ΓΝΩΜΗ/Δ-ΕΑΔΗΣΥ/55/2025

Η απόφαση (Γνώμη Δ-71-ΕΑΔΗΣΥ/2025) εκδόθηκε από την Επιτροπή της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) στις 2 Ιουλίου 2025. Αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης για την προσφυγή της Περιφέρειας Αττικής σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης για την ανάθεση σύμβασης εκπόνησης μελέτης με τίτλο «ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΠΛΗΜΜΥΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΚΟΜΒΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΚΑΙ ΧΑΜΟΣΤΕΡΝΑΣ», προϋπολογισμού 291.547,03€ (πλέον ΦΠΑ). Η προσφυγή στη διαδικασία αυτή αιτήθηκε κατ’ επίκληση του άρθρου 32 παρ. 2 περ. α’ του ν. 4412/2016, λόγω του ότι δύο προηγηθέντες ανοικτοί διαγωνισμοί άνω των ορίων (α/α ΕΣΗΔΗΣ 210594 και 212353) απέβησαν άγονοι (μη υποβολή προσφορών). Η Επιτροπή ομόφωνα αποφάσισε τη χορήγηση της σύμφωνης γνώμης.

Η απόφαση Δ42/2021 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων αφορά την απόρριψη αίτησης θεραπείας της Περιφέρειας Αττικής για τη σύναψη δημόσιας σύμβασης έργου μέσω διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση. Το έργο αφορούσε τη βελτίωση της Παλαιάς Εθνικής Οδού Αθηνών-Θηβών μετά τις πλημμύρες του 2017 στη Μάνδρα. Η Αρχή έκρινε κατά πλειοψηφία ότι δεν τεκμηριώνεται η κατεπείγουσα ανάγκη και το απρόβλεπτο των περιστάσεων, καθώς είχε μεσολαβήσει μεγάλο χρονικό διάστημα από τα γεγονότα και υπήρξαν καθυστερήσεις στην ωρίμανση των μελετών με ευθύνη της αναθέτουσας αρχής.

Η Πράξη 249/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης για το υποέργο «Επείγουσες παρεμβάσεις για την αποκατάσταση της λειτουργικότητας του ρέματος Μάνθειας του Δήμου Αλεξανδρούπολης». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης, συμβατικής δαπάνης 730.274,07 ευρώ, η οποία επιφέρει αύξηση στην αρχική σύμβαση κατά 49,99%. Η ανάγκη για τις συμπληρωματικές εργασίες (αύξηση ποσοτήτων για καθαρισμό και αποκατάσταση των διατομών του ρέματος) προέκυψε από τις δασικές πυρκαγιές του Αυγούστου 2023 στον νότιο Έβρο και τα επακόλουθα πλημμυρικά φαινόμενα. Οι εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις του ν. 4412/2016, καθώς είναι αναγκαίες, δεν αλλοιώνουν την φύση του έργου και υφίστανται τεχνικοί λόγοι που καθιστούν ασύμφορη την αλλαγή αναδόχου.

Η απόφαση αφορά την αίτηση της Περιφέρειας Αττικής για παροχή σύμφωνης γνώμης προκειμένου να προβεί σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση για την ανάθεση έργου βελτίωσης της Παλαιάς Εθνικής Οδού Αθηνών-Θηβών, με προϋπολογισμό 36.774.193,55€ χωρίς ΦΠΑ. Το αίτημα επικαλείται κατεπείγουσα ανάγκη λόγω καταστροφικών πλημμυρών της 15ης Νοεμβρίου 2017 και επόμενων βροχοπτώσεων. Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημόσιων Συμβάσεων κρίνει ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ' του ν. 4412/2016, ιδίως λόγω έλλειψης χρονικής εγγύτητας μεταξύ του απρόβλεπτου γεγονότος και του αιτήματος, καθώς και λόγω ευθύνης της Περιφέρειας για τις καθυστερήσεις στη διαδικασία. Συνεπώς, αρνείται την έκδοση σύμφωνης γνώμης για τη σκοπούμενη διαδικασία διαπραγμάτευσης.

Πλύσιμο και σιδέρωμα ιματισμού του Νοσοκομείου(...) Με δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει ότι: Α. Μη νομίμως, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη ΙΙ και βασίμως η Επίτροπος με τον πρώτο λόγο διαφωνίας της προβάλλει, οι επίμαχες υπηρεσίες ανατέθηκαν με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης και όχι του ανοικτού διαγωνισμού, καθότι αφενός η συνολική αξία των αντίστοιχων υπηρεσιών του ανωτέρω Νοσοκομείου σε ετήσια βάση είναι, όπως το ίδιο το Νοσοκομείο στο έγγραφο επανυποβολής του ελεγχόμενου εντάλματος αναφέρει, 100.000,00 ευρώ με ΦΠΑ, κι επομένως υπερβαίνει, ακόμα και χωρίς τον αναλογούντα ΦΠΑ, τόσο το ποσό των 20.000,00 ευρώ όσο και το ποσό των 60.000,00 ευρώ, χωρίς ΦΠΑ, μέχρι τα οποία ήταν επιτρεπτή η ανάθεσή τους με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης ή του πρόχειρου διαγωνισμού, αντίστοιχα, χωρίς άλλες προϋποθέσεις, επιπροσθέτως δε δεν συνέτρεχαν επείγουσες ανάγκες, οφειλόμενες σε απρόβλεπτες περιστάσεις, οι οποίες δεν ανάγονταν σε υπαιτιότητα του Νοσοκομείου και κατέστησαν ανέφικτη τη διενέργεια σχετικού ανοικτού διαγωνισμού. Ούτε, άλλωστε, στην ανωτέρω απόφαση προσφυγής στην επίμαχη διαδικασία διαπραγμάτευσης γίνεται επίκληση ειδικών λόγων τεχνικών ή σχετιζόμενων με την προστασία δικαιωμάτων αποκλειστικότητας, εξαιτίας των οποίων οι επίμαχες υπηρεσίες ήταν δυνατόν να παρασχεθούν μόνο από τις ανωτέρω περιορισμένες επιχειρήσεις, που προσκλήθηκαν σ’ αυτήν, υπό την έννοια της μη ύπαρξης στην αγορά ανταγωνιστών τους που να παρέχουν αντίστοιχες υπηρεσίες. Σε καμία δε περίπτωση, δεν συνιστούν επείγουσες ανάγκες, οφειλόμενες σε απρόβλεπτες περιστάσεις, μη αναγόμενες σε υπαιτιότητα του Νοσοκομείου, οι οποίες κατέστησαν ανέφικτη τη διενέργεια σχετικού ανοικτού διαγωνισμού, όπως το Νοσοκομείο με το έγγραφο επανυποβολής του ισχυρίζεται, το μεν η ανάγκη αδιάλειπτης παροχής των επίμαχων υπηρεσιών για την εύρυθμη λειτουργία του Νοσοκομείου και τη διασφάλιση της υγιεινής νοσηλείας των ασθενών του, το δε η καθυστέρηση της έγκρισης από την Ολομέλεια της Επιτροπής Προμηθειών Υγείας (ΕΠΥ) των τεχνικών προδιαγραφών της διακήρυξης του ανοικτού διαγωνισμού του Νοσοκομείου για την ανάθεση των ίδιων υπηρεσιών για ένα (1) έτος, ο οποίος έχει ενταχθεί στο Πρόγραμμα Προμηθειών και Υπηρεσιών Υγείας (ΠΠΥΥ) του 2014 (βλ. το 3378/7.9.2015 έγγραφο της ΕΠΥ). Τούτο δε, διότι αφενός η ανάγκη αδιάλειπτης παροχής των επίμαχων υπηρεσιών για την εύρυθμη λειτουργία του Νοσοκομείου και τη διασφάλιση της υγιεινής νοσηλείας των ασθενών του δεν αποτελεί απρόβλεπτο αλλά συνήθη λόγο ανάθεσης των επίμαχων υπηρεσιών, τις οποίες, άλλωστε, το Νοσοκομείο αναθέτει σε ετήσια τακτική βάση, και αφετέρου η καθυστέρηση της έγκρισης των τεχνικών προδιαγραφών του ανωτέρω σχετικού ανοικτού διαγωνισμού, που είχε ενταχθεί στο ΠΠΥΥ 2014, με αποτέλεσμα την επακόλουθη καθυστέρηση της προκήρυξής του, δεν συνιστά απρόβλεπτο αλλά συνήθη λόγο καθυστέρησης διενέργειας του διαγωνισμού αυτού, που σε καμία περίπτωση δεν κατέστησε αδύνατη τη διενέργεια άλλου σχετικού ανοικτού διαγωνισμού από το Νοσοκομείο, κατόπιν τήρησης των σχετικών προθεσμιών, δεδομένης της ύπαρξης έστω και μη εγκεκριμένων από την ΕΠΥ τεχνικών προδιαγραφών των επίμαχων υπηρεσιών, οι οποίες έχουν περιληφθεί στην ανωτέρω ανακοίνωση – πρόσκληση στην ανωτέρω διαδικασία διαπραγμάτευσης για την ανάθεση των επίμαχων υπηρεσιών. Β. Μη νομίμως, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη ΙΙΙ και βασίμως η Επίτροπος με τον δεύτερο λόγο διαφωνίας της προβάλλει, δεν προηγήθηκε της ανάθεσης των επίμαχων υπηρεσιών η έγκριση σκοπιμότητάς της από άλλο αρμόδιο όργανο, σύμφωνα με το άρθρο 27 παρ. 11 του ν. 3867/2010, καθώς τόσο η προϋπολογισθείσα δαπάνη για τις επίμαχες υπηρεσίες, με ΦΠΑ (50.000,00 ευρώ), όσο και η συνολική ετήσια δαπάνη για τις οικείες όμοιες υπηρεσίες, επίσης με ΦΠΑ (100.000,00 ευρώ), υπερβαίνουν τα 45.000,00 ευρώ. Είναι δε νόμω αβάσιμος ο προβαλλόμενος με το έγγραφο επανυποβολής ισχυρισμός του Νοσοκομείου ότι το επίμαχο όριο των 45.000,00 ευρώ δεν περιλαμβάνει τον αναλογούντα ΦΠΑ, καθώς, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη ΙΙΙ, το εν λόγω όριο δαπανών περιλαμβάνει και τον αναλογούντα ΦΠΑ. Γ. Νομίμως ο ανωτέρω ανάδοχος των επίμαχων υπηρεσιών δεν προσκόμισε με την προσφορά που υπέβαλε στην ανωτέρω διαδικασία διαπραγμάτευσης, κατ’ εφαρμογή των προαναφερόμενων σχετικών όρων της ανωτέρω ανακοίνωσης – πρόσκλησης σ’ αυτή, αφενός υπεύθυνη δήλωση ότι οι προσφερθείσες απ’ αυτόν τιμές των επίμαχων υπηρεσιών συμμορφώνονται με τις αντίστοιχες του Παρατηρητηρίου Τιμών της ΕΠΥ, δεδομένου ότι από το έγγραφο επανυποβολής προκύπτει ότι δεν υπάρχουν αντίστοιχες τιμές στο Παρατηρητήριο Τιμών, και αφετέρου ξεχωριστή υπεύθυνη δήλωση ότι αυτός δύναται κατά το στάδιο της κατακύρωσης να προσκομίσει άμεσα τα δικαιολογητικά κατακύρωσης του άρθρου 6 παρ. 2 του π.δ. 118/2007, δεδομένου ότι προσκόμισε με την προσφορά του την ανωτέρω υπεύθυνη δήλωση ότι αποδέχεται ανεπιφύλακτα όλους τους όρους της ανωτέρω ανακοίνωσης – πρόσκλησης στη διαπραγμάτευση, κι επομένως και τον προαναφερόμενο όρο της, που προβλέπει την εκ μέρους του δυνατότητα προσκόμισης των ανωτέρω δικαιολογητικών κατακύρωσης κατά το στάδιο της κατακύρωσης των επίμαχων υπηρεσιών, στο πλαίσιο της επίμαχης διαδικασίας διαπραγμάτευσης. Συνεπώς, ο τρίτος λόγος διαφωνίας της Επιτρόπου είναι αβάσιμος. Δ. Η εντελλόμενη δαπάνη δεν έχει νομιμοποιηθεί με την παρ. 2 του άρθρου 17 του ν. 4332/2015, διότι ερείδεται στην ανωτέρω από 2.9.2015 μεταξύ του ανωτέρω Νοσοκομείου και του ανωτέρω αναδόχου σχετική σύμβαση, η εν λόγω δε διάταξη αφορά, σύμφωνα με όσα έγιναν σχετικώς δεκτά στη σκέψη IV, νομιμοποίηση δαπανών παροχής υπηρεσιών νοσοκομείων του ΕΣΥ για τις οποίες δεν υπάρχουν συμβάσεις. Επομένως, η εντελλόμενη με το ελεγχόμενο ένταλμα δαπάνη είναι μη νόμιμη. Πλην όμως, δεδομένου ότι από το έγγραφο επανυποβολής του Νοσοκομείου, προκύπτει ότι κατά το ίδιο οικονομικό έτος (2015) θεωρήθηκε από την ανωτέρω Επίτροπο το 120/16.4.2015 ένταλμα του ίδιου Νοσοκομείου, που αφορούσε την πληρωμή παροχής όμοιων με τις επίμαχες υπηρεσίες, κατά την ανάθεση των οποίων συνέτρεξαν οι ίδιες ως άνω νομικές πλημμέλειες, το Κλιμάκιο κρίνει, κατ’ αποδοχή του σχετικού ισχυρισμού του Νοσοκομείου, ότι τα αρμόδια όργανά του έδρασαν εν προκειμένω χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης των οικείων διατάξεων και ότι, επομένως, το ελεγχόμενο ένταλμα θα μπορούσε να θεωρηθεί, λόγω συγγνωστής πλάνης, αν δεν είχε λήξει το οικονομικό έτος, τις πιστώσεις του οποίου βαρύνει (2015).