ΕΑΔΗΣΥ/1432/2023

Ο προσφεύγων ζητά την ακύρωση ή τροποποίηση της Διακήρυξης ηλεκτρονικού διαγωνισμού (αρ. πρωτ. 4506/22-6-2018) για την ανάθεση υπηρεσιών φύλαξης εγκαταστάσεων του ΝΠΔΔ ΟΠΑΑ «ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΑΛΛΟΣ». Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά φύλαξη εγκαταστάσεων στο Δημοτικό Πάρκο Αθλητισμού του Δήμου Καλλιθέας (πρώην ιπποδρόμου) και στη Ναυταθλητική Μαρίνα του ίδιου δήμου. Οι λόγοι της προσφυγής είναι δύο: α) ο προϋπολογισμός της διαδικασίας (117.741,93 ευρώ άνευ ΦΠΑ) θεωρείται ανεπαρκής για να καλύψει το νόμιμο εργατικό κόστος, και β) ο όρος για κατοχή άδειας ραδιοδικτύου πανελλαδικής εμβέλειας κρίνεται δυσανάλογος και αδικαιολόγητος, αφού το έργο περιορίζεται σε συγκεκριμένες τοποθεσίες. Η ΕΑΔΗΣΥ δέχτηκε και τους δύο λόγους και ακύρωσε τη διακήρυξη.

Ως κύρια διαδικασία ανάθεσης μελετών από τους Ο.Τ.Α. καθιερώνεται ο διαγωνισμός μεταξύ μελετητών ή/και μελετητικών γραφείων. Ως εξαιρετική δε διαδικασία προβλέπεται η απευθείας ανάθεση. Η τελευταία επιτρέπεται αποκλειστικώς και μόνο στις ρητά προσδιοριζόμενες από τις ίδιες ρυθμίσεις περιπτώσεις. Τέτοια περίπτωση συντρέχει όταν η προεκτιμώμενη συνολική αμοιβή όλων των σταδίων της υπό ανάθεση μελέτης δεν υπερβαίνει το 30% του ανώτατου ορίου αμοιβής πτυχίου Α΄ τάξης της κατηγορίας μελετών στην οποία αυτή ανήκει. (...)Περαιτέρω, στην περίπτωση περισσότερων μελετών που ανήκουν στην ίδια κατηγορία, δηλαδή έχουν ομοειδές γνωστικό αντικείμενο και αποτελούν τα τμήματα στα οποία έχει κατατμηθεί μία μελέτη, τα ανωτέρω εξακολουθούν να ισχύουν. Επομένως, η εφαρμοστέα διαδικασία ανάθεσης εξευρίσκεται με τη συνάθροιση της δαπάνης που απαιτείται για την εκπόνηση της συνολικής μελέτης, δηλαδή για το σύνολο των επιμέρους μελετών και όχι με βάση το ύψος της δαπάνης που προκύπτει για κάθε τμήμα. Κατά συνέπεια, ο επιμερισμός μιας μελέτης, η οποία λόγω του ύψους της αμοιβής για την εκπόνησή της δεν εμπίπτει στις περιπτώσεις μελετών που επιτρέπεται να ανατίθενται απευθείας, σε περισσότερες ομοειδείς με αντίστοιχες προς αυτές χωριστές πιστώσεις στον οικείο προϋπολογισμό και η απευθείας ανάθεση των επιμέρους μελετών χωριστά λόγω ποσού, κατά παράκαμψη της διαδικασίας επιλογής αναδόχου με δημόσιο ανοικτό ή κλειστό διαγωνισμό δεν είναι νόμιμος. Επομένως δεν είναι νόμιμη και η δαπάνη που προκαλείται από την εκπόνηση των μελετών αυτών (πρβλ. Ελ.Συν. VII Τμ. 101/2012, 238, 82/2011, 437, 430, 369, 291/2010 κ.ά.).

Ακολούθως, η νομίμως συγκροτηθείσα (…) Επιτροπή του Διαγωνισμού, με το Ι/1.9.2009 Πρακτικό της, έκρινε ότι έπρεπε να αποκλεισθεί η σύμπραξη γραφείων μελετών «….», με νόμιμη και επαρκή αιτιολογία κατά την κρίση του Κλιμακίου, βάσει των άρθρων 20 παρ. 2 του ν. 3316/2005, 3 παρ. 3.1., 4 παρ. 4.6 και 21. παρ. 21.1.δ. της διακηρύξεως αλλά και της αρχής της τυπικότητος της διαδικασίας, καθόσον κατά παράβαση των οριζομένων στο άρθρο 20 παρ. 2 του ν. 3316/2005 κατένειμε την αμοιβή για την κατηγορία των στατικών μελετών (08) όχι στο μοναδικό εταιρικό σχήμα που συμμετείχε στην σύμπραξη για την εν λόγω κατηγορία μελετών («…») αλλά σε άλλη εταιρία («….») που δεν φέρεται ως μέλος της σχετικής συμπράξεως, με συνέπεια να σημειώνεται έλλειψη κατά 100% ως προς την κατανομή αμοιβής για την κατηγορία των στατικών μελετών.

Ο προσφεύγων ζητεί την ακύρωση συγκεκριμένων τεχνικών προδιαγραφών της επαναπροκηρυξης του διαγωνισμού με αριθμό 07/17 για την προμήθεια ραμμάτων (CPV 33141126-9). Συγκεκριμένα, προβάλει αντίρρηση: 1) στην απαίτηση για υποβολή δύο κλινικών μελετών που να αποδεικνύουν τη συμπεριφορά του ράμματος (όχι της πρώτης ύλης) σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά και 2) στην υποχρεωτική κατάθεση δειγμάτων από κάθε κατηγορία ραμμάτων, με δικαίωμα απόρριψης από την επιτροπή. Υποστηρίζει ότι οι όροι αυτοί παραβιάζουν την Οδηγία 93/42/ΕΕ και ευνοούν άδικα συγκεκριμένους προμηθευτές, ενώ η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης ανέρχεται σε 79.851,31 ευρώ (συμπ. ΦΠΑ).

Ο προσφεύγων ζητά την ακύρωση της διακήρυξης για τον δημόσιο διαγωνισμό με αντικείμενο την «Προμήθεια Υλικών για Αναβάθμιση Αθλητικών Χώρων Δήμου ...», ειδικότερα για την προμήθεια φυσικού προκαλλιεργημένου χλοοτάπητα και αποστραγγιστικού δικτύου για γήπεδα ποδοσφαίρου. Αιτιολογεί ότι η διακήρυξη περιλαμβάνει παράνομους όρους, όπως την απαίτηση αποκλειστικής χρήσης του είδους Pennisetum clandestinum (κικούγιου) χωρίς να προβλέπει τη δυνατότητα χρήσης ισοδύναμου προϊόντος, καθώς και την απαίτηση προσκόμισης πιστοποιητικού παραχώρησης κοινοτικών δικαιωμάτων, που περιορίζει άδικα τον ανταγωνισμό. Επιπλέον, υποστηρίζει ότι οι όροι φωτογραφίζουν συγκεκριμένο προμηθευτή, καταγγέλλοντας παράβαση των αρχών της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας.

Τοπογραφική αποτύπωση οικισμών(..)Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων συνάγεται ότι ως κύρια διαδικασία ανάθεσης μελετών από τους Ο.Τ.Α. καθιερώνεται ο διαγωνισμός μεταξύ μελετητών ή/και μελετητικών γραφείων. Ως εξαιρετική δε διαδικασία προβλέπεται η απευθείας ανάθεση. Η τελευταία επιτρέπεται αποκλειστικώς και μόνο στις ρητά προσδιοριζόμενες από τις ίδιες ρυθμίσεις περιπτώσεις. Τέτοια περίπτωση συντρέχει όταν η προεκτιμώμενη συνολική αμοιβή όλων των σταδίων της υπό ανάθεση μελέτης δεν υπερβαίνει το 30% του ανώτατου ορίου αμοιβής πτυχίου Α΄ τάξης της κατηγορίας μελετών στην οποία ανήκει η υπό ανάθεση. Προκειμένου για μελέτες τοπογραφίας (κατηγορία μελετών 16) το ανώτατο αυτό όριο καθορίστηκε από 3.9.2009 στο ποσό των 38.078,00 ευρώ, ήτοι για την απευθείας ανάθεση τέτοιας κατηγορίας μελετών το όριο ήταν 11.423,40 ευρώ (38.078,00 Χ 30% = 11.423,40 ευρώ). Επομένως, δεν  επιτρέπεται η απευθείας ανάθεση όταν η συνολική αμοιβή της υπό ανάθεση μελέτης υπερβαίνει το ως άνω όριο των 11.423,40 ευρώ. Εξάλλου, ελλείψει σχετικής ρύθμισης, στο ποσό της προεκτιμώμενης αμοιβής μιας μελέτης -και προκειμένου να διαπιστωθεί εάν το ποσό αυτό υπερβαίνει το όριο που τίθεται από την προαναφερόμενη διάταξη του άρθρου 209 παρ.3 του ν.3463/2006- δεν περιλαμβάνεται ο αναλογών φόρος προστιθέμενης αξίας (Φ.Π.Α.), δεδομένου ότι ο φόρος αυτός δεν αποτελεί τμήμα της αμοιβής, αλλά αποδίδεται όπως ειδικότερα ορίζουν οι οικείες διατάξεις περί Φ.Π.Α. Περαιτέρω, στην περίπτωση περισσότερων μελετών που ανήκουν στην ίδια κατηγορία, δηλαδή έχουν ομοειδές γνωστικό αντικείμενο, και αποτελούν τα τμήματα στα οποία έχει κατατμηθεί μία μελέτη, τα ανωτέρω εξακολουθούν να ισχύουν. Επομένως, η εφαρμοστέα διαδικασία ανάθεσης εξευρίσκεται με τη συνάθροιση της δαπάνης που απαιτείται για την εκπόνηση της συνολικής μελέτης, δηλαδή για το σύνολο των επιμέρους μελετών και όχι με βάση το ύψος της δαπάνης που προκύπτει για κάθε τμήμα. Κατά συνέπεια, ο επιμερισμός μιας μελέτης, η οποία λόγω του ύψους της αμοιβής για την εκπόνησή της δεν εμπίπτει στις περιπτώσεις μελετών που επιτρέπεται να ανατίθενται απευθείας, σε περισσότερες ομοειδείς με αντίστοιχες προς αυτές χωριστές πιστώσεις στον οικείο προϋπολογισμό και η απευθείας ανάθεση των επιμέρους μελετών χωριστά λόγω ποσού, κατά παράκαμψη της διαδικασίας επιλογής αναδόχου με δημόσιο ανοικτό ή κλειστό διαγωνισμό δεν είναι νόμιμος. Επομένως δεν είναι νόμιμη και η δαπάνη που προκαλείται από την εκπόνηση των μελετών αυτών (βλ. πράξεις VII Τμ. 134, 101/2012, 238/2011, 430, 328/2010). Εξάλλου, η δυνατότητα της κατ' εξαίρεση αναγραφής στο δημοτικό προϋπολογισμό κατατμημένων πιστώσεων, αφορά, κατά τη ρητή διατύπωση του άρθρου 22 παρ. 1 του ν. 3274/2004, όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο, μόνο στα έργα και τις αντίστοιχες μελέτες, που εκπονούνται για την εκτέλεση αυτών σε διαφορετικά δημοτικά ή τοπικά διαμερίσματα. Τέλος, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1 περ. 43Α8 και 2 παρ.10 του ν.2539/1997 (ΦΕΚ Α?, 244) και 2 παρ. 3 και 4 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν.3463/2006, ΦΕΚ Α?, 114) συνάγεται ότι κατά τον κρίσιμο χρόνο ανάθεσης των επίμαχων μελετών (έτος 2009) ο Δήμος ..... αποτελείτο αποκλειστικά από το τοπικό διαμέρισμα ......(...) Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα εκτίθενται στη δεύτερη σκέψη της παρούσας, το Κλιμάκιο κρίνει ότι οι επίμαχες μελέτες τοπογραφίας έχουν το ίδιο γνωστικό αντικείμενο, δεν προϋποθέτουν διαφορετικά προσόντα για την εκπόνησή τους, ανατέθηκαν κατά τον ίδιο χρόνο στον ίδιο μελετητή, εκτελέστηκαν βάσει πανομοιότυπων συμβάσεων, με συμβατικό οικονομικό αντάλλαγμα που δεν διαφοροποιείται σημαντικά, αφορούν, δε, στο ίδιο τοπικό διαμέρισμα (.....).

Με την προδικαστική προσφυγή, ο προσφεύγων ζητά την ακύρωση ή ανάκληση της απόφασης 281/13.07.2018 της Οικονομικής Επιτροπής του Δήμου Ναυπακτίας, η οποία έκανε δεκτή την προσφορά της καθής επιχείρησης. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την προμήθεια τροφίμων για τις ανάγκες των Παιδικών-Βρεφονηπιακών Σταθμών και της Τράπεζας Αγαθών του Δήμου για δύο έτη (2018-2019), με προϋπολογισμένη αξία 179,774.15€ (συμπλ. ΦΠΑ). Ο προσφεύγων υποστηρίζει ότι η προσφορά της καθής δεν πληρούσε τους όρους της διακήρυξης, ιδίως ως προς την εγγύηση συμμετοχής, τα πιστοποιητικά ποιότητας HACCP και την επικύρωση των πιστοποιητικών ISO, αξιώνοντας την απόρριψή της.

Η προσφεύγουσα ζητά την ακύρωση της Διακήρυξης της αναθέτουσας αρχής με αριθμό .../2024, η οποία προκάλεσε ανοικτό διεθνή διαγωνισμό για σύναψη συμφωνίας πλαισίου διαρκείς δύο (2) ετών για την προμήθεια ιατρικού υλικού (CPV ...). Το αντικείμενο της σύμβασης υποδιαιρείται σε 54 κατηγορίες/τμήματα, με κριτήριο ανάθεσης την πλέον συμφέρουσα προσφορά. Η προσφεύγουσα επικαλείται παράνομους όρους που εμποδίζουν τη συμμετοχή της, όπως: (1) όριο τιμών με βάση το Παρατηρητήριο Τιμών, (2) ασάφειες στην αντιστοίχιση κατηγοριών υλικών, (3) έλλειψη ποσοτικών προσδιορισμών για αναλώσιμα, (4) υποχρεωτική παροχή συνοδού εξοπλισμού χωρίς χρέωση, (5) τεχνικές προδιαγραφές που θεωρούνται φωτογραφικές (π.χ. απαίτηση 14 μεγεθών για συγκεκριμένα ιατρικά εμφυτεύματα), και (6) έλλειψη συντελεστών βαρύτητας σε κριτήρια αξιολόγησης. Οι ισχυρισμοί απορρίπτονται λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος ή αοριστίας.

Ο προσφεύγων αιτείται την ακύρωση της Απόφασης 232/2018 της Οικονομικής Επιτροπής του Δήμου Φαρσάλων, η οποία ενέκρινε την τεχνική προσφορά της εταιρείας «Αφοί Αλεξίου Ο.Ε.» χωρίς να απαιτήσει υποχρεωτικά δικαιολογητικά εγγραφής των προϊόντων στο Εθνικό Μητρώο Χημικών Προϊόντων (ΕΜΧΠ) και αποδέχτηκε λιπαντικά με κατώτερες τεχνικές προδιαγραφές από αυτές που όριζε η διακήρυξη. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την «Προμήθεια Καυσίμων (θέρμανσης και κίνησης) και λιπαντικών» για τον Δήμο Φαρσάλων, με συνολικό προϋπολογισμό 328.328,76€ (συμπλ. ΦΠΑ), εκ των οποίων 9.197,00€ + ΦΠΑ για τα λιπαντικά.

Αμοιβή μελέτης με τίτλο: «Υδραυλική μελέτη αντλιοστασίων λυμάτων ......». Ως αιτιολογία της άρνησής της η Επίτροπος προέβαλε ότι η μελέτη αυτή, που ανατέθηκε απευθείας, έχει όμοιο γνωστικό αντικείμενο με τη μελέτη «Υδραυλική προμελέτη μονάδας επεξεργασίας λυμάτων(...)ο ν. 3316/2005 «Ανάθεση και εκτέλεση δημοσίων συμβάσεων εκπόνησης μελετών και παροχής συναφών υπηρεσιών και άλλες διατάξεις» (Α΄ 42, διορθ. σφαλμ. Α΄ 85) ορίζει, στην παρ. 2 περ. α΄ του άρθρου 1, ότι: «“Μελέτη” είναι το αποτέλεσμα συστηματικής και αναλυτικής επιστημονικής και τεχνικής εργασίας και έρευνας σε συγκεκριμένο απλό ή σύνθετο γνωστικό αντικείμενο, που αποβλέπει ιδίως στην παραγωγή τεχνικού έργου ή στην επέμβαση σε τεχνικό έργο ή αφορά στο σχεδιασμό και την απεικόνιση τεχνικού έργου ή παραγωγικής διαδικασίας ή σε μεθόδους ανάπτυξης και σχεδιασμού του ευρύτερου χώρου (…)», στο άρθρο 2 παρ. 1 και 2, ότι: «1. Ο νόμος αυτός ρυθμίζει τη σύναψη και εκτέλεση όλων των δημοσίων συμβάσεων, ανεξαρτήτως αξίας, για την εκπόνηση μελετών και παροχή λοιπών υπηρεσιών μηχανικού και των άλλων ελευθερίων επαγγελμάτων των κατηγοριών μελετών της παραγράφου 2, που εμπίπτουν καθ’ ύλην στο «Παράρτημα ΙΙ Α» της Οδηγίας 2004/18/ΕΚ και στο «Παράρτημα XVIIΑ» της Οδηγίας 2004/17/ΕΚ, όπως εκάστοτε ισχύουν, όταν οι μελέτες δεν εκπονούνται και οι υπηρεσίες δεν παρέχονται από το προσωπικό της αναθέτουσας Αρχής. (…) 2. Οι μελέτες ή και υπηρεσίες επίβλεψης μελετών και έργων, ανάλογα με το αντικείμενό τους, διακρίνονται στις ακόλουθες κατηγορίες: (1) (…) (13) Μελέτες υδραυλικών έργων (εγγειοβελτιωτικών έργων, φραγμάτων, υδρεύσεων, αποχετεύσεων) και διαχείρισης υδατικών πόρων (…)», στο άρθρο 4: «3. Για τη διεξαγωγή διαγωνισμού του νόμου αυτού η αναθέτουσα Αρχή εγκρίνει τα αντίστοιχα συμβατικά τεύχη, που περιλαμβάνουν το φάκελο έργου και τη Συγγραφή Υποχρεώσεων. Προϋπόθεση για την έναρξη της διαδικασίας ανάθεσης οριστικής μελέτης είτε μεμονωμένα είτε με άλλα στάδια μελετών είναι η ένταξη του έργου στον προγραμματικό σχεδιασμό του φορέα», στο άρθρο 7, ότι: «1. Για την ανάθεση της οριστικής μελέτης χωρίς αξιολόγηση προκαταρκτικών μελετών όπως και των μελετών της παρ. 5 του άρθρου 5, ο εργοδότης συντάσσει προκήρυξη, η οποία δημοσιεύεται κατά το άρθρο 12. Η διαδικασία ανάθεσης που ακολουθείται είναι είτε η ανοικτή είτε η κλειστή, αναλόγως της πολυπλοκότητας, του μεγέθους και της εξειδικευμένης εμπειρίας που απαιτείται για την εκπόνηση της μελέτης». Κατ’ εξουσιοδότηση των διατάξεων του άρθρου 45 παρ. 3 και 4 του ν. 3316/2005 εκδόθηκε η Δ15/οικ/19263/2009 (Β΄ 1837) απόφαση του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., ισχύουσα κατά τον κρίσιμο στην προκειμένη περίπτωση χρόνο, που ορίζει στο άρθρο μόνο αυτής: «1. (…) 2. (…) τα όρια αμοιβής κάθε τάξης πτυχίου καθορίζονται σε EURO όπως παρακάτω: Α) Για τις κατηγορίες μελετών του άρθρου 2 του π.δ. 798/1978 1-10-13-14-16 ΠΤΥΧΙΟ Α ΤΑΞΗΣ Από 0,0029 EURO έως 38,078 EURO». Τέλος, η παράγραφος 1 του άρθρου 12 του π.δ. 171/1987 (Α΄ 84) ως έχει τροποποιηθεί και ισχύει, ορίζει ότι: «Επιτρέπεται η κατάτμηση των δημοτικών (…) έργων και η σύνταξη των αντίστοιχων μελετών, με αναγραφή στον προϋπολογισμό του Δήμου (…) κατατμημένων πιστώσεων για την εκτέλεση αυτών ανά δημοτικό διαμέρισμα». Με τις διατάξεις του ν. 3316/2005 καθιερώνεται ο κανόνας της σύναψης των συμβάσεων μελετών ύστερα από δημόσιο, ανοικτό ή κλειστό, διαγωνισμό, ώστε να επιτυγχάνεται ανάπτυξη επαρκούς ανταγωνισμού και η διασφάλιση των οικονομικών συμφερόντων των Ο.Τ.Α.. Κατ’ εξαίρεση είναι δυνατή η προσφυγή στη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης σε περιπτώσεις περιοριστικά καθορισμένες. Τέτοια περίπτωση συντρέχει όταν η προεκτιμώμενη συνολική αμοιβή όλων των σταδίων της υπό ανάθεση μελέτης δεν υπερβαίνει το 30% του ανώτατου ορίου αμοιβής πτυχίου Α΄ τάξης της κατηγορίας μελετών στην οποία αυτή ανήκει. Προκειμένου για υδραυλικές μελέτες (κατηγορία μελετών 13) το ανώτατο αυτό όριο καθορίζεται από 3.9.2009 στο ποσό των 38.078 ευρώ, ήτοι για την απευθείας ανάθεση τέτοιας κατηγορίας μελετών το όριο είναι 11.423 ευρώ (38.078 Χ 30% = 11.423 ευρώ). Επομένως, δεν επιτρέπεται η απευθείας ανάθεση όταν η συνολική αμοιβή της υπό ανάθεση μελέτης υπερβαίνει το ως άνω όριο των 11.423 ευρώ. Περαιτέρω, στην περίπτωση περισσότερων μελετών που ανήκουν στην ίδια κατηγορία, δηλαδή έχουν ομοειδές γνωστικό αντικείμενο και αποτελούν τα τμήματα στα οποία έχει κατατμηθεί μία μελέτη, τα ανωτέρω εξακολουθούν να ισχύουν. Επομένως, η εφαρμοστέα διαδικασία ανάθεσης εξευρίσκεται με τη συνάθροιση της δαπάνης που απαιτείται για την εκπόνηση της συνολικής μελέτης, δηλαδή για το σύνολο των επιμέρους μελετών και όχι με βάση το ύψος της δαπάνης που προκύπτει για κάθε τμήμα. Κατά συνέπεια, ο επιμερισμός μιας μελέτης, η οποία λόγω του ύψους της αμοιβής για την εκπόνησή της δεν εμπίπτει στις περιπτώσεις μελετών που επιτρέπεται να ανατίθενται απευθείας, σε περισσότερες ομοειδείς με αντίστοιχες προς αυτές χωριστές πιστώσεις στον οικείο προϋπολογισμό και η απευθείας ανάθεση των επιμέρους μελετών χωριστά λόγω ποσού, κατά παράκαμψη της διαδικασίας ε