ΕΣ/ΚΛ.ΣΤ/555/2023

Προμήθεια δέκα (10) ηλεκτροκίνητων οχημάτων (...)Επομένως, ο οικονομικός φορέας που παρέχει σε προσφέροντα δάνεια ικανότητα για το κριτήριο επιλογής της τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας, που αφορά στην απαίτηση συγκεκριμένου επιπέδου εμπειρίας αποδεικνυόμενο από σχετικές συμβάσεις που έχει εκτελέσει, πρέπει να διαθέτει τα απαραίτητα προσόντα, τα οποία αφορούν μόνο στην εν λόγω παρεχόμενη δάνεια ικανότητα (...) Εν όψει των ανωτέρω, όπως βασίμως προβάλλει η προσφεύγουσα, οι ως άνω τεχνικές προδιαγραφές δεν έχουν τεθεί κατά παράβαση του άρθρου 54 παρ. 2 του ν. 4412/2016, καθώς και των θεμελιωδών αρχών της αναλογικότητας, της ίσης μεταχείρισης και της προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισμού, ούτε, άλλωστε, αρκεί για την κατάφαση της παραβίασης των εν λόγω αρχών, η διαπίστωση της προσβαλλόμενης Πράξης, ότι, από τις αντίστοιχες τεχνικοοικονομικές προσφορές που υποβλήθηκαν, στο πλαίσιο σύνταξης του οικείου πρακτικού διερεύνησης για τον καθορισμό των προϋπολογιζόμενων τιμών μονάδας, αποδεικνύεται ότι προσφέρονται στην αγορά αντίστοιχα οχήματα, με διαφορετικές τεχνικές προδιαγραφές, που καλύπτουν τις λειτουργικές ανάγκες της αναθέτουσας αρχής. Τούτο δε, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι στον συγκεκριμένο διαγωνισμό συμμετείχε τελικώς μόνο μία εταιρεία, καθότι αυτό, από μόνο του, δεν αποδεικνύει ότι οι ως άνω τεθείσες τεχνικές προδιαγραφές είχαν ως συνέπεια τον περιορισμό του κύκλου των δυνητικών υποψηφίων προμηθευτών.(...) Οι διευκρινίσεις αυτές αναρτήθηκαν στον ηλεκτρονικό χώρο του διαγωνισμού στην ιστοσελίδα του Ε.Σ.Η.ΔΗ.Σ., στις 10.8.2023, ήτοι τέσσερις (4) μέρες πριν τη λήξη της προθεσμίας υποβολής προσφορών (14.8.2023), χωρίς, όμως, να παραταθεί ανάλογα η εν λόγω προθεσμία, ούτως ώστε όλοι οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί φορείς να μπορούν να λάβουν γνώση των ανωτέρω διευκρινίσεων. Τούτο δε, κατά παράβαση των διατάξεων των άρθρων 60 παρ. 3 περ. α′ και 67 παρ. 2 του ν. 4412/2016 και του άρθρου 2.1.3 της ένδικης διακήρυξης, που θεσπίζουν, εν όψει και των αρχών της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης των διαγωνιζομένων και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης τους προς το θεσπιζόμενο με τη διακήρυξη κανονιστικό πλαίσιο, υποχρέωση της αναθέτουσας αρχής να παρατείνει την καταληκτική προθεσμία για την παραλαβή των προσφορών, όταν, σε περίπτωση υποβολής αιτήματος παροχής διευκρινίσεων, αυτές δεν έχουν παρασχεθεί το αργότερο έξι (6) ημέρες πριν τη λήξη της προθεσμίας αυτής. Για τους λόγους αυτούς Δεν ανακαλεί την 555/2023 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
ΔΕΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1078/2024

ΟΔΟΠΟΙΙΑ ζητείΤΑΙ την ανάκληση της 518/2022 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού ΣυνεδρίοΥ...Ενόψει των ανωτέρω και σύμφωνα με όσα έγιναν ερμηνευτικώς δεκτά στη σκέψη 4 σχετικά με τις διατάξεις του άρθρου 102 του ν. 4412/2016, όπως αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 42 του ν. 4782/2021, το Τμήμα κρίνει ότι η αναθέτουσα Αρχή δεν είχε τη διακριτική ευχέρεια να καλέσει την ανωτέρω διαγωνιζόμενη αρχική προσωρινή μειοδότρια εταιρεία (ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ Α.Τ.Ε.) να συμπληρώσει (αναπληρώσει) το ανωτέρω ελλείπον πεδίο – ερώτημα του ΕΕΕΣ το πρώτον μετά την υποβολή της προσφοράς της, καθώς τούτο θα συνιστούσε παροχή δυνατότητας να υποβάλει αυτή ουσιώδες στοιχείο (δικαιολογητικό) της προσφοράς της, απαιτούμενο επί ποινή αποκλεισμού από τα άρθρα 79, 91 και 93 του ν. 4412/2016 αλλά και 23 και 24 της διακήρυξης (βλ. σκέψη 6), μετά την υποβολή της προσφοράς και όχι επιτρεπόμενη κλήση προς συμπλήρωση ή αποσαφήνιση ή ολοκλήρωση ή τεκμηρίωση υποβληθέντος ήδη με την προσφορά της εγγράφου (δικαιολογητικού) ή των σχετικών πληροφοριών. 

ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΕΠΠ/1636/2021

Προμήθεια ηλεκτρικών οχημάτων και φορτιστών ηλεκτροκίνητων οχημάτων (...) ο Δήμος ... δεν τήρησε για τα Τμήματα 1, 2 και 3 της ελεγχόμενης προμήθειας την υποχρέωσή του να δημοπρατήσει επακριβώς το φυσικό αντικείμενο (τεχνικές προδιαγραφές, υποχρεώσεις συντήρησης και λοιποί όροι) που αξιολογήθηκε και εντάχθηκε στο Πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» και ειδικώς στον Άξονα Προτεραιότητας «Περιβάλλον» αυτού με τη σχετική απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Εσωτερικών. Τούτο δε διότι και για τα τρία αυτά Τμήματα της προμήθειας δεν προέβλεψε στα τεύχη του διαγωνισμού ότι για τις μπαταρίες και το σύστημα φόρτισης των υπό προμήθεια οχημάτων, η εγγύηση καλής λειτουργίας πρέπει να είναι (κατ’ ελάχιστον) πέντε έτη ή 4.000 κύκλους φόρτισης, όποιο από τα δύο παρέλθει πρώτο, επιπροσθέτως δε όσον αφορά στο Τμήμα 2 (ηλεκτρικά λεωφορεία) προέβλεψε στα τεύχη του διαγωνισμού και ακολούθως αποδέχθηκε υποβληθείσα τεχνική προσφορά με διαφορετικό μήκος (5,4 μ.), διαφορετικό αριθμό καθήμενων (μέχρι 9 καθήμενοι) και συνακόλουθα όρθιων επιβατών, καθώς και διαφορετική επιθυμητή διάταξη των επιβατών (9 καθήμενων χωρίς τον επιβάτη ΑμεΑ ή 7 καθήμενων και ενός επιβάτη ΑμεΑ), σε σχέση με τα διαλαμβανόμενα στο οικείο Τεχνικό Δελτίο Έργου (βλ. ανωτέρω σκ. 8), με βάση το οποίο υποβλήθηκε από τον Δήμο Πεντέλης η σχετική πρόταση που αξιολογήθηκε θετικά και εντάχθηκε στο ως άνω Πρόγραμμα.(...)Εξάλλου, συνεπεία των ανωτέρω διαφοροποιήσεων παραβιάζεται και η αρχή της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, με ειδικότερη έκφανση την αρχή της οικονομικότητας, σύμφωνα με την οποία ο δημόσιος σκοπός που επιτελείται μέσω της οικείας προμήθειας πρέπει να επιτυγχάνεται με τη μικρότερη δυνατή οικονομική (δημοσιονομική) επιβάρυνση. Τούτο διότι, αν και η υψηλότερη ως άνω εγγύηση καλής λειτουργίας για την μπαταρία και το σύστημα φόρτισης περιλαμβάνεται στην απόφαση και στα δικαιολογητικά ένταξης της προμήθειας στο ανωτέρω Πρόγραμμα, με βάση τα οποία καθορίστηκε και η αντίστοιχη προϋπολογιζόμενη δαπάνη της προμήθειας αυτής, εν προκειμένω ο Δήμος προμηθεύεται οχήματα που καλύπτονται από μικρότερης διάρκειας εγγύηση καλής λειτουργίας για τις μπαταρίες και το σύστημα φόρτισης, στοιχεία που, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, έχουν μεγάλη σημασία για ένα ηλεκτροκίνητο όχημα.(...)Τέλος, όσον αφορά στο Τμήμα 2 (ηλεκτρικά λεωφορεία) πρέπει επιπροσθέτως να ληφθεί υπόψη ότι η πρόβλεψη στα τεύχη του διαγωνισμού και διαφορετικού μήκους, διαφορετικού αριθμού καθήμενων και όρθιων επιβατών, καθώς και διαφορετικής επιθυμητής διάταξης των επιβατών, σε σχέση με τα αντίστοιχα τεχνικά χαρακτηριστικά με βάση τα οποία διενεργήθηκε από τον Δήμο ... η έρευνα αγοράς και υποβλήθηκε η σχετική πρόταση που αξιολογήθηκε θετικά και εντάχθηκε στο ως άνω Πρόγραμμα, θα μπορούσε ευλόγως να θεωρηθεί και ως περιοριστική του ανταγωνισμού, διότι στην έρευνα αγοράς ανταποκρίθηκαν τρεις οικονομικοί φορείς, υποβάλλοντας προσφορές με βάση τα ανωτέρω τεχνικά χαρακτηριστικά των ηλεκτρικών λεωφορείων, ενώ δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα η συμμετοχή στο διαγωνισμό για το Τμήμα αυτό ενός μόνον οικονομικού φορέα να οφείλεται και στην πρόβλεψη διαφορετικών τεχνικών χαρακτηριστικών σε σχέση με αυτά της έρευνας αγοράς. Για τους λόγους αυτούς Αποφαίνεται ότι: α) Κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου Πεντέλης και του οικονομικού φορέα «… Α.Ε.Β.Ε.» για το Τμήμα 1 του Διαγωνισμού. β) Κωλύεται η υπογραφή των σχεδίων συμβάσεων μεταξύ του Δήμου Πεντέλης και του οικονομικού φορέα «… Α.Ε.» για τα Τμήματα 2 και 3 του Διαγωνισμού. γ) Δεν κωλύεται η υπογραφή των σχεδίων συμβάσεων μεταξύ του Δήμου Πεντέλης και του οικονομικού φορέα «… Μονοπρόσωπη Ι.Κ.Ε.» για τα Τμήματα 4 και 5 του Διαγωνισμού, υπό τον όρο που διαλαμβάνεται στην σκέψη 23 της παρούσας. δ) Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου Πεντέλης και του οικονομικού φορέα «… Μονοπρόσωπη Ι.Κ.Ε.» για το Τμήμα 7 του Διαγωνισμού, υπό τον όρο που διαλαμβάνεται στην σκέψη 24 της παρούσας.

ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ ΤΗΝ: ΕΣ/ΚΛ.ΣΤ/66/2024

Αναβάθμιση Ψηφιακών Υπηρεσιών της Γενικής Διεύθυνσης Μεταφορών και Επικοινωνιών:	1. Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με τις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν (βλ. σκέψεις 5, 6 και 8), το Κλιμάκιο κρίνει ότι μη νομίμως αποκλείστηκε από τον διαγωνισμό η εταιρεία «…..», η οποία για τη στελέχωση των επίμαχων ρόλων της Ομάδας Έργου και την πλήρωση του σχετικού κριτηρίου επιλογής κατέφυγε σε δάνεια εμπειρία, ήτοι σε στήριξη σε τρίτους οικονομικούς φορείς, υπάλληλοι των οποίων τυγχάνουν τα προτεινόμενα μέλη αυτής (Ομάδας Έργου). Τούτο διότι, ουδόλως προκύπτει από το όλο περιεχόμενο της διακήρυξης κατά τρόπο μη επιδεχόμενο αμφισβήτησης ότι για τους εν λόγω ρόλους απαγορεύεται η στήριξη στις ικανότητες τρίτου και συνακόλουθα ότι τα σχετικά καθήκοντα πρέπει να εκτελεστούν από τον ίδιο τον ανάδοχο. Η δε φράση «υπάλληλος του υποψηφίου αναδόχου» της παραγράφου 2.2.6 στ. β΄, που περιλαμβάνεται σε δεκατρείς από τους δεκαέξι ρόλους της Ομάδας Έργου, δηλωτική του τρόπου απασχόλησης του εργαζομένου στον εργοδότη του, δεν δύναται, ελλείψει σαφούς πρόβλεψης στη διακήρυξη, να στηρίξει τέτοια κρίση, δεδομένου μάλιστα ότι η παράγραφος 2.2.8.1 της τελευταίας αναφέρεται ρητά στη δυνατότητα των υποψηφίων να στηριχθούν στην ικανότητα τρίτων για την πλήρωση του κριτηρίου της παραγράφου 2.2.6, χωρίς αναφορά σε οποιαδήποτε εξαίρεση ή απόκλιση. Προσέτι δε η πρόβλεψη της σχετικής απαγόρευσης δεν δύναται να συναχθεί με βεβαιότητα ούτε από τη διευκρίνιση «Όπου, υπάλληλοι του υποψηφίου Αναδόχου θεωρούνται οι υπάλληλοι με εξαρτημένη σχέση εργασίας με τον υποψήφιο Ανάδοχο. Για την απόδειξη της εξαρτημένης σχέσης εργασίας απαιτείται το έντυπο Ε4 πληροφοριακού συστήματος «ΕΡΓΑΝΗ» του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων για το απασχολούμενο προσωπικό στην επιχείρηση», η οποία προσδιορίζει την έννοια του «υπαλλήλου» και το αποδεικτικό μέσο που πρέπει να υποβληθεί σχετικώς. Εξάλλου, η εν λόγω απαγόρευση όσον αφορά τους κρίσιμους ως άνω ρόλους δεν συνάγεται ευκρινώς ούτε από την αντιπαραβολή αυτών με τους λοιπούς ρόλους, καθώς η απαίτηση να εκτελεστούν τα συγκεκριμένα καθήκοντα από τον ίδιο τον ανάδοχο θα πρέπει να προβλέπεται με σαφήνεια και χωρίς αμφισημία και να αιτιολογείται από την αναθέτουσα αρχή, προκειμένου να μπορεί να ελεγχθεί αν είναι σύμφωνη με την αρχή της αναλογικότητας. Συνεπώς, με μη νόμιμη αιτιολογία η Επιτροπή Διαγωνισμού απέρριψε την προσφορά της εταιρείας «Uni Systems ΜΑΕ». Σε κάθε περίπτωση, ακόμη και εάν ήθελε γίνει δεκτό ότι ο επίμαχος όρος έχει πράγματι το περιεχόμενο που του αποδίδει η Αναθέτουσα Αρχή, ήτοι ότι για τους συγκεκριμένους ρόλους, οι οποίοι, μάλιστα, αφορούν και το μεγαλύτερο μέρος της Ομάδας Έργου, δεν μπορεί ο υποψήφιος ανάδοχος να στηριχθεί σε τρίτο και θα πρέπει τα σχετικά καθήκοντα να εκτελεστούν από τον ίδιο, αυτός παρίσταται κατά την κρίση του Κλιμακίου μη νόμιμος. Τούτο, κατ’ αρχάς, διότι η σχετική απαγόρευση δεν προβλέπεται κατά τρόπο σαφή και αναντίρρητο στην οικεία διακήρυξη, ώστε να μπορεί να γίνει αντιληπτή από τους ενδιαφερόμενους και να ερμηνευτεί από αυτούς με ομοιόμορφο τρόπο, όπως επιβάλλουν οι αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης. Τυχόν δε ασάφειες της διακήρυξης δεν δύνανται να ερμηνεύονται σε βάρος των διαγωνιζομένων. Επιπροσθέτως, η σχετική επιλογή της Αναθέτουσας Αρχής θα πρέπει, όπως προαναφέρθηκε, να αιτιολογείται και να είναι ανάλογη με το αντικείμενο της οικείας σύμβασης, καθόσον περιορίζει τον ανταγωνισμό, στη διεύρυνση του οποίου αποσκοπεί η διάταξη του άρθρου 78 του ν. 4412/2016. Στην προκειμένη, όμως, περίπτωση δεν προκύπτει προδήλως ότι το αντικείμενο της ελεγχόμενης σύμβασης παρουσιάζει, ως εκ της φύσης του, τέτοιες ιδιαιτερότητες και δη ότι τα επίμαχα στελέχη ασκούν καθήκοντα κρίσιμα, κατά την έννοια του άρθρου 78 παρ. 2 του ν. 4412/2016, ώστε να καθίσταται δικαιολογημένη η σχετική πρόβλεψη, ούτε η αναθέτουσα αρχή έχει διαλάβει οποιαδήποτε αιτιολογία περί τούτου στα έγγραφα της σύμβασης.   ΔΕΝ ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/1194/2023