ΓΝΩΜΗ/Δ-ΕΑΔΗΣΥ/50/2020

Πολιτιστική κληρονομιά. Προστασία ακινήτων νεοτέρων μνημείων.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Η επιχείρηση των διαφόρων ενεργειών της παρ.3 του άρθρου 10 του Ν. 3028/2002 αναφέρεται ενιαίως τόσο σε ακίνητα αρχαία μνημεία, όσο και σε ακίνητα νεότερα μνημεία και επομένως ο Υπουργός Πολιτισμού έχει αρμοδιότητα και εντεύθεν υποχρέωση να ελέγχει τις αναφερόμενες στις διατάξεις αυτές ενέργειες και επεμβάσεις που εκτελούνται πλησίον ακινήτου νεότερου μνημείου.

Χορήγηση άδειας ιδρύσεως και λειτουργίας του θρησκευτικού βουδιστικού μνημείου «Στούπα» εκ μέρους του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Η «Στούπα» ως θρησκευτικό μνημείο της βουδιστικής θρησκείας και ως χώρος λατρείας κατά την έννοια της θρησκείας αυτής, εμπίπτει στην κατά νόμον (ΑΝ 1363/1938, ΒΔ 20-5/2-6-1939) έννοια του Ναού και συνεπώς απαιτείται η εκ μέρους του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων χορήγηση άδειας ιδρύσεως και λειτουργίας της ως ναού ή ευκτηρίου οίκου, αναλόγως του αριθμού των πιστών τις λατρευτικές ανάγκες των οποίων αυτή θα εξυπηρετεί (πλειοψ.).

Δημόσια Έργα:Ζητείται η ανάκληση της 32/2021 Πράξης της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Περιφερειακή Ενότητα Κοζάνης, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης για την εκτέλεση του έργου «Αποκατάσταση Ιερού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου Διλόφου Βοΐου».(....)Κατόπιν των ανωτέρω και σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στη σκέψη 4 της παρούσας, ως προς τον πρώτο διακωλυτικό λόγο, το Δικαστήριο, δοθέντος του ότι το δημοπρατηθέν έργο αφορά σε εργασίες αποκατάστασης του χαρακτηρισθέντος ως μνημείου "Ιερού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου Διλόφου Βοΐου", κρίνει ότι απαιτείται η τήρηση της διαδικασίας έκδοσης σχετικής οικοδομικής άδειας από την ήδη συσταθείσα ΥΔΟΜ της Εκκλησίας της Ελλάδος, στη χωρική δικαιοδοσία της οποίας ανήκει ο ανωτέρω ναός, κατά τα οριζόμενα στις ειδικές διατάξεις του άρθρου 32 παρ. 2 και 7 του ν. 4495/2017, αφού προηγουμένως εξασφαλιστεί η προέγκριση της σχετικής οικοδομικής άδειας από την ΥΔΟΜ του Δήμου Βοΐου, όπως ορθώς κρίθηκε και με την προσβαλλόμενη Πράξη (βλ. σχετ.  το 20410/27.10.2021 έγγραφο της ΥΔΟΜ του Δήμου Βοΐου και το 209/αριθ. διεκπ. 109/26.10.2021 έγγραφο του Προϊσταμένου του Τμήματος Αδειών της ΥΔΟΜ της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, με τα οποία επιβεβαιώνεται η παραπάνω κρίση). Ωστόσο, το ζήτημα αυτό ως αναγόμενο στις υποχρεώσεις του αναδόχου κατά το στάδιο εκτελέσεως της συμβάσεως (βλ άρθρο 12 παρ. 4 του συμβατικού τεύχους Ειδική Συγγραφή Υποχρεώσεων σελ. 22 και 23) δεν συνιστά διακωλυτικό λόγο για την υπογραφή του σχεδίου συμβάσεως (πρβλ. VI Τμ. 1071/2016).Ως προς τον δεύτερο διακωλυτικό λόγο, το Δικαστήριο κρίνει ότι, κατά παράβαση της διαγραφόμενης στις διατάξεις των άρθρων 10 και 40 του ν. 3028/2002 διαδικασίας, η Περιφέρεια προέβη στη δημοπράτηση του έργου της αποκατάστασης του ως άνω χαρακτηρισμένου ως μνημείου Ιερού Ναού, χωρίς την προηγούμενη έγκριση από την αρμόδια ΔΑΒΜΜ του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού των εργασιών που περιλαμβάνονται στην τελική μελέτη του έργου, όπως αυτή αναμορφώθηκε μετά τη σύνταξη της αρχικής μελέτης (έτος 2012) προκειμένου να αντιμετωπισθεί το προαναφερόμενο γεωλογικό φαινόμενο, το οποίο επισυνέβη σε μεταγενέστερο χρόνο (2013) και εξέθεσε το μνημείο σε μεγαλύτερες φθορές επιβάλλοντας είτε την αύξηση των ήδη προβλεπόμενων με την αρχική μελέτη εργασιών είτε την ένταξη νέων για την συνολική αποκατάσταση και ενίσχυση των θεμελίων του Ιερού Ναού και του περιβάλλοντος αυτόν χώρου. Απορρίπτει την από 29.9.2021 προσφυγή του  Ο.Τ.Α. Β΄ βαθμού  (ν.π.δ.δ.) με την επωνυμία «Περιφέρεια …».Αποφαίνεται ότι το σχέδιο σύμβασης για την εκτέλεση του έργου με τίτλο έργου «Αποκατάσταση Ιερού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου Διλόφου Βοΐου» δεν πρέπει να υπογραφεί.

Μελέτη στατικής και τοπογραφικής αρχιτεκτονικής(…) Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η εντελλόμενη δαπάνη δεν είναι νόμιμη, διότι διενεργήθηκε βάσει των διατάξεων που διέπουν την απευθείας ανάθεση υπηρεσιών και όχι βάσει των διατάξεων του ν. 3316/2005, καθόσον αφενός μεν οι ανατεθείσες εργασίες, όπως αυτές περιγράφονται στις οικείες τεχνικές εκθέσεις, αφορούσαν σε εκπόνηση αρχιτεκτονικής και στατικής μελέτης, αντίστοιχα, σε συνδυασμό με παροχή υπηρεσιών που συνδέονταν με τη διαδικασία εκπόνησης μελέτης τεχνικού έργου, και απέβλεπαν στην υποστήριξη της τεχνικής υπηρεσίας του πρώην Δήμου ...... (ήδη Δήμου ......) για την ασφαλή κατασκευή του έργου της συντήρησης του διατηρητέου μνημείου του Ιερού Ναού Αγίου Δημητρίου από άποψη αρχιτεκτονικής αποκατάστασης και στατικής υποδομής, αφετέρου δε οι συμβαλλόμενοι απέβλεψαν στην παροχή συγκεκριμένων υπηρεσιών από πρόσωπα με εξειδικευμένες γνώσεις (η παροχή των αναδόχων συνίστατο στην επίτευξη ενός αποτελέσματος ως αντικείμενο συγκεκριμένης δραστηριότητας), γεγονότα που εντάσσουν τις ανωτέρω υπηρεσίες εννοιολογικά στις σύνθετες συμβάσεις (εκπόνηση μελέτης και παροχή συναφών υπηρεσιών) του άρθρου 1 παρ. 3 του ν. 3316/2005 και όχι στις λοιπές υπηρεσίες που διενεργούνται κατ' ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων περί προμηθειών(...)

Αποκατάσταση οργανισμού και εκσυγχρονισμός υπόγειν χώρων Ιερού Ναού..ζητείται η ανάκληση της 405/2014 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου...Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν ανωτέρω ερμηνευτικώς δεκτά (βλ. παρ. ΙVΑ), το Τμήμα άγεται στην κρίση ότι οι εργασίες της ελεγχόμενης συμπληρωματικής σύμβασης κατέστησαν αναγκαίες λόγω απροβλέπτων περιστάσεων που ανέκυψαν κατά το στάδιο της εκτέλεσης αυτού, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα με την αίτηση ανάκλησης και την παρέμβαση. Ειδικότερα, από το έγγραφο της τεχνικής υπηρεσίας με τίτλο «αιτιολόγηση εργασιών συμπληρωματικής σύμβασης» προκύπτει ότι η αναγκαιότητα εκτέλεσης της πλειονότητας των συμπληρωματικών εργασιών διαπιστώθηκε μετά την καθαίρεση των επιχρισμάτων ή μετά την αποξήλωση της επικάλυψης της στέγης και δεν ήταν, ως εκ τούτου, δυνατόν να προβλεφθεί η ύπαρξή τους, κατά το στάδιο εκπόνησης της αρχικής μελέτης, με την επίδειξη της επιμέλειας του μέσου συνετού μελετητή, λόγω της έλλειψης σχετικών στοιχείων, όπως δικαιολογείται εξάλλου από την παλαιότητα του κτιρίου (πρβλ. ΕΣ Τμ. Μειζ. 394/2013, VI Τμ. 797/2012). Άλλωστε, οι υπόλοιπες συμπληρωματικές εργασίες προέκυψαν είτε κατόπιν υποδείξεως της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας είτε από δολιοφθορές λόγω συγκεντρώσεων διαμαρτυρίας διαφόρων ομάδων πολιτών. Συνεπώς, η ανάγκη εκτέλεσης των συμπεριλαμβανομένων σε αυτήν εργασιών οφείλεται στην ιδιαιτερότητα αυτού του αρχιτεκτονικού μνημείου σε συνδυασμό με τα πραγματικά γεγονότα, τα οποία δεν μπορούσαν να προβλεφθούν κατά την εκπόνηση της αρχικής μελέτης, παρότι αυτή υπήρξε κατά το δυνατόν πλήρης και ακριβής. Περαιτέρω, με την υπό κρίση αίτηση ανάκλησης προσκομίζεται το πρώτον ενώπιον του Τμήματος το υπ’ αρ. 12/23.6.2014 πρακτικό του οικείου Εκκλησιαστικού Συμβουλίου, με το οποίο παρατείνεται η συμβατική προθεσμία του έργου από 28.2.2014 μέχρι και εκατό (100) ημέρες από την υπογραφή της 1ης Συμπληρωματικής Σύμβασης. Η απόφαση, όμως αυτή του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου με την οποία χορηγείται νέα προθεσμία περαίωσης του έργου, μετά την εκπνοή της αρχικής έστω και αν ανατρέχει στο χρόνο λήξης της, κατά την κρίση του Τμήματος, είναι μη νόμιμη, καθόσον, όπως έγινε δεκτό σε προηγούμενη σκέψη με στοιχ. ΙΙΙ, δεν προβλέπεται από διάταξη νόμου. Ωστόσο, το Τμήμα λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Καθεδρικός Ιερός Ναός ... «...» αποτελεί μνημείο της νεώτερης πολιτιστικής κληρονομίας και ότι κινδυνεύει η στατικότητα του ναού, με αποτέλεσμα οι υπό κρίση εργασίες να είναι απαραίτητες για την ασφάλεια του μνημείου, κρίνει ότι στην προκειμένη περίπτωση η εν λόγω τυπική πλημμέλεια δεν είναι ουσιώδης και δεν επλήγη δι’ αυτής το δημόσιο συμφέρον ούτε άλλες θεμελιώδεις αρχές που διέπουν την ανάθεση και εκτέλεση δημοσίων έργων ώστε να αποτελέσει διακωλυτικό λόγο σύναψης της υπό κρίση σύμβασης. Τέλος, προσκομίστηκε ενώπιον του Τμήματος η 55091/3.11.2014 απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας περί ένταξης του ελεγχόμενου έργου στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) 2014. Επομένως, δεν συντρέχει πλέον η σχετική αναδειχθείσα από το Κλιμάκιο με την προσβαλλόμενη πράξη πλημμέλεια και παρέλκει η περαιτέρω εξέταση της.

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ:Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, το Τμήμα κρίνει, κατά πλειοψηφία, ότι οι εν λόγω δαπάνες βρίσκουν νόμιμο έρεισμα στην προπαρατεθείσα διάταξη του άρθρου 218 παρ.4 εδ. β΄του Δ.Κ.Κ., καθόσον αφενός εγκρίθηκαν με απόφαση του αρμόδιου κατά νόμο οργάνου, δηλαδή του δημοτικού συμβουλίου, σε βάρος της ως άνω εγγεγραμμένης στον οικείο προϋπολογισμό πίστωσης και αφετέρου σχετίζονται με την διοργάνωση της εκδήλωσης καθόσον συμβάλλουν στην εορταστική ατμόσφαιρα και στην επίδειξη πνεύματος φιλοξενίας εκ μέρους του Δήμου, χωρίς να υπερβαίνουν το προσήκον μέτρο. Περαιτέρω δε, η διοργάνωση της επετειακής αυτής εκδήλωσης συνδέεται με την εδαφική περιφέρεια του Δήμου ....... καθώς αποτελεί αφορμή για την ανάδειξη του ιστορικού και θρησκευτικού μνημείου του ιστορικού πρωτοβυζαντινού Ναού του ..., που βρίσκεται στην εδαφική περιφέρεια του Δήμου και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία του Νομού…, διότι είναι προγενέστερο των Ναών του Μυστρά και επιπλέον αποτελούσε την έδρα της Βυζαντινής Επισκοπής Έλους (βλ. υπ’αρ.5915/31.8.2005 έγγραφο του Δήμαρχου .......). Κατά τη γνώμη όμως του έχοντος αποφασιστική ψήφο Συμβούλου Γεωργίου Κωνσταντά η συγκεκριμένη εκδήλωση δεν είναι τοπική ή θρησκευτική γιορτή του Δήμου ......., κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 218 του Δ.Κ.Κ. και δεν συνδέεται με την εδαφική του περιφέρεια  και, συνεπώς, οι εντελλόμενες με τα επίμαχα χρηματικά εντάλματα δαπάνες δεν είναι νόμιμες ούτε μπορούν να θεωρηθούν ότι εξυπηρετούν λειτουργικές ανάγκες του Δήμου ή συντελούν οπωσδήποτε στην εκπλήρωση των σκοπών αυτού. Κατ’ ακολουθίαν των προεκτεθέντων οι εντελλόμενες με τα επίμαχα χρηματικά εντάλματα πληρωμής δαπάνες είναι νόμιμες και, επομένως, αυτά πρέπει να θεωρηθούν