ΝΣΚ/693/1995

Προγραμματικές συμβάσεις. Αμοιβή ανώνυμης εταιρίας για προσφερόμενες υπηρεσίες της στο πλαίσιο προγραμματικής σύμβασης μεταξύ ΥΠ.ΠΟ.- Τ.Α.Π.Α.- Ν.Α. Ιωαννίνων και αυτής για το έργο "Στερέωση-Αναστήλωση-Ανάδειξη Αρχαίου Θεάτρου Δωδώνης".Το οικονομικό αίτημα της ανώνυμης εταιρίας " Ήπειρος Α.Ε." για αμοιβή της με ποσοστό 10% επί των εκάστοτε οικονομικών επιχορηγήσεων της άνω προγραμματικής σύμβασης δεν είναι νόμιμο, διότι δεν προβλέπεται από τις διατάξεις της σύμβασης αυτής.

Αρμόδια Υπηρεσία σε θέματα πρόσληψης και υπηρεσιακής κατάστασης του ωρομισθίου προσωπικού του ΥΠ.ΠΟ.(..)Κατάσταση :  Εκκρεμεί αποδοχή 
Αρμόδιοι για την πρόσληψη και την υπηρεσιακή κατάσταση του ωρομισθίου προσωπικού του ΥΠ.ΠΟ. είναι οι Προϊστάμενοι των Κεντρικών, Περιφερειακών και Ειδικών Περιφερειακών Υπηρεσιών του ΥΠ.ΠΟ., που εκπονούν τις μελέτες για την κατασκευή των εν γένει αρχαιολογικών έργων και εκτελούν τα έργα αυτά. Όμως, στις περιπτώσεις της επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης εκτελέσεως κάποιου αρχαιολογικού έργου και της χρηματοδοτήσεως του έργου από τον Ειδικό Λογαριασμό, οι Προϊστάμενοι των παραπάνω Υπηρεσιών του ΥΠ.ΠΟ., πρέπει προηγουμένως να έχουν εξασφαλίσει την έγκριση των σχετικών δαπανών πληρωμής από τις Δ/νσεις Οικονομικών Υποθέσεων και Προγραμματισμού και Ανάπτυξης του ΥΠ.ΠΟ.

Αρχαιολογικοί χώροι. Έλεγχος νομιμότητας σχετικά με παραχωρητήριο χρήσης ακινήτου ευρισκομένου εκτός των τειχών του Επταπυργίου Θεσσαλονίκης.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Είναι δυνατή η εκμίσθωση του χώρου τούτου από το ΥΠ.ΠΟ./ Τ.Α.Π.Α., εφόσον προηγουμένως συναινέσει και εγκρίνει μιά τέτοια μίσθωση η Κ.Ε.Δ. κατά τις κείμενες γι αυτήν διατάξεις.

ΤΑΠΑ,μίσθωση πλοιαρίου για την ακτοπλοϊκή σύνδεση Μυκόνου – Δήλου.(...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η δαπάνη που απορρέει από την επίμαχη σύμβαση, η οποία συνήφθη μεταξύ του Τ.Α.Π.Α. και της φερόμενης ως δικαιούχου ναυτικής εταιρείας για την παροχή υπηρεσιών μεταφοράς με πλωτό μέσο (πλοιάριο) προσώπων και υλικών, μέσω της εκτέλεσης του δρομολογίου Μύκονος – Δήλος – Μύκονος, εξυπηρετεί, κατά τα βασίμως υποστηριζόμενα από αυτό, ανάγκες που συνδέονται με τους επιδιωκόμενους από το Τ.Α.Π.Α. σκοπούς, όπως αυτοί διαγράφονται στον Οργανισμό του. Τούτο ειδικότερα, διότι με την εν λόγω σύμβαση επιδιώχθηκε η εξασφάλιση της πρόσβασης στον αρχαιολογικό χώρο της Δήλου, η οποία, όπως προκύπτει, δεν ήταν με άλλο τρόπο δυνατή, προκειμένου να καταστεί εφικτός πρωτίστως ο προγραμματισμός των εργασιών που απαιτούνται, έτσι ώστε να αναδειχθεί και να προστατευθεί ο μεγάλης σπουδαιότητας αυτός αρχαιολογικός χώρος με την εκτέλεση ανασκαφικών και αναστηλωτικών έργων, καθώς και έργων συντήρησης των εγκαταστάσεων. (...) Κατόπιν τούτων, η εντελλόμενη δαπάνη δεν είναι νόμιμη για τον βασίμως προβαλλόμενο δεύτερο λόγο διαφωνίας, όμως το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα θα μπορούσε να θεωρηθεί λόγω συγγνωστής πλάνης, αν δεν είχε λήξει το οικονομικό έτους, τις πιστώσεις του οποίου βαρύνει.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ – ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ:Μη νόμιμη η καταβολή συμβατικού τιμήματος από το Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων (ΤΑΠΑ) σε ιδιωτική εταιρεία για την έκδοση δίτομου καταλόγου των Γλυπτών Μουσείου, καθόσον: α) σύμφωνα με τα άρθρα 27 και 38 του π.δ/τος 118/2007 για την παραλαβή των αντιτύπων του καταλόγου, ουδέποτε συντάχθηκε σχετικό πρωτόκολλο παραλαβής της αρμόδιας προς τούτο Επιτροπής, με το οποίο να πιστοποιείται η ποσοτική και ποιοτική παραλαβή των υπηρεσιών που εκτελέστηκαν και β) αφού το κοινοποιηθέν στην ανάδοχο εταιρεία έγγραφο του Τ.Α.Π.Α. δεν περιείχε όλα τα στοιχεία που ορίζει το άρθρο 23 του π.δ/τος 118/2007 (λ.χ. την ακριβή ποσότητα και την ταχθείσα προθεσμία για την υπογραφή της σύμβασης), με συνέπεια τη μη σύναψη - δια της κοινοποίησης του εν λόγω εγγράφου - της σύμβασης κατά το χρόνο αυτό. Συνεπώς, προκειμένου η σύμβαση αυτή να ήταν έγκυρη, απαιτείτο να συναφθεί εγγράφως, τύπος που εν προκειμένω δεν τηρήθηκε, με συνέπεια την ακυρότητά της.

Διοικητική εκτέλεση – Διαδικασία βεβαίωσης και είσπραξης οφειλομένων από ιδιωτικούς φορείς χρηματικών ποσών, δυνάμει προγραμματικών συμβάσεων απασχόλησης ανέργων.(..)Κατάσταση : Αποδεκτή 
Τα χρηματικά ποσά που οφείλονται από ιδιωτικούς φορείς (εταιρείες και φυσικά πρόσωπα), δυνάμει συμβάσεων που υπέγραψαν με την εταιρεία «Αναπτυξιακή Δράμας Α.Ε.» για την επανειδίκευση, κατάρτιση και απόκτηση εργασιακής εμπειρίας ανέργων, κατ’ εφαρμογή σχετικών προγραμμάτων του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών τα οποία υλοποιήθηκαν στο Ν. Δράμας, δυνάμει προγραμματικών συμβάσεων που καταρτίσθηκαν μεταξύ του Δημοσίου και τοπικών φορέων και αποτελούν δημόσιους πόρους, σύμφωνα με την γνωμοδότηση 218/2012 του Ν.Σ.Κ., πρέπει να βεβαιωθούν εις βάρος των ιδιωτικών φορέων υποδοχής των ανέργων από την οικεία Δ.Ο.Υ. και να εισπραχθούν με τις περί εισπράξεως δημοσίων εσόδων διατάξεις, κατόπιν εγγράφου που πρέπει να αποστείλει η ερωτώσα υπηρεσία, η οποία έχει στην κατοχή της τα έγγραφα που αποδεικνύουν την προς το Δημόσιο οφειλή καθενός εξ αυτών. (ομοφ.)

Ελ.Συν./Τμ.VII/78/2008.Σκοπός της σύναψης των προγραμματικών συμβάσεων μεταξύ των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των λοιπών φορέων που αναφέρονται στις προεκτεθείσες διατάξεις είναι η ανάπτυξη της περιοχής στην οποία εκτελούνται τα έργα ή προγράμματα ή παρέχονται οι υπηρεσίες που αποτελούν το αντικείμενο της οικείας προγραμματικής σύμβασης. Ο αναπτυξιακός σκοπός της σύναψης των ανωτέρω συμβάσεων προκύπτει τόσο από τα αναφερόμενα στην εισηγητική έκθεση του ν.1416/1984, με τις διατάξεις του άρθρου 11 του οποίου προβλέφθηκε το πρώτον ο θεσμός των προγραμματικών συμβάσεων, στην οποία έκθεση αναφέρεται (σελίδα 4) ότι με τις συμβάσεις αυτές «εξασφαλίζεται η κοινωνική συναίνεση στην εφαρμογή συγκεκριμένων αναπτυξιακών προγραμμάτων, η οικονομική αποκέντρωση καθώς και η αξιοποίηση των τοπικών πόρων και του ανθρώπινου δυναμικού της περιοχής, όπου θα συγκεντρώνεται η αναπτυξιακή προσπάθεια» καθώς και από τα πρακτικά της ΝΣΤ συνεδρίασης της Βουλής της 9 Ιανουαρίου 1984, κατά την οποία συζητήθηκε το οικείο σχέδιο νόμου, στα οποία αναφέρεται (σελίδα 2807), ότι στόχος του θεσμού των προγραμματικών συμβάσεων είναι η ανάπτυξη μιας περιοχής. Αλλά και με τις ήδη ισχύουσες διατάξεις του άρθρου 25 του ν.2738/1999, με τις οποίες αντικαταστάθηκε το άρθρο 35 του Δημοτικού και Κοινοτικού Κώδικα, στο οποίο είχαν κωδικοποιηθεί οι προαναφερθείσες διατάξεις του άρθρου 11 του ν.1416/1984, υπενθυμίζεται ο αναπτυξιακός χαρακτήρας του θεσμού των προγραμματικών συμβάσεων, εφόσον στην εισηγητική έκθεση του νόμου αυτού αναφέρεται ότι η εφαρμογή των συμβάσεων αυτών στο δημόσιο τομέα «συνέβαλε στην εκτέλεση πλείστων έργων και προγραμμάτων ανάπτυξης, καθώς και στην παροχή υπηρεσιών που δεν θα μπορούσαν να προωθηθούν χωρίς την εφαρμογή του θεσμού αυτού». Συνεπώς, τόσο τα έργα και τα προγράμματα που εκτελούνται στο πλαίσιο σύναψης μιας προγραμματικής σύμβασης, όσο και οι υπηρεσίες που παρέχονται κατ΄ εφαρμογή της πρέπει να έχουν αναπτυξιακό χαρακτήρα (βλ. Πρακτικά 14ης Συν /9.5.2006 και Πράξη 304/2006 VII Τμ. Ελ. Συν.) και να μη μπορούν –όσον αφορά ειδικότερα τις υπηρεσίες- να παρασχεθούν με άλλο τρόπο εκτός της σύναψης της οικείας προγραμματικής σύμβασης (βλ. Πράξη 205/2007 VII Τμ. Ελ. Συν.). Για το λόγο αυτό, δεν επιτρέπεται να εμπίπτουν οι ως άνω υπηρεσίες στα συνήθη καθήκοντα και αρμοδιότητες των υπηρεσιών του συμβαλλόμενου Δήμου, όπως αυτά περιγράφονται στις οικείες οργανικές διατάξεις, καθόσον η εκτέλεση τέτοιων υπηρεσιών στα πλαίσια προγραμματικής σύμβασης θα προκαλούσε αδικαιολόγητη οικονομική επιβάρυνση της υπηρεσίας και θα ήταν δυνατόν, επίσης, να οδηγήσει σε ανεπίτρεπτη, κατά το άρθρο 277 παρ. 8 του Δημοτικού και Κοινοτικού Κώδικα, επιχορήγηση της δημοτικής επιχείρησης (πρβλ. Πράξη 137/2007 VII Τμ. Ελ. Συν.), ενώ επιτρέπεται, στο πλαίσιο εκτέλεσης μιας τέτοιας σύμβασης, με αντικείμενο σύμφωνο με το νόμο, δηλαδή αναπτυξιακού χαρακτήρα, να απασχολείται προσωπικό ενός από τους συμμετέχοντες φορείς σε άλλο φορέα, εφόσον τούτο κρίνεται απαραίτητο για την εξυπηρέτηση των σκοπών της σύμβασης (βλ. Πράξεις 304/2006, πρβλ. 171/2007 VII Τμ. Ελ. Συν.).

ΔΑΠΑΝΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΗ:Νόμιμη η καταβολή συμβατικού τιμήματος από το Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων (ΤΑΠΑ) σε ιδιωτική εταιρεία για την εκτύπωση των πρακτικών ημερίδων της Πανελλήνιας Ένωσης Συντηρητών Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης,, καθόσον νομίμως το Τ.Α.Π.Α., στους σκοπούς του οποίου περιλαμβάνεται - μεταξύ άλλων - η έκδοση και διάθεση αρχαιολογικών περιοδικών και παντός είδους αρχαιολογικών δημοσιευμάτων (άρθρο 2 παρ. 1 περ. στ΄ ν. 736/1977), ανέλαβε την έκδοση των πρακτικών ημερίδων της ανωτέρω Ένωσης, συνδράμοντας με τον τρόπο αυτό στη δημοσιοποίησή τους, καθώς το αντικείμενο των εν λόγω ημερίδων, συνίστατο στην παρουσίαση τεχνικών εκθέσεων και μελετών, επεμβάσεων συντήρησης και αποκατάστασης αρχαιοτήτων και έργων τέχνης, καθώς και ερευνητικών εργασιών, συμβάλλοντας κατά τούτο στον επιστημονικό διάλογο και στην ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των Συντηρητών Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης και των άλλων επιστημονικών κλάδων που ασχολούνται με τη διάσωση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Μη κανονική η δαπάνη, καθόσον, σύμφωνα με τα άρθρα 27 και 38 του π.δ/τος 118/2007, για την παραλαβή των αντιτύπων των πρακτικών ουδέποτε συντάχθηκε σχετικό πρωτόκολλο παραλαβής της αρμόδιας προς τούτο Επιτροπής, με το οποίο να πιστοποιείται η ποσοτική και ποιοτική παραλαβή των υπηρεσιών που εκτελέστηκαν.

H δυνατότητα <επιχορήγησης> δημοτικών επιχειρήσεων από το Δήμο στα πλαίσια της κατάρτισης προγραμματικών συμβάσεων, έχει την έννοια της δυνατότητας χρηματοδότησης για την εκπλήρωση των όρων αυτών και όχι της οικονομικής ενίσχυσης των επιχειρήσεων αυτών για την επίτευξη των καταστατικών σκοπών ή στόχων τους (πρβλ. και 2/378/0026/8.1.1999 έγγραφο Υφυπουργού Οικονομικών προς τις Υ.Δ.Ε.). Η αντίθετη εκδοχή θα προσέκρουε όχι μόνο στο πνεύμα της μνησθείσης διατάξεως του άρθρου 277 του Δ.Κ.Κ., που προβλέπει την κατ΄ εξαίρεση <επιχορήγηση> των δημοτικών επιχειρήσεων και μόνο για τη σύναψη προγραμματικών συμβάσεων κατά το άρθρο 35 του ίδιου Κώδικα για την εκτέλεση έργων, παροχή υπηρεσιών κλπ., δηλαδή στην χρηματοδότηση για τη σύναψη αυτών (προγραμματικών συμβάσεων), αλλά και στις κοινοτικές διατάξεις( άρθρο 87 Συνθ. Ε.Κ.), που απαγορεύουν την οικονομική ενίσχυση των επιχειρήσεων γενικά προς αποφυγή νόθευσης του υγιούς ανταγωνισμού.Συνακόλουθα, και σε συνδυασμό με τις προαναφερθείσες διατάξεις του Δ.Κ.Κ., όταν οι εν λόγω επιχειρήσεις συμμετέχουν σε προγραμματική σύμβαση που συνάπτεται μεταξύ ενός Δήμου και ενός Ν.Π.ΔΔ.. για την ανάπτυξη μιας περιοχή και αναλαμβάνουν επιπρόσθετα, έναντι αμοιβής, την υλοποίηση του αντικειμένου της σύμβασης με την εκ μέρους τους παροχή υπηρεσιών, την οποία θα μπορούσε να αναλάβει και οποιοσδήποτε τρίτος ιδιώτης, είναι υποκείμενα φόρου προστιθέμενης αξίας για το ποσό που λαμβάνουν για την παροχή της υπηρεσίας και συνεπώς, υποχρεούνται, κατά την είσπραξη του εν λόγω ποσού, στην έκδοση του προβλεπόμενου από τον Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων τιμολογίου στο οποίο πρέπει να συνυπολογίζεται και ο αναλογών Φ.Π.Α..Σε κάθε περίπτωση, τυχόν απαλλαγή της ΑΝ.Ε.Δ.Κ. από το Φ.Π.Α. που αναλογεί στο ποσό που της καταβάλλεται για την εκτέλεση της εν λόγω υπηρεσίας, στο οποίο εμπεριέχονται το λειτουργικό κόστος, η αμοιβή της και κάθε είδους λοιπές δαπάνες (παραγωγικές ή μη ) θα οδηγούσε, σύμφωνα και με την πάγια νομολογία του Δ.Ε.Κ. (βλ. C-45/01, C-141/00, C-498/03), σε παραβίαση της αρχής της φορολογικής ουδετερότητας, η οποία απαγορεύει τη διαφορετική μεταχείριση, όσον αφορά την είσπραξη του Φ.Π.Α., των επιχειρηματιών που παρέχουν τις ίδιες υπηρεσίες καθώς και σε στρέβλωση του ανταγωνισμού, Αφού οι επίμαχες υπηρεσίες θα μπορούσαν να ανατεθούν σε ιδιώτη – επιχειρηματία, χωρίς την απαλλαγή του Φ.Π.Α.

Σκοπός της σύναψης των προγραμματικών συμβάσεων μεταξύ των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των λοιπών φορέων που αναφέρονται στις προεκτεθείσες διατάξεις είναι η ανάπτυξη της περιοχής στην οποία εκτελούνται τα έργα ή προγράμματα ή παρέχονται οι υπηρεσίες που αποτελούν το αντικείμενο της οικείας προγραμματικής σύμβασης. Ο αναπτυξιακός σκοπός της σύναψης των ανωτέρω συμβάσεων προκύπτει τόσο από τα αναφερόμενα στην εισηγητική έκθεση του ν. 1416/1984, με τις διατάξεις του άρθρου 11 του οποίου προβλέφθηκε το πρώτον ο θεσμός των προγραμματικών συμβάσεων, στην οποία έκθεση αναφέρεται (σελίδα 4) ότι με τις συμβάσεις αυτές «εξασφαλίζεται η κοινωνική συναίνεση στην εφαρμογή συγκεκριμένων αναπτυξιακών προγραμμάτων, η οικονομική αποκέντρωση καθώς και η αξιοποίηση των τοπικών πόρων και του ανθρώπινου δυναμικού της περιοχής, όπου θα συγκεντρώνεται η αναπτυξιακή προσπάθεια» καθώς και από τα πρακτικά της ΝΣΤ συνεδρίασης της Βουλής της 9 Ιανουαρίου 1984, κατά την οποία συζητήθηκε το οικείο σχέδιο νόμου, στα οποία αναφέρεται (σελίδα 2807), ότι στόχος του θεσμού των προγραμματικών συμβάσεων είναι η ανάπτυξη μιας περιοχής. Αλλά και με τις διατάξεις του άρθρου 25 του ν. 2738/1999, με τις οποίες είχε αντικατασταθεί το άρθρο 35 του προϊσχύσαντος Δημοτικού και Κοινοτικού Κώδικα, στο οποίο είχαν κωδικοποιηθεί οι προαναφερθείσες διατάξεις του άρθρου 11 του ν. 1416/1984 (το άρθρο 35 επαναλαμβάνεται στο άρθρο 225 του ισχύοντος Δημοτικού και Κοινοτικού Κώδικα με τροποποιήσεις μόνο αναφορικά με τα πρόσωπα που δύνανται να συνάψουν ή να συμμετέχουν σε προγραμματική σύμβαση, τη δυνατότητα ανάθεσης σε τρίτο της διαχείρισης, εκμετάλλευσης και συντήρησης των έργων της προγραμματικής σύμβασης καθώς και την περίπτωση που τα προβλεπόμενα στην προγραμματική σύμβαση έργα είναι πολιτιστικού χαρακτήρα), γινόταν υπενθύμιση του αναπτυξιακού χαρακτήρα του θεσμού των προγραμματικών συμβάσεων, εφόσον στην εισηγητική έκθεση του νόμου αυτού αναφερόταν ότι η εφαρμογή των συμβάσεων αυτών στο δημόσιο τομέα «συνέβαλε στην εκτέλεση πλείστων έργων και προγραμμάτων ανάπτυξης, καθώς και στην παροχή υπηρεσιών που δεν θα μπορούσαν να προωθηθούν χωρίς την εφαρμογή του θεσμού αυτού». Συνεπώς, τόσο τα έργα και τα προγράμματα που εκτελούνται στο πλαίσιο σύναψης μιας προγραμματικής σύμβασης, όσο και οι υπηρεσίες που παρέχονται κατ΄ εφαρμογή της πρέπει να έχουν αναπτυξιακό χαρακτήρα (πρβλ. Πρακτικά 14ης Συν /9.5.2006 και Πράξη 304/2006 VII Τμ. Ελ.Συν.) και να μη μπορούν –όσον αφορά ειδικότερα τις υπηρεσίες- να παρασχεθούν με άλλο τρόπο εκτός της σύναψης της οικείας προγραμματικής σύμβασης (πρβλ. Πράξη 205/2007 VII Τμ. Ελ.Συν.). Για το λόγο αυτό, δεν επιτρέπεται να εμπίπτουν οι ως άνω υπηρεσίες στα συνήθη καθήκοντα και αρμοδιότητες των υπηρεσιών του συμβαλλόμενου Δήμου, όπως αυτά περιγράφονται στο νόμο και στις οικείες οργανικές διατάξεις, καθόσον η εκτέλεση τέτοιων υπηρεσιών στα πλαίσια προγραμματικής σύμβασης θα προκαλούσε αδικαιολόγητη οικονομική επιβάρυνση της υπηρεσίας και θα ήταν δυνατόν, επίσης, να οδηγήσει σε χρηματοδότηση κοινωφελούς δημοτικής επιχείρησης κατά παράβαση του άρθρου 259 του Δημοτικού και Κοινοτικού Κώδικα (πρβλ. Πράξη 137/2007 VII Τμ. Ελ.Συν.), ενώ επιτρέπεται, στο πλαίσιο εκτέλεσης μιας τέτοιας σύμβασης, με αντικείμενο σύμφωνο με το νόμο, δηλαδή αναπτυξιακού χαρακτήρα, να απασχολείται προσωπικό ενός από τους συμμετέχοντες φορείς σε άλλο φορέα καθώς και η παραχώρηση της χρήσης ακινήτων, εγκαταστάσεων, μηχανημάτων και μέσων, εφόσον τούτο κρίνεται απαραίτητο για την εξυπηρέτηση των σκοπών της σύμβασης (πρβλ. Πράξεις 304/2006, πρβλ. 171/2007 VII Τμ. Ελ.Συν.).