ΓΝΩΜΗ/Δ-ΕΑΔΗΣΥ/77/2024

Η Επιτροπή της Ενιαίας Αρχής Δημόσιων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) εξέδωσε σύμφωνη γνώμη για την ανάθεση έργου αποκατάστασης των λειτουργικών βαθών του Λιμένα Βόλου μετά τις καταστροφές από τις κακοκαιρίες «Daniel» και «Elias» το 2023. Το έργο, με εκτιμώμενη αξία 7.800.000€ χωρίς ΦΠΑ, θα εκτελεστεί μέσω διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης που προέκυψε από απρόβλεπτες περιστάσεις. Η επιτροπή θεώρησε ότι οι ζημιές στον λιμένα, που επηρέασαν τη ναυσιπλοΐα και τις θαλάσσιες μεταφορές, απαιτούν άμεση αντιμετώπιση, ενώ οι προϋποθέσεις για τη χρήση της εξαιρετικής διαδικασίας πληρούνταν πλήρως.

Aνάληψη από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών του σχεδιασμού, της ανάθεσης και της εκτέλεσης των κατεπειγόντων έργων αποκατάστασης βλαβών των υποδομών σε περιοχές που κηρύχθηκαν ή παρέμειναν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας, συνεπεία των έντονων καιρικών φαινομένων που έλαβαν χώρα στις 4, 5, 6 και 7 Σεπτεμβρίου 2023 (κακοκαιρία «Daniel») και στις 25, 26, 27 και 28 Σεπτεμβρίου 2023 (κακοκαιρία «Elias»)

1) Ανάθεση καθηκόντων Αναθέτουσας Αρχής, Προϊσταμένης Αρχής και Διευθύνουσας Υπηρεσίας για τα κατεπείγοντα έργα αποκατάστασης βλαβών των υποδομών σε περιοχές που κηρύχθηκαν ή παρέμειναν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, με αποφάσεις του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, συνεπεία των έντονων καιρικών φαινομένων που έλαβαν χώρα στις 4, 5, 6 και 7 Σεπτεμβρίου 2023 (κακοκαιρία «Daniel») και στις 25, 26, 27 και 28 Σεπτεμβρίου 2023 (κακοκαιρία «Elias»), στις Περιφέρειες Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας. 2) Καθορισμός αριθμού και είδους συμβούλων σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 25 του ν. 5049/2023. 

Ορισμός φορέα υλοποίησης και ανάθεση καθηκόντων Αναθέτουσας Αρχής, Προϊσταμένης Αρχής και Διευθύνουσας Υπηρεσίας για τα κατεπείγοντα έργα αποκατάστασης βλαβών των σιδηροδρομικών υποδομών σε περιοχές που κηρύχθηκαν ή παρέμειναν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, με αποφάσεις του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, σύμφωνα με το άρθρο 25 του ν. 4662/2020 (Α’ 27), συνεπεία των έντονων καιρικών φαινομένων που έλαβαν χώρα στις 4, 5, 6 και 7 Σεπτεμβρίου 2023 (κακοκαιρία «Daniel») και στις 25, 26, 27 και 28 Σεπτεμβρίου 2023 (κακοκαιρία «Elias»), στις Περιφέρειες Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας. 

Η απόφαση αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης από την Επιτροπή της Ενιαίας Αρχής Δημόσιων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) στον Δήμο Δομοκού για τη χρήση της διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης. Αυτό συνέβη λόγω κατεπείγουσας ανάγκης που προέκυψε από τα ακραία καιρικά φαινόμενα (κυκλώνες DANIEL και ELIAS) τον Σεπτέμβριο του 2023, τα οποία προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στο οδικό δίκτυο και τις υποδομές του Δήμου. Ο Δήμος ζήτησε τη χρηματοδότηση για την προμήθεια μηχανήματος έργου (Grader) αξίας 330.000 ευρώ, επιχορήγηση που ενταγμένη σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Η Επιτροπή κρίνει ότι πληρούνται οι νομικές προϋποθέσεις για τη χρήση της εξαιρετικής διαδικασίας, καθώς οι ζημίες αποτελούν απρόβλεπτη και συνεχιζόμενη κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Η Πράξη 129/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης για το έργο «Κατεπείγοντα έργα αποκατάστασης βλαβών των υποδομών συνεπεία των έντονων καιρικών φαινομένων "Daniel" και "Elias"» στους Δήμους Ζαγοράς – Μουρεσίου, Νοτίου Πηλίου, Βόλου και Ρήγα Φεραίου, συνολικού συμβατικού τιμήματος 213.137.096,77 ευρώ. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης, χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, λόγω της κατεπείγουσας ανάγκης που προκλήθηκε από τις απρόβλεπτες κακοκαιρίες και της ανάγκης διασφάλισης της χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης. Κατά τη διαδικασία δεν διαπιστώθηκαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες, με αποτέλεσμα να μην κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης με τον ανάδοχο.

Η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Ζ΄ Κλιμακίου) αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης για την παροχή υπηρεσιών Συμβούλου για την υποβοήθηση της ΕΥΔΕ/ΚΣΣΥ στον έλεγχο μελετών και την παρακολούθηση των εργασιών αποκατάστασης βλαβών των σιδηροδρομικών υποδομών λόγω των καιρικών φαινομένων «Daniel» και «Elias». Το Κλιμάκιο αναβάλλει την οριστική κρίση του, ζητώντας την ολοκλήρωση του ελέγχου νομιμότητας των σχεδίων συμβάσεων για τις εργολαβίες αποκατάστασης και τη συμπλήρωση του φακέλου με αναλυτικά στοιχεία τεκμηρίωσης του ύψους της προϋπολογιζόμενης δαπάνης και ακριβούς υπολογισμού των απαιτούμενων ανθρωπομηνών.

Η Πράξη 125/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης για το έργο «Αποκατάσταση των συστημάτων Σηματοδότησης, ETCS L1, Τηλεδιοίκησης και Ηλεκτροκίνησης στο τμήμα της διπλής σιδηροδρομικής γραμμής από το ΣΣ Παλαιοφάρσαλο έως ΣΣ Κράννων» (συμβατικό τίμημα 35.637.600,00 ευρώ με Φ.Π.Α.). Το Κλιμάκιο έκρινε ότι συντρέχουν σωρευτικά οι προϋποθέσεις προσφυγής στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ του ν. 4412/2016 σε συνδυασμό με το άρθρο 25 του ν. 5049/2023), καθώς οι ζημιές προκλήθηκαν από τα απρόβλεπτα καιρικά φαινόμενα «Daniel» και «Elias». Η ανάγκη άμεσης και επείγουσας αποκατάστασης των βλαβών για την ασφαλή λειτουργία του σιδηροδρομικού δικτύου δικαιολογεί την παράκαμψη των χρονοβόρων ανοικτών ή κλειστών διαγωνιστικών διαδικασιών. Συνεπώς, δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

Η Πράξη 110/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο διαδικασίας ανάθεσης του έργου «Επισκευή ζημιών...» στην Κεντρική Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (συμβατικής δαπάνης 2.012.903,23 ευρώ, χωρίς ΦΠΑ), λόγω των κακοκαιριών "Daniel" και "Elias". Η αναθέτουσα αρχή χρησιμοποίησε την εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ ν.4412/2016) λόγω κατεπείγουσας ανάγκης. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις, καθώς τα φαινόμενα ήταν απρόβλεπτα και το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε ήταν εύλογο. Λήφθηκαν υπόψη η αναστολή λειτουργίας του Ιδρύματος, η προτεραιότητα σε πρωτεύουσες εργασίες αποκατάστασης (άντληση υδάτων, καθαρισμοί) μέχρι τον Απρίλιο 2024, και η εξασφάλιση χρηματοδότησης μόλις τον Νοέμβριο 2024. Ως εκ τούτου, δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

Η Πράξη 57/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου για το έργο «Κατεπείγοντα έργα αποκατάστασης βλαβών των υποδομών συνεπεία των έντονων καιρικών φαινομένων "Daniel" και "Elias"» στους Δήμους Ζαγοράς – Μουρεσίου, Νοτίου Πηλίου, Βόλου και Ρήγα Φεραίου. Το έργο, προϋπολογισμού 224.354.838,71 ευρώ πλέον ΦΠΑ, ανατέθηκε μέσω διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης. Το Κλιμάκιο ανέβαλε την οριστική κρίση επί της νομιμότητας, διατάσσοντας τη συμπλήρωση του φακέλου με απαραίτητα στοιχεία. Συγκεκριμένα ζητήθηκαν Τεχνικά Δελτία Υποέργων, έγγραφες διευκρινίσεις για την τεκμηρίωση του προϋπολογισμού, τα παραδοτέα των Τεχνικών Συμβούλων (μελέτες, εκθέσεις αυτοψίας), αναλυτικές διευκρινίσεις για την επιλογή μη υποδιαίρεσης του έργου σε τμήματα, καθώς και η απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ επί της σχετικής προδικαστικής προσφυγής.