ΓΝΩΜΗ/Α-ΕΑΔΗΣΥ/11/2019

Η Πράξη 253/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης Ιδιωτικού Φορέα Σύμπραξης (ΙΦΣ) και του σχεδίου Σύμβασης Σύμπραξης για το έργο «Αποκατάσταση και Εκσυγχρονισμός των δικτύων Άρδευσης του Τ.Ο.Ε.Β. Ταυρωπού», προϋπολογισμού €105.400.000 (πλέον ΦΠΑ). Το έργο, που υλοποιείται ως ΣΔΙΤ, ανατέθηκε μέσω ανταγωνιστικού διαλόγου, με προσωρινό ανάδοχο την ένωση οικονομικών φορέων «...Α.Ε.». Ωστόσο, το Κλιμάκιο αναβάλλει την έκδοση οριστικής κρίσης επί της νομιμότητας. Διατάσσει τη συμπλήρωση του φακέλου με κρίσιμα στοιχεία, συμπεριλαμβανομένης της αιτιολογικής έκθεσης του Γενικού Γραμματέα Ιδιωτικών Επενδύσεων και ΣΔΙΤ, του Τεχνικού Δελτίου Έργου σχετικά με μεταβολές στο φυσικό αντικείμενο, στοιχείων για ενδεχόμενες αναγκαστικές απαλλοτριώσεις, και του συνόλου των οριστικοποιημένων δικαιολογητικών της σύμβασης.

Διαδικασία δημοσιοποίησης της (αιτιολογικής) έκθεσης χαρακτηρισμού κτιρίου ως διατηρητέου.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Η μη τήρηση εκ μέρους του Δήμου της προβλεπόμενης από το άρθρο 4 παρ.2 του Ν 1577/1985 διαδικασίας δημοσιοποίησης της (αιτιολογικής) έκθεσης χαρακτηρισμού κτιρίου ως διατηρητέου, αποτελεί παράβαση ουσιώδους τύπου της διαδικασίας και συνεπώς νόμιμο λόγο για την ανάκληση της σχετικής απόφασης χαρακτηρισμού.

Σύνδεση δικτύων - συμπληρωματική σύμβαση..Με αυτά τα δεδομένα, το Κλιμάκιο κρίνει ότι από τα προαναφερόμενα έγγραφα προκύπτει νόμιμη αιτιολογία μόνο ως προς την επισκευή παροχών ύδρευσης Φ32 παρόδιων ιδιοκτησιών και την αντικατάσταση του κεντρικού αγωγού ύδρευσης d110, κατά το μέρος που καταστρέφονται κατά την εκτέλεση των εργασιών κατασκευής των αγωγών ομβρίων και ακαθάρτων (εργασίες 7 και 8 της αιτιολογικής έκθεσης της συμπληρωματικής σύμβασης και της 82/27.4.2020 απόφασης της Οικονομικής Επιτροπής, με δαπάνη εργασίας 14.416,00 ευρώ και 28.800,00 ευρώ αντίστοιχα, αθροιζόμενη σε 43.216,00 ευρώ, η οποία πρέπει να μειωθεί, κατ’ εφαρμογή του ποσοστού έκπτωσης της αρχικής σύμβασης (63,71%) δεδομένου ότι αυτές οι βλάβες κατά την εξέλιξη του αρχικού έργου δεν σχετίζονται ευθέως με τη μελέτη κατασκευής του και δεν μπορούσαν να προβλεφθούν. Αντίθετα, δεν προκύπτει ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις που απαιτούνται, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στη μείζονα σκέψη (σκ. 2) της παρούσας, ώστε νομίμως να καταρτιστεί η (1η) συμπληρωματική σύμβαση, σε κάθε περίπτωση, δεν προκύπτει πλήρης, ειδική και σαφής αιτιολογία ως προς τη συνδρομή των προϋποθέσεων αυτών, αναφορικά προς τις εργασίες 1 έως 6 και 9 (κατά την αρίθμηση της αιτιολογικής έκθεσης της συμπληρωματικής σύμβασης και της 82/27.4.2020 απόφασης της Οικονομικής Επιτροπής..Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Σύνδεση δικτύων ... με υφιστάμενο δίκτυο ...» ανάμεσα στον Δήμο ... και στην εργοληπτική επιχείρηση «....», όσον αφορά τις εργασίες 7 και 8 της αιτιολογικής έκθεσης και το ανάλογο προς αυτές οικονομικό αντικείμενο, κατά τα ειδικότερα εκτιθέμενα στη σκέψη 5. Κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Σύνδεση δικτύων ... με υφιστάμενο δίκτυο ...» ανάμεσα στον Δήμο ... και στην εργοληπτική επιχείρηση «...», όσον αφορά τις λοιπές εργασίες (1 έως 6 και 9), καθώς και τις, συνδεόμενες με τις 1-6 εργασίες, απολογιστικές εργασίες της αιτιολογικής έκθεσης και το ανάλογο προς αυτές οικονομικό αντικείμενο, κατά τα οριζόμενα στο σκεπτικό.

Η απόφαση αποτελεί τη γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗ.ΣΥ) σχετικά με το σχέδιο νόμου για την ανάθεση και εκτέλεση συμβάσεων παραχώρησης έργων και υπηρεσιών, με το οποίο μεταφέρεται η Οδηγία 2014/23/ΕΕ στην ελληνική έννομη τάξη. Η Αρχή παρέχει σύμφωνη γνώμη, διατυπώνοντας ωστόσο πληθώρα αναλυτικών παρατηρήσεων και προτάσεων επί των επιμέρους άρθρων του νομοσχεδίου. Οι προτάσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, θέματα νομιμότητας, ομοιομορφίας με το συνολικότερο πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων, σαφήνειας των ορισμών, αποτελεσματικότητας των ελεγκτικών μηχανισμών και ενίσχυσης του ρόλου της ΕΑΑΔΗ.ΣΥ. ως κεντρικού φορέα εποπτείας και συντονισμού. Επισημαίνεται ότι η Αρχή ζητά συστηματική αναδιατύπωση ορισμένων διατάξεων για την αποφυγή ερμηνευτικών ζητημάτων και την προάσπιση του δημοσίου συμφέροντος και της διαφάνειας στις συμβάσεις παραχώρησης.

Η απόφαση αποτελεί γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) σχετικά με προτεινόμενη νομοθετική διάταξη του Υπουργείου Τουρισμού. Η προτεινόμενη ρύθμιση αφορά τη δυνατότητα απευθείας σύναψης συμβάσεων μίσθωσης χώρου ή χρόνου σε μέσα μαζικής επικοινωνίας από τον ΕΟΤ για την τουριστική προβολή της Ελλάδας, καθώς και τη διαδικασία ανάθεσης συμβάσεων σε τρίτες χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω αναλογικής εφαρμογής των διατάξεων του Υπουργείου Εξωτερικών. Η Αρχή εκτιμά τη νομιμότητα και τη σκοπιμότητα των προτεινόμενων ρυθμίσεων, υπογραμμίζοντας ότι οι συμφωνίες αυτές πρέπει να συνάδουν με τις αρχές του δικαίου των δημοσίων συμβάσεων και να μην εισάγουν αποσπασματικές ή αόριστες εξαιρέσεις. Τονίζεται επίσης η ανάγκη σαφήνειας στο ρυθμιστικό πεδίο των συμβάσεων και η ορθή τήρηση των κανόνων ανταγωνισμού και διαφάνειας, ειδικά όταν πρόκειται για αναθέσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του νόμου 4412/2016.

Aνάκληση της 27/2017 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία κρίθηκε ότι κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Κάθετος Άξονας 60 Εγνατίας Oδού. Δερβένι – Σέρρες – Προμαχώνας: Εργασίες ολοκλήρωσης τμημάτων Α/Κ Λαγκαδά – Α/Κ Λαχανά και Στρυμονικό – Α/Κ Χριστού», (...)Με τα δεδομένα αυτά, το Τμήμα κρίνει ότι η προβλεπόμενη στη σελίδα 22 της συνοδεύουσας τον 6ο ΑΠΕ αιτιολογικής έκθεσης αναφορά στη μείωση κατά 1.800.000,00 ευρώ του κονδυλίου της αναθεώρησης, το οποίο όλως συμπτωματικώς συμπίπτει με τη δαπάνη της ελεγχόμενης συμπληρωματικής σύμβασης (χωρίς ΦΠΑ), δεν αποσκοπεί στην κάλυψη της προϋπολογιζόμενης ισόποσης δαπάνης της υπό έλεγχο συμπληρωματικής σύμβασης, ούτε σχετίζεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο με αυτήν, αλλά οφείλεται στην εφαρμογή του αναδρομικώς ανακαθορισθέντος σταθερού συντελεστή αναθεώρησης, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 153 παρ. 23 (εδ. β΄) του ν. 4412/2016 «Δημόσιες Συμβάσεις Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών (…)» (ΦΕΚ Α΄ 147, διόρθ. σφαλμ. ΦΕΚ Α΄ 200), όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή της με το άρθρο 22 περ. 36 του ν. 4441/2016 (ΦΕΚ Α΄ 227/6.12.2016), στο ρυθμιστικό πεδίο της οποίας εμπίπτουν και οι εν εξελίξει συμβάσεις που είχαν δημοπρατηθεί προ του γ΄ τριμήνου του έτους 2012, όπως είναι και το αρχικό έργο της ελεγχόμενης σύμβασης. Ενόψει δε της ανωτέρω άστοχης και διφορούμενης διατύπωσης της αιτιολογικής έκθεσης αναφορικά με τη μείωση του κονδυλίου της αναθεώρησης, που όλως συμπτωματικώς συμπίπτει ποσοτικά με τη δαπάνη της συμπληρωματικής σύμβασης, όπως τούτο άλλωστε συνομολογείται από την αιτούσα, το Κλιμάκιο δικαιολογημένα υπέλαβε ότι η δαπάνη της ελεγχόμενης σύμβασης επρόκειτο να καλυφθεί μέσω αντίστοιχης μείωσης του κονδυλίου αναθεώρησης. Όπως, όμως, προκύπτει από τις διευκρινίσεις της αναθέτουσας αρχής και τα λοιπά προσκομισθέντα ενώπιον του Τμήματος στοιχεία σχετικά με το ισχύον χρηματοδοτικό σχέδιο της Πράξης και των υποέργων αυτής, η δαπάνη αυτή πρόκειται να βαρύνει τον προϋπολογισμό της αρχικής σύμβασης που χρηματοδοτείται αμιγώς από εθνικούς μη επιλέξιμους πόρους, οι οποίοι έχουν εξοικονομηθεί και επαρκούν για την κάλυψή της.Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η κρινόμενη αίτηση ανάκλησης και η ασκηθείσα υπέρ αυτής παρέμβαση πρέπει να γίνουν δεκτές, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη πράξη και, δεδομένου ότι δεν διαπιστώθηκε άλλος νόμιμος διακωλυτικός της υπογραφής λόγος, να υπογραφεί η οικεία συμπληρωματική σύμβαση.

Δημόσιες Συμβάσεις Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών (προσαρμογή στις Οδηγίες 2014/24/ΕΕ και 2014/25/ΕΕ)

Η απόφαση αποτελεί Γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) επί προτεινόμενων διατάξεων του Σχεδίου Νόμου του Υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής με τίτλο «Επείγουσες ρυθμίσεις αρμοδιότητας Υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής και λοιπές διατάξεις». Η Αρχή εξετάζει τη νομιμότητα και τη σκοπιμότητα ρυθμίσεων που αφορούν τη μίσθωση ακινήτων, τις αναθέσεις αρμοδιοτήτων στο Υπουργείο, θέματα συμβάσεων προμηθειών και υπηρεσιών, καθώς και παρατάσεις εξαιρετικών διαδικασιών για τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. Η Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ. διατυπώνει επιφυλάξεις σχετικά με τη συμβατότητα ορισμένων διατάξεων με το ενωσιακό δίκαιο (Οδηγία 2014/24/ΕΕ) και το ν. 4412/2016, επισημαίνοντας την ανάγκη σαφήνειας στο πεδίο εφαρμογής τους, την αποφυγή ασαφών «τεκμηρίων» κατεπείγουσας ανάγκης και τη διασφάλιση της διαφάνειας στις αναθέσεις. Τονίζεται ιδιαίτερα ότι εξαιρετικές διατάξεις πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικά και να μην υπονομεύουν τον εθνικό προγραμματισμό και τις θεσμικές δεσμεύσεις για ορθολογικές δημόσιες συμβάσεις.

Η παρούσα γνώμη (Α 21/2020) της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων αφορά τη διατύπωση απόψεων επί σχεδίου νόμου του Υπουργείου Υγείας για την κύρωση Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου (Π.Ν.Π.) που εκδόθηκαν για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19. Η Αρχή εξετάζει εξαιρετικές ρυθμίσεις που αφορούν δημόσιες συμβάσεις, όπως προμήθειες υγειονομικού υλικού, μέσα ατομικής προστασίας για εκπαιδευτικές δομές, μετακίνηση μαθητών και συμβάσεις αστικών συγκοινωνιών. Παράλληλα, διατυπώνονται παρατηρήσεις για τη νομιμότητα των παρεκκλίσεων από το εθνικό και ενωσιακό δίκαιο, επισημαίνοντας την ανάγκη τήρησης των αρχών της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και της αποφυγής κατατμήσεων, ενώ τονίζεται ο αποσπασματικός χαρακτήρας ορισμένων διατάξεων και η ανάγκη επαρκούς αιτιολόγησης του κατεπείγοντος.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο, μετά από έλεγχο της νομιμότητας, απέρριψε την τροποποίηση της σύμβασης 8920/07.08.2024 μεταξύ του ΟΣΕ και της εταιρείας «… Ε.Π.Ε.» για παροχή υπηρεσιών φύλαξης με drones. Η τροποποίηση αφορούσε την προσθήκη φύλαξης σε δύο νέα τμήματα του σιδηροδρομικού δικτύου (Μεζούρλο-Σ.Σ. Δομοκού και Σ.Κ.Α.) λόγω καταστροφών από τη θεομηνία Daniel και αυξημένων περιστατικών κλοπών. Το Συνέδριο ανέφερε ότι η διαδικασία έπρεπε να ακολουθήσει τις προϋποθέσεις του άρθρου 337 ν.4412/2016, υπογραμμίζοντας την αναγκαιότητα διαφάνειας και ανταγωνισμού στις δημόσιες συμβάσεις.