Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/227/2025

Η Πράξη 308/2025 του Ε΄ Κλιμακίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της νομιμότητας του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης για το έργο του Δήμου Κορινθίων "ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ ΠΑΛΑΙΟΥ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ ΚΟΡΙΝΘΟΥ". Η συμπληρωματική σύμβαση αξίας 146.304,87 ευρώ αποτελεί αύξηση 18,49% του αρχικού συμβατικού ανταλλάγματος. Το Κλιμάκιο διαπίστωσε ότι ο φάκελος δεν ήταν πλήρης, καθώς έλειπαν κρίσιμα έγγραφα όπως τα τεύχη δημοπράτησης, οι Ανακεφαλαιωτικοί Πίνακες Εργασιών (ΑΠΕ) και τα Πρωτόκολλα Κανονισμού Τιμών Μονάδας Νέων Εργασιών (ΠΚΤΜΝΕ). Ζητήθηκαν επίσης έγγραφες διευκρινίσεις για τη μεγάλη παράταση της προθεσμίας εκτέλεσης (που ξεπέρασε τους 32 μήνες) και βεβαίωση ότι οι εργασίες δεν έχουν εκτελεστεί. Ως εκ τούτου, το Κλιμάκιο αναβάλλει την έκδοση οριστικής πράξης και διατάσσει τη συμπλήρωση του φακέλου εντός 15 ημερών.

Η Πράξη 158/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης για το έργο «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΟΔΟΥ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΜΙΝΑΚΙΑ» του Δήμου Αστυπάλαιας. Το Κλιμάκιο διαπίστωσε ότι ο υποβληθείς φάκελος ήταν ελλιπής, καθώς έλειπαν πολλά κρίσιμα έγγραφα για τη διαμόρφωση ασφαλούς κρίσης. Μεταξύ των ζητούμενων στοιχείων ήταν το ίδιο το σχέδιο της 2ης σύμβασης, η αρχική σύμβαση, τα τεύχη δημοπράτησης, η 1η συμπληρωματική σύμβαση, αποφάσεις έγκρισης, καθώς και έγγραφες διευκρινίσεις για τη συνάφεια και την αναγκαιότητα των συμπληρωματικών εργασιών. Για τους λόγους αυτούς, το Κλιμάκιο ανέβαλε την έκδοση οριστικής Πράξης και διέταξε τη συμπλήρωση του φακέλου από την αναθέτουσα αρχή.

Η Πράξη 222/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΔΟΥ ‘ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑ – ΦΙΛΙΑΤΡΑ – ΠΥΛΟΣ – ΜΕΘΩΝΗ’, ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΙΑΤΡΑ - ΓΑΡΓΑΛΙΑΝΟΙ» της Περιφέρειας Πελοποννήσου, με συμβατική δαπάνη 4.162.363,94 ευρώ. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι ο υποβληθείς φάκελος δεν ήταν πλήρης για τη διαμόρφωση ασφαλούς κρίσης. Ως εκ τούτου, ζητά την προσκόμιση κρίσιμων εγγράφων όπως τα τεύχη δημοπράτησης, οι σχετικές μελέτες, οι Ανακεφαλαιωτικοί Πίνακες Εργασιών (Α.Π.Ε.) 1ος, 3ος, 4ος και 5ος με τις εγκρίσεις τους, η γνωμοδότηση του Τεχνικού Συμβουλίου για τον 6ο ΑΠΕ της Κύριας Σύμβασης και τη 2η Συμπληρωματική Σύμβαση, την 1η Συμπληρωματική Σύμβαση Εργασιών και οι αποφάσεις χρηματοδότησης. Η έκδοση οριστικής πράξης αναβάλλεται μέχρι την υποβολή των ελλειπόντων στοιχείων.

Μη νόμιμη δαπάνη διότι ο 1ος Ανακεφαλαιωτικός Πίνακας Εργασιών (Α.Π.Ε.) με το 1° Πρωτόκολλο Κανονισμού Τιμών Μονάδων Νέων Εργασιών (Π.Κ.Τ.Μ.Ν.Ε.) και η συμπληρωματική σύμβαση εργασιών του έργου καταρτίστηκαν και εγκρίθηκαν μετά την εκπνοή της συμβατικής προθεσμίας περαίωσης του έργου.

Η Πράξη 335/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά στον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου για το έργο «Αγροτική Οδοποιία Δήμου Πύργου», προϋπολογισμού 2.209.672,83 ευρώ. Το Κλιμάκιο ανέβαλε την οριστική του κρίση, καθώς ζήτησε τη συμπλήρωση του φακέλου. Ειδικότερα, απαίτησε διευκρινίσεις και αιτιολόγηση από την αναθέτουσα αρχή σχετικά με την αποδοχή του προσωρινού αναδόχου, δεδομένου ότι είχε δηλώσει πρόωρη καταγγελία (έκπτωση) από προηγούμενη σύμβαση στον Δήμο Πατρέων, για να κριθεί αν συντρέχει λόγος αποκλεισμού βάσει του άρθρου 73 παρ. 4 περ. στ΄ του ν. 4412/2016. Ζητήθηκε επίσης η συμπληρωματική αιτιολόγηση της προσφοράς της αναδόχου εταιρείας, βεβαίωση για ασκηθείσες ενστάσεις/προσφυγές και η νόμιμη συμπλήρωση του ποσού της εγγυητικής επιστολής καλής εκτέλεσης στο σχέδιο σύμβασης.

Η Πράξη 214/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΛΑΜΙΑΣ», με αναθέτουσα αρχή τον ΟΣΕ Α.Ε. και ανάδοχο την «ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ ΡΗΓΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε.». Το Κλιμάκιο διαπίστωσε ότι ο φάκελος δεν είναι πλήρης και ως εκ τούτου αποφάσισε να αναβάλει την έκδοση οριστικής κρίσης, διατάσσοντας την συμπλήρωση των στοιχείων του φακέλου. Μεταξύ άλλων, ζητούνται έγγραφες διευκρινίσεις σχετικά με τη χρηματοδότηση, τις αποφάσεις ΔΣ για παράταση προθεσμίας, τους 1ο και 2ο Ανακεφαλαιωτικούς Πίνακες Εργασιών (ΑΠΕ), την 1η συμπληρωματική σύμβαση, και εκθέσεις αυτοψίας για ζημιές από την κακοκαιρία «Bora» που δικαιολογούν τις συμπληρωματικές εργασίες.

Η Πράξη 209/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης για το έργο «Αποχέτευση και μεταφορά λυμάτων στην ΕΕΛ Λίμνης, Οικισμού Ροβιών Δήμου Μαντουδίου-Λίμνης-Αγίας Άννας», συμβατικής δαπάνης 1.530.414,40 ευρώ. Το Κλιμάκιο αναβάλλει την έκδοση οριστικής Πράξης, διατάσσοντας τη συμπλήρωση του φακέλου. Οι αλλαγές, που οδήγησαν στη συμπληρωματική σύμβαση, προέκυψαν κυρίως λόγω των απρόβλεπτων πλημμυρικών φαινομένων "Daniel" και "Elias" και της ανάγκης τροποποίησης της υδραυλικής διατομής ρεμάτων, καθώς και λόγω συγκρούσεων με το αντιπλημμυρικό έργο (μελέτη 64/2021). Ζητούνται 11 ελλείποντα στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων αποφάσεων έγκρισης τροποποιητικών μελετών, διευκρινίσεων για την αναγκαιότητα των νέων εργασιών και βεβαίωσης για το στάδιο εκτέλεσης της αρχικής σύμβασης.

Συμπληρωματική σύμβαση .Η συμπληρωματική σύμβαση συνοδεύεται από τον «Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα Εργασιών» (νεότερη ονομασία του «Συγκριτικού Πίνακα») στον οποίο περιλαμβάνονται οι εργασίες, οι τιμές μονάδος αυτών, τα μεγέθη των ποσοτήτων και ο προϋπολογισμός του αρχικού έργου, της αμέσως προηγούμενης συμβάσεως και της προς κατάρτιση καινούριας συμβάσεως, η έγκριση δε του πίνακα αυτού (και συνεπώς η οριστικοποίησή του) έχει συνέπειες μόνο ως προς το είδος και την ποσότητα των προς εκτέλεση εργασιών και δεν επιδρά στους όρους και τις προϋποθέσεις εγκυρότητας και νομιμότητας της συμπληρωματικής συμβάσεως. Περαιτέρω, κατά τον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας των χρηματικών ενταλμάτων πληρωμής δαπανών το Δικαστήριο δεν υπεισέρχεται στις συμβατικές υποχρεώσεις του φορέα που διενεργεί τη δαπάνη και επομένως δεν ανακύπτει κατά τούτο ζήτημα τηρήσεως των αρχών της καλής πίστεως και των συναλλακτικών ηθών, οι οποίες, σύμφωνα με το νόμο δεσμεύουν μόνο τους συμβαλλομένους στις συμβάσεις που αποτέλεσαν την αιτία της δαπάνης και μόνον εφόσον αυτές πληρούν τους όρους εγκυρότητας και νομιμότητας.

Συμπληρωματική σύμβαση έργου:..τα δεδομένα αυτά, η επίμαχη δαπάνη είναι νόμιμη, καθόσον η ανωτέρω 1η συμπληρωματική σύμβαση του έργου αποτελεί τροποποίηση της αρχικώς συναφθείσας μεταξύ του … και της παραπάνω εργοληπτικής επιχείρησης σύμβασης νομίμως συναφθείσα, σύμφωνα με τις διατάξεις των παρ. 2 και 4 του άρθρου 132 του ν. 4412/2016. Και τούτο, διότι η αξία της εν λόγω τροποποίησης ανέρχεται σε 14.442,17 ευρώ, χωρίς ΦΠΑ, και, ως εκ τούτου, είναι κατώτερη των σωρευτικώς τιθέμενων ορίων του άρθρου 5 του ν.4412/2016 και του 15% της αξίας της αρχικής σύμβασης (αρχική συμβατική δαπάνη, χωρίς ΦΠΑ, 149.974,94 Χ 15% = 22.496,10 ευρώ), ενώ δεν μεταβάλλει και τη συνολική φύση της αρχικής σύμβασης, καθόσον οι περιλαμβανόμενες στην ελεγχόμενη συμπληρωματική σύμβαση εργασίες, οι οποίες λαμβάνουν χώρα στον τόπο εκτέλεσης των αρχικών εργασιών, εμπίπτουν στο αντικείμενο του αρχικού έργου και δεν μπορούν να διαχωριστούν από αυτό, διότι η διενέργειά τους συνιστά προϋπόθεση για την εξέλιξη και την περάτωσή του (βλ. ενδεικτ. Ε.Σ. Ε΄ Κλ.151, 300/2019, 168, 422, 481, 658/2018 κ.ά., πρβλ. Ε.Σ. VI Τμ. 449/2018, Ζ΄ Κλ. 349/2017).Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πρέπει να θεωρηθεί.

Συμπληρωματικές-συμβάσεις-Προμήθεια ασφάλτου.Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προεκτεθείσες σκέψεις, το Τμήμα κρίνει ότι δεν συντρέχουν στην προκειμένη περίπτωση, οι προβλεπόμενες στο νόμο προϋποθέσεις, για τη σύναψη συμπληρωματικής σύμβασης(...)Κατ’ επέκταση, τακτοποιείται μη νόμιμα με την υπό κρίση συμπληρωματική σύμβαση και η αύξηση της δαπάνης της ασφάλτου (21.930,30 ευρώ), η οποία οφείλεται στις συμπληρωματικές εργασίες της ασφαλτικής προεπάλειψης και ασφαλτικής στρώσης κυκλοφορίας επιφάνειας 5.737,1μ2, εφόσον οι εργασίες αυτές δεν συνδέονται, όπως προεκτέθηκε, με κάποιο απρόβλεπτο γεγονός, αλλά αφορούν σε βελτίωση της ποιότητας του ήδη εκτελεσθέντος έργου. Αντιθέτως, η κάλυψη της δαπάνης προμήθειας ασφάλτου των ασφαλτικών εργασιών του 1ου Α.Π.Ε. (8.609,70 ευρώ), είναι νόμιμη, καθόσον κατά τα εκτεθέντα στην προηγούμενη σκέψη της παρούσας, ελλείψει ειδικότερης συμβατικής ρύθμισης, νομίμως καταβάλλεται στη φερόμενη ως δικαιούχο του επίμαχου χρηματικού εντάλματος η δαπάνη των απολογιστικών εργασιών, η οποία αντιστοιχεί στην αξία της ασφάλτου που χρησιμοποιήθηκε για την εκτέλεση του έργου, έστω και αν αυτή υπερβαίνει το ποσό της από 13.8.2010 σύμβασης, δεδομένου ότι η δαπάνη αυτή αποδεικνύεται - και κατά το υπερβάλλον ποσό - από τα σχετικά παραστατικά στοιχεία (βλ. το 29.11.2011 πρωτόκολλο υπολογισμού αξίας ασφάλτου). Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η ελεγχόμενη δαπάνη είναι μη νόμιμη κατά το μέρος που αφορά στην πληρωμή των εργασιών της 1ης Σ.Σ. και στην αύξηση της δαπάνης της ασφάλτου που οφείλεται σ’ αυτές και το υπό κρίση χρηματικό ένταλμα, στο οποίο περιέχεται, μεταξύ άλλων, και μη νόμιμη δαπάνη, δεν πρέπει, για τους λόγους που προεκτέθηκαν, να θεωρηθεί.