκή, ακριβή και αναμφισβήτητο τρόπο, το ποσοστό της απαιτουμένης, για την εξισορρόπηση της ανωτέρω οικονομικής ισορροπίας, αναπροσαρμογής. Με την επίκληση, ωστόσο, τιμολογίων από τα οποία προκύπτει χωρίς επαναλαμβανόμενο τρόπο, κατ’ ουσίαν, σημαντική αύξηση τιμής μόνο ενός (1) είδους, το οποίο αντιπροσωπεύει το 9,74% του προϋπολογισμού, και την, εν συνεχεία, εφαρμογή ποσοστού αύξησης 48,90% στις τιμές μονάδος και των είκοσι (20) ειδών της σύμβασης, η αναθέτουσα Αρχή δεν ανταποκρίθηκε στο αποδεικτικό βάρος αυτής (πρβλ. ΕλΣυν Έβδ. Τμ. απόφ. 1363/2022). Εξάλλου, ούτε από την 844/27.10.2022 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής, με την οποία αποφασίσθηκε η ελεγχόμενη τροποποίηση, ούτε και από τα συνοδεύοντα αυτήν στοιχεία, προκύπτουν άλλα στοιχεία (π.χ. τιμολόγια από τα οποία να προκύπτει η τιμή αγοράς από την ανάδοχο εταιρεία έκαστου είδους λιπαντικού, αφενός, κατά το χρόνο κατάρτισης της οικονομικής προσφοράς της και, αφετέρου, κατά τον χρόνο λήψης της επίμαχης απόφασης, συνδυασμένα με έρευνα αγοράς σχετικά με τις τρέχουσες τιμές πώλησης των υπό προμήθεια ειδών, αλλά και τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής σχετικά με την επελθούσα μεταβολή του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή ως προς την επίμαχη κατηγορία αγαθών κλπ.), από τα οποία να προκύπτει με ακρίβεια ο τρόπος εξαγωγής του ποσοστού αύξησης των τιμών μονάδας των ειδών της επίμαχης προμήθειας. Συνεπώς, κωλύεται η υπογραφή της επίμαχης τροποποιητικής σύμβασης, διότι δεν συντρέχουν οι όροι της διάταξης του άρθρου 132 παρ. 1γ΄ του ν. 4412/2016 για την τροποποίηση της αρχικής σύμβασης και την αυξητική αναπροσαρμογή της τιμής μονάδας των προμηθευόμενων ειδών, καθόσον δεν αποδεικνύεται/τεκμηριώνεται επαρκώς το ύψος της αυξητικής αναπροσαρμογής και ότι η επίμαχη τροποποιητική σύμβαση δεν αποσκοπεί στην καταστρατήγηση των διατάξεων περί αναθέσεως δημοσίων συμβάσεων (βλ. και προαναφερόμενο έγγραφο Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ., όπου γίνεται παραπομπή στο άρθρο 132 παρ.1γ΄, στο οποίο τίθεται ως προϋπόθεση επιτρεπτής τροποποίησης η μη καταστρατήγηση των περί αναθέσεως δημοσίων συμβάσεων διατάξεων). Εξάλλου, όπως έγινε ερμηνευτικά δεκτό στη σκέψη 5 της παρούσας, η επιχειρούμενη τροποποίηση ουσιωδών όρων της σύμβασης κατά το παρόν στάδιο δεν δύναται να θεμελιωθεί ούτε στην επικληθείσα από την αναθέτουσα Αρχή διάταξη του άρθρου 388 του Αστικού Κώδικα, διότι, ανεξαρτήτως του ότι η τελευταία δύναται να ενεργοποιηθεί διορθωτικά μόνον από τον δικαστή της σύμβασης κατά την εκτέλεση αυτής, δεν εφαρμόζεται συμπληρωματικά στις δημόσιες συμβάσεις, στις περιπτώσεις που το ανακύπτον ζήτημα αντιμετωπίζεται από τις ειδικές για την εκτέλεση των συμβάσεων αυτών διατάξεις, όπως είναι εν προκειμένω οι διατάξεις του άρθρου 132 ν. 4412/2016, δυνάμει των οποίων και μόνον μπορεί να τροποποιηθεί μία σύμβαση από την αναθέτουσα Αρχή (πρβλ. ΕλΣυν Έβδ. Τμ. απόφ. 1363/2022 σκ. 11, Στ΄ Κλιμ. πράξη 431/2022). 9.2. Η αύξηση του συμβατικού τιμήματος σε ποσοστό 48,90%, με αύξηση κατά το ίδιο ποσοστό (48,90%), μόνο των τιμών μονάδος των προ προμήθεια ειδών, ενώ, κατά τα συναγόμενα ευθέως από τα προσκομιζόμενα έγγραφα (βλ. το υπ’ αριθμ. πρωτοκ. 26375/21.07.2022 έγγραφο αίτημα αναπροσαρμογής τιμών του αναδόχου), έχει ήδη εκτελεστεί σημαντικό τμήμα της σύμβασης (τουλάχιστον 19.208,22 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, επί συνολικού συμβατικού αντικειμένου 86.663,60 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, ήτοι ποσοστό 22,16%) υποκρύπτει είτε αύξηση των προς προμήθεια ποσοτήτων, είτε αναδρομική αναπροσαρμογή του συμβατικού τιμήματος και για το ήδη εκτελεσθέν τμήμα της σύμβασης. Κατ’ αποτέλεσμα, και ανεξαρτήτως των διαλαμβανομένων ανωτέρω υπό στοιχ. 9.1., η υπογραφή του ελεγχομένου σχεδίου σύμβασης κωλύεται και λόγω του ότι, στην πρώτη περίπτωση (αύξηση συμβατικών ποσοτήτων), δεν προκύπτουν οι νομικοί και πραγματικοί λόγοι, συνοδευόμενοι από αποδεικτικά στοιχεία, σχετικά με την αναγκαιότητα της αύξησης των προς προμήθεια ποσοτήτων, και, στη δεύτερη (αναδρομική αναπροσαρμογή τιμήματος), επιχειρείται μη επιτρεπόμενη αναδρομική τροποποίηση της ήδη εκτελεσθείσας σύμβασης, η οποία αντιτίθεται στην γενική αρχή του διοικητικού δικαίου, σύμφωνα με την οποία τα έννομα αποτελέσματά των συστατικών ατομικών διοικητικών πράξεων, αλλά και των διοικητικών συμβάσεων, όπως η ελεγχόμενη, δεν αναπτύσσουν αναδρομική ισχύ, δηλαδή δεν δύνανται να ανατρέχουν σε χρόνο προγενέστερο της έκδοσης ή της σύναψής τους (πρβλ. ΕλΣυν αποφ. Τμ. Μείζ. Επτ. Σύνθ. 2824/2011, VI Τμ. 1984/2020, ΣΤ΄ Κλιμ. πράξη 155/2021).
ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/948/2022
ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:Για την ανάκληση της 684/2021 Πράξης προσυμβατικού ελέγχου του Z´ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Π.Ε.(...)ζητείται η ανάκληση της 7/2021 Πράξης του Αναπληρωτή Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Περιφερειακή Ενότητα …, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου τροποποιητικής σύμβασης μεταξύ του Δήμου … (εφεξής ….) και της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «…» (εφεξής …. A.E.) για την παροχή των υπηρεσιών με τίτλο «ΔΑΠΑΝΕΣ ΑΠΟΚΟΜΙΔΗΣ ΑΠΟΡΡΙΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΙΜΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Δ.Ε. …, …, …, … ΚΑΙ …».(....)Περαιτέρω, δοθέντος ότι οι όροι πληρωμής της αναδόχου συνιστούν στοιχεία ιδιαίτερης σημασίας για την συμμετοχή στον διαγωνισμό, η τροποποίηση αυτών κατά τον χρόνο εκτέλεσης της σύμβασης υπέρ της αναδόχου χωρίς να συνοδεύεται με αντίστοιχη αύξηση των συμβατικών της υποχρεώσεων, και χωρίς να συντρέχουν απρόβλεπτες περιστάσεις ήτοι περιστάσεις που δεν ήταν γνωστές και δεν όφειλαν να είναι γνωστές στους συμβαλλόμενους, πλήττει τις αρχές της διαφάνειας, της ισότητας συμμετοχής στις διαδικασίες ανάθεσης και του ελεύθερου ανταγωνισμού, διότι δεν προστατεύονται αυτοί που απετράπησαν από την υποβολή προσφορών λόγω των σχετικών επιλογών στις οποίες προέβη με την διακήρυξη ο αναθέτων φορέας.Το γεγονός δε ότι στην προκειμένη δημοπράτηση υπεβλήθη προσφορά μόνο από μία εταιρεία, η οποία μάλιστα ζήτησε διευκρινήσεις ως προς τον επίμαχο όρο της διακήρυξης προς διασφάλιση της ισορροπίας του οικονομικού θεμελίου της προσφοράς της, επιτρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι ο όρος αυτός λειτούργησε αποτρεπτικά για άλλους δυνάμει προσφέροντες.Δεν ανακαλεί την 684/2021 Πράξη προσυμβατικού ελέγχου του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
ΕΣ/ΚΛ.ΣΤ/431/2022
ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ:Να ελέγξει τη νομιμότητα του σχεδίου τροποποίησης της με αρ. πρωτ. …/14.12.2020 σύμβασης, μεταξύ του Δήμου … και της εταιρείας «… ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ», για την «Προμήθεια ελαιολιπαντικών (Ομάδα 4)».(....)οι απρόβλεπτες περιστάσεις, τις οποίες επικαλείται η αναθέτουσα Αρχή, ήτοι η σημαντική αύξηση των τιμών και τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα, εξαιτίας της ενεργειακής κρίσης, της κρίσης στην Ουκρανία και των συνεχιζόμενων συνεπειών του “COVID-19”, ναι μεν συντρέχουν, και μάλιστα τις περιστάσεις αυτές δεν μπορούσε να προβλέψει, πολλώ μάλλον να επηρεάσει ή να αποφύγει ο Δήμος κατά τον χρόνο προκήρυξης της προμήθειας (...), πλην όμως, ο τελευταίος έχει το βάρος να αποδείξει ότι, λόγω των απρόβλεπτων αυτών περιστάσεων, έχει ανατραπεί η οικονομική ισορροπία της αρχικής σύμβασης, στην οποία απέβλεψαν τα μέρη, και δη υπερμέτρως εις βάρος της προμηθεύτριας εταιρείας.Αποφαίνεται ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο σχεδίου τροποποίησης της …/14.12.2020 σύμβασης, μεταξύ του Δήμου … και της εταιρείας «… ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ».
ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΣ/ΚΛ.ΣΤ/435/2020.
ΔΕΝ ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/1831/2022
ΕΣ/ΚΛ.ΣΤ/626/2022
Προμήθεια ελαστικών επισώτρων και παροχή – τοποθέτηση – επισκευαστικές εργασίες αυτών:Κατόπιν τούτων, το Κλιμάκιο κρίνει ότι από τα περιεχόμενα στον φάκελο της ελεγχόμενης σύμβασης στοιχεία δεν αποδεικνύεται πέραν πάσης αμφισβήτησης το ύψος της ελεγχόμενης τροποποίησης, ήτοι από κανένα στοιχείο δεν προκύπτουν αυξήσεις κατά 50% και μάλιστα σε όλα ανεξαιρέτως τα πενήντα τρία (53) υπό προμήθεια είδη. Ούτε άλλωστε αιτιολογείται, μολονότι υποβάλλονται στοιχεία περί της αύξησης του γενικού πληθωρισμού κατά ποσοστό 12%, γιατί η αναθέτουσα επέλεξε ποσοστά αναπροσαρμογής τα οποία υπερβαίνουν ακόμα και την αύξηση του δείκτη αυτού (γενικού πληθωρισμού). Ακόμα, δε και η επικληθείσα αύξηση του ετήσιου πληθωρισμού, κατά ποσοστό 12%, χωρίς μάλιστα να διακριβώνεται η αύξηση του ΔΤΚ ανά προμηθευτέο είδος, η οποία είναι κατ’εξοχήν πρόσφορη να αναδείξει την γενικευμένη ανά είδος αύξηση τιμής, δεν αποτελεί, λόγω της γενικότητας του δείκτη αυτού, κατάλληλο στοιχείο προς απόδειξη της ανατροπής της οικονομικής ισορροπίας της αρχικής σύμβασης, στην οποία απέβλεψαν τα μέρη, και δη υπερμέτρως εις βάρος της προμηθεύτριας εταιρείας, ενώ σε ουδεμία περίπτωση δύναται να στηρίξει αυτοτελώς τη σχετική κρίση της αναθέτουσας Αρχής, ως προς την αναγκαιότητα της αναπροσαρμογής και το ύψος αυτής, καθώς δεν καλύπτει την εκ μέρους της υποχρέωση για ειδική αιτιολόγηση της συνδρομής των αναφερόμενων στη διάταξη του άρθρου 132 παρ. 1 περ. γ΄ του ν. 4412/2016 ειδικών περιπτώσεων επιτρεπτής τροποποίησης, υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις, βάσει του αντικειμένου και του ιδιαίτερου χαρακτήρα της εκάστοτε σύμβασης. Η υιοθέτηση δε της αντίθετης άποψης θα επαγόταν την αναγνώριση της δυνατότητας τροποποίησης όλων των συμβάσεων αδιακρίτως, κατά ποσοστό τουλάχιστον ίσο με την αύξηση του ετήσιου πληθωρισμού. Ενόψει των ανωτέρω, κωλύεται η υπογραφή της επίμαχης τροποποιητικής σύμβασης, διότι δεν συντρέχουν οι όροι της διάταξης του άρθρου 132 παρ. 1γ΄ του ν. 4412/2016 για την τροποποίηση της αρχικής σύμβασης και την αυξητική αναπροσαρμογή της τιμής των προμηθευτέων ειδών. Ειδικότερα, εφόσον δεν αποδεικνύεται/τεκμηριώνεται η αναγκαιότητα και το ύψος της αυξητικής αναπροσαρμογής, δεν αποδεικνύεται ότι η επίμαχη τροποποιητική σύμβαση δεν αποσκοπεί στην καταστρατήγηση των διατάξεων περί αναθέσεως δημοσίων συμβάσεων (βλ. και προαναφερόμενο έγγραφο Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ., όπου γίνεται παραπομπή στο άρθρο 132 παρ. 1γ΄, στο οποίο τίθεται ως προϋπόθεση επιτρεπτής τροποποίησης η μη καταστρατήγηση των περί αναθέσεως δημοσίων συμβάσεων διατάξεων).
ΔΕΝ ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/454/2023