ΕΣ/ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ/6/2026

Η απόφαση 1719/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Έβδομο Τμήμα) δέχεται την προσφυγή της Διοίκησης 3ης Υγειονομικής Περιφέρειας Μακεδονίας και ανακαλεί την Πράξη 59/2025, η οποία είχε κρίνει ότι κωλυόταν η υπογραφή σύμβασης παροχής υπηρεσιών καθαρισμού για την Πολυδύναμη Νοσηλευτική Μονάδα Ψυχικής Υγείας Θεσσαλονίκης. Το Δικαστήριο έκρινε ότι συνέτρεχαν οι νόμιμες προϋποθέσεις για την προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016), λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων (καθυστέρηση του ανοικτού διαγωνισμού) και επιτακτικής ανάγκης δημόσιου συμφέροντος (προστασία δημόσιας υγείας). Οι αρχικές πλημμέλειες, συμπεριλαμβανομένης της ελλιπούς τεκμηρίωσης του προϋπολογισμού και της μη επαρκούς δέσμευσης πίστωσης, θεωρήθηκε ότι είχαν θεραπευθεί με συμπληρωματικά στοιχεία και αποφάσεις. Κατόπιν τούτου, επιτρέπεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

Η απόφαση 1278/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου απορρίπτει την προσφυγή της εταιρείας «...» και την παρέμβαση της «5ης Υ.ΠΕ. Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας» και δεν ανακαλεί την πράξη της Επιτρόπου. Η Επίτροπος είχε κρίνει ότι κωλυόταν η υπογραφή σχεδίου σύμβασης για υπηρεσίες αποκομιδής μολυσματικών αποβλήτων (Τμήμα Β΄) λόγω ουσιωδούς πλημμέλειας στη τεκμηρίωση της σκοπιμότητας των ποσοτήτων αποβλήτων και του προϋπολογισμού κόστους μεταφοράς. Το Δικαστήριο έθεσε ότι η αύξηση του προϋπολογιζόμενου κόστους μεταφοράς πλέον του διπλάσιου (από 301€ σε 650€ ανά δρομολόγιο) δεν αιτιολογήθηκε με συγκεκριμένα και ελέγξιμα συγκριτικά στοιχεία, παραβιάζοντας τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και της οικονομικότητας.

Η απόφαση 1282/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Έβδομο Τμήμα) αφορά την προσφυγή του «Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος» (ΔΙ.ΠΑ.Ε.) κατά της πράξης 7/2025, η οποία κώλυε την υπογραφή σύμβασης για «παροχή υπηρεσιών εξειδικευμένων συμβούλων» διάρκειας 36 μηνών. Η αρχική πράξη είχε απορρίψει τη σύμβαση (συμβατικό τίμημα €238.896 πλέον ΦΠΑ) λόγω μη εξειδικευμένου χαρακτήρα των εργασιών και ελλιπούς τεκμηρίωσης του προϋπολογισμού. Το Δικαστήριο έκανε δεκτή την προσφυγή και την παρέμβαση, κρίνοντας ότι το υπηρετούν προσωπικό (μόλις 9 υπάλληλοι σε 20 οργανικές θέσεις στα κρίσιμα Τμήματα) είναι ανεπαρκές. Επίσης, έκρινε ότι ο προϋπολογισμός τεκμηριώνεται επαρκώς με συγκριτική ανάλυση κόστους. Κατά συνέπεια, ανακλήθηκε η προσβαλλόμενη πράξη και αποφαίνεται υπέρ της υπογραφής του σχεδίου σύμβασης.

Το Έβδομο Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου έκανε δεκτή την προσφυγή του Εθνικού Οργανισμού Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ) και ανέτρεψε την Πράξη 13/2025 της Επιτρόπου που κώλυε την υπογραφή σύμβασης για την παροχή υπηρεσιών κατάρτισης Εγχειριδίου Διαδικασιών και Έκθεσης βαθμολόγησης κινδύνων (Risk Assessment), αξίας 1.650.000,00 ευρώ. Το Δικαστήριο έκρινε ότι ο προϋπολογισμός της σύμβασης τεκμηριώθηκε επαρκώς με ανάλυση κόστους. Επίσης, έκρινε νόμιμο τον περιορισμό της απαιτούμενης εμπειρίας αποκλειστικά στον δημόσιο τομέα, λόγω της ιδιαιτερότητας του αντικειμένου που απαιτεί γνώση ειδικού κανονιστικού πλαισίου (π.χ. ν. 4795/2021, Δημόσιο Λογιστικό). Τέλος, έκρινε νόμιμο το κριτήριο ανάθεσης που αφορούσε την αξιολόγηση των προσόντων της Ομάδας Έργου, καθώς πρόκειται για σύμβαση διανοητικής φύσης, και ότι δεν συντρέχουν λόγοι αποκλεισμού του αναδόχου παρά τη δήλωση ποινικής ρήτρας ήσσονος σημασίας.

Ελληνικές Έξυπνες Πόλεις: Επενδύσεις σε υποδομές και συστήματα SSC για ένα βιώσιμο & πράσινο αστικό μέλλον.(....)Εν προκειμένω, με την 390/11.6.2024 απόφαση της Δημοτικής Επιτροπής του Δήμου Τρικκαίων (ΑΔΑ: ΡΠΕΩΩΗ9-ΚΩΚ) εγκρίθηκε το Παράρτημα του Πρακτικού 1 της επιτροπής διαγωνισμού της ελεγχόμενης συμφωνίας-πλαίσιο, περί λεκτικής αιτιολόγησης της βαθμολόγησης της τεχνικής προσφοράς της μοναδικής προσφέρουσας και ήδη αναδόχου ένωσης οικονομικών φορέων. Η απόφαση αυτή, μετά του οικείου παραρτήματος λεκτικής αιτιολόγησης, προσκομίστηκε ενώπιον του παρόντος Τμήματος. Περαιτέρω, νομίμως, κατά τα ανωτέρω, το εσωτερικό έγγραφο της Ε.Δ. περί της μεθοδολογίας βαθμολόγησης των επιμέρους κριτηρίων ανάθεσης δεν περιλήφθηκε στη διακήρυξη ή σε άλλα δημοσιευμένα τεύχη του διαγωνισμού, δοθέντος άλλωστε ότι σχετικές επεξηγήσεις επί των κριτηρίων ανάθεσης είχαν περιληφθεί στη διακήρυξη (βλ. ιδίως άρθρα 2.3.1 και 2.3.2 της διακήρυξης). Τέλος, από την επισκόπηση του εσωτερικού εγγράφου αυτού δεν προκύπτει προδήλως ότι η αναθέτουσα αρχή προέβη σε απαγορευμένη εκ των υστέρων μεταβολή των κριτηρίων ανάθεσης και της σχετικής στάθμισής τους, μη δυναμένου του παρόντος Τμήματος να προβεί σε έλεγχο ουσιαστικών τεχνικών κρίσεων της διοίκησης (βλ., υπό την έννοια αυτή, ΕλΣυν Έβδομο Τμ. 535/2024 σκ. 8.3). Τούτων δοθέντων, ο έκτος διακωλυτικός λόγος πρέπει να ανακληθεί.Κατ’ ακολουθία των προεκτεθέντων, αφού δεν συντρέχει κανένας από τους διαπιστωθέντες με την προσβαλλομένη διακωλυτικούς λόγους, πρέπει να γίνουν δεκτές οι κρινόμενες προσφυγές, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη 170/2024 Πράξη του Στ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου και να γίνει δεκτό ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του ελεγχόμενου σχεδίου συμφωνίας-πλαίσιο. 

Προμήθεια εργαστηριακού εξοπλισμού:Ζητείται η ανάκληση της 323/2021 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου(...)Ενόψει των αναφερόμενων στην προηγούμενη σκέψη, προσκομισθέντων κατά την παρούσα διαδικασία, νεότερων στοιχείων, τα οποία, παρόλο που δεν διαβιβάστηκαν στο Κλιμάκιο, περιλαμβάνονταν εξ αρχής στον φάκελο της ελεγχόμενης προμήθειας, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η προσφεύγουσα Α.Α. έχει τηρήσει την απαίτηση, κατ’ άρθρο 45 παρ. 3 περ. α και β του ν. 4412/2016, τεκμηρίωσης της σκοπιμότητας και του προϋπολογισμού αυτής. Επομένως, δεν συντρέχει πλέον η διαπιστωθείσα με την προσβαλλόμενη Πράξη πλημμέλεια, μοναδικός διακωλυτικός της υπογραφής των σχεδίων των ελεγχόμενων συμβάσεων λόγος. Μετά ταύτα, καθίσταται αλυσιτελής η εξέταση και των λοιπών προβαλλόμενων με την κρινόμενη προσφυγή και την υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση λόγων ανάκλησης της προσβαλλόμενης Πράξης.    Μετά από όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, πρέπει η κρινόμενη προσφυγή ανάκλησης και η υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση να γίνουν δεκτές, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη Πράξη και να υπογραφεί το οικείο σχέδιο της ελεγχόμενης σύμβασης.Ανακαλεί την 323/2021 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου

Η Απόφαση 1567/2025 του Έβδομου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου απέρριψε την προσφυγή ανάκλησης της ανώνυμης εταιρείας «Οργανισμός Λιμένος Λαυρίου» (ΟΛΛ) και την υπέρ αυτής παρέμβαση αλλοδαπής εταιρείας. Οι εταιρείες ζητούσαν την ανάκληση Πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου που κώλυε την υπογραφή σύμβασης για την προμήθεια και εγκατάσταση πλωτών κυματοθραυστών και προβλητών (προϋπολογισμού 3.266.012,00 ευρώ). Το Τμήμα έκρινε ορθώς ότι η υπογραφή κωλυόταν λόγω δύο ουσιωδών πλημμελειών: α) πλημμελής τεκμηρίωση του προϋπολογισμού καθώς δεν περιλαμβάνονταν τιμές μονάδας στη διακήρυξη, και β) οι μη δεσμευτικές προσφορές που χρησιμοποιήθηκαν για την τεκμηρίωση ήταν μη επίκαιρες, χρονολογούμενες από το 2022, για διαγωνισμό του 2025, πλήττοντας τη χρηστή διαχείριση. Δεν ανακαλεί την 262/2025 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου (ΣΤ΄ Θερινό) του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Εκτέλεση εργασιών αποψίλωσης και καθαρισμού περιβάλλοντος: Με δεδομένα αυτά, αρμοδίως η Διεύθυνση Περιβάλλοντος - Πρασίνου - Καθαριότητας και Ανακύκλωσης συνέταξε τις μελέτες βάσει των οποίων ανατέθηκαν οι επίμαχες υπηρεσίες, δοθέντος ότι, όπως σαφώς προκύπτει από   τον ΟΕΥ του Δήμου, η εν λόγω Διεύθυνση έχει τη σχετική αρμοδιότητα. Ωστόσο, η υπό κρίση δαπάνη δεν είναι νόμιμη, καθόσον οι επίμαχες υπηρεσίες εμπίπτουν στα συνήθη καθήκοντα των υπηρετούντων, κατά τον κρίσιμο χρόνο της ανάθεσης, υπαλλήλων του Δήμου ....., οι οποίοι, μάλιστα, είχαν ενισχυθεί αριθμητικά ενόψει της αντιπυρικής περιόδου μέσω της πρόσληψης, με βάση την 137/7.5.2018 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του, δεκαπέντε εργατών πυροπροστασίας με σχέση ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου με τρίμηνης διάρκειας συμβάσεις (με δυνατότητα μηνιαίας παράτασης), οι οποίοι θα μπορούσαν να διατεθούν για την εκτέλεση των εργασιών που ανατέθηκαν απευθείας στους ως άνω ιδιώτες. Άλλωστε η χρήση χορτοκοπτικού μηχανήματος δεν θεωρείται εξειδικευμένη εργασία. Αναποδείκτως, εξάλλου, επικαλείται ο Δήμος έλλειψη μέσων για την εκτέλεση των εν λόγω εργασιών, καθόσον από τον πίνακα κατανάλωσης καυσίμων μηνός Ιουνίου 2018 και από σχετική κατάσταση που περιέχεται στον φάκελο της υπόθεσης προκύπτει ότι διαθέτει πληθώρα οχημάτων (φορτηγά, επιβατηγά κλπ.) και ειδικών μηχανημάτων έργου (π.χ. δύο προωθητές γαιών, ερπ. φορτωτή, σάρωθρα κλπ), που θα μπορούσαν να συνδράμουν στις εργασίες αυτές. Εξάλλου, η αρχή της οικονομικότητας επιτάσσει οι εργασίες αποψίλωσης και καθαριότητας κοινοχρήστων χώρων ενόψει αντιπυρικής περιόδου, λόγω της περιοδικότητάς τους, να προγραμματίζονται εγκαίρως από τα όργανα του Δήμου και να εκτελούνται από το προσωπικό του, με τυχόν ενίσχυσή του με προσωπικό ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου, και με ίδια μέσα και όχι να ανατίθενται σε ιδιώτη, όπως γινόταν επί σειρά ετών (σύμφωνα με τα στοιχεία που ο ίδιος ο Δήμος προσκομίζει). Ο δε ισχυρισμός που προβάλλεται με το έγγραφο επανυποβολής, σύμφωνα με τον οποίο το υπηρετούν στο Δήμο προσωπικό δεν επαρκούσε για την εκτέλεση των επίμαχων υπηρεσιών, δεν αποδεικνύεται από κανένα συνυποβαλλόμενο στοιχείο ούτε περαιτέρω διευκρινίζεται, πέραν επτά εργατών του Τμήματος Πρασίνου (αιτιολογία των αποφάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου ..... περί προσφυγής σε ιδιώτες), σε ποιες συγκεκριμένα εργασίες ήταν απασχολημένο το σύνολο του προσωπικού που υπηρετεί στη Διεύθυνση Περιβάλλοντος - Πρασίνου - Καθαριότητας και Ανακύκλωσης (74 άτομα) και στη Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών (65 άτομα, συμπεριλαμβανομένων των 15 ΙΔΟΧ που προαναφέρθηκαν), όπως τα ονόματα και το είδος της εργασιακής σχέσης - ειδικότητας αυτού προκύπτουν από τη συνημμένη στο φάκελο κατάσταση προσωπικού Ιουλίου 2018, ώστε αδυνατούσε αποδεδειγμένα να εκτελέσει τις εργασίες που ανατέθηκαν με τις παραπάνω συμβάσεις. Περαιτέρω, μη νομίμως, κατά παράβαση του άρθρου 68 παρ. 3 του ν. 3863/ 2010, δεν περιλήφθηκαν τόσο στις προσφορές των αναδόχων όσο και στις ως άνω από 5.6.2018 συμβάσεις τα στοιχεία α΄ έως στ΄ της παρ. 1 του ίδιου άρθρου. Οι εργασίες που ανατέθηκαν εμπίπτουν στο ρυθμιστικό πεδίο του άρθρου 68, αφού αφορούν σε εργασίες καθαριότητας εν ευρεία εννοία, κάτι το οποίο άλλωστε - έστω εμμέσως - αποδέχεται ο Δήμος εφαρμόζοντας το άρθρο 61 του 3979/2011 για την αιτιολόγηση της προσφυγής σε ιδιώτη για την ανάθεση των εν λόγω υπηρεσιών.

Το Ζ' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου για το έργο αποκομιδής απορριμμάτων και καθαρισμού κοινόχρηστων χώρων του Δήμου Κασσάνδρας. Η σύμβαση αφορά υπηρεσίες με συνολική προϋπολογιζόμενη δαπάνη 35.049.712,80 ευρώ. Κατά τον έλεγχο δεν διαπιστώθηκαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες που να εμποδίζουν τη σύναψη της σύμβασης, καθώς τηρήθηκαν οι αρχές της νομιμότητας και διαφάνειας. Η Επιτροπή Διαγωνισμού αξιολόγησε ορθά την προσφορά της ανάδοχης εταιρείας, ενώ δεν υποβλήθηκαν ενστάσεις κατά της διαδικασίας. Συνεπώς, το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου Κασσάνδρας και της εταιρείας.

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:ζητείται η ανάκληση της 16/2023 Πράξης της Αναπληρώτριας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Π.Ε. Χαλκιδικής, κατά το μέρος που με αυτή παρόλο που κρίθηκε ότι δεν κωλύεται  η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του προσφεύγοντος Δήμου … (…) και της παρεμβαίνουσας ετερόρρυθμης εταιρείας, προϋπολογισθείσας δαπάνης 1.331.293,59 ευρώ (πλέον ΦΠΑ), για την παροχή της υπηρεσίας «Ναυαγοσωστική κάλυψη πολυσύχναστων παραλιών Δήμου … για το οικ. έτος 2023-2024-2025-2026», επιβλήθηκαν συγκεκριμένοι όροι, η μη πλήρωση των οποίων δεν καθιστά δυνατή την υπογραφή της.(....)Mε τα δεδομένα αυτά, το Δικαστήριο κρίνει ότι οι τεθέντες με την προσβαλλομένη όροι πρέπει να αρθούν. Τούτο, διότι, το μεν, ως προς τον πρώτο διατυπωθέντα όρο, ήτοι της αφαίρεσης του κόστους αποσβέσεων των ναυαγοσωστικών σκαφών από τον προϋπολογισμό της σύμβασης και, συνακόλουθα, από το συμβατικό τίμημα, πρέπει να γίνει δεκτό ότι πρόκειται για ένα μέγεθος που αντικατοπτρίζει την μείωση της αξίας του εξοπλισμού του αναδόχου λόγω της καθημερινής χρήσης του υπό εν μέρει δύσκολες συνθήκες (λειτουργικό κόστος) που, ενδεχομένως να περιλαμβάνουν την αντιμετώπιση κινδύνων ολικής ή μερικής καταστροφής του υλικού. Εξάλλου, υφίσταται πάγια νομολογία των δικαστικών σχηματισμών του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με τη δυνατότητα να περιληφθεί το κόστος αποσβέσεων στην προϋπολογισθείσα δαπάνη(....)Πρέπει να επισημανθεί, περαιτέρω, ότι δεν προκύπτει από την προσβαλλομένη με σαφήνεια εάν κάποια επιπλέον είδη περιλαμβάνονται στην εν λόγω κατηγορία, αλλά αντίθετα, όλως αορίστως γίνεται μνεία  περί παραβίασης της αρχής της οικονομικότητας χωρίς να αναφέρονται συγκεκριμένες αιτιάσεις, συνδεόμενες αρρήκτως με το συγκεκριμένο πραγματικό της υπό έλεγχο σύμβασης και αναγόμενες σ’ αυτό. Σε κάθε περίπτωση και ανεξαρτήτως της αοριστίας της διατύπωσης του εν λόγω όρου στην προσβαλλομένη, το ποσό που προβλέπεται για την προμήθεια από τον ανάδοχο των ως άνω ειδών, σε καμία περίπτωση δεν υπερβαίνει το προσήκον -κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας και των συναλλακτικών ηθών – μέτρο, λαμβανομένου μάλιστα υπόψη ότι μετά την πάροδο τετραετίας από την έναρξη ισχύος της σύμβασης τα είδη αυτά δεν θα είναι κατά την συνήθη πορεία των πραγμάτων δυνατόν να επαναχρησιμοποιηθούν, καθιστώντας την εν λόγω πλημμέλεια όλως μη ουσιώδη, ενόψει ιδίως του μεγάλου χρονικού διαστήματος ισχύος της σύμβασης και του ήσσονος κόστους αυτών.Δέχεται την προσφυγή ανάκλησης