ΕΣ/ΚΛ.ΣΤ/44/2017

Νομιμότητα της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης για την προμήθεια από τη Δημοτική Επιχείρηση Τηλεθέρμανσης ..... ..... πετρελαίου θέρμανσης για την παραγωγή θερμικής ενέργειας.(...)Η απουσία ρύθμισης όμως στο ν. 4412/2016 για την ελεγχόμενη κατηγορία συμβάσεων συνιστά ακούσιο νομοθετικό κενό, το οποίο δικαιολογεί την κατ’ αναλογία κάλυψή του από το προσιδιάζον σύστημα σύναψης δημοσίων συμβάσεων, που η εκτιμώμενή τους αξία είναι κατώτερη των ορίων εφαρμογής της Οδηγίας 2014/25/ΕΕ (άρθρα 326 έως 333 του ν. 4412/2016) (Πράξη ΣΤ΄ 10/2017).  (...)Με τα δεδομένα αυτά συντρέχουν οι προϋποθέσεις της κατεπείγουσας ανάγκης, η οποία οφείλεται σε απρόβλεπτες περιστάσεις και ως εκ τούτου, δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου σύμβασης. Εξάλλου δεν προκύπτει ακυρότητα της διαδικασίας εκ του ότι στη δημοσιευθείσα πρόσκληση δεν προβλέφθηκαν αφενός άλλα κριτήρια ποιοτικής επιλογής των υποψηφίων πέραν της ασφαλιστικής και φορολογικής ενημερότητας, καθόσον τέτοια δεν απαιτούνται από το νομοθετικό καθεστώς που διέπει την ελεγχόμενη σύμβαση (άρθρα 326 έως 333 του ν. 4412/2016) και αφετέρου η ποσότητα του καυσίμου, αφού αυτή προκύπτει άμεσα από το συνδυασμό του προϋπολογιζόμενης δαπάνης με την επίσημη τιμή του πετρελαίου θέρμανσης. (...)Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου σύμβασης, υπό τον όρο της αναγραφής στο κείμενο της σύμβασης της κατακυρωθείσας τιμής του πετρελαίου θέρμανσης, με ρητή αναφορά του ποσοστού έκπτωσης που προσέφερε ο ανάδοχος, και της προς προμήθεια ποσότητας.

Καθορισμός των όρων, των προϋποθέσεων, των διαδικασιών ένταξης των ενδιαφερομένων επιτηδευματιών στο μητρώο Διακινητών Πετρελαίου Θέρμανσης (ΔΙΠΕΘΕ), του τρόπου ελέγχου της νόμιμης χρήσης του πετρελαίου θέρμανσης, υπηρεσίες ελέγχου καθώς και διαδικασία νια την παραλαβή πετρελαίου θέρμανσης από πρόσωπα που δεν είναι συνδεδεμένα με το δίκτυο της ΔΕΗ και οι ανάγκες σε ηλεκτρική ενέργεια καλύπτονται από Αυτόνομους Σταθμούς Ενέργειας.

Προμήθεια πετρελαίου κίνησης για τις ανάγκες του Πλοηγικού Σταθμού Πειραιά.(...)Συνεπώς, εν προκειμένω, η αναθέτουσα Αρχή δύναται να καλύψει τις ανάγκες της για το έτος 2023 με απορρόφηση, μέσω του τρέχοντος προϋπολογισμού, των κονδυλίων που έχουν προβλεφθεί να διατεθούν κατά το επόμενο ή/και το μεθεπόμενο έτος, τα οποία δεν προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου ότι έχουν εισέτι αναλωθεί. Σε περίπτωση δε που οι τιμές των καυσίμων διατηρηθούν για μακρύ χρόνο σε υψηλά επίπεδα, γεγονός που θα έχει ως αποτέλεσμα τη λήξη της σύμβασης προ της 31.12.2025 λόγω εξάντλησης του προϋπολογισμού, έχει την ευθύνη για την έγκαιρη προκήρυξη νέου διαγωνισμό προς κάλυψη των μελλοντικών αναγκών της.Τούτων δοθέντων εν προκειμένω συντρέχει ουσιώδης νομική πλημμέλεια, η οποία συνίσταται στη μη συνδρομή των σωρευτικά προβλεπόμενων προϋποθέσεων του άρθρου 132 του ν. 4412/2016 και κωλύει την υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο σχεδίου σύμβασης με αντισυμβαλλόμενους αφενός το Ελληνικό Δημόσιο (εκπροσωπούμενο από τον Υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής) αφετέρου τον οικονομικό φορέα «…»Αποφαίνεται ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο σχεδίου τροποποιητικής σύμβασης. 

Η Πράξη 191/2025 του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία συνεδρίασε στις 20.6.2025, αφορά στον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας και του σχεδίου σύμβασης για την προμήθεια πετρελαίου κίνησης (diesel) για τις ανάγκες του Πλοηγικού Σταθμού Πειραιά για την περίοδο 2025-2028. Η προϋπολογιζόμενη δαπάνη ανέρχεται σε 1.924.800,00 ευρώ. Ο ανοιχτός διεθνής διαγωνισμός προκηρύχθηκε από το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, με κριτήριο ανάθεσης το υψηλότερο ποσοστό έκπτωσης. Από τις υποβληθείσες προσφορές, αναδείχθηκε οριστικός ανάδοχος ο οικονομικός φορέας που προσέφερε έκπτωση 4,60%. Το Κλιμάκιο, λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν εκκρεμούν ένδικα μέσα και δεν διαπιστώνονται ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες, αποφάνθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου σύμβασης με τον ανακηρυχθέντα ανάδοχο.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ. Έλεγχος νομιμότητας σχεδίου σύμβασης.(..) Με τα δεδομένα αυτά και λαμβανομένου υπόψη ότι, όπως προκύπτει από την 8406/16.9.2015 βεβαίωση της αναπληρώτριας Προϊσταμένης της Διεύθυνσης Βιώσιμης Κινητικότητας και Δικτύων του Δήμου ....., κατά της ως άνω κατακυρωτικής απόφασης δεν έχουν ασκηθεί ενστάσεις ή προσφυγές, το Κλιμάκιο κρίνει ότι δεν συντρέχουν εν προκειμένω ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες και δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου σύμβασης, το οποίο επισυνάπτεται και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παρούσας.Με τα δεδομένα αυτά και λαμβανομένου υπόψη ότι, όπως προκύπτει από την 8406/16.9.2015 βεβαίωση της αναπληρώτριας Προϊσταμένης της Διεύθυνσης Βιώσιμης Κινητικότητας και Δικτύων του Δήμου ....., κατά της ως άνω κατακυρωτικής απόφασης δεν έχουν ασκηθεί ενστάσεις ή προσφυγές, το Κλιμάκιο κρίνει ότι δεν συντρέχουν εν προκειμένω ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες και δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου σύμβασης..

ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΚΑΥΣΙΜΩΝ-ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ:να ελέγξει τη νομιμότητα του σχεδίου τροποποίησης της 28977/22.6.2021 σύμβασης, μεταξύ του Δήμου … και της εταιρείας «… ΚΑΙ ΣΙΑ Α.Ε.», για την «Προμήθεια υγρών καυσίμων και πετρελαίου θέρμανσης για τις ανάγκες του Δήμου …», κατά το μέρος που αφορά την προμήθεια καυσίμων κίνησης (πετρελαίου κίνησης και βενζίνης αμόλυβδης).(....)Συνακόλουθα, στην ελεγχόμενη περίπτωση, δοθείσας και της φύσης της επίμαχης σύμβασης, που αφορά πάγια και διαρκή ανάγκη, η αναθέτουσα Αρχή όφειλε να είχε εκκινήσει εγκαίρως τη νέα διαγωνιστική διαδικασία, ώστε να είχε ολοκληρωθεί αυτή κατά τον εκ των προτέρων γνωστό χρόνο λήξης της αρχικής σύμβασης (22.6.2022). Εξάλλου, δεν προέκυψε από τα προσκομισθέντα ενώπιον του Κλιμακίου στοιχεία ότι η έγκαιρη εκκίνηση του νέου διαγωνισμού κατέστη ανέφικτη για λόγους που εκφεύγουν της σφαίρας επιρροής της αναθέτουσας Αρχής(....)Η μόνη δε διαφοροποίηση των δύο σχεδίων, ως προς το φυσικό και οικονομικό αντικείμενο της σχεδιαζόμενης προμήθειας, έγκειται στη διαφορετική κατανομή, ανά έτος, των προς προμήθεια ποσοτήτων καυσίμων για τις ανάγκες του Δήμου … και, κατ’ επέκταση, της οικείας δαπάνης.Αποφαίνεται ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο σχεδίου τροποποίησης της ... σύμβασης, μεταξύ του Δήμου … και της εταιρείας «… ΚΑΙ ΣΙΑ Α.Ε.».

ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/1391/2022.

Προμήθεια υγρών καυσίμων και λιπαντικών για δύο (2) έτη από τον Δήμο Διονύσου και τα νομικά του πρόσωπα (Τμήματα Α, Β, Γ, Δ και Ε της 4740/40768/27.12.2022 διακήρυξης).(...)Αποφαίνεται ότι: α) Κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου Διονύσου και του οικονομικού φορέα «…» για το Τμήμα Α, Υποτμήματα Α1 και Α2. β) Δεν κωλύεται η υπογραφή των σχεδίων συμβάσεων μεταξύ του οικονομικού φορέα «….» και του Δήμου Διονύσου (Τμήμα Β), του Ν.Π.Δ.Δ. Κοινωνικής Προστασίας, Αλληλεγγύης και Παιδείας Δήμου Διονύσου «…» (Τμήμα Γ), της Σχολικής Επιτροπής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (Τμήμα Δ) και της Σχολικής Επιτροπής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (Τμήμα Ε), για την προμήθεια πετρελαίου θέρμανσης, υπό τους όρους που διαλαμβάνονται στη σκέψη 13.7 της παρούσας.

Η Πράξη 150/2025 του ΣΤ΄ Κλιμακίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας σύναψης και του σχεδίου της 18ης εκτελεστικής σύμβασης της συμφωνίας-πλαίσιο 0005Μ/23, για την προμήθεια πετρελαίου κίνησης οχημάτων NATO F-54. Η σύμβαση αφορά 7.700.000 λίτρα πετρελαίου, συνολικής εκτιμώμενης δαπάνης 4.600.000 ευρώ (μη συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α.), μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου (δια της Α.Σ.Δ.Υ.Σ. «ΘΗΣΕΑΣ» του ΥΠΕΘΑ) και της εταιρείας «... Α.Ε.». Το Κλιμάκιο, λαμβάνοντας υπόψη την προηγούμενη έγκριση της συμφωνίας-πλαίσιο με την 48/2023 πράξη, διαπίστωσε ότι δεν προκύπτουν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες στη διαδικασία ανάθεσης της εκτελεστικής σύμβασης. Ως εκ τούτου, αποφασίστηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου εκτελεστικής σύμβασης.

Προμήθεια πετρελαίου θέρμανσης (...) Κατά παράβαση του άρθρου 45 του ν. 4412/2016 αλλά και της αρχής της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης των διατιθέμενων στις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων δημοσίων πόρων, δεν τεκμηριώνονται με επάρκεια από την Αναθέτουσα Αρχή οι δημοπρατηθείσες ποσότητες πετρελαίου θέρμανσης. Ειδικότερα, δεν αιτιολογείται η απόκλιση μεταξύ της πιο πρόσφατης συνολικής κατανάλωσης πετρελαίου θέρμανσης (έτους 2023-286.210,00 λίτρα) και της δημοπρατηθείσας διά της 237784/23.8.2023 διακήρυξης συνολικής ποσότητας των 515.000 λίτρων/έτος. ... Η έλλειψη του στοιχείου αυτού περί ωριμότητας της ελεγχόμενης προμήθειας (επαρκής τεκμηρίωση δημοπρατηθεισών ποσοτήτων) συνιστά ουσιώδη πλημμέλεια που πλήττει το κύρος της οικείας προκήρυξης και καθιστά μη νόμιμη την διαδικασία ανάθεσης στο σύνολό της. Κατά παράβαση του άρθρου 102 του ν. 4412/2016 δεν ζητήθηκαν διευκρινίσεις από τον αρχικό μειοδότη οικονομικό φορέα «… ΑΕ» αναφορικά με τις εντοπισθείσες διά της ΕΑΔΗΣΥ/279/2024 ως άνω απόφασης της ΕΑΔΗΣΥ ελλείψεις της τεχνικής προσφοράς του. Τούτο διότι και οι δύο εντοπισθείσες ‘πλημμέλειες’ συνιστούν κατ’ουσίαν ελλείψεις της κατατεθείσας τεχνικής προσφοράς δυνάμενες να τύχουν συμπλήρωσης. Για τους λόγους αυτούς Αποφαίνεται ότι κωλύεται η υπογραφή των τριών (3) σχεδίων συμβάσεων 

Προμήθεια καυσίμων...Με τα δεδομένα αυτά, κρίνεται ότι η υποβληθείσα ενώπιον του Κλιμακίου αυτού τροποποίηση είναι μη νόμιμη, διότι οι ταυτόσημες αιτιολογίες της από 31.10.2019 απόφασης της Πρωτοβάθμιας Σχολικής Επιτροπής και της .... απόφασης της Οικονομικής Επιτροπής του Δήμου ... παρίστανται αντιφατικές και αόριστες, ώστε δεν δύναται να διαπιστωθεί η πλήρωση της προϋπόθεσης της υποπερ. αα) της περ. γ της παρ. 1 του άρθρου 132 του ν. 4412/2016, σύμφωνα με την οποία η ανάγκη τροποποίησης πρέπει να προέκυψε λόγω περιστάσεων που δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθούν από μια επιμελή αναθέτουσα αρχή. Και τούτο, διότι i) δεν διευκρινίζεται τόσο στο υποβληθέν ενώπιον του Κλιμακίου αυτού σχέδιο σύμβασης της 2ης τροποποίησης, αλλά ούτε προκύπτει από τη σύμβαση της 1ης τροποποίησης, η οποία δεν υποβλήθηκε ενώπιον του Κλιμακίου αυτού για προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας, αν η αύξηση του οικονομικού αντικείμενου της σύμβασης σε ποσοστό 40% (σε ποσοστό 10% με τη σύμβαση της 1ης τροποποίησης) συνδέεται με αύξηση της ποσότητας του πετρελαίου θέρμανσης ή αν οφείλεται σε αύξηση της τιμής του πετρελαίου θέρμανσης τέτοια ώστε, παρόλο που η σύμφωνα με τη μελέτη ποσότητα πετρελαίου θέρμανσης επαρκούσε, δεν επαρκούσε ο προϋπολογισμός γι’ αυτή την ποσότητα, ii) αν η επαύξηση του οικονομικού αντικείμενου συνδέεται και με αύξηση της ποσότητας του πετρελαίου θέρμανσης, κρίνεται ότι δεν αιτιολογείται α) ποια είναι η αύξηση της ποσότητας αυτής κατά τη 2η τροποποίηση και σε σχέση με την 1η τροποποίηση, β) γιατί η αρχικώς υπολογισθείσα ποσότητα των 150.000lt, η οποία υπολογίσθηκε ότι θα καλύψει τις ανάγκες της Πρωτοβάθμιας Σχολικής Επιτροπής για τρία έτη, διήρκησε μόλις ένα έτος (στις 23.11.2017 υπογράφηκε η αρχική σύμβαση και στις 13.2.2019 η Πρωτοβάθμια Σχολική Επιτροπή αποφάσισε την επαύξηση του συμβατικού αντικείμενου σε ποσοστό 10%), γ) γιατί ούτε και η 1η τροποποίηση, η οποία προβλέφθηκε να καλύψει τις ανωτέρω ανάγκες μέχρι 22.11.2020, δεν εξάντλησε ούτε έτος, αφού στις 31.10.2019 η Πρωτοβάθμια Σχολική Επιτροπή αποφάσισε τη δεύτερη τροποποίηση σε ποσοστό 40% του οικονομικού αντικείμενου της αρχικής σύμβασης, η δε αναφορά περί των έντονων καιρικών φαινομένων και των χαμηλών θερμοκρασιών στην περιοχή κατά τη χειμερινή περίοδο 2018-2019, η οποία παρατίθεται στις αποφάσεις των αρμοδίων οργάνων και για τις δύο τροποποιήσεις, είναι εντελώς αόριστη και ανεπίδεκτη εκτίμησης, καθόσον δεν παρατίθενται συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά, τα οποία να μπορούν να αποδειχθούν και από τα οποία να μπορεί να προκύψει ότι οι καιρικές συνθήκες κατά την ως άνω χειμερινή περίοδο ήταν τόσο διαφορετικές από ό,τι συνήθως επικρατεί στην περιοχή, ώστε χρειάστηκε να εξαντληθεί το σύνολο του πετρελαίου θέρμανσης, που καταρχάς προβλέφθηκε για μία τριετία, σε ένα έτος και λίγους μήνες, iii) αν η επαύξηση του οικονομικού αντικείμενου δεν συνδέεται με επαύξηση της ποσότητας του πετρελαίου θέρμανσης αλλά μόνο με αύξηση της τιμής του πετρελαίου θέρμανσης, κρίνεται , καταρχάς, ότι δεν υπάρχει οποιαδήποτε αιτιολόγηση γιατί η προβαλλόμενη αύξηση της τιμής συνεπάγεται την αύξηση του οικονομικού αντικειμένου τελικώς σε ποσοστό 50% και όχι περισσότερο ή λιγότερο και, επίσης, δεν αιτιολογείται η αύξηση της τιμής του πετρελαίου θέρμανσης σε ποσοστό 22%, καθόσον λαμβάνεται υπόψη η μέση τιμή λιανικής πώλησης σε τρεις ημερομηνίες, 9.12.2016, 8.12.2017 και 26.10.2018, χωρίς το στοιχείο αυτό σύγκρισης να είναι δόκιμο, αφού οι τιμές του πετρελαίου θέρμανσης στη διάρκεια ενός έτους κυμαίνονται άλλοτε αυξητικά και άλλοτε μειωτικά, ώστε δόκιμο στοιχείο σύγκρισης θα ήταν η μέση τιμή του πετρελαίου θέρμανσης στη διάρκεια ενός έτους και, επίσης, αν και οι αποφάσεις περί της 2ης τροποποίησης ελήφθησαν τέλος του έτους 2019 δεν λήφθηκε υπόψη ημερομηνία κοντά στις ημερομηνίες λήψης αυτών των αποφάσεων, iv) το γεγονός της καθυστέρησης του προκηρυχθέντος διαγωνισμού λόγω άσκησης προδικαστικής προσφυγής από έναν οικονομικό φορέα δεν αποτελεί απρόβλεπτο γεγονός κατά την έννοια του νόμου, ήτοι γεγονός που παρά την άκρα επιμέλεια των αρμοδίων οργάνων δεν μπορούσε να προβλεφθεί, καθόσον η άσκηση προσφυγών κατά τη διάρκεια διαγωνιστικής διαδικασίας είναι από τα πλέον συνήθη και προβλέψιμα περιστατικά.