ΕΣ/Κλ/Τμ.7/187/2017

Εξόφληση λογαριασμών δύο έργων που πραγματοποιούνται στον περιβάλλοντα χώρο Ιερών Ναών, ήτοι σε χώρο που δεν ανήκει στην κυριότητα του Δήμου αλλά των οικείων ενοριών (ν.π.δ.δ.). Δαπάνες μη νόμιμες διότι, δεν δικαιολογείται η δημοτική δαπάνη εκτέλεσης εργασιών στο χώρο αυτό, αφού δεν πρόκειται περί κοινόχρηστης εκτάσεως,σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 1 του ν. 590/1977.

Υπερωριακή απασχόληση.(..)Με δεδομένα τα πραγματικά αυτά περιστατικά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω, εφόσον οι αποφάσεις συγκρότησης συνεργείων υπερωριακής απασχόλησης δεν αναρτήθηκαν στο πρόγραμμα «Διαύγεια», οι κρίσιμες υπερωριακές εργασίες παρασχέθηκαν από προσωπικό που δεν είχε νομίμως οριστεί προς τούτο, και για το λόγο αυτόν οι εντελλόμενες δαπάνες δεν είναι νόμιμες (Ε.Σ. Κλιμ. Προλ. Ελ. Δαπ. στο Ι Τμ. 77/2016).  Πλην όμως, το Κλιμάκιο, λαμβάνοντας υπόψη το προαναφερόμενο με αρ. ΠΕΑ -921/6.4.2017 ενημερωτικό έγγραφο που εξέδωσε η Υπεύθυνη Συντονισμού για το πρόγραμμα «Διαύγεια» του ως άνω Δήμου ..-.., που στηρίχθηκε  στην προμνησθείσα 14/18.7.2014 γνωμοδότηση της Ομάδας Διοίκησης Έργου για το Πρόγραμμα «Διαύγεια» του Υπουργείου Οικονομικών, κρίνει ότι τα αρμόδια όργανα του Δήμου μη αναρτώντας την ως άνω απόφαση στο πρόγραμμα «Διαύγεια» ενήργησαν χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης των προεκτεθεισών διατάξεων... Κατόπιν των ανωτέρω, οι εντελλόμενες με τα ελεγχόμενα χρηματικά εντάλματα πληρωμής δαπάνες δεν είναι νόμιμες, πλην όμως αυτά θα μπορούσαν να θεωρηθούν λόγω συγγνωστής πλάνης.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ (Συμπληρωματικες Συμβασεις) ζητείται η ανάκληση της 107/2017 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Συλλογή, μεταφορά και επεξεργασία λυμάτων οικισμών Δήμου  (..) Με την προσβαλλόμενη 107/2017 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου κρίθηκε ότι η σύναψη της 1ης Συμπληρωματικής Σύμβασης του ως άνω έργου κωλύεται, με την αιτιολογία ότι: α) Δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις σύναψης συμπληρωματικής σύμβασης, όπως αυτές προβλέπονται στο άρθρο 125 του κυρωθέντος με το άρθρο πρώτο του ν. 3669/2008 ...., και τούτο διότι, αφενός, οι δαπάνες μεταφοράς των πλεονάζοντων υλικών περιλαμβάνονται στις τιμές μονάδος εργασιών του Τιμολογίου Μελέτης, αφετέρου, για τις δαπάνες μεταφοράς των άχρηστων προϊόντων κάθε είδους προβλέπεται ότι θα απομακρύνονται και θα διαστρώνονται με μέριμνα και δαπάνες του αναδόχου. Και υπό την αντίθετη εκδοχή, όμως, η καθυστέρηση δημοπράτησης της κατασκευής του ως άνω οδικού άξονα δεν αποδείχθηκε ότι αποτελεί απρόβλεπτη περίσταση, ώστε να δικαιολογείται η ανάθεση συμπληρωματικών εργασιών, η δε ανάγκη εκτέλεσης πρόσθετου μεταφορικού έργου οφείλεται στους λανθασμένους αρχικούς υπολογισμούς της αναθέτουσας Αρχής και δεν συνδέεται με απρόβλεπτες περιστάσεις. β) Αναρμοδίως εκδόθηκε η έγκριση σύναψης της ελεγχόμενης συμπληρωματικής σύμβασης από το Δημοτικό Συμβούλιο ... και όχι από την αρμόδια προς τούτο Οικονομική Επιτροπή του Δήμου. 5. (..)Με τα δεδομένα αυτά, το Τμήμα κρίνει ότι δεν πληρούνται εν προκειμένω οι τασσόμενες στο άρθρο 125 του Κ.Δ.Ε. προϋποθέσεις σύναψης συμπληρωματικής σύμβασης, καθόσον δεν αποδείχθηκε από τα στοιχεία του φακέλου ότι η ανάγκη της εκτέλεσης των περιλαμβανόμενων στη συμπληρωματική σύμβαση εργασιών ανέκυψε λόγω της συνδρομής απρόβλεπτων περιστάσεων, κατά την εκτέλεση της αρχικής σύμβασης. Ειδικότερα, δεν προκύπτει ότι η ανάγκη των πρόσθετων δαπανών μεταφοράς τόσο των προϊόντων εκσκαφής, όσο και των υλικών λατομείου κατέστη αναγκαία, διότι διαφοροποιήθηκαν οι αποστάσεις μεταφορών που είχαν ληφθεί υπόψη κατά τη σύνταξη των Τευχών Δημοπράτησης. Τέλος, η επίκληση του δημοσίου συμφέροντος στην εξυπηρέτηση του οποίου αποσκοπούν όλες οι δημόσιες συμβάσεις δεν δικαιολογεί την άνευ ετέρου έγκριση από το Ελεγκτικό Συνέδριο της υπογραφής μη νόμιμων συμβάσεων, στη διαδικασία σύναψης των οποίων εμφιλοχώρησαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες πλήττουσες τις αρχές του ελεύθερου ανταγωνισμού και της ισότιμης μεταχείρισης των υποψηφίων αναδόχων.6. Κατ΄ ακολουθίαν των ανωτέρω, η κρινόμενη αίτηση και η υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση, πρέπει να απορριφθούν και να μην ανακληθεί η 107/2017 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου. (ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.Μ.Ε.ΣΥΝΘ./1501/2017)

Αμοιβή εργασιών καθαρισμού ρεμάτων και μίσθωσης μηχανημάτων​: Με δεδομένα αυτά, το αντικείμενο των ελεγχόμενων «εργασιών καθαρισμού ρεμάτων» δεν είναι ομοειδές με το αντικείμενο των λοιπών άνω αναφερόμενων εργασιών και ως εκ τούτου, ενόψει το ότι το συνολικό ποσό τους δεν υπερβαίνει το όριο των 20.000 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α., νομίμως αυτές ανατέθηκαν απευθείας, σύμφωνα με το άρθρο 118 του ν. 4412/2016. Ειδικότερα, οι εν λόγω συμβάσεις, που αποσκοπούν στον καθαρισμό τμημάτων των πέντε, συνολικά, ρεμάτων της περιοχής στη Δ.Ε. Αν. ..., περιλαμβάνουν πρωτίστως εργασίες απομάκρυνσης φερτών υλικών, μπαζών και απορριμμάτων, εργασίες οι οποίες δεν παρουσιάζουν ομοιότητα με όσες έχουν ανατεθεί με τις λοιπές συμβάσεις. Εξάλλου, σύμφωνα με τη σχετική τεχνική περιγραφή, για την άρτια εκτέλεση των συμβάσεων αυτών απαιτείται η χρήση φορτωτή και διαξονικού ανατρεπόμενου φορτηγού, ήτοι μηχανημάτων διάφορων από αυτά που απαιτούνται για την ολοκλήρωση των αναθέσεων που αφορούν στον καθαρισμό της φυτικής βλάστησης στο δημοτικό οδικό δίκτυο και στη συντήρηση των αγροτικών οδών, στις τεχνικές περιγραφές των οποίων δεν ορίζονται συγκεκριμένα μηχανήματα για την εκτέλεσή τους. Επιπλέον, οι επίμαχες συμβάσεις εκτέλεσης εργασιών καθαρισμού των ρεμάτων δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ομοειδείς με τη σύμβαση μίσθωσης μηχανημάτων ειδικού τύπου εκσκαφέα για την προετοιμασία του Δήμου ενόψει της χειμερινής περιόδου, δεδομένου ότι οι πρώτες αφορούν στην παροχή υπηρεσιών, ενώ η τελευταία στην προμήθεια αγαθών και, περαιτέρω, από κανένα στοιχείο δεν προκύπτει ότι η μίσθωση του ερπυστριοφόρου περιστροφικού εκσκαφέα και του τροχοφόρου περιστροφικού εκσκαφέα θα εξυπηρετήσει τις ανάγκες καθαρισμού των συγκεκριμένων ρεμάτων. Επομένως, οι εντελλόμενες δαπάνες δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως μερικότερα τμήματα ενιαίας εργασίας, ώστε να αποτελούν προϊόντα μη νόμιμης κατάτμησης. Ως εκ τούτου, οι επίμαχες συμβάσεις έχουν ανατεθεί νομίμως. Κατ’ ακολουθία, οι εντελλόμενες δαπάνες, ως ερειδόμενες σε νομίμως συναφθείσες συμβάσεις, είναι νόμιμες και τα επίμαχα χρηματικά εντάλματα πρέπει να θεωρηθούν.

Αποπεράτωση διώρυγας...Με δεδομένα τα ανωτέρω πραγματικά περιστατικά, σε συνδυασμό και με το γεγονός ότι: i) όπως προκύπτει από την τεχνική έκθεση του ... και το τεχνικό σημείωμα του μελετητικού γραφείου «.....», η διαπιστωθείσα αστοχία των υφιστάμενων κατά την κατάρτιση της οριστικής μελέτης γεωλογικών ερευνών, συνέτρεξε, παρά το γεγονός ότι ο αριθμός των εκτελεσθεισών ερευνητικών γεωτρήσεων ήταν, κατά τα δεδομένα της Οδηγίας Μελετών Οδικών Έργων 11, επαρκής, ενώ η διαφοροποίηση των γεωλογικών στοιχείων από την επιφανειακή γεωλογική θεώρηση σε σχέση με την πραγματικότητα στον άξονα της προς διάνοιξη σήραγγας είναι φαινόμενο διαπιστούμενο σε μεγάλη συχνότητα στο ελληνικό γεωλογικό περιβάλλον, ii) η προθεσμία εκτέλεσης του έργου δεν έχει παρέλθει (βλ. τις …..2014, …..2015, …..2016 και …..2017 αποφάσεις του Γενικού Γραμματέα Δημοσίων Έργων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, η πρώτη, και του Γενικού Γραμματέα Υποδομών του ιδίου Υπουργείου, οι λοιπές, με τις οποίες δόθηκε παράταση στην προθεσμία εκτέλεσης της σύμβασης, έως τις 31.12.2015, 31.12.2016, 31.12.2017 και 28.2.2019, αντιστοίχως), iii) το συμβατικό αντικείμενο της ελεγχόμενης σύμβασης ανέρχεται σε ποσοστό 6,61% της αρχικής και iv) οι υπό ανάθεση ποσότητες εργασιών δεν έχουν εκτελεστεί (βλ. την …..2018 βεβαίωση του Προϊσταμένου της ΕΥΔΕ .... και ..., της Γενικής Γραμματείας Υποδομών του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και το από 7.12.2018 έγγραφο της αναδόχου εταιρείας), το Κλιμάκιο άγεται στην κρίση ότι, εν προκειμένω, συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις σύναψης της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης. Και τούτο, διότι οι εν λόγω εργασίες είναι απαραίτητες, προκειμένου να επιτευχθεί η ολοκλήρωση του έργου, χωρίς να δύνανται τεχνικά και οικονομικά να διαχωριστούν από τις εργασίες κατασκευής της αρχικής σύμβασης, με τις οποίες τελούν σε άμεση συνάρτηση, ενώ κατέστησαν αναγκαίες εξαιτίας μη οφειλόμενων σε υπαιτιότητα της αναθέτουσας αρχής απρόβλεπτων περιστάσεων, κατά την τεχνική εκτέλεση του αρχικού έργου, οι οποίες δεν ήταν αδύνατον να προβλεφθούν κατά το χρόνο εκπόνησης της ανωτέρω μελέτης του, παρά την ενδεδειγμένη επιμέλεια και προσοχή των οικείων μελετητών.

Καταβολή αποζημίωσης θετικών ζημιών,  στην ανάδοχο του έργου «Βελτίωση κοινόχρηστων χώρων Δημοτικής Ενότητας ....» του Δήμου εργοληπτική επιχείρηση «....», λόγω ματαίωσης διάλυσης της οικείας σύμβασης έργου. (...) ζητείται η ανάκληση της 113/2017 πράξης του Κλιμακίου Προληπτικού Ελέγχου Δαπανών στο Τμήμα VII....  ο αιτών Δήμος προβάλλει ότι η επίμαχη αποζημίωση θετικών ζημιών της αναδόχου του επίμαχου έργου, λόγω ματαίωσης διάλυσης της επίμαχης σύμβασης γι' αυτό, ρυθμίζεται αποκλειστικώς από το άρθρο 63 του ν. 3669/2008 και δεν σχετίζεται με την προβλεπόμενη στο άρθρο 36 του ίδιου νόμου αποζημίωση για θετικές ζημιές κατόπιν όχλησης του οικείου αναδόχου έργου(...)Ο λόγος αυτός απορρίπτεται ως νόμω αβάσιμος, διότι, όπως ορθώς και το Κλιμάκιο έκρινε, από τον συνδυασμό των άρθρων 63 παρ. 1 του ν. 3669/2008 (Κώδικας Δημοσίων Έργων, Α΄ 116),......(πρβλ. ΔΕΦΑΘ 4228/2013). Ο αιτών Δήμος προβάλλει, επίσης, ότι παρά το γεγονός της μη πρόβλεψης εκτέλεσης εργασιών του επίμαχου έργου κατά το επικαλούμενο ως χρονικό διάστημα διακοπής των εργασιών   του (από 8.3.2016 έως 12.5.2016), η ανάδοχος υποβλήθηκε στις επικαλούμενες   για τη θεμελίωση του αιτήματός της για την καταβολή της επίμαχης αποζημίωσης δαπάνες για το έργο(...)Και ο λόγος αυτός, όμως, απορρίπτεται ως αβάσιμος, διότι η επικαλούμενη υποχρέωση διατήρησης σε ετοιμότητα του οικείου προσωπικού της αναδόχου ισχύει υπό την ουσιαστική νομική προϋπόθεση της προηγούμενης της επικαλούμενης διακοπής εργασιών έναρξής τους (βλ. τις ως άνω διατάξεις του ν. 3669/2008 και πρβλ. ΣτΕ 837/2012, 1741, 796/2011, 1437, 1209/2009, 1516, 651/2006, ΔΕΦΑΘ 4228/2013, 1741/2011), η οποία εν προκειμένω ούτε προβλεπόταν  από το από 20.1.2016 εγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα του έργου για το πριν  από την 9.5.2016 χρονικό διάστημα ούτε αποδεικνύεται ότι έστω από την 9.5.2016 έως τις 12.5.2016 πραγματικά συνέβη, δεδομένης και της από 8.3.2016 διακοπής των εργασιών του έργου.Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, η κρινόμενη αίτηση πρέπει να απορριφθεί.

Βελτίωση πρόσβασης οδού....Ακολούθως, στο άρθρο 6, ορίζεται ότι τα πάσης φύσης έξοδα που αφορούν στη συνομολόγηση, εξυπηρέτηση και εξόφληση του δανείου ανέρχονται σε 3.000,00 ευρώ και θα καταβάλλονται από το Π.Δ.Ε., με μεταφορά του ποσού στον ειδικώς προς τούτο συσταθέντα στο .... λογαριασμό, στα δε άρθρα 7 και 8 επαναλαμβάνονται οι ρυθμίσεις του άρθρου 8 της Κ.Υ.Α. 13022/2018, σχετικά με την πληρωμή των δανειακών υποχρεώσεων προς το .... και τη διαδικασία εκταμίευσης του δανείου. Περαιτέρω, στο άρθρο 10, καθορίζονται, πλην άλλων, τα προς εξασφάλιση του δανείου εκχωρούμενα έσοδα του Δήμου, σε περίπτωση απένταξης από το Πρόγραμμα «ΦΙΛΟΔΗΜΟΣ Ι» και καταγγελίας της δανειακής σύμβασης, σύμφωνα με τις διατάξεις της ανωτέρω Κ.Υ.Α., καθώς και πρόσθετη ασφάλεια, συνιστάμενη στην εκχώρηση, από το Δήμο προς το ...., όλων των αξιώσεων από τη σύμβαση που θα συναφθεί με τον ανάδοχο του έργου και, ειδικότερα, της εγγυητικής επιστολής καλής εκτέλεσης του έργου, σε περίπτωση κήρυξης έκπτωτου του αναδόχου. Τέλος, στα άρθρα 11 έως 20, ορίζονται, πλην άλλων, ο χρόνος αποδέσμευσης του Δήμου από κάθε υποχρέωση αποπληρωμής του δανείου, οι υποχρεώσεις του σχετικά με την τήρηση του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου και των όρων της απόφασης ένταξης, καθώς και οι πρόσθετες υποχρεώσεις του που απορρέουν από την εκτέλεση του επίμαχου έργου.Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, δεν συντρέχει λόγος που να κωλύει την υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου δανειακής σύμβασης μεταξύ του Δήμου ... – ... και του ...., δυνάμει των οικείων αποφάσεων προσφυγής στο δανεισμό και έγκρισης των σχετικών όρων από τα αρμόδια όργανα του Δήμου και του ....,αντίγραφο του οποίου τηρείται σε ηλεκτρονική μορφή στη Γραμματεία του παρόντος Κλιμακίου.

Εκτέλεση εργασιών::..Με δεδομένα τα ανωτέρω, η ελεγχόμενη δαπάνη είναι νόμιμη. Οι επίμαχες εργασίες δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ομοειδείς ούτε ότι εντάσσονται σε παρεμφερείς κατηγορίες με τις εργασίες διαγράμμισης οδών, ενόψει του ότι για την άρτια εκτέλεση καθεμίας από αυτές απαιτήθηκε η χρήση διαφορετικού μηχανήματος και ανατέθηκαν σε διαφορετικούς αναδόχους (ΚΠΕΔ στο VII πράξεις 68, 65/2018). Εξάλλου και υπό την εκδοχή ότι είναι ομοειδείς ή εντάσσονται σε παρεμφερείς κατηγορίες με τις ανατεθείσες στον ίδιο ανάδοχο εργασίες ασφαλτόστρωσης, αθροιζόμενες οι προϋπολογισθείσες δαπάνες αυτών χωρίς ΦΠΑ ανέρχονται σε 18.053,00 ευρώ (9.995,00 + 8.058,00) και δεν υπερβαίνουν το όριο των 20.000,00 ευρώ, πέραν του οποίου δεν επιτρέπεται απευθείας ανάθεση λόγω ποσού. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πρέπει να θεωρηθεί.

Αμοιβή εξωτερικών συνεργατών (....)Με δεδομένα αυτά, οι ως άνω συμβάσεις μίσθωσης έργου απέκτησαν νόμιμη υπόσταση στις 3.6.2019, ήτοι από την ημερομηνία ανάρτησής τους στο Πρόγραμμα Διαύγεια (άρθρο 4 του ν. 3861/2010). Επομένως, οι εντελλόμενες με τα επίμαχα χρηματικά εντάλματα δαπάνες, οι οποίες αφορούν σε υπηρεσίες προγενέστερες του χρόνου ανάρτησης των εν λόγω συμβάσεων στο πρόγραμμα Διαύγεια, είναι μη νόμιμες. Περαιτέρω, όμως, το ενόψει του ότι τα αρμόδια όργανα του Δήμου ....... κατά τη διαδικασία πρόσληψης των εν λόγω εξωτερικών συνεργατών έχουν αναρτήσει στο Πρόγραμμα Διαύγεια την 445/2018 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου σχετικά με την έγκριση πρόσληψής τους, την σχετική πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος, το πρακτικό αξιολόγησης των αιτήσεων και τις αποφάσεις πρόσληψης, από συγγνωστή πλάνη παρέλειψαν και την έγκαιρη ανάρτηση των σχετικών συμβάσεων.

Προμήθεια ελαιολιπαντικών:. Με τα ανωτέρω δεδομένα, μη νομίμως προέβη η ειδική Επιτροπή περί Καθορισμού διαδικασίας επισκευής, συντηρήσεως, αγοράς ανταλλακτικών και προμήθειας καυσίμων λιπαντικών κ.λπ. στη διενέργεια της υπό κρίση προμήθειας ελαιολιπαντικών, καθόσον αυτή συνιστά το κατά νόμο αρμόδιο όργανο για την προμήθεια των αναγκαίων υλικών με την εξαιρετική διαδικασία της απευθείας ανάθεσης στην ειδικότερη περίπτωση της επισκευής συγκεκριμένων οχημάτων δήμου που έχουν ήδη παρουσιάσει βλάβη ή έχουν ήδη διαπιστωμένη ανάγκη συντήρησης ή επισκευής και δεν ορίζεται αρμόδια όταν η προμήθεια έχει ως αντικείμενο την αγορά ελαιολιπαντικών για τις ανάγκες εν γένει των οχημάτων του Δήμου, λόγω εξάντλησης των ποσοτήτων. Πλην όμως, τα επιληφθέντα όργανα του Δήμου .. δεν ενήργησαν με πρόθεση καταστρατήγησης των οικείων διατάξεων, αλλά υπέλαβαν πεπλανημένα, πλην συγγνωστώς, ότι αρμόδια και για την προμήθεια της αναγκαίας ποσότητας ελαιολιπαντικών για τα οχήματα του Δήμου ήταν η Επιτροπή που ορίζεται στην προπαρατεθείσα Υ.Α.. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η δαπάνη προς πληρωμή της οποίας εκδόθηκε το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα δεν είναι νόμιμη, το χρηματικό αυτό ένταλμα όμως πρέπει να θεωρηθεί, λόγω συγγνωστής πλάνης.(συγγνωστή πλάνη)