ΝΣΚ/342/2001

Κοινοτικό Δίκαιο – Καθεστώς εφοδιασμού των μικρών νησιών του Αιγαίου Πελάγους με ορισμένα γεωργικά προϊόντα (Καν. ΕΟΚ 2019/93 και 2958/93). Φορτωτική.(..)Κατάσταση :  Εκκρεμεί αποδοχή 
Για την αναγνώριση και καταβολή της οικονομικής ενίσχυσης, που προβλέπεται για το ειδικό καθεστώς εφοδιασμού των μικρών νησιών του Αιγαίου Πελάγους με ορισμένα γεωργικά προϊόντα (Καν. ΕΟΚ 2019/93 και 2958/93), στον κάτοχο σχετικού πιστοποιητικού ενίσχυσης, απαιτείται η προσκόμιση στην αρμόδια για την πληρωμή υπηρεσία μεταξύ άλλων δικαιολογητικών, και του εγγράφου μεταφοράς (φορτωτική) των προϊόντων στον τόπο προορισμού. Η, κατά παράβαση των οικείων διατάξεων, εκδοθείσα στη συγκεκριμένη περίπτωση φορτωτική μία ημέρα μετά την άφιξη των αγαθών στο λιμάνι προορισμού (Ρόδο) και όχι κατά τη φόρτωση αυτών, δεν αποτελεί νόμιμο δικαιολογητικό για την πληρωμή της ενίσχυσης.

Δημόσιες Συμβάσεις – Μερική ανυπαίτια αδυναμία παροχής – Μερική παραλαβή – Προϋποθέσεις.(..)Κατάσταση : Εκκρεμεί αποδοχή 
Το Ελληνικό Δημόσιο δύναται να παραλάβει οριστικά το εκτελεσθέν από την ανάδοχο μέρος του έργου, να της καταβάλλει το συμβατικό τίμημα, που αντιστοιχεί στο μέρος αυτό (μετά του αναλογούντος Φ.Π.Α.) και, καθόσον αφορά το μη εκτελεσθέν μέρος του έργου, να συμφωνήσει με την ανάδοχο την οριστική λύση της συμβάσεως, αζημίως για αμφοτέρους τους συμβαλλομένους, εφόσον τα αρμόδια επί της συμβάσεως όργανα του Ελληνικού Δημοσίου βεβαιώσουν εγγράφως ότι συντρέχουν οι ακόλουθες ουσιαστικές προϋποθέσεις: 1. Η παροχή του μέρους του έργου, που δεν εκτελέσθηκε από την ανάδοχο είχε καταστεί αδύνατη πριν από τη λήξη του χρόνου, που προβλέπονταν από τη σύμβαση για την παράδοσή του, η αδυναμία δε αυτή δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα της αναδόχου (μερική ανυπαίτια αδυναμία παροχής). 2. Το μέρος του έργου, που έχει εκτελεσθεί από την ανάδοχο: α) παραδόθηκε στον εργοδότη εντός της προθεσμίας και σύμφωνα με τους όρους, που προβλέπονται από την σύμβαση, β) ανταποκρίνεται πλήρως στις προδιαγραφές (ποσοτικές, ποιοτικές, τεχνικές κ.λπ.), που προβλέπονται από τη σύμβαση και τα παραρτήματα αυτής και γ) σκοπούμενο αυτοτελώς και ανεξάρτητα από το μη εκτελεσθέν μέρος του έργου, είναι κατάλληλο, να εξυπηρετήσει, έστω και εν μέρει, τους σκοπούς για τους οποίους παραγγέλθηκε το όλο έργο. 3. Λαμβανομένων υπόψη των αρχών της καλής πίστεως και των συναλλακτικών ηθών, είναι προς το συμφέρον του Ελληνικού Δημοσίου η οριστική παραλαβή και χρησιμοποίηση του εκτελεσθέντος μέρους του έργου. (ομοφ.)

Η απόφαση αφορά την έγκριση της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) για την προσφυγή της Περιφέρειας Αττικής στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ' του νόμου 4412/2016, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης. Αυτό οφείλεται στην ακύρωση προηγούμενου διαγωνισμού λόγω προδικαστικής προσφυγής και στη μεταγενέστερη αδυναμία ανάθεσης νέας σύμβασης πριν τη λήξη της υπάρχουσας στις 28 Φεβρουαρίου 2024. Η επιτροπή κρίνει ότι η κατεπείγουσα ανάγκη προέκυψε από απρόβλεπτες, μη ευθύνη της Περιφέρειας, περιστάσεις και ότι η προτεινόμενη σύμβαση τριών μηνών είναι το απολύτως απαραίτητο μέτρο για την αποφυγή σοβαρών κυκλοφοριακών προβλημάτων και κινδύνων για την οδική ασφάλεια.

Κληροδοτήματα (ακύρωση απόφασης Καταλογισμού) (..)Με δεδομένα αυτά το Τμήμα κρίνει ότι τα ήδη καταλογιζόμενα μέλη της Διαχειριστικής Επιτροπής, μεταξύ των οποίων και ο εκκαλών, δικαιολογημένα σχημάτισαν την πεποίθηση ότι το Ίδρυμα δεν δικαιούται να λάβει την ενιαία ενίσχυση για τα έτη 2007-2013. (..)Ενόψει των ανωτέρω, η παράλειψή του εκκαλούντος να μεριμνήσει για την ετήσια δήλωση των δικαιωμάτων ενίσχυσης, που οδήγησε στην απώλεια εσόδων συνολικού ύψους 25.042,36 ευρώ, δεν οφείλεται σε δόλο ή βαρεία αμέλεια αυτού.(..)Ακυρώνει την 1550/260435/2012Π.Ε./20.1.2014 απόφαση της Γενικής Γραμματέως της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ....., κατά το μέρος που καταλογίζει τον … ως μέλος της Διαχειριστικής Επιτροπής του ιδρύματος με την επωνυμία «Κληροδότημα ....» για ζημία που υπέστη η περιουσία του Ιδρύματος αυτού.

Κληροδοτήματα(..), ζητείται η ακύρωση απόφασης  Γενικου Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης …, κατά το μέρος που καταλογίζει τους αρχικούς εκκαλούντες, μέλη της Διαχειριστικής Επιτροπής κατά το κρίσιμο διάστημα, αλληλεγγύως και εις ολόκληρον με τα λοιπά μέλη αυτής, με το ποσό των ... ευρώ, που φέρεται ότι συνιστά ισόποση περιουσιακή ζημία του Κληροδοτήματος, πλέον τόκων υπερημερίας ποσού..(..)Ενόψει των ανωτέρω, η παράλειψή τους να μεριμνήσουν για την ετήσια δήλωση των δικαιωμάτων ενίσχυσης, που οδήγησε στην απώλεια εσόδων συνολικού ύψους .. ευρώ, δεν οφείλεται σε δόλο ή βαρεία αμέλεια αυτών.(..)Ακυρώνει την 1550/260435/2012Π.Ε./20.1.2014 απόφαση της Γενικής Γραμματέως της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ..., κατά το μέρος που καταλογίζει τη … και τον …, ως μέλη της Διαχειριστικής Επιτροπής του ιδρύματος με την επωνυμία «Κληροδότημα …» για ζημία που υπέστη η περιουσία του Ιδρύματος.

Με βάση τα πραγματικά αυτά περιστατικά και όσα έγιναν ανωτέρω ερμηνευτικώς δεκτά (βλ. ΙΙ και III), το Κλιμάκιο κρίνει ότι υφίσταται εν προκειμένω αδυναμία απόδοσης λογαριασμού των υπολόγων των ως άνω Χ.Ε.Π., δεδομένου ότι οι εκδοθείσες και αποσταλείσες από τα ΕΛ.ΤΑ. στη Νομαρχία καταστάσεις με τα ως άνω συγκεντρωτικά στοιχεία (αριθμό εκδοθεισών επιταγών, συνολικό ποσό, συνολικό αριθμό επιταγών και ποσών που πληρώθηκαν καθώς και αδιάθετο υπόλοιπο), δεν μπορούν να αποτελέσουν δικαιολογητικά απόδοσης λογαριασμού, αφού διαφέρουν των προβλεπομένων στο άρθρο 7 της 193/1979 Κ.Υ.Α. νομίμων δικαιολογητικών (βλ. ΙΙ). Περαιτέρω, η ως άνω αδυναμία απόδοσης λογαριασμού δεν οφείλεται σε πταίσμα των υπολόγων, αφού δεν συνέπραξαν με κανένα τρόπο στη σύναψη της ως άνω από 2.5.1996 σύμβασης, σε εκτέλεση της οποίας εκδόθηκαν οι ως άνω συγκεντρωτικές καταστάσεις αντί των προβλεπομένων στο άρθρο 7 της 193/1979 Κ.Υ.Α. νομίμων δικαιολογητικών. Επομένως, οι προαναφερθείσες απαλλακτικές εκθέσεις των οικονομικών επιθεωρητών αποτελούν, πληρουμένων των σχετικών προϋποθέσεων του άρθρου 41 παρ.7 του Κ.Δ.Λ. (βλ. III), παραστατικά δικαιολόγησης των δαπανών για την τακτοποίηση των εν λόγω χρηματικών ενταλμάτων προπληρωμής, θα πρέπει δε, με βάση τα ανωτέρω, να απαλλαγούν οι ως άνω υπόλογοι της ευθύνης τους από τη μη απόδοση λογαριασμού.

Απώλεια πρωτότυπων τιμολογίων. ζητείται παραδεκτώς η ανάκληση της 73/2017 πράξης του Κλιμακίου Προληπτικού Ελέγχου Δαπανών στο IV Τμήμα,...με την οποία κρίθηκε μη θεωρητέο το 1023, οικονομικού έτους 2016, χρηματικό ένταλμα πληρωμής του αιτούντος,..(..)Στην κρίση αυτή ήχθη το Κλιμάκιο, με την αιτιολογία ότι τα φωτοαντίγραφα των απολεσθέντων, υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες, πρωτότυπων του 2/6.7.2009 δελτίου αποστολής και του 101/21.6.2011 τιμολογίου της ως άνω εταιρείας, που επισυνάπτονται στο επίμαχο χρηματικό ένταλμα, δεν αποτελούν νόμιμα δικαιολογητικά εκκαθάρισης και πληρωμής της εντελλόμενης με αυτό δαπάνης.(..)Από τον συνδυασμό των προαναφερομένων διατάξεων,....οι δαπάνες των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου εκκαθαρίζονται και πληρώνονται επί τη βάσει σχετικών πρωτότυπων δικαιολογητικών και όχι επί τη βάσει αντιγράφων τους, προφανώς προς αποφυγή πληρωμής ήδη εξοφλημένου χρέους (..)Σε περίπτωση δε, που τα πρωτότυπα δικαιολογητικά έχουν απολεσθεί πριν από την ενταλματοποίηση της δαπάνης με υπαιτιότητα του φερόμενου ως δικαιούχου πιστωτή, πρέπει, προκειμένου να ενταλματοποιηθεί η δαπάνη, τα απολεσθέντα πρωτότυπα να αντικατασταθούν με άλλα πρωτότυπα από τον ίδιο το δικαιούχο, ο οποίος φέρει και την ευθύνη για την τακτοποίηση της σχετικής φορολογικής ανωμαλίας. Περαιτέρω, όταν για την απώλεια των πρωτότυπων δικαιολογητικών ευθύνονται τα αρμόδια όργανα του οικείου ν.π.δ.δ., γίνεται δεκτό, κατ’ εξαίρεση, ότι η δαπάνη δύναται να ενταλματοποιηθεί, βάσει αντιγράφων των απολεσθέντων πρωτότυπων, εφόσον όμως προηγουμένως διενεργηθεί αρμοδίως ένορκη διοικητική εξέταση προκειμένου να διαπιστωθούν οι ακριβείς συνθήκες της απώλειάς τους.(..)Με δεδομένα τα ανωτέρω και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, το Τμήμα κρίνει ότι τα φωτοαντίγραφα των απολεσθέντων, υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες, πρωτότυπων δικαιολογητικών δεν αποτελούν καταρχήν νόμιμα δικαιολογητικά εκκαθάρισης και πληρωμής της εντελλόμενης δαπάνης, όπως ορθώς κρίθηκε από το Κλιμάκιο....Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η αίτηση του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία «Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο ...» - ... πρέπει να απορριφθεί.

Καταλογισμός.(...) Με την κρινόμενη έφεση ο εκκαλών προβάλλει κατ’ αρχήν ότι η τυχόν επελθούσα ζημία στην περιουσία του Κληροδοτήματος δεν οφείλεται σε δόλο ούτε σε βαρεία αμέλεια αυτού. Πράγματι, όπως προκύπτει από τα προσκομιζόμενα στοιχεία, σε προηγούμενο έλεγχο της Οικονομικής Επιθεώρησης Θεσσαλίας, για τα έτη 1996 έως 2001 (γίνεται αναφορά στην ΕΜΠ.134/98, 173/2001, 141/2002/22.4.2003 έκθεση διαχειριστικού ελέγχου του Οικονομικού Επιθεωρητή ….), είχε προταθεί ο καταλογισμός των τότε μελών της διαχειριστικής επιτροπής του Ιδρύματος με το ποσό των 7.671,40 ευρώ για την ίδια αιτία, ήτοι διότι, λόγω αμελούς άσκησης των διαχειριστικών καθηκόντων τους, δεν προέβησαν στις οφειλόμενες ενέργειες για την είσπραξη των οικονομικών ενισχύσεων (επιδοτήσεων) ελαιολάδου. Με την 35/5.1.2005 απόφαση του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας Θεσσαλίας, αφότου διαπιστώθηκε ότι κατά τα κρίσιμα έτη 1996 και 1997 το Ίδρυμα ως εκ της φύσης του δεν μπορούσε να λάβει επιδότηση ελαιολάδου, κατά δε τα επόμενα έτη (1998 έως 2002) η επιδότηση γινόταν (παράτυπα) στο όνομα μέλους της Διαχειριστικής Επιτροπής που ακολούθως απέδιδε στο Ίδρυμα τα αντίστοιχα ποσά, κρίθηκε ότι τα μέλη της ως άνω Επιτροπής δεν άσκησαν αμελώς τα καθήκοντά τους και δεν πρέπει να καταλογιστούν. Με βάση την απόφαση αυτή, τα ήδη καταλογιζόμενα μέλη της διαχειριστικής επιτροπής, μεταξύ των οποίων και ο εκκαλών, δικαιολογημένα σχημάτισαν την πεποίθηση ότι το Ίδρυμα δεν δικαιούται να λάβει την ενιαία ενίσχυση για τα έτη 2006-2013. Εξάλλου, ενόψει της φύσης και του σκοπού του Κληροδοτήματος και του πολύπλοκου καθεστώτος της ενιαίας ενίσχυσης, οι προϋποθέσεις χορήγησης της οποίας είχαν προφανώς μεταβληθεί σε σχέση με παλαιότερα καθεστώτα ενισχύσεων, σε συνδυασμό με την έλλειψη εμπειρίας του εκκαλούντα ως προς τα θέματα κοινής αγροτικής πολιτικής, αφού κατά το κρίσιμο διάστημα ασκούσε μη αγροτική επαγγελματική δραστηριότητα (ιατρός), ο εκκαλών δεν μπορούσε να διαγνώσει ότι το ίδρυμα μπορούσε να λάβει την ως άνω ενιαία ενίσχυση. Παρά δε το γεγονός ότι με την από 15.6.2006 αίτηση του Ιδρύματος ενεργοποιήθηκαν τα δικαιώματα ενίσχυσης αυτού, από τα στοιχεία του φακέλου δεν να προκύπτει ότι ο εκκαλών γνώριζε, έστω μέσω στοιχειώδους ενημέρωσης από τον υποβάλλοντα την αίτηση πρώην Πρόεδρο της Διαχειριστικής Επιτροπής, τη διαδικασία που κινήθηκε για τη διεκδίκηση της ενιαίας ενίσχυσης με δικαιούχο το Ίδρυμα ως νομικό πρόσωπο ασκούν γεωργική δραστηριότητα. Ενόψει των ανωτέρω, η παράλειψή του να μεριμνήσει για την ετήσια δήλωση των δικαιωμάτων ενίσχυσης, που οδήγησε στην απώλεια εσόδων συνολικού ύψους 25.042,36 ευρώ, δεν οφείλεται σε δόλο ή βαρεία αμέλεια αυτού. Στο μέτρο δε που η είσπραξη επιδοτήσεων δεν αποτελεί υποχρέωση που προβλέπεται ρητώς στη συστατική πράξη του ιδρύματος ούτε στις διατάξεις του α.ν. 2039/1939, αλλά ανάγεται στην γενική ευθύνη του διαχειριστή της καταλειφθείσας περιουσίας, η έλλειψη υπαιτιότητας και συγκεκριμένα δόλου ή βαριάς αμέλειας, αποτελεί λόγο άρσης της ευθύνης του εκκαλούντα. (...)Κατ’ ακολουθία αυτών που κατά πλειοψηφία έγιναν δεκτά ανωτέρω, πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη έφεση, να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να αποδοθεί στον εκκαλούντα το καταβληθέν παράβολο και, κατ’ εκτίμηση των περιστάσεων, να συμψηφισθούν μεταξύ των διαδίκων τα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα με την αναλόγως εφαρμοστέα διάταξη του άρθρου 275 παρ. 1 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας.

Αντικατάσταση συμβατικού πλοίου με άλλο κατωτέρων προσόντων, κατά το στάδιο εκτελέσεως της συμβάσεως, εφόσον συντρέχουν «εξαιρετικές περιπτώσεις», σύμφωνα με σχετικό όρο της οικείας προκηρύξεως – Έννοια «εξαιρετικών περιπτώσεων».(..)Κατάσταση : Αποδεκτή 
Ως «εξαιρετικές περιπτώσεις», με τη συνδρομή των οποίων επιτρέπεται η αντικατάσταση του συμβατικού πλοίου με άλλο κατωτέρων προσόντων, σύμφωνα με τον όρο 36 του παραρτήματος Ι της υπ’ αριθμ. πρωτ. ΔΜ/Φ.231.01/135/9-1-2009 προκηρύξεως του Υπουργού Εμπορικής Ναυτιλίας, Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής νοούνται οι έκτακτες, ήτοι οι ιδιάζουσες, ασυνήθεις, απρόβλεπτες και χρονικά περιορισμένες εκείνες καταστάσεις αδυναμίας της αναδόχου πλοιοκτήτριας εταιρείας να εκπληρώσει την υποχρέωσή της με το συμβατικό πλοίο ή να προβεί στην αντικατάστασή του με άλλο πλοίο της ίδιας ή και με πλοίο άλλου πλοιοκτήτη αναλόγων προσόντων και μεταφορικής ικανότητας, υπό την προϋπόθεση ότι η αδυναμία της πλοιοκτήτριας οφείλεται σε γεγονός ή γεγονότα, για τα οποία η ανάδοχος δεν έχει ευθύνη και για τα οποία ενημέρωσε άμεσα την αρμόδια Υπηρεσία. Στη Διοίκηση εναπόκειται να κρίνει αιτιολογημένως, αφού πρώτα ελέγξει τη βασιμότητά τους, κατά πόσον τα επικαλούμενα από την πλοιοκτήτρια εταιρεία πραγματικά περιστατικά εμπίπτουν στην ανωτέρω έννοια των «εξαιρετικών περιπτώσεων», προκειμένου να κρίνει στη συνέχεια αν συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του σχετικού όρου προκηρύξεως. (ομοφ.)

Δημοσιονομική διόρθωση.Ύδρευση Δήμου..ζητείται η ακύρωση της 54763/Α. Πλ. 5980/24.10.2014 απόφασης δημοσιονομικής διόρθωσης ..Με τα δεδομένα αυτά, λόγω της σοβαρότητας της διαπιστωθείσας παρατυπίας, νομίμως αιτιολογήθηκε από την άποψη τήρησης της αρχής της αναλογικότητας, η ανάκτηση του συνόλου της σχετικής χρηματοδότησης, κατ’ άρθρο 2 του Κανονισμού 448/2001 (πρβ. απόφ. Πρωτοδικείου της 9.9.2008, Τ-349/06, Τ-371/06, Τ-14/07, Τ-332/07, Γερμανία κατά Επιτροπής, σκ. 77, απόφ. του Γενικού Δικαστηρίου της 13.7.2011, Τ-81/09, «Ελληνική Δημοκρατία κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής», σκ. 68, ΕΣ Ι Τμ. 1823/2017, 3719/2014). Εξάλλου, η ευθύνη της ΔΕΥΑ ...., σε βάρος της οποίας εξεδόθη η προσβαλλόμενη πράξη, προκύπτει από την ιδιότητά της ως οιονεί καθολικού οιονεί διαδόχου της ΔΕΥΑ .... δυνάμει του άρθρου 107 παρ. 1 του ν. 3852/2010, υπεισερχόμενη στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της τελευταίας (πρβλ. ΕΣ Ι Τμ. 1416/2017), ενώ, δεν ασκεί ουδεμία επιρροή η ύπαρξη ή μη υπαιτιότητάς της στην υλοποίηση του έργου, εφόσον, στο πλαίσιο των καθεστώτων ενίσχυσης, η δημοσιονομική διόρθωση αποτελεί διοικητικό μέτρο με αμιγώς αποκαταστατικό και όχι κυρωτικό χαρακτήρα και είναι ανεξάρτητη από τη συνδρομή πταίσματος εκ μέρους του τελικού δικαιούχου (Ε.Σ. Ι Τμ. 820/2018, 1994/2017, 1711, 1721, 1904/2016, ΔΕΕ της 18.11.1987, C-137/85, Maizena κ.λπ., σκ. 19-20). Επίσης, δεν νοείται απαλλαγή του τελικού αποδέκτη κοινοτικής ενίσχυσης αποκλειστικά και μόνο για λόγους προσωπικής επιείκειας που ανάγονται στην οικονομική αδυναμία επιστροφής του αναζητούμενου ποσού (πρβλ. απόφαση του Δικαστηρίου της 27ης Μαΐου 1993, C-290/91, Peter, σκέψεις 14-15), καθόσον, σε διαφορετική περίπτωση, θα αναιρείτο η ενιαία εφαρμογή και η πρακτική αποτελεσματικότητα του κοινοτικού δικαίου (αποφ. Ι Τμ. Ε.Σ. 3368, 4992/2015, 1212, 2322, 2672/2014, πρβλ. Δ.Ε.Ε. C-290/91, Peter, αποφ. της 27ης Μαΐου 1993,  σκ. 8 και C-205/82 ως 215/82, Deutsche Milchkontor, απόφ. της 21ης Σεπτεμβρίου 1983,σκ. 17 και 19). Με τα δεδομένα αυτά, τα περί του αντιθέτου προβαλλόμενα περί παραβάσεως της αρχής της αναλογικότητας, της επιείκειας καθώς και περί οικονομικής καταστροφής της ΔΕΥΑ .... από την υποχρέωση επιστροφής του υπέρογκου ποσού της δημοσιονομικής διόρθωσης πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμα.Κατ΄ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει η έφεση να απορριφθεί και να διαταχθεί η κατάπτωση του καταβληθέντος παραβόλου υπέρ του Δημοσίου (άρθρο 73 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 4129/2013).