ΕΣ/ΚΛ.ΣΤ/15/2024

Προμήθεια τριών ημιφορτηγών 4Χ4 αγροτικού τύπου και ενός ημιφορτηγού 3,5 ΤΝ ανατρεπόμενο (...) Από τις ανωτέρω διατάξεις προκύπτει ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει αρμοδιότητα διενέργειας ελέγχου νομιμότητας των συμβάσεων προμηθειών που προτίθενται να συνάψουν, πλην άλλων, και οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης, εφόσον η προϋπολογιζόμενη δαπάνη, άνευ ΦΠΑ, υπερβαίνει το ποσό των 300.000,00 ευρώ. Τούτο δε, στον βαθμό που δεν προκύπτει ότι ο ελεγχόμενος φορέας έχει προβεί σε τεχνητή κατάτμηση του αντικειμένου της ανάθεσης, με σκοπό την αποφυγή του προσυμβατικού ελέγχου.(...) Για τους λόγους αυτούς Αποφαίνεται ότι απαραδέκτως υποβλήθηκαν για έλεγχο νομιμότητας ενώπιον του παρόντος Κλιμακίου τα στοιχεία της διαδικασίας ανάθεσης και το σχέδιο σύμβασης 

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ:Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η επίμαχη τροποποίηση δεν υπάγεται σε προσυμβατικό έλεγχο, καθόσον, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη 3, αυτή αφορά αποκλειστικώς μετάθεση του χρόνου παράδοσης κατ’ αποδοχή διαδοχικών αιτημάτων της αναδόχου που υποβλήθηκαν πριν από τη λήξη του αρχικού χρόνου παράδοσης και επί των οποίων γνωμοδότησε θετικά η Επιτροπή Παρακολούθησης και Παραλαβής συμβάσεων προμηθειών της αναθέτουσας Αρχής. Η δυνατότητα μετάθεσης του χρόνου αυτού υπό τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 206 του ν. 4412/2016 προβλέπεται ρητώς και με σαφήνεια στο άρθρο 4 της αρχικής σύμβασης, το οποίο είχε ελεγχθεί ως νόμιμο στο πλαίσιο του προσυμβατικού ελέγχου που διενήργησε το Κλιμάκιο με την 134/2021 σχετική Πράξη του. Πέραν του ότι η μετάθεση του χρόνου παράδοσης εγκρίθηκε, κατά τα προεκτεθέντα, κατ’ εφαρμογή ρητού και σαφούς όρου της αρχικής σύμβασης, στερείται επίσης οικονομικού αντικειμένου και δεν είναι ουσιώδης στο μέτρο που δεν μεταβάλλει ουσιώδη χαρακτηριστικά της αρχικής σύμβασης. Ως εκ τούτου, το Κλιμάκιο στερείται αρμοδιότητας για τη διενέργεια προσυμβατικού ελέγχου επί του υποβληθέντος σχεδίου τροποποιητικής σύμβασης.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω και ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι ουδέν σχέδιο σύμβασης υποβάλλεται προς έλεγχο, δεν καταλείπεται πεδίο για την άσκηση προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας επί του υποβληθέντος φακέλου, καθώς οποιαδήποτε κρίση ως προς τους όρους εφαρμογής του άρθρου 58 της εν λόγω σύμβασης σύμπραξης δεν ανάγεται σε προσυμβατικό στάδιο, αλλά αφορά σε εκτέλεση συμβατικού όρου, που είχε περιληφθεί στο κείμενο της συναφθείσας σύμβασης, η οποία έχει ήδη διέλθει τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας. Σε κάθε δε περίπτωση, όπως συνομολογείται με το ως άνω 319492/18.9.2023 έγγραφο του Περιφερειάρχη Πελοποννήσου, δεν σκοπείται η τροποποίηση ορισμένου συμβατικού όρου, ούτε άλλωστε προσκομίζεται ή προκύπτει η έκδοση, από το αρμόδιο όργανο της Περιφέρειας, σχετικής προς τούτο απόφασης.

Προμήθεια «εγκατάσταση συστήματος τηλεμετρίας και εκσυγχρονισμός του δικτύου και των υποδομών άρδευσης της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας» (...)Από τον συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι οι συγχρηματοδοτούμενες από πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμβάσεις προμήθειας αγαθών που συνάπτουν οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και τα νομικά τους πρόσωπα, υπάγονται στον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, εφόσον η προϋπολογιζόμενη δαπάνη τους, χωρίς ΦΠΑ, υπερβαίνει το χρηματικό όριο των 5.000.000 ευρώ.(...)η επίμαχη προμήθεια έχει ενταχθεί στην χρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Ωστόσο, η εκτιμώμενη αξία της υποβληθείσας προς έλεγχο σύμβασης ανερχόμενη σε 1.770.770,00 ευρώ, πλέον ΦΠΑ, υπολείπεται του ορίου των 5.000.000 ευρώ (άνευ Φ.Π.Α.), κάτω του οποίου το παρόν Κλιμάκιο δεν έχει εκ του νόμου αρμοδιότητα για τη διενέργεια προσυμβατικού ελέγχου επί συγχρηματοδοτούμενων από ενωσιακούς πόρους προμηθειών. Ως εκ τούτου, το σχέδιο σύμβασης απαραδέκτως υποβλήθηκε για προσυμβατικό έλεγχο.

Η απόφαση αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης από την Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) για την προσφυγή του Δήμου Πύργου στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση. Αυτό αφορά τη σύναψη σύμβασης προμήθειας για το τμήμα Β (Χαλύβδινοι Ιστοί), με προϋπολογισμό 58.000,00 € προ ΦΠΑ, μετά τον άγονο ηλεκτρονικό διαγωνισμό για την Προμήθεια ηλεκτρολογικού υλικού 2024-2025. Δεν υποβλήθηκαν προσφορές για το συγκεκριμένο τμήμα, οπότε η Επιτροπή ενέκρινε τη διαπραγμάτευση σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. α' του ν. 4412/2016, χωρίς ουσιώδεις τροποποιήσεις στους αρχικούς όρους της σύμβασης.

«Προμήθεια Ηλεκτρικού Ρεύματος και Φυσικού Αερίου Δήμου …»(...)Από τις ανωτέρω διατάξεις προκύπτει ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει αρμοδιότητα διενέργειας ελέγχου νομιμότητας των συμβάσεων προμηθειών που προτίθενται να συνάψουν οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και τα νομικά τους πρόσωπα, εφόσον η προϋπολογιζόμενη δαπάνη, άνευ ΦΠΑ, υπερβαίνει το ποσό των 300.000,00 ευρώ (...) Σημειώνεται ότι σύμφωνα με το άρθρο 6 του ν. 4412/2014 (Α΄ 147) η εκτιμώμενη αξία μιας σύμβασης βασίζεται στο συνολικό πληρωτέο ποσό, χωρίς ΦΠΑ, όπως εκτιμάται από την αναθέτουσα αρχή, συμπεριλαμβανομένων των προβλεπόμενων στη διακήρυξη δικαιωμάτων προαίρεσης ή παράτασης της σύμβασης.(...)Τούτων δοθέντων και λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η προϋπολογιζόμενη δαπάνη της προμήθειας φυσικού αερίου για το Δήμο … και τα νομικά του πρόσωπα υπολείπεται του ορίου του 1.000.000,00 ευρώ ανερχόμενη, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος προαίρεσης, σε 340.243,67 ευρώ, το Κλιμάκιο κρίνει ότι στερείται αρμοδιότητας για την άσκηση προληπτικού ελέγχου νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχων και των υποβληθέντων σχεδίων σύμβασης. Πλην όμως, δοθέντος ότι ο ανωτέρω προϋπολογισμός υπερβαίνει το όριο υπαγωγής στον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου διενεργούμενο από τους Επιτρόπους αυτού, το Κλιμάκιο κρίνει περαιτέρω ότι αρμόδιος εν προκειμένω για τη διενέργεια του ελέγχου είναι ο Επίτροπος στην Υπηρεσία Επιτρόπου Περιφερειακής Ενότητας Τρικάλων, στον οποίο και πρέπει να παραπεμφθεί ο υποβληθείς φάκελος.

Ασφάλιση αστικής ευθύνης έναντι τρίτων:Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει ότι το υποβληθέν σχέδιο σύμβασης δεν συνιστά τροποποίηση της κύριας σύμβασης, αλλά αφορά, κατ’ ορθό νομικό χαρακτηρισμό του, σε νέα αυτοτελή απευθείας ανάθεση με αντικείμενο την εξακολούθηση, μετά τη λήξη της αρχικής σύμβασης, παροχής των ίδιων υπηρεσιών, λόγω μη ολοκλήρωσης της διαδικασίας επιλογής νέου αναδόχου εκτέλεσής τους. Επομένως, εφόσον η δαπάνη της ανωτέρω ανάθεσης (186.088,52 ευρώ) υπολείπεται του καθοριζόμενου στην παράγραφο 1 του άρθρου 324 του ν. 4700/2020 ποσού του 1.000.000 ευρώ, το εν λόγω σχέδιο σύμβασης εκφεύγει του προσυμβατικού ελέγχου του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Κατά συνέπεια, απαραδέκτως εισάγεται για έλεγχο το ως άνω σχέδιο σύμβασης

Προμήθεια από Νοσοκομείο διαφόρων αντιδραστηρίων για το Αιματολογικό και το Ενδοκρινολογικό Εργαστήριο (...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, τα σχέδια συμβάσεων της ως άνω προμήθειας, η οποία είναι αυτοτελής και δεν αποτελεί μέρος μείζονος, ενιαίας προμήθειας, απαραδέκτως υποβλήθηκαν για την άσκηση προληπτικού ελέγχου νομιμότητας από το παρόν Κλιμάκιο, δοθέντος ότι η προϋπολογιζόμενη δαπάνη της υπολείπεται του ποσού των 1.000.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Το Κλιμάκιο αποφαίνεται ότι απαραδέκτως υποβλήθηκαν από το Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «…» για έλεγχο νομιμότητας τα σχέδια συμβάσεων που αφορούν στην προμήθεια Διαφόρων Αντιδραστηρίων για το Αιματολογικό και το Ενδοκρινολογικό Εργαστήριο και ως εκ τούτου απέχει του ελέγχου.

Παροχή υπηρεσιών καθαριότητας:Με τα δεδομένα αυτά, ενόψει του ότι η συνολική προϋπολογιζόμενη δαπάνη της ως άνω σύμβασης ανάθεσης υπηρεσιών καθαριότητας ανέρχεται στο ποσό των 193.762,80 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος προαίρεσης και μη συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, ήτοι υπολείπεται του ποσού των 300.000 ευρώ, ο σχετικώς υποβληθείς φάκελος διαγωνιστικής διαδικασίας εκφεύγει του προσυμβατικού ελέγχου του Ελεγκτικού Συνεδρίου και, επομένως, απαραδέκτως εισάγεται για έλεγχο (βλ. ΕλΣυν Ζ΄ Κλιμ. 33, 195/2019, 311/2018, πρβλ. Ζ΄ Κλιμ. 1008/2022 κ.ά.). 

Προμήθεια ηλεκτρολογικού υλικού...Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις της παρούσας, το Τμήμα κρίνει ότι ορθά με την Πράξη της οποίας ζητείται η ανάκληση κρίθηκε ότι για την προς ανάθεση προμήθεια ηλεκτρολογικού υλικού από το Δήμο ... δεν έλαβε χώρα ουσιαστική διαίρεση αυτής, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 59 του ν. 4412/2016. Και τούτο διότι, δοθέντος ότι το αντικείμενο του διαγωνισμού υποδιαιρείται μεν σε δύο τμήματα, των οποίων όμως η ποσοτική κατανομή είναι καταφανώς άνιση, με την Ομάδα Α’ να περιλαμβάνει το σύνολο σχεδόν των υπό προμήθεια ειδών (100 σε σύνολο 102), που έχουν διακριτό χαρακτήρα και θα μπορούσαν καταρχήν να διαιρεθούν σε περισσότερες ομάδες (ασφάλειες, διακόπτες, εκκινητές, καλώδια, κλέμες, λαμπτήρες, μετασχηματιστές κ.τ.λ.), και να αποτελεί το 98,3% περίπου της συνολικής προϋπολογισθείσας δαπάνης, ενώ, όσον αφορά στην Ομάδα Β’, τα είδη αυτής έπρεπε, ως εκ της φύσης τους, ν’ αποτελέσουν αντικείμενο χωριστής ομάδας, δεδομένης της περιορισμένης κυκλοφορίας τους στην αγορά (εμπορία αυτών μόνο από τις επιχειρήσεις που έχουν αποθέματα αυτών) ενόψει της απαγόρευσης κυκλοφορίας και εμπορίας αυτών μετά τον Ιούλιο του 2019 (22.7.2019, βλ. άρθρα 2 και 4 της οικ.23809/ΔΤΒΝ351/24.2.2017 απόφασης των Υπουργών Οικονομίας και Ανάπτυξης – Υγείας – Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Β’ 851/15.3.2017), η αναθέτουσα αρχή δεν προέβη σε κατ’ ουσία και σύμφωνα με το σκοπό των προαναφερόμενων διατάξεων διαίρεση της κρίσιμης προμήθειας. Όφειλε, επομένως, προκειμένου να διασφαλισθεί ο σκοπός και η πρακτική αποτελεσματικότητα του (κοινοτικού και εθνικού) δικαίου περί δημοσίων συμβάσεων, μέσω της δυνατότητας να καταστεί περισσότερο ευχερής η συμμετοχή μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο διαγωνισμό, στην προκειμένη περίπτωση ή να διαιρέσει περαιτέρω, σε περισσότερες ομάδες, τα υπό προμήθεια είδη ή να αιτιολογήσει είτε μέσω της έκθεσης του άρθρου 341 του ν. 4412/2016, είτε μέσω των εγγράφων της σύμβασης την επιλογή της να μην υποδιαιρέσει την επίμαχη προμήθεια σε περαιτέρω τμήματα. Η έλλειψη δε αιτιολογίας ως προς την υποδιαίρεση μιας σύμβασης σε τμήματα, σύμφωνα με το άρθρο 59 παρ. 1 του ν. 4412/2016, συνιστά περίπτωση υπέρβασης των άκρων ορίων της διακριτικής ευχέρειας της αναθέτουσας αρχής, που ελέγχεται από το Δικαστήριο κατά την άσκηση του προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας των δημοσίων συμβάσεων, χωρίς να αποτελεί κρίση σκοπιμότητας. Ωστόσο, το Τμήμα, λαμβάνοντας υπόψη ότι η αναθέτουσα αρχή (Δήμος ...) είχε την πεποίθηση ότι με τη διαίρεση της σύμβασης στις προαναφερόμενες Ομάδες Α’ και Β’ ορθά εφάρμοσε τις διατάξεις του άρθρου 59 του ν.4412/2016, ενώ σε κάθε περίπτωση με την υπό κρίση αίτηση αιτιολογεί επαρκώς ότι τα είδη της Ομάδας Α’ δεν μπορούσαν να ομαδοποιηθούν περαιτέρω, διότι δεν παρουσιάζουν μεταξύ τους ομοιότητες ικανές να επιτρέψουν την ομαδοποίηση, ο απόλυτος κατακερματισμός της προμήθειας σε τόσα τμήματα όσα και κάθε ένα διακριτό είδος θα διερρήγνυε τη λειτουργικότητα της σύμβασης και θα δημιουργούσε σημαντικές περιπλοκές στην υλοποίησή της, καθώς και διότι ο κατακερματισμός της σύμβασης θα αύξανε το κόστος για το Δήμο, δοθέντος ότι θα είχε ως συνέπεια την αδυναμία έκπτωσης από τους προμηθευτές, κρίνει ότι τα αρμόδια όργανα του Δήμου συγγνωστώς υπέλαβαν ότι η διενεργηθείσα διαίρεση των υπό προμήθεια ειδών σε Ομάδα Α’ και Β’ πληρούσε τις προϋποθέσεις των ανωτέρω διατάξεων.(...)Αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή των σχεδίων σύμβασης, για την «Προμήθεια ηλεκτρολογικού υλικού του Δήμου ...», μεταξύ του Δήμου ... και της εταιρείας «....» για την ανάθεση της Ομάδας Α’ της προμήθειας ηλεκτρολογικού υλικού από το Δήμο ..., καθώς και του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου ... και της εταιρείας «.....» για την Ομάδα Β’ της προαναφερόμενης προμήθειας, κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στο σκεπτικό.