ΓΝΩΜΗ/Α-ΕΑΔΗΣΥ/40/2020

Η υπ' αριθμ. Α1/2019 γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά το αίτημα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης σχετικά με τροπολογία για την ανάθεση υπηρεσιών δακοκτονίας έτους 2019 σε προσωρινούς μειοδότες, κατ' εξαίρεση των διατάξεων του ν. 4412/2016. Η Αρχή επισημαίνει ότι η επαναλαμβανόμενη αυτή πρακτική τείνει να παγιωθεί ως γενικός κανόνας, αντί για εξαιρετική ρύθμιση, και εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για τη συμβατότητά της με το ενωσιακό δίκαιο και τις πάγιες αρχές του ελεύθερου ανταγωνισμού και της διαφάνειας στις δημόσιες συμβάσεις, υποδεικνύοντας ότι υπάρχουν ήδη νόμιμα εργαλεία εντός του υφιστάμενου πλαισίου για την κάλυψη των αναγκών.

Το παρόν έγγραφο είναι η Γνώμη Α 16/2019 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων σχετικά με αίτημα διατύπωσης γνώμης επί σχεδίου τροπολογίας για την τροποποίηση των παραγράφων 8 και 9 του άρθρου 73 του ν. 4412/2016. Η προτεινόμενη ρύθμιση στοχεύει στην κατάργηση της κεντρικής τριμελούς επιτροπής αξιολόγησης επανορθωτικών μέτρων, μεταφέροντας την αρμοδιότητα αυτή απευθείας στις αναθέτουσες αρχές. Η Αρχή διατυπώνει επιφυλάξεις για τη συμβατότητα της προτεινόμενης διαδικασίας με το ενωσιακό δίκαιο και την αρχή της ίσης μεταχείρισης, τονίζοντας τους κινδύνους έκδοσης αντιφατικών αποφάσεων από διαφορετικές αρχές. Προτείνεται περαιτέρω επεξεργασία της τροπολογίας ώστε να διασφαλιστεί η σαφήνεια, η συνεκτικότητα της εφαρμογής και η ορθή ενσωμάτωση στο υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων, αποφεύγοντας προβλήματα κατά την ερμηνεία και την εφαρμογή των ρυθμίσεων.

Η απόφαση αποτελεί Γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) επί προτεινόμενων διατάξεων του Σχεδίου Νόμου του Υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής με τίτλο «Επείγουσες ρυθμίσεις αρμοδιότητας Υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής και λοιπές διατάξεις». Η Αρχή εξετάζει τη νομιμότητα και τη σκοπιμότητα ρυθμίσεων που αφορούν τη μίσθωση ακινήτων, τις αναθέσεις αρμοδιοτήτων στο Υπουργείο, θέματα συμβάσεων προμηθειών και υπηρεσιών, καθώς και παρατάσεις εξαιρετικών διαδικασιών για τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. Η Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ. διατυπώνει επιφυλάξεις σχετικά με τη συμβατότητα ορισμένων διατάξεων με το ενωσιακό δίκαιο (Οδηγία 2014/24/ΕΕ) και το ν. 4412/2016, επισημαίνοντας την ανάγκη σαφήνειας στο πεδίο εφαρμογής τους, την αποφυγή ασαφών «τεκμηρίων» κατεπείγουσας ανάγκης και τη διασφάλιση της διαφάνειας στις αναθέσεις. Τονίζεται ιδιαίτερα ότι εξαιρετικές διατάξεις πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικά και να μην υπονομεύουν τον εθνικό προγραμματισμό και τις θεσμικές δεσμεύσεις για ορθολογικές δημόσιες συμβάσεις.

Η απόφαση αποτελεί γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) σχετικά με προτεινόμενη τροπολογία του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη για τον ν. 4332/2015. Η τροπολογία αφορά την παράταση έως τις 31.12.2020 της δυνατότητας σύναψης συμβάσεων με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση για την κάλυψη έκτακτων αναγκών που σχετίζονται με την υποδοχή και φιλοξενία προσφύγων. Η Αρχή διατυπώνει επιφυλάξεις για τη συμβατότητα του «τεκμηρίου» κατεπείγουσας ανάγκης με το ενωσιακό δίκαιο, υπογραμμίζοντας ότι οι σχετικές ανάγκες είναι πλέον διαρκείς και απαιτούν προγραμματισμό μέσω ανοικτών διαγωνιστικών διαδικασιών. Επίσης, επισημαίνει ότι η προτεινόμενη ρύθμιση στερείται σαφήνειας και ενέχει κινδύνους για τη διαφάνεια των δημόσιων συμβάσεων, καθώς οι εξαιρετικές διαδικασίες πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικά και να αιτιολογούνται ειδικά ανά περίπτωση, αντί να δημιουργούνται γενικά τεκμήρια που καταργούν τον έλεγχο νομιμότητας.

Η απόφαση αφορά αίτημα του Δήμου Καλαμαριάς για έγκριση προσφυγής σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση διαγωνισμού, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περίπτωση γ΄ του ν. 4412/2016, για την ανάθεση σύμβασης έργου σχετικά με την κατασκευή προσωρινών εγκαταστάσεων στέγασης για την κάλυψη αναγκών της δίχρονης προσχολικής εκπαίδευσης. Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) εξέτασε το αίτημα και κατέληξε στην απόφαση αποχής από έκδοση γνώμης λόγω έλλειψης αρμοδιότητας, καθώς η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης (1.267.583,90€ χωρίς ΦΠΑ) ήταν κάτω του κατωτάτου ορίου που προβλέπει ο νόμος για την εφαρμογή των σχετικών διατάξεων.

Η απόφαση αποτελεί τη σύμφωνη γνώμη της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) επί του σχεδίου Κανονισμού της ΕΥΑΘ Α.Ε. για τις διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων έργων, μελετών και παροχής συναφών τεχνικών υπηρεσιών εκτιμώμενης αξίας άνω των ορίων. Η ΕΑΔΗΣΥ παραθέτει λεπτομερείς παρατηρήσεις επί των επιμέρους άρθρων του Κανονισμού, τονίζοντας την ανάγκη για σαφή νομική κείμενα, την τήρηση των γενικών αρχών του δικαίου των δημοσίων συμβάσεων (διαφάνεια, ίση μεταχείριση, ανταγωνισμός) και την επιβεβλημένη συμβατότητα με το ενωσιακό δίκαιο και τον ν. 4412/2016, λαμβάνοντας υπόψη τον μονοπωλιακό χαρακτήρα της ΕΥΑΘ.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων εξέδωσε σύμφωνη γνώμη για την προσφυγή του Δήμου Κορδελιού-Ευόσμου στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ του ν. 4412/2016. Η σύμβαση αφορούσε την προμήθεια, μεταφορά και τοποθέτηση προσωρινών εγκαταστάσεων στέγασης για την κάλυψη επειγουσών αναγκών της δίχρονης προσχολικής εκπαίδευσης, με προϋπολογισμένη αξία 503.057,00 ευρώ πλέον ΦΠΑ. Η Αρχή κατέληξε ότι πληρούνταν οι προϋποθέσεις για την εξαιρετική διαδικασία λόγω κατεπείγουσας ανάγκης που προέκυψε από απρόβλεπτες περιστάσεις, όπως η μεταστροφή της πολιτικής βούλησης για τη διενέργεια των διαδικασιών και η πανδημία του COVID-19, χωρίς ευθύνη του Δήμου.

Η παρούσα Γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) αφορά στη διατύπωση γνώμης επί του άρθρου 7 σχεδίου νόμου του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων. Το άρθρο προτείνει την τροποποίηση του άρθρου 53 του ν. 4412/2016 για την εισαγωγή υποχρεωτικής ρήτρας αναπροσαρμογής τιμών στις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών και υπηρεσιών καθαριότητας-φύλαξης, λόγω των πληθωριστικών πιέσεων και της ενεργειακής κρίσης. Η Αρχή επισημαίνει την ανάγκη για σαφείς μαθηματικούς τύπους, την παροχή πρακτικών κατευθύνσεων προς τις αναθέτουσες αρχές και εκφράζει επιφυλάξεις για τη συνεκτικότητα με το άρθρο 132 του ίδιου νόμου, ειδικά σε ό,τι αφορά την αναδρομική ισχύ και τις εκκρεμείς διαδικασίες ανάθεσης.

Η υπ' αριθμόν Α3/2018 Γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) αφορά τη διατύπωση γνώμης επί σχεδίου τροπολογίας για το πρόγραμμα «Σχολικά Γεύματα» του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Το σχέδιο προτείνει την προσθήκη δύο παραγράφων στο άρθρο 12 του ν. 4455/2017 προκειμένου να αντιμετωπιστούν γραφειοκρατικές δυσχέρειες κατά την παραλαβή των γευμάτων σε σχολικές μονάδες, ιδίως στα μονοθέσια σχολεία, και να επιταχυνθεί η αποπληρωμή των αναδόχων. Η Αρχή εκφράζει επιφυλάξεις για τις διατάξεις που αφορούν τη συγκρότηση συλλογικών οργάνων παραλαβής σε σχέση με το ν. 4412/2016 και επισημαίνει ζητήματα σχετικά με την αναδρομικότητα της ρύθμισης, προτείνοντας παράλληλα την αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων των οργάνων και νομοτεχνικές βελτιώσεις για τη διασφάλιση της νομιμότητας κατά την εκτέλεση της σύμβασης.

Η παρούσα γνώμη της Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ. αφορά σε διατάξεις τροπολογίας του Υπουργείου Εσωτερικών σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων για τη μεταφορά μαθητών κατά το σχολικό έτος 2022-2023. Η Αρχή επισημαίνει ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις εισάγουν παρεκκλίσεις από τις πάγιες διατάξεις του ν. 4412/2016 και της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ, επιτρέποντας τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση και την ανάθεση σε προσωρινούς αναδόχους χωρίς την έγκριση της Αρχής. Η Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ. εκφράζει προβληματισμό για την παγίωση ενός εξαιρετικού καθεστώτος που ενδέχεται να παραβιάζει το ενωσιακό δίκαιο και τις αρχές του ελεύθερου ανταγωνισμού, τονίζοντας ότι οι αναθέτουσες αρχές θα έπρεπε να χρησιμοποιούν έγκαιρα τα διαθέσιμα εργαλεία, όπως το Δυναμικό Σύστημα Αγορών.