ΝΣΚ/498/2001

Η ανάθεση της εκτέλεσης συμπληρωματικών εργασιών στον αρχικό ανάδοχο του έργου δεν είναι νόμιμη, κατά παραδοχή , αφού δεν προκύπτει ότι αυτές κατέστησαν αναγκαίες λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων, μόνη δε η αρτιότητα και λειτουργικότητα του έργου δε δύνανται άνευ ετέρου να στηρίξουν νομιμότητα της εν λόγω σύμβασης.

Η Πράξη 202/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της 3ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου του Δήμου Χαλανδρίου με τίτλο «Νέο κτίριο Δημαρχείου Χαλανδρίου», συμβατικής δαπάνης 1.385.176,49 ευρώ (άνευ ΦΠΑ και αναθεώρησης). Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της σύμβασης. Για τις ήδη εκτελεσθείσες εργασίες, αξίας 307.116,62 ευρώ, κρίθηκε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 155 του ν.4412/2016 (επείγουσες/απρόβλεπτες). Οι προτεινόμενες μη εκτελεσθείσες εργασίες κρίθηκαν απολύτως αναγκαίες για την αρτιότητα και λειτουργικότητα του έργου και δεν μπορούν να διαχωριστούν τεχνικά ή οικονομικά. Επιπλέον, η συνολική αξία της τροποποίησης (αθροιστικά 1ης, 2ης και 3ης ΣΣΕ) δεν υπερβαίνει το 50% της αρχικής σύμβασης. Ωστόσο, η υπογραφή της σύμβασης τίθεται υπό τον όρο της έγκρισης από το αρμόδιο όργανο του Δήμου περαιτέρω παράτασης της συμβατικής προθεσμίας εκτέλεσης του έργου.

Δεσμευτικότητα τελεσίδικης δικαστικής απόφασης επί προσώπου, που δεν κατέστη διάδικος σε διοικητική δίκη επί εργολαβικής προσφυγής.(..)Κατάσταση :  Εκκρεμεί αποδοχή 
Το ΤΑ.Χ.ΔΙ.Κ. δεν υποχρεώνεται από το διατακτικό δικαστικής απόφασης, εκδοθείσης επί εργολαβικής προσφυγής, στο οποίο αναγνωρίζεται η υποχρέωσή του να καταβάλει στον εργολάβο προσφεύγοντα, οφειλές του καθ ου η προσφυγή και εργοδότη Ελληνικού Δημοσίου, επειδή δεν υπήρξε διάδικος στη δίκη επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση αυτή.

Με την προδικαστική προσφυγή, ο προσφεύγων αίτησε την ακύρωση της απόφασης 5875/14-10-2020 του ΔΣ του αναθέτοντα φορέα, η οποία αφορούσε απευθείας ανάθεση συμβάσεων φύλαξης συνολικής αξίας 413.664,90 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Ειδικότερα, κατακρίνεται ότι δεν κλήθηκε να υποβάλει προσφορά για τέσσερα αυτοτελή αντικείμενα τα οποία αποφασίστηκε να ανατεθούν σε τέσσερις άλλους οικονομικούς φορείς, ενώ ο ίδιος συμμετείχε σε σχετικό ανοικτό διαγωνισμό. Ο προσφεύγων επισήμανε ότι η προσβαλλόμενη απόφαση αντίκειτο σε κατεπείγουσες και προσωρινές ανάγκες διάρκειας 1 μήνα, κατά παράβαση αρχών διαφάνειας και ανταγωνισμού, παρά το γεγονός ότι εκτελεί ήδη το αντικείμενο ως νυν ανάδοχος και διαθέτει εκπαιδευμένο προσωπικό.

Δημόσια έργα. Εκπροσώπηση των ατομικών εργοληπτικών επιχειρήσεων κατά την υποβολή προσφορών σε δημοπρατούμενα δημόσια έργα.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Δεν μπορούν να υποβάλλουν προσφορά σε δημοπρατούμενα δημόσια έργα ατομικές εργοληπτικές επιχειρήσεις, με αντιπρόσωπο ο οποίος είναι διορισμένος με ειδικό συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο, όχι από τον ασκούντα την ατομική επιχείρηση, αλλά από τρίτο πρόσωπο το οποίο έχει διοριστεί από τον επιχειρηματία εργολήπτη με γενικό συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ-ΓΡΑΠΤΗ ΕΝΤΟΛΗ:Επειδή, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην 6η σκέψη της παρούσης αποφάσεως, ο ανάδοχος, επικαλούμενος την ασφάλεια, την αρτιότητα ή τη λειτουργικότητα του έργου, δικαιούται να ζητήσει τροποποιήσεις στη μορφή του έργου, την ποιότητα, το είδος ή την ποσότητα των εργασιών, εάν δε ο κύριος του έργου απορρίψει το αίτημα αυτό, η σχετική άρνηση συνιστά πράξη βλαπτική για τα έννομα συμφέροντα του αναδόχου, ο οποίος νομιμοποιείται, αφού τηρήσει την ενδικοφανή διαδικασία του άρθρου 12 του ν. 1418/1984, να την προσβάλει με προσφυγή, προκειμένου να κριθεί από το αρμόδιο διοικητικό εφετείο αν οι ζητούμενες τροποποιήσεις είναι αναγκαίες για την ασφάλεια, την αρτιότητα ή τη λειτουργικότητα του έργου, περαιτέρω δε, αναλόγως της κρίσεως στο προηγούμενο ζήτημα, να κριθεί ποίος (ο κύριος του έργου ή ο ανάδοχος) βαρύνεται με το κόστος των εργασιών, οι οποίες έχουν τυχόν ήδη εκτελεσθεί από τον ανάδοχο, χωρίς προηγούμενη έγκριση των τροποποιήσεων αυτών από τον κύριο του έργου. Εν όψει των ανωτέρω, οι κρίσεις του δικάσαντος δικαστηρίου ότι η απόρριψη από την Διευθύνουσα Υπηρεσία, με το υπ’ αριθμ. .. έγγραφο, των τροποποιήσεων στη σύμβαση, τις οποίες είχε προτείνει η αναιρεσείουσα με τις από 9, 17 και 24.5.1994 επιστολές της, δεν συνιστά πράξη βλαπτική για τα έννομα συμφέροντα της αναιρεσειούσης και, περαιτέρω, ότι για τις εργασίες που εξετέλεσε η αναιρεσείουσα δεν οφείλεται αποζημίωση, απλώς και μόνον διότι αυτές εκτελέσθηκαν κατά τροποποίηση της συμβάσεως και παρά την ρητή άρνηση του ... να εγκρίνει τις τροποποιήσεις, στηρίζονται σε εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των διατάξεων που παρατίθενται στην 5η σκέψη της παρούσης αποφάσεως.Για τον λόγο αυτό, ο οποίος προβάλλεται βάσιμα, η υπό κρίση αίτηση πρέπει να γίνει δεκτή..

Φορολογία ή μη της πλασματικής μεταβίβασης, από τον οικοπεδούχο στον εργολάβο, του εργολαβικού ανταλλάγματος, στις περιπτώσεις μεταβίβασης σε τρίτο, καθ’ υπόδειξη του εργολάβου, διηρημένων ιδιοκτησιών υπαγομένων σε Φ.Π.Α. Υπολογισμός της αξίας αυτής.(..)Κατάσταση :  Εκκρεμεί αποδοχή 
α) Στις περιπτώσεις μεταβίβασης, καθ’ υπόδειξη του εργολάβου, διηρημένων ιδιοκτησιών υπαγομένων σε Φ.Π.Α., που αντιστοιχούν σε χιλιοστά του οικοπέδου, που αποτελούσε το εργολαβικό αντάλλαγμα, έχουν εφαρμογή οι διατάξεις του άρθρου 2 παρ. 2 του α.ν. 1521/1950 περί διπλής μεταβίβασης και υπάρχει υποχρέωση υποβολής δήλωσης και καταβολής του αναλογούντος Φ.Μ.Α., για την πλασματική αυτή μεταβίβαση. (ομοφ.) β) Η αξία της πλασματικής μεταβίβασης, πρέπει να υπολογίζεται με βάση την αντικειμενική αξία των μεταβιβαζομένων χιλιοστών του οικοπέδου, εφόσον στην εργολαβική σύμβαση δεν αναγράφεται αξία μεγαλύτερη από την αντικειμενική, οπότε λαμβάνεται υπόψη η τελευταία. (πλειοψ.)

Διάθεση απροβλέπτων.Με δεδομένα αυτά, το Τμήμα άγεται στην κρίση ότι η νέα εργασία που αφορά στο σανίδωμα της στέγης δεν ανάγεται σε απρόβλεπτες περιστάσεις, αλλά στην πλημμελή και χωρίς την τήρηση των οικείων προδιαγραφών εκπόνηση της μελέτης, δοθέντος ότι παραλείφθηκε από αυτήν σημαντική για την αρτιότητα του έργου εργασία, όπως εξάλλου ομολογεί και ο μελετητής. Τούτο δε ανάγεται αποκλειστικά στη σφαίρα ευθύνης της αναθέτουσας αρχής, η οποία δεν επέδειξε την ενδεδειγμένη επιμέλεια και προσοχή για την σύνταξη μιας πλήρους μελέτης για την αποκατάσταση της ξύλινης στέγης του σχολικού κτιρίου, μετά δε την εξασφάλιση πρόσθετων κονδυλίων και ενόψει των αναδειχθεισών κατά την εκτέλεση του έργου παραλείψεων, αποφάσισε να προβεί στη συμπλήρωση αυτής. Αντίθετα, οι επιπλέον ποσότητες εργασιών που είχαν προβλεφθεί κατ’ είδος στην αρχική μελέτη, δύνανται να αποδοθούν στη συνδρομή απρόβλεπτων περιστάσεων που δεν θα μπορούσαν αντικειμενικά να προβλεφθούν σύμφωνα με τους κανόνες επιμέλειας του μέσου μελετητή του οικείου κλάδου, ακόμα και αν η οικεία μελέτη ήταν πλήρης και ακριβής, αφού κατέστησαν αναγκαίες μετά την καθαίρεση τμημάτων της οροφής του κτιρίου, οπότε αποκαλύφθηκαν το πρώτο εκτεταμένες διαβρώσεις των ξύλων και της οροφής, η εκτέλεση δε αυτών είναι απαραίτητη για την αρτιότητα και λειτουργικότητα του έργου.

Οι διατάξεις του άρθρου 7, παράγραφος 3, της οδηγίας 93/37, περί συντoνισμoύ των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημoσίων έργων, οι οποίες επιτρέπουν παρεκκλίσεις από τους κανόνες που αποσκοπούν στην εξασφάλιση της δυνατότητας ασκήσεως των αναγνωριζόμενων από τη Συνθήκη δικαιωμάτων στον τομέα των συμβάσεων δημοσίων έργων, πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικώς, ενώ το βάρος αποδείξεως του ότι συντρέχουν όντως οι έκτακτες περιστάσεις που δικαιολογούν την παρέκκλιση φέρει αυτός που επικαλείται τις εν λόγω διατάξεις. Από το γράμμα του άρθρου 7, παράγραφος 3, στοιχείο β΄, της εν λόγω οδηγίας, κατά το οποίο οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να συνάπτουν συμβάσεις έργων προσφεύγοντας στη διαδικασία με διαπραγμάτευση, χωρίς να προηγηθεί δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού, «για τα έργα η εκτέλεση των οποίων, για λόγους τεχνικούς, καλλιτεχνικούς ή σχετικούς με την προστασία δικαιωμάτων αποκλειστικότητας, είναι δυνατόν να ανατεθεί μόνο σε συγκεκριμένο εργολήπτη», προκύπτει ότι ένα κράτος μέλος οφείλει να αποδεικνύει ότι τεχνικοί λόγοι καθιστούν αναγκαία τη σύναψη των επίμαχων συμβάσεων με τον εργολήπτη της αρχικής συμβάσεως.

Υπερημερία κύρίου του έργου.Ο ανάδοχος υποχρεώνεται να εκτελεί το έργο σύμφωνα με τη σύμβαση και τα λοιπά συμβατικά στοιχεία, χωρίς να δικαιούται ιδιαίτερης αμοιβής ή αποζημίωσης για εργασίες πέραν των συμβατικών, οι οποίες έγιναν χωρίς έγγραφη εντολή της διευθύνουσας υπηρεσίας. Εξάλλου, σε περίπτωση υπερημερίας του κυρίου του έργου, ως προς τις συμβατικές του υποχρεώσεις, γεννάται μόνο δικαίωμα του αναδόχου προς αποζημίωση για τις θετικές ζημίες που προκαλούνται ύστερα από επίδοση σχετικής έγγραφης όχλησης και δεν γεννάται δικαίωμα αυτού να υποκαταστήσει τον κύριο στην εκτέλεση των οφειλομένων από αυτόν ενεργειών, εκτός εάν κάτι τέτοιο προβλέπεται ρητά από τη σύμβαση ή υπάρχει σχετική έγγραφη εντολή της διευθύνουσας υπηρεσίας.