ΝΣΚ/86/2000(ΟΛΟΜ)

Διοικητικές συμβάσεις. Έννοια. Δημοπρασία. Συμμετοχή ενός υποψηφίου. Κακή σύνθεση Επιτροπής. Χρόνος καταρτίσεως συμβάσεως. Προσύμφωνο. Ανάκληση κατακυρώσεως μετά τη σύμβαση.(..)Κατάσταση :  Εκκρεμεί αποδοχή 
α) Υπήρξε κακή σύνθεση της Επιτροπής του διενεργηθέντος στις 30-6-1997 διαγωνισμού για την τουριστική αξιοποίηση έκτασης του ΕΟΤ στο Παλιούρι Χαλκιδικής, εφόσον δεν αποδεικνύεται κατά νόμιμο τρόπο η έγκαιρη πρόσκληση ενός απουσιάσαντος μέλους της Επιτροπής αυτής. (ομόφωνα) β) Η έννοια του δημόσιου πλειοδοτικού διαγωνισμού δεν αναιρείται από το γεγονός ότι στο διαγωνισμό μετέσχε μόνο μία κοινοπραξία. (πλειοψ.) γ) Η συμβατική δέσμευση του ΕΟΤ με τον πλειοδότη του διαγωνισμού επήλθε, σύμφωνα με την προκήρυξη του διαγωνισμού, με την ανακοίνωση στον πλειοδότη της κατακυρωτικής απόφασης, νομίμως δε στη συνέχεια υπογράφηκε μεταξύ των μερών προσύμφωνο, με το οποίο συμφωνήθηκε η αζήμια για τους συμβαλλομένους λύση της συμβάσεως σε περίπτωση εκδόσεως δυσμενών αποφάσεων του ΣτΕ σε εκκρεμούσες αιτήσεις ακυρώσεως. (ομόφωνα) δ) Ο ΕΟΤ έχει την ευχέρεια, παρά τη συμβατική του δέσμευση, να ανακαλέσει ως παράνομη εξαιτίας της κακής σύνθεσης της Επιτροπής Διαγωνισμού την κατακυρωτική απόφαση και να επαναλάβει τον διαγωνισμό από το στάδιο παραλαβής και ελέγχου των προσφορών χωρίς δυνατότητα καταθέσεως νέων προσφορών. (πλειοψ.)

Καζίνο Πάρνηθας. Διαγωνισμός πλειοδοσίας. Προσφορά εκτός διαγωνισμού.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Η προσφορά που υποβλήθηκε από την κοινοπραξία «Καζίνο Αττικής» με τις από 12-6-2002 και 13-6-2002 επιστολές της προς την ΕΤΑ ΑΕ είναι εκτός της πλειοδοτικής διαδικασίας του διαγωνισμού και δεν ασκεί καμία επίδραση επί της διαδικασίας του διαγωνισμού, ούτε δύναται να ληφθεί υπόψη και να κατακυρωθεί σ αυτήν ο διαγωνισμός επειδή η προσφορά αυτή είναι μεγαλύτερη από την προσφορά του ανακηρυχθέντα πρώτου πλειοδότη (ομόφωνα). Περαιτέρω η προσφορά αυτή δύναται να συνεκτιμηθεί από την ΕΤΑ ΑΕ, μαζί με άλλους παράγοντες, στο πλαίσιο εφαρμογής του άρθρου 9 της Συμπληρωματικής Διακήρυξης Β’ Φάσης του διαγωνισμού, προκειμένου να κατακυρωθεί, ή ματαιωθεί, ή κηρυχθεί άγονος ο διαγωνισμός κλπ (άποψη μειοψ.17 μελών). Η κρίση της Διυπουργικής Επιτροπής Αποκρατικοποιήσεων και της ΕΤΑ ΑΕ, στο πλαίσιο εφαρμογής του άρθρου 9 της άνω Συμπληρωματικής Διακήρυξης αποτελεί ουσιαστική και όχι νομική κρίση αυτών, για την οποία όμως δεν ερωτάται το ΝΣΚ, ούτε άλλωστε έχει σχετική αρμοδιότητα γνωμοδότησης, σύμφωνα και με την παρ.6 του άρθρου 5 σε συνδυασμό με την περ.ζ’ του άρθρου 2 του π.δ/τος 282/1996 «Οργανισμός του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους» (άποψη πλειοψ. 26 μελών).

Διαγωνισμός για την ανάθεση της εκπονήσεως μελέτης. Αίτηση ασφαλιστικών μέτρων κατά της αποδοχής της προσφοράς της παρεμβαίνουσας. Με το περιεχόμενο αυτό η προσφορά της παρεμβαίνουσας δεν φαίνεται να παραβιάζει τις σχετικές με τη σύνταξη των οικονομικών προσφορών των διαγωνιζομένων διατάξεις του κανονιστικού πλαισίου του διαγωνισμού, ανερχομένη δε, για την επίδικη κατηγορία μελέτης 1 ή 2, σε 369.477,69 ευρώ (και όχι σε 5834 ευρώ, όπως εσφαλμένως υπολαμβάνει η αιτούσα), δεν παραβιάζει τα οριζόμενα, με το άρθρο 4 της αποφάσεως ΔΜΕΟ/α/οικ/1161/15.7.2005 του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Eργων (ΦΕΚ Β 1064), όρια (κατώτατο και ανώτατο) παραδεκτού των οικονομικών προσφορών. Δεν πιθανολογούνται, συνεπώς, σοβαρώς ως βάσιμοι οι περί του αντιθέτου ισχυρισμοί της αιτούσης εταιρείας, οι οποίοι πρέπει να απορριφθούν, όπως και η αίτηση στο σύνολό της, και να γίνει δεκτή η ασκηθείσα παρέμβαση. Κατά την άποψη, όμως, της Προέδρου, η αίτηση, εισαγομένη ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, είναι απορριπτέα προεχόντως λόγω της ιδιωτικής φύσεως της συμβάσεως στην οποία κατατείνει ο διαγωνισμός. Τούτο δε, εν όψει και της υπ' αριθ. 12/2007 αποφάσεως του Α.Ε.Δ. εκδοθείσης επί αποφατικής συγκρούσεως δικαιοδοσίας, διότι η συμβατική παροχή πάσης φύσεως μελετητικών υπηρεσιών τεχνικού εμπειρογνώμονος στο πλαίσιο του ευρύτερου σχεδιασμού της χωροταξίας και της οικιστικής αναπτύξεως, όταν μάλιστα δεν διέπεται από τις διατάξεις περί μελετών του ν. 1418/1984 ή άλλου νόμου εξασφαλίζοντος εξαιρετικό καθεστώς υπέρ του αντισυμβαλλομένου Δημοσίου, είναι συμβατική σχέση του κοινού αστικού δικαίου και απόκειται κατά πάντα, δηλαδή τόσο ως προς την εκτέλεση της συμβάσεως όσο και ως προς την προσυμβατική διαδικασία, στα πολιτικά δικαστήρια. Διά ταύτα Απορρίπτει την υπό κρίση αίτηση.»

Εξάλλου, ως προς τους λόγους που προβάλλει η αιτούσα αφενός μεν ότι αναρμοδίως το Δημοτικό Συμβούλιο εξέδωσε την 6/2008 απόφασή του, ισχυριζόμενη ότι αρμόδια ήταν η Δημαρχιακή Επιτροπή, και αφετέρου ότι κατά τη λήψη της απόφασής του το Δημοτικό Συμβούλιο συνεδρίασε με μη νόμιμη σύνθεση, καθώς σ αυτή συμμετείχε και μέλος της Επιτροπής διαγωνισμού και ότι έτσι δεν πληρούσε τις εγγυήσεις αμεροληψίας, το Τμήμα κρίνει ότι αλυσιτελώς προβάλλονται οι λόγοι αυτού και πρέπει να απορριφθούν, καθόσον, όπως ορθά απεφάνθη και το Κλιμάκιο με την προσβαλλόμενη πράξη του, οι ισχυρισμοί αυτοί της αιτούσας δεν μεταβάλλουν τη διαπιστωθείσα νομιμότητα του αποκλεισμού της από το διαγωνισμό, που συνιστά πράξη δεσμίας αρμοδιότητας, επερχομένη αυτομάτως με τον εντοπισμό νομικών πλημμελειών στα δικαιολογητικά συμμετοχής της.

Μελέτες.Διαγωνισμός για την επιλογή αναδόχου για την εκπόνηση της μελέτης. Αίτηση ασφαλιστικών μέτρων κατά της αξιολόγησης των προσφορών των διαγωνιζομένων. Η αιτούσα σύμπραξη έχει έννομο συμφέρον προς άσκηση της αιτήσεως, παρόλον ότι κατετάγη έβδομη, δεδομένου ότι μετέσχε στο διαγωνισμό ως πληρούσα καταρχήν τις νόμιμες και προβάλλει με την αίτησή της λόγους που αφορούν τη βαθμολόγηση της τεχνικής προσφοράς της. Οι προμνησθείσες διατάξεις, οι οποίες επιβάλλουν τη συγκρότηση και σύνθεση της Επιτροπής Διαγωνισμού, μεταξύ άλλων, και από δύο υπαλλήλους της αναθέτουσας Αρχής ή του δημόσιου τομέα, «που έχουν εμπειρία και προσόντα σχετικά με το αντικείμενο της υπό ανάθεση σύμβασης», χωρίς να θεσπίζουν ιδιαίτερα και μάλιστα αποκλειστικώς τεχνικά κριτήρια προς εκτίμηση της εμπειρίας και των προσόντων των προσώπων αυτών, καταλείπουν σχετικώς στην Προϊσταμένη Αρχή ως προς το ζήτημα αυτό ευρεία διακριτική ευχέρεια. Κατά συνέπεια, καθ’ ερμηνεία των ως άνω διατάξεων, δεν φαίνεται να επιβάλλεται η κατ’ αποκλειστικότητα ή κατά πλειοψηφία συγκρότηση της Επιτροπής από τεχνικούς συγκεκριμένων ειδικοτήτων (πρβλ. ΕΑ 76/1999).

Προμήθεια καυσίμων.(..) Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, το Κλιμάκιο κρίνει τα εξής: α) Η επίμαχη 6931/19.4.2017 σύμβαση μεταξύ του Γ.Ν. ... και της φερόμενης ως δικαιούχου, ..., με αντικείμενο την προμήθεια πετρελαίου κινήσεως αντί του ποσού των 60.000 ευρώ άνευ Φ.Π.Α., μη νομίμως συνήφθη με τη διαδικασία του συνοπτικού διαγωνισμού. Τούτο δε, διότι, η εν λόγω προμήθεια, έχουσα περιοδικό χαρακτήρα, αποτελεί τμήμα συνολικής προμήθειας εκτιμώμενης αξίας άνω του ορίου των 209.000 ευρώ, βάσει της σχετικής δαπάνης που πραγματοποιήθηκε κατά το προηγούμενο, καθώς και το επόμενο της εν λόγω αναθέσεως 12μηνο..(..) Περαιτέρω, όπως βασίμως προβάλλεται από τη διαφωνούσα Επίτροπο, το από 3.5.2017 πρωτόκολλο παραλαβής της επίμαχης ποσότητας καυσίμων υπεγράφη από τον … κατά παράβαση των προαναφερομένων  διατάξεων των άρθρων 221 του ν. 4412/2016, 13 και 14 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας και 3 της 6931/19.4.2017 συμβάσεως, αφού αυτός δεν είχε οριστεί ούτε ως τακτικό ούτε ως αναπληρωματικό μέλος της οικείας Επιτροπής Παραλαβής... γ) Τέλος, σύμφωνα με τις προδιαληφθείσες διατάξεις του άρθρου 200 παρ. 4 του ν. 4412/2016, στο οποίο ρητώς παραπέμπει και το άρθρο 5 της 6931/19.4.2017 συμβάσεως, το ποινικό μητρώο της αναδόχου εταιρείας δεν περιλαμβάνεται στα κατ’ ελάχιστον απαιτούμενα δικαιολογητικά που πρέπει να συνοδεύουν το σχετικώς εκδιδόμενο χρηματικό ένταλμα πληρωμής, με συνέπεια ο σχετικός λόγος διαφωνίας να είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.(..) α) το γεγονός ότι οι προκηρυχθείσες ποσότητες του διαγωνισμού που κατέληξε στη σύναψη της 9234/2.6.2016 συμβάσεως δεν ανταποκρίνονταν στις πραγματικές ανάγκες του Νοσοκομείου, με συνέπεια την εξάντλησή τους πριν από τη λήξη της ανωτέρω συμβάσεως,β) τις δυσκολίες που αντιμετώπισε το Νοσοκομείο σχετικώς με την προσαρμογή του στις απαιτήσεις του νέου νομοθετικού καθεστώτος που διέπει τη σύναψη των δημοσίων συμβάσεων (ν. 4412/2016)γ) περαιτέρω, το γεγονός ότι το αιτούν είχε διενεργήσει διαγωνισμό στο πλαίσιο του Π.Π.Υ.Υ. 2014, το δε Π.Π.Υ.Υ. 2015,), δ) το γεγονός ότι το αιτούν συμμορφώθηκε προς την προπεριγραφόμενη υποχρέωσή του, καθόσον εν τέλει προκηρύχθηκε ανοιχτός διαγωνισμός στις 7.7.2017 και ολοκληρώθηκε με την υπογραφή συμβάσεως στις 20.9.2017 και ε) το γεγονός ότι η πραγματική παραλαβή της επίμαχης ποσότητας πετρελαίου κινήσεως και η εισαγωγή της στις αποθήκες του Νοσοκομείου ουδόλως αμφισβητείται από τα αρμόδια όργανα του Νοσοκομείου,...το Κλιμάκιο κρίνει ότι τα όργανα του αιτούντος ενήργησαν χωρίς πρόθεση καταστρατηγήσεως των οικείων διατάξεων,..(Συγγνωστή πλάνη)

Η ίδια η απόφαση με την οποία εσφαλμένα συγκροτείται η Επιτροπή Διαγωνισμού δεν αποτελεί (καθ΄εαυτή) βλαπτική πράξη για τους διαγωνιζόμενους και γι΄αυτό δεν προσβάλλεται παραδεκτά. Η προσβαλλόμενη, όμως, πράξη συγκρότησης Επιτροπής Εισήγησης για την Ανάθεση του επίδικου έργου δεν προκαλεί, ενόψει του περιεχομένου των ρυθμίσεών της, ούτε ενδέχεται να προκαλέσει μόνη, χωρίς δηλαδή να μεσολαβήσει άλλη πράξη της Διοίκησης, ζημία στα συμφέροντα της αιτούσης. Σε περίπτωση δε εκδόσεως άλλης πράξεως, βλαπτικής για την αιτούσα, με τη σύμπραξη της παρανόμως, κατά τους ισχυρισμούς της, συγκροτηθείσης Ε.Ε.Α., είναι πάντως δυνατός, εάν συντρέχει νόμιμη περίπτωση, ο παρεμπίπτων έλεγχος της νομιμότητας της πράξης συγκρότησης της Ε.Ε.Α. επ’ ευκαιρία της ασκήσεως αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων κατά της νεώτερης πράξης (πρβλ. Ε.Α. 893/2005, 656/2001). Με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται η τήρηση της επιβαλλομένης, από τα άρθρα 1 παρ. 1 και 2 παρ. 1 περ. α΄ της Οδηγίας 89/665/ΕΟΚ του Συμβουλίου, υποχρέωσης παροχής αποτελεσματικής προσωρινής προστασίας κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων σε στάδιο όπου είναι ακόμη δυνατή η διόρθωση των παραβάσεων (βλ. ΔΕΚ, απόφαση της 28.10.1999, C-81/98, Alcatel Austria AG, σκέψη 33, απόφαση της 18.6.2002, C-92/00, Hospital Ingenieure Krankenhaustechnik Planungs-Gesellschaft mbH, σκέψη 52, και απόφαση της 12.2.2004, C-230/02, Grossmann Air Service, σκέψη 36). Συνεπώς, εφόσον δεν προκύπτει ενεστώσα βλάβη της αιτούσης, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση και να γίνει δεκτή η ασκηθείσα παρέμβαση (πρβλ. Ε.Α. 745, 358/2005).

«Στο άρθρο 14 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (ν.2690/1999) ορίζεται ότι «Το συλλογικό όργανο συνεδριάζει νομίμως όταν στη σύνθεσή του μετέχουν, ως τακτικά ή αναπληρωματικά μέλη, περισσότερα από τα μισά των διορισμένων τακτικών μελών (απαρτία)…» (παρ. 1), ότι «Ο πρόεδρος καθορίζει την ημέρα, την ώρα και τον τόπο των συνεδριάσεων και καλεί τα τακτικά και τα αναπληρωματικά μέλη να συμμετάσχουν. Η πρόσκληση … γνωστοποιείται από το γραμματέα στα μέλη του συλλογικού οργάνου … μπορεί δε να γίνει με τηλεφώνημα, τηλεγράφημα, τηλεμοιοτυπία, ή άλλο πρόσφορο μέσο, εφόσον το γεγονός τούτο αποδεικνύεται από σχετική σημείωση σε ειδικό βιβλίο, η οποία πρέπει να φέρει χρονολογία και την υπογραφή του προσώπου που έκανε την πρόσκληση … πρόσκληση των μελών του συλλογικού οργάνου δεν απαιτείται όταν οι συνεδριάσεις γίνονται σε ημερομηνίες τακτές που ορίζονται με απόφασή του, η οποία γνωστοποιείται στα μέλη του …» (παρ. 2) και ότι «Αν κατά τη συνεδρίαση απουσιάσει τακτικό μέλος, το οποίο δεν είχε προσκληθεί, η συνεδρίαση είναι παράνομη …» (παρ. 4). Στην προκειμένη περίπτωση, …… κλήθηκαν τα τακτικά και αναπληρωματικά μέλη της ως άνω Επιτροπής να συμμετάσχουν στο παρόντα διαγωνισμό της …. Η πρόσκληση αυτή, όπως προκύπτει από τις προσκομιζόμενες σε φωτοτυπία σελίδες του Βιβλίου Διεκπεραίωσης Εγγράφων, επιδόθηκε στα τακτικά και αναπληρωματικά μέλη της Επιτροπής του διαγωνισμού στις …. Κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής στις …. συμμετείχαν τα τακτικά μέλη ……., ενώ απουσίασαν τόσον τα λοιπά τακτικά, όσο και τα αναπληρωματικά μέλη. Στις επόμενες, όμως, συνεδριάσεις της Επιτροπής του διαγωνισμού, δεν συμμετείχαν και πάλι τα ως άνω δύο τακτικά και αναπληρωματικά μέλη, …..,χωρίς να προκύπτει η νομότυπη πρόσκλησή τους, ούτε, εν πάση περιπτώσει, η συνδρομή των προϋποθέσεων υπό τις οποίες θα ήταν δυνατόν, κατά τις ως άνω διατάξεις, να παραλειφθεί η κλήση των εν λόγω μελών που απουσίαζαν και κατά την πρώτη…, αλλά και κατά τη δεύτερη ….συνεδρίαση της Επιτροπής του διαγωνισμού (πρβλ. ΣτΕ 2893/2007, 3928/2005). Ενόψει τούτων, η Επιτροπή του Διαγωνισμού κατά τις συνεδριάσεις αυτής της … και …., δεν είχε νόμιμη σύνθεση, με συνέπεια οι πράξεις που διενήργησε η Επιτροπή αυτή από το 2ο πρακτικό και εφεξής να είναι νομικώς πλημμελείς, γεγονός που καθιστά την αντίστοιχη διαδικασία του διαγωνισμού έως την κατακυρωτική απόφαση νομικώς πλημμελή.»

Περίληψη της αποφάσεως 1. Εξωσυμβατική ευθύνη — Προϋποθέσεις — Παρανομία — Ζημία — Αιτιώδης συνάφεια (Άρθρο 288, εδ. 2, ΕΚ) 2. Δημόσιες συμβάσεις των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων — Σύναψη συμβάσεως κατόπιν προσκλήσεως προς υποβολή προσφορών — Εξουσία των θεσμικών οργάνων στο πλαίσιο της διαδικασίας συνάψεως της συμβάσεως — Σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ ενός υποβαλόντος προσφορά και ενός μέλους της επιτροπής αξιολογήσεως των προσφορών — Περιθώριο εκτιμήσεως της Επιτροπής — Όρια — Παραβίαση των αρχών της χρηστής διοικήσεως και της ίσης μεταχειρίσεως — Στοιχειοθέτηση της ευθύνης της Κοινότητας (Άρθρο 288 ΕΚ) 3.Δημόσιες συμβάσεις των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων — Διαδικασία προσκλήσεως προς υποβολή προσφορών — Δαπάνες που καταβάλλει ένας υποβαλών προσφορά — Δικαίωμα αποζημιώσεως — Δεν υφίσταται — Εξαίρεση — Παράβαση του κοινοτικού δικαίου 1.Το κοινοτικό δίκαιο αναγνωρίζει δικαίωμα αποζημιώσεως αν συντρέχουν τρεις προϋποθέσεις, ότι δηλαδή ο παραβιασθείς κανόνας δικαίου αποσκοπεί στην απονομή δικαιωμάτων στους ιδιώτες, ότι η παράβαση είναι κατάφωρη και ότι υφίσταται άμεσος αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της παραβάσεως της υποχρεώσεως που υπέχει το όργανο που εξέδωσε την πράξη και της ζημίας που υπέστησαν τα βλαβέντα πρόσωπα. (βλ. σκέψη 31) 2. Δυνάμει των αρχών της χρηστής διοικήσεως και της ίσης μεταχειρίσεως, εναπόκειται στην Επιτροπή, στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων, μετά την ανακάλυψη της υπάρξεως συγκρούσεως συμφερόντων μεταξύ ενός μέλους της επιτροπής αξιολογήσεως και ενός εκ των υποβαλόντων προσφορά, να καταρτίσει και να λάβει, με όλη την απαιτούμενη επιμέλεια και βάσει όλων των δυναμένων να ασκήσουν επιρροή στοιχείων, την απόφασή της σχετικά με τη συνέχεια της διαδικασίας συνάψεως της επίμαχης συμβάσεως. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή οφείλει να μεριμνά, σε κάθε στάδιο της διαδικασίας υποβολής προσφορών, για την τήρηση της ίσης μεταχειρίσεως και, κατά συνέπεια, τη διασφάλιση ίσων ευκαιριών για όλους τους υποψηφίους. Συναφώς, η Επιτροπή διαθέτει περιθώριο εκτιμήσεως όσον αφορά τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν ως προς τη διεξαγωγή της διαδικασίας. Ωστόσο, όταν η Επιτροπή δεν διεξάγει έρευνα σχετικά με τον ενδεχόμενο συντονισμό μεταξύ ενός εκ των υποβαλόντων προσφορά και ενός μέλους της επιτροπής αξιολογήσεως, υπερβαίνει το ως άνω περιθώριο εκτιμήσεως και παραβιάζει, κατά τρόπο πρόδηλο και σοβαρό, τα όρια που επιβάλλονται στην εν λόγω εξουσία εκτιμήσεως. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή διαπράττει παρανομία που είναι ικανή να στοιχειοθετήσει ευθύνη της Κοινότητας. (βλ. σκέψεις 75, 77, 79, 93) 3. Οι επιχειρηματίες οφείλουν να αναλαμβάνουν τους οικονομικούς κινδύνους που είναι συμφυείς με τις δραστηριότητές τους και οι οποίοι, στο πλαίσιο μιας διαδικασίας μειοδοτικού διαγωνισμού, περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τα έξοδα που συνδέονται με την προετοιμασία της προσφοράς. Επομένως, τα σχετικά έξοδα βαρύνουν την επιχείρηση που επέλεξε να συμμετάσχει στη διαδικασία, δεδομένου ότι η δυνατότητα συμμετοχής σε διαγωνισμό για την ανάθεση συμβάσεως δεν συνεπάγεται τη βεβαιότητα ότι η εν λόγω σύμβαση θα κατακυρωθεί στον συμμετέχοντα. Επομένως, κατ’ αρχήν, τα έξοδα και οι δαπάνες που καταβάλλει ένας υποβαλών προσφορά για τη συμμετοχή του σε διαδικασία υποβολής προσφορών δεν αποτελούν ζημία που μπορεί να αποκατασταθεί με την επιδίκαση αποζημιώσεως. Ωστόσο, το άρθρο 24 των γενικών κανόνων περί προσκλήσεων προς υποβολή προσφορών και περί αναθέσεως συμβάσεων που χρηματοδοτούνται από τα κεφάλαια των προγραμμάτων Phare και Tacis δεν μπορεί να έχει εφαρμογή, χωρίς να υπάρχει κίνδυνος προσβολής των αρχών της ασφαλείας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, σε περιπτώσεις που η παράβαση του κοινοτικού δικαίου κατά τη διεξαγωγή της διαδικασίας υποβολής προσφορών έθιξε τις πιθανότητες ενός υποβαλόντος προσφορά να του κατακυρωθεί η σύμβαση. Οσάκις θίγονται οι πιθανότητες του υποβαλόντος προσφορά, πρέπει να επιδικάζεται αποζημίωση στον τελευταίο για τη ζημία που αφορά τα έξοδα στα οποία αυτός υποβλήθηκε για τη συμμετοχή του στη διαδικασία. (βλ. σκέψεις 98, 102)

Δέσμευση ή μη της αρμοδίας υπηρεσίας προς σύναψη συμβάσεως παραχωρήσεως και εκμεταλλεύσεως τουριστικού λιμένα, μετά την έκδοση της προβλεπόμενης στο άρθρο 52 παρ.6 εδ.β’ του Ν 3105/2003 Κ.Υ.Α.(..)Κατάσταση :  Εκκρεμεί αποδοχή 
Η κατακύρωση του αποτελέσματος του πλειοδοτικού διαγωνισμού για την εκτέλεση συμπληρωματικών έργων και τη χρήση και εκμετάλλευση του τουριστικού λιμένα της Χίου με την Α.Π.Τ. 1002/9-3-2000 απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης, στην Κοινοπραξία «ΒΕΡΝΙΚΟΣ ΚΟΤΕΡΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ-ΟΜΗΡΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» με βάση το διδόμενο ιστορικό, δεν δεσμεύει την Διοίκηση και δεν γεννά υποχρέωσή της προς υπογραφή της σχετικής συμβάσεως, διότι, από το σύνολο των ενεργειών των δύο μερών, που επακολούθησαν μετά την έκδοση της υπ’ αριθ. 2883/2000 αποφάσεως του ΣτΕ, προκύπτει σαφής και ενσυνείδητη βούληση αυτών να λύσουν αμοιβαίως, με κοινή δηλαδή συναίνεση, τον νομικό (προσυμβατικό) δεσμό, ώστε μετά ταύτα δεν διατηρήθηκε ενεργός σχέση, η οποία θα μπορούσε στη συνέχεια να ολοκληρωθεί, αφού από την κατακύρωση του αποτελέσματος του διαγωνισμού παρήλθε χρονικό διάστημα περίπου επτά ετών και η υποψήφια ανάδοχος εταιρεία είχε αποδεσμευθεί από την πρότασή της, την οικονομική προσφορά της και τους όρους της προκηρύξεως. Σε αντίθετη περίπτωση η συνέχιση της διαδικασίας θα παρεβίαζε τις αρχές της διαφάνειας και του υγιούς ελεύθερου ανταγωνισμού και θα ισοδυναμούσε με απευθείας ανάθεση, και, σε κάθε περίπτωση, δεν θα εξυπηρετούσε το δημόσιο συμφέρον. (πλειοψ.)