ΕΣ/ΚΛΙΜ.Ζ/139/2025

Η πράξη 112/2025 του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας εκμίσθωσης-παραχώρησης χρήσης ακινήτου ιδιοκτησίας της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤ.Α.Δ. Α.Ε.) προς τον Δήμο Κω. Το ακίνητο, με ΑΒΚ 963 και ΑΒΚ 964, θα αξιοποιηθεί για κοινωνικές, πολιτιστικές και αθλητικές δράσεις ήπιας χρήσης. Το Κλιμάκιο εξέτασε τα στοιχεία του φακέλου, όπως την επάρκεια των εκτιμήσεων μισθώματος, τη νομιμότητα της απευθείας ανάθεσης στον ΟΤΑ, καθώς και την τήρηση των περιβαλλοντικών και πολεοδομικών όρων για τα υπάρχοντα κτίσματα. Κρίθηκε ότι η διαδικασία είναι σύμφωνη με τον Κανονισμό της Εταιρείας και τις αρχές της διαφάνειας και της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. Συνεπώς, το Κλιμάκιο αποφάνθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου σύμβασης, το οποίο προβλέπει διάρκεια μίσθωσης 25 ετών με δυνατότητα παράτασης και ελάχιστο εγγυημένο ετήσιο αντάλλαγμα 100.000 ευρώ.

Προσυμβατικός έλεγχος. Με τα δεδομένα αυτά, η υπό έλεγχο προμήθεια προϋπολογιζόμενης δαπάνης 437.786 ευρώ (πλέον ΦΠΑ, 538.476,78 ευρώ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ) είναι διάφορη της αρχικής προμήθειας προϋπολογιζόμενης δαπάνης 962.193,50 ευρώ (πλέον ΦΠΑ), αφού για την πραγματοποίηση των προμηθειών αυτών δεν ακολουθήθηκε ενιαία διαδικασία αλλά διεξήχθησαν ξεχωριστοί διαγωνισμοί, με διαδικασίες που χαρακτηρίζονται από πραγματική και νομική αυτοτέλεια (πράξ. ΣΤ΄ Κλιμ. 41/2008, 6/2006, 7, 6/2001, Ζ΄ Κλιμ. 88, 87, 86/2004). Συνεπώς, εφόσον η προϋπολογιζόμενη δαπάνη (προ ΦΠΑ) της υποβληθείσας προς έλεγχο νέας διαδικασίας είναι κατώτερη των 500.000 ευρώ, το Κλιμάκιο στερείται αρμοδιότητας για τη διενέργεια του προβλεπόμενου στο άρθρο 36 του ν. 4129/2013 ελέγχου νομιμότητάς της και επομένως ο φάκελος και τα σχέδια συμβάσεων πρέπει να παραπεμφθούν στην Υπηρεσία Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο Δήμο ..., που είναι αρμόδια για την άσκηση προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας των σχεδίων συμβάσεων που συνάπτονται από το Δήμο ... και τα νομικά του πρόσωπα όταν η προϋπολογιζόμενη δαπάνη τους (άνευ ΦΠΑ) κυμαίνεται μεταξύ 200.000 και 500.000 ευρώ (άρθρο 2 παρ. Α περ. 16 της ΦΓ8/4913/19.1.2011 κανονιστικής απόφασης της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου «Καθορισμός αρμοδιότητας των Υπηρεσιών Επιτρόπων του Ελεγκτικού Συνεδρίου», ΦΕΚ Β΄ 226).

ΕΚΜΙΣΘΩΣΗ ΑΚΙΝΗΤΩΝ:απευθείας εκμίσθωση από την ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «… Α.Ε.» («…. ΑΕ») τμήματος του ακινήτου με Αριθμό Βιβλίου Καταγραφής (ΑΒΚ) 43, που βρίσκεται στη Σητεία του Νομού Λασιθίου,  στον ομώνυμο Δήμο, για χρονικό διάστημα τριάντα (30) ετών, με δυνατότητα παράτασης για επιπλέον δέκα (10) έτη, έναντι συνολικού  μισθώματος ποσού 576.000,00 ευρώ.(...)το  Κλιμάκιο κρίνει  ότι προώρως και δη άνευ επικαιροποιημένων στοιχείων εισάγεται προς έλεγχο νομιμότητας η σχετική διαδικασία και το οικείο σχέδιο σύμβασης. Τούτο διότι η ως άνω από 2.7.2022 Έκθεση Εκτίμησης του ανεξάρτητου πιστοποιημένου εκτιμητή, ανεξαρτήτως του περιεχομένου της, δεν ετέθη υπόψη ούτε του Διοικητικού Συμβουλίου της εκμισθώτριας εταιρείας, ούτε του Δημοτικού Συμβουλίου του οικείου Δήμου, προκειμένου μετά από συνεκτίμηση όλων των νέων δεδομένων να αξιολογηθεί με επικαιροποιημένες νεότερες αποφάσεις των αρμοδίων οργάνων, παρότι οι αρχές χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και οικονομικότητας που στοχεύον στη διασφάλιση του Δημοσίου Χρήματος, δεσμεύουν εν προκειμένω τόσο την εκμισθώτρια «…. ΑΕ», που είναι φορέας δημοσίου ενδιαφέροντος όσο και τον μισθωτή Δήμο Σητείας, που είναι φορέας δημόσιας εξουσίας. Για την οικονομικότητα δε της διαδικασίας σημειώνεται ότι ασαφώς περιγράφεται το προς εκμίσθωση μίσθιο στο άρθρο 3 του προσκομισθέντος σχεδίου σύμβασης, καθότι η περιγραφή του συνολικού ακινήτου ΑΒΚ 43 δεν ταυτίζεται με το αντικείμενο της μίσθωσης που ανέρχεται σε τμήμα του ως άνω ακινήτου, ενώ χρήζει διευκρινίσεων το εάν αντικείμενο της εκμίσθωσης συνιστούν και οι αίθουσες του ισογείου που χρησιμοποιούνται ως χώροι του Ειρηνοδικείου Σητείας.Το σχέδιο της σύμβασης ... καθώς και τα στοιχεία της υποκείμενης  διαδικασίας που υποβλήθηκαν εκ νέου ενώπιον του Κλιμακίου, μετά την έκδοση της 359/2022 Πράξης του με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή της σχετικής σύμβασης, απαραδέκτως εισήχθησαν στο Κλιμάκιο τούτο σύμφωνα με τα ειδικότερα αναφερόμενα στο σκεπτικό της παρούσης Πράξης.

Νομιμότητα σχεδίων συμβάσεων για την προμήθεια τροφίμων.Με τα δεδομένα αυτά, η υπό έλεγχο προμήθεια προϋπολογιζόμενης δαπάνης 421.560,40 ευρώ (πλέον ΦΠΑ) είναι διάφορη της αρχικής προμήθειας προϋπολογιζόμενης δαπάνης 1.268.006,96 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ), αφού για τη σύναψη των προμηθειών αυτών δεν ακολουθήθηκε ενιαία διαδικασία, αλλά διεξήχθησαν ξεχωριστοί διαγωνισμοί, με διαδικασίες, που χαρακτηρίζονται από πραγματική και νομική αυτοτέλεια...Συνεπώς, εφόσον η προϋπολογιζόμενη δαπάνη (προ Φ.Π.Α.) της υποβληθείσας προς έλεγχο νέας διαδικασίας είναι κατώτερη των 500.000 ευρώ, το Κλιμάκιο τούτο στερείται αρμοδιότητας για τη διενέργεια του προβλεπόμενου στο άρθρο 36 του ν. 4129/2013 ελέγχου νομιμότητάς της. Για τον λόγο αυτό, ο φάκελος και τα οικεία σχέδια συμβάσεων πρέπει να παραπεμφθούν στην Υπηρεσία Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο Νομό ..., που είναι αρμόδια για την άσκηση προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας επί των σχεδίων συμβάσεων που συνάπτονται από το Δήμο ...Παραπέμπει προς έλεγχο το φάκελο της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχων και των σχεδίων συμβάσεων, που αφορούν στην προμήθεια τροφίμων για τις ανάγκες του Δήμου ... και του νομικού του προσώπου, για τα έτη 2016 και 2017, στην αρμόδια Υπηρεσία Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο Νομό ....

Επιδιώκεται η ανάκληση της 554/2019 Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου(...)Κατόπιν αυτών και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις που προηγήθηκαν (υπό στοιχ. ΙΙ – ΙV της παρούσας), το Τμήμα διαπιστώνει, στο πλαίσιο του διενεργούμενου, σύμφωνα με τα άρθρα 98 του Συντάγματος και 36 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο (ν. 4129/2013), προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας των δημοσίων συμβάσεων, ο οποίος εκτείνεται στο σύνολο της διαδικασίας σύναψής τους (βλ. Ε.Σ. VI Τμ. 1068/2018, 123/2019), ότι στην προκειμένη περίπτωση συντρέχει ωφέλεια του Δήμου, κατά την έννοια των άρθρων 186 και 191 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006), η οποία καθιστά νόμιμη την εν λόγω σύμβαση αγοράς, όπως βάσιμα ισχυρίζεται ο αιτών. Ειδικότερα, με την αγορά του συγκεκριμένου ακινήτου (οικοπέδου), το οποίο κρίθηκε ότι πληρούσε τις ορισθείσες με την οικεία διακήρυξη προδιαγραφές (βλ. το με αριθμ. πρωτ. 3243/23.1.2019 Πρακτικό της «Επιτροπής Εκτίμησης και Καταλληλότητας ακινήτων προς μίσθωση, εκμίσθωση, αγορά και εκποίηση για το έτος 2019»), εξυπηρετούνται σκοποί που ανάγονται στις προβλεπόμενες από το νόμο αρμοδιότητες του Δήμου στον τομέα του Περιβάλλοντος (βλ. άρθρο 75 I. β΄ του Κ.Δ.Κ.), ενόψει και των προσκομιζόμενων στοιχείων από τα οποία προκύπτει ότι η διαδικασία αναθεώρησης του (ισχύοντος) Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου ......, ώστε η περιοχή όπου βρίσκεται το επίμαχο ακίνητο να αποκτήσει χρήση συμβατή με την εγκατάσταση Μεγάλου Πράσινου Σημείου (βλ. άρθρα 8 και 12 του π.δ. 59/2018, Α΄ 114), έχει εκκινήσει και βρίσκεται σε εξέλιξη [βλ. σχετ. την έγκριση της Υδρογεωτεχνικής Μελέτης (αρ. πρωτ. Γ1δ/Γ.Π.10410/22-2-2017) και της Μελέτης Γεωλογικής Καταλληλότητας πέριξ του Νεκροταφείου ...... (αρ. πρωτ. 104761/1140/13-12-2016/21-2-2017), που αναφέρονται στο με αριθμ. πρωτ. 30887/19.7.2019 έγγραφο της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου, την από 19.7.2018 απόφαση του Συμβουλίου Μητροπολιτικού Σχεδιασμού, τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Σ.Μ.Π.Ε.) του Σχεδίου Αναθεώρησης του Γ.Π.Σ. του Δήμου…., η οποία τέθηκε σε διαβούλευση με τις δημόσιες αρχές και το ενδιαφερόμενο κοινό (βλ. το με αριθμ. πρωτ. 45829/23.10.2019 έγγραφο της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου), καθώς και τη 279/2019 απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου της Περιφέρειας Αττικής, Θέμα 17Ο «Γνωμοδότηση επί της Σ.Μ.Π.Ε. για την Αναθεώρηση του Γ.Π.Σ. του Δήμου Χ….»]. Οι ως άνω δε σκοποί του αιτούντος, στην εξυπηρέτηση των οποίων αποσκοπεί η εν λόγω αγορά, αποτυπώθηκαν στη 230/2015 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, με την οποία εγκρίθηκε το Τοπικό Σχέδιο Αποκεντρωμένης Διαχείρισης Απορριμμάτων του Δήμου ......, όπου και αναφέρεται η δημιουργία Πράσινων Σημείων στο πλαίσιο υλοποίησής του. Εξάλλου, όπως ρητά προβλέπεται, τα Μεγάλα Πράσινα Σημεία εγκαθίστανται, με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, μετά από την περιβαλλοντική τους αδειοδότηση, σε οικόπεδα ή γήπεδα που ανήκουν στον οικείο δήμο ή που ενοικιάζονται από αυτόν ή που του παραχωρούνται για το σκοπό αυτό, εντός ή εκτός σχεδίου πόλεως (βλ. άρθρο 44Α παρ. 2 εδ. α΄ του ν. 4042/2012), με αποτέλεσμα να προκύπτει ότι απαιτείται για τη χωροθέτησή τους η απόκτηση του ακινήτου (οικοπέδου) από το Δήμο.Ανακαλεί την 554/2019 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου

Επισκευή γεωργικών γεωτρήσεων του Δήμου:...Από τα ανωτέρω πραγματικά περιστατικά προκύπτει ότι η ανάθεση από την Περιφέρεια … (Περιφερειακή Ενότητα …) των ανωτέρω εργασιών επισκευής των ΜΡ1, ΧΡ4 και ΧΡ2 γεωτρήσεων, έλαβε, πράγματι, χώρα μετά τη λήξη της από 6.6.2018 προγραμματικής συμβάσεως μεταξύ της Περιφέρειας και του Δήμου .., με την οποία είχε παραχωρηθεί στην πρώτη (Περιφέρεια) η χρήση των εν λόγω γεωτρήσεων από κοινού με τον Δήμο …, επιπλέον δε της είχε ανατεθεί η συντήρηση και επισκευή του αναγκαίου μηχανολογικού εξοπλισμού των γεωτρήσεων αυτών. Με το δεδομένο αυτό και λαμβάνοντας επίσης υπ’ όψιν ότι η συντήρηση και διαχείριση των εν λόγω γεωτρήσεων που βρίσκονται στην εδαφική περιφέρεια του Δήμου … ανήκει στον Δήμο αυτόν (βλ. σκ. ΙΙ.Γ.), το Κλιμάκιο κρίνει ότι, όπως βασίμως προβάλλεται από τον διαφωνούντα Επίτροπο, κατά τον χρόνο αναθέσεως από την Περιφέρεια των επίμαχων εργασιών επισκευής των γεωτρήσεων, η ίδια δεν ήταν πλέον αρμόδια να προβεί στην ανάθεση αυτή, αφού η προγραμματική σύμβαση, με την οποία της είχε εκχωρηθεί από τον Δήμο … η σχετική αρμοδιότητα, είχε πλέον λήξει. Είναι, συνεπώς, βάσιμος κατά τούτο ο προβαλλόμενος λόγος διαφωνίας. Εντούτοις, όμως, το Κλιμάκιο λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι: α) η εν λόγω ανάθεση εκ μέρους της Περιφέρειας δεν έλαβε χώρα αυθαίρετα, αλλά κατ’ επίκληση της από 6.6.2018 προγραμματικής συμβάσεως, δυνάμει της οποίας της είχε εκχωρηθεί η σχετική αρμοδιότητα έως τις 15.9.2018,  β) το χρονικό διάστημα που είχε παρέλθει από τη λήξη της προγραμματικής συμβάσεως, μέχρι την επίμαχη ανάθεση, δεν ήταν μεγάλο, γ) τα όργανα της Περιφέρειας ενήργησαν, όχι με πρόθεση καταστρατηγήσεως των σχετικών διατάξεων, αλλά με σκοπό την εκπλήρωση, έστω και με κάποια καθυστέρηση, των υποχρεώσεων που είχε αναλάβει η Περιφέρεια με την ανωτέρω προγραμματική σύμβαση, πιστεύοντας ότι ενεργούσαν νομίμως, δ) ότι η επισκευή των προαναφερομένων γεωτρήσεων αποσκοπούσε στο να καταστούν αυτές πλήρως λειτουργικές για την κάλυψη των προαναφερομένων στην προγραμματική σύμβαση κοινών σκοπών του Δήμου …, αφενός, και της Περιφέρειας …, αφετέρου, και ε) ότι η επιδιωκόμενοι με την εν λόγω επισκευή σκοποί, ήτοι η διασφάλιση της ισορροπίας του οικοσυστήματος του … και του …, καθώς και η ομαλή άρδευση της περιοχής σε περίπτωση πιθανής λειψυδρίας κατά την αρδευτική περίοδο του έτους 2018, εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της Περιφέρειας, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στην προηγούμενη σκέψη (ΙΙ.Γ.), ανεξαρτήτως του ότι αυτή καθεαυτή η συντήρηση αποτελεί αρμοδιότητα του Δήμου, κρίνει ότι το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πληρωμής θα μπορούσε να θεωρηθεί λόγω συγγνωστής πλάνης, εάν δεν είχε λήξει το οικονομικό έτος 2018, τις πιστώσεις του προϋπολογισμού του οποίου βαρύνει.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΒΑΣΗ:Αίτηση ανάκλησης  της 60/2015 πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου(...)Σύμφωνα όμως με τα βασίμως προβαλλόμενα με τις κρινόμενες αιτήσεις, το Τμήμα κρίνει, κατά πλειοψηφία, ότι η ελεγχόμενη σύμβαση δε λειτουργεί καταχρηστικά, αλλά συνιστά γνήσια προγραμματική σύμβαση του άρθρου 100 του ν. 3852/2010, διότι: α) αφορά σε άσκηση αρμοδιοτήτων και εκπλήρωση τόσο νομικών υποχρεώσεων όσο και καταστατικών σκοπών αμφοτέρων των συμβαλλομένων, καθόσον μέρος των σκοπών που εξυπηρετούνται με την κατάρτιση του ΣΟΑΠ, όπως διαγράφονται στο άρθρο 12 του ν. 2742/1999, περιλαμβάνεται και στους καταστατικούς σκοπούς της ......, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 του καταστατικού της και στο άρθρο 252 παρ. 3 περ. β΄ του ΚΔΚ, β) σύμφωνα με τα άρθρα 6 παρ.1 , 3 και 5 της προαναφερθείσας κυα 1397/2015, η υλοποίηση του επίμαχου ΣΟΑΠ θα γίνει από το Δήμο ...... και τους φορείς του, μεταξύ των οποίων και η ......, που αναλαμβάνει και ειδικό ρόλο. Συνεπώς, οι δύο συμβαλλόμενοι εκκινούν από κοινή αφετηρία, δεδομένου ότι η υλοποίηση του ΣΟΑΠ συνιστά υποχρέωση, όχι μόνο του Δήμου ......, αλλά και της ίδιας της ......, βάσει των καταστατικών σκοπών της, όπως προαναφέρθηκε, γ) η ελεγχόμενη σύμβαση δεν επιφέρει στρέβλωση του ανταγωνισμού, καθόσον το σύνολο των ανοιχτών στον ανταγωνισμό παρασχεθησομένων υπηρεσιών και μελετών θα υλοποιηθούν με σειρά περαιτέρω διαγωνιστικών διαδικασιών με αναθέτουσα αρχή την ......, για τη σύναψη συμβάσεων με εξειδικευμένους φορείς (φυσικά ή νομικά πρόσωπα), ενόψει δε τούτου εσφαλμένως έκρινε το Κλιμάκιο ότι η ελεγχόμενη σύμβαση αποσκοπεί στην απευθείας ανάθεση υπηρεσιών κατά παράβαση του άρθρου 268 του ΚΔΚ, δ) η προβλεπόμενη καταβολή χρηματικών ποσών στην ...... δε συνιστά μονομερή περιουσιακή μετακίνηση, ούτε αμοιβή της για τις παρασχεθησόμενες υπηρεσίες, αλλά αποσκοπεί στην κάλυψη του κόστους εκτέλεσης των συμβατικών υποχρεώσεων αυτής (βλ. σχετικά Παραρτήματα της Προγραμματικής Σύμβασης), ε) η μη αναγραφή στο ελεγχόμενο σχέδιο του χρόνου απασχόλησης των υπαλλήλων του Δήμου και της χρηματικής αποτίμησης αυτής, οφείλεται στο ότι η απασχόληση αυτή, εντασσόμενη στα συνήθη καθήκοντα των υπαλλήλων, δεν επιβαρύνει οικονομικώς το Δήμο, στ) σε περίπτωση τυχόν παράβασης από το Δήμο των συμβατικών του υποχρεώσεων, προβλέπεται η κατάπτωση των ορισθεισών ποινικών ρητρών, συνεπώς υφίσταται έλεγχος και επί του Δήμου και όχι μόνον επί της ......, ως προς την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που αναλαμβάνει δυνάμει της προγραμματικής σύμβασης. Όπως δε επισημαίνεται περαιτέρω, η ελεγχόμενη σύμβαση δεν περιλαμβάνει το σύνολο των δράσεων του ΣΟΑΠ που ανατίθενται σύμφωνα με την ανωτέρω αναφερθείσα εγκριτική κ.υ.α. στο Δήμο ......, αλλά αυστηρά και μόνο εκείνες τις οποίες αυτός αδυνατεί να υλοποιήσει ελλείψει επαρκούς προσωπικού και κατάλληλης τεχνογνωσίας και εμπειρίας και άρα, ως εκ του λόγου αυτού, είναι απαραίτητο να ανατεθούν στην ....... Αντίθετα, η ελεγχόμενη σύμβαση δεν μπορεί να συναφθεί νομίμως ως εμπίπτουσα στις περιπτώσεις ενδοϋπηρεσιακής ανάθεσης, καθόσον, παρόλο που ο Δήμος κατέχει ποσοστό ανώτερο του 98% του μετοχικού κεφαλαίου της…, και άρα δύναται να διορίζει και να ανακαλεί τα μέλη του διοικητικού της συμβουλίου, οι δε λοιποί μέτοχοι δε διαθέτουν το απαιτούμενο ποσοστό για την άσκηση δικαιωμάτων μειοψηφίας, ενώ, εξάλλου, η δραστηριότητα της ......, από την ίδρυσή της και μέχρι τούδε, συναρτάται κατά κύριο λόγο με τις αρμοδιότητες και το έργο του Δήμου ......, δεν συντρέχουν οι λοιπές προϋποθέσεις του άρθρου 268 του ΚΔΚ.. Μειοψήφισε ο Σύμβουλος Γεώργιος Βοϊλης, ο οποίος υποστήριξε την άποψη, στην οποία προσχώρησε και η Πάρεδρος Αντιγόνη Στίνη, ότι η ελεγχόμενη σύμβαση δε συνιστά γνήσια προγραμματική σύμβαση του άρθρου 100 του ν. 3852/2010, αλλά υπό το μανδύα αυτής υποκρύπτεται η απευθείας ανάθεση από το Δήμο ...... της παροχής υπηρεσιών, οι οποίες μάλιστα εμπίπτουν στα καθήκοντα του προσωπικού του, στην αναπτυξιακή ανώνυμη εταιρεία αυτού (......), κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 25 του π.δ. 60/2007, τυχόν δε ενδοϋπηρεσιακή ανάθεση από μέρους του Δήμου προς την ανώνυμη αναπτυξιακή εταιρεία αυτού, θα ήταν δυνατή μόνο με τις προϋποθέσεις που το άρθρο 268 του ΚΔΚ θέτει, τόσο ως προς την αξία των ανατιθέμενων υπηρεσιών, όσο και την αυτοδύναμη παροχή αυτών από την αναπτυξιακή ανώνυμη εταιρεία, καμία εκ των οποίων ωστόσο δε συντρέχει εν προκειμένω. Πλην όμως η γνώμη αυτή δεν εκράτησε.

Επιχορήγηση  σωματείων: Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με τις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, το Κλιμάκιο κρίνει ότι δε συντρέχουν, εν προκειμένω, οι νόμιμες προϋποθέσεις για την επιχορήγηση του ως άνω σωματείου από τον Δήμο ...... Και τούτο, διότι δεν συγκαταλέγεται στους προβλεπόμενους στην παρ. 1 του άρθρου 202 του ν. 3463/2006 φορείς που μπορούν να τύχουν επιχορήγησης, καθόσον, όπως προδήλως προκύπτει από τα προπαρατεθέντα άρθρα του καταστατικού του, οι σκοποί του δεν είναι ούτε αθλητικοί, ούτε πολιτιστικοί αλλά αμιγώς κοινωνικοί, κοινή συνισταμένη των οποίων είναι η προαγωγή των οικονομικών συμφερόντων των μελών του και η αντιμετώπιση των σχετικών με τις ιδιαίτερες συνθήκες της παλιννόστησης προβλημάτων τους. Επιπροσθέτως, από τα προσκομισθέντα στοιχεία δεν αποδεικνύεται ότι το εν λόγω σωματείο έχει στο παρελθόν συστηματικά αναπτύξει πολιτιστικού ή αθλητικού χαρακτήρα δραστηριότητες, αφού το σύνολο, σχεδόν, των δραστηριοτήτων αυτού κατά το έτος 2016 αποβλέπει στη σύσφιξη των κοινωνικών δεσμών των μελών του (τουρνουά σκάκι - πασχαλιάτικο και χριστουγεννιάτικο πάρτι για τα τέκνα μελών του συλλόγου, συμμετοχή μέλους του συλλόγου σε συνέδριο εκτός έδρας), χωρίς, περαιτέρω, από τα στοιχεία του φακέλου να αποδεικνύεται ο πολιτιστικός χαρακτήρας της ημερίδας για το αφηγηματικό έτος Ελλάδας-Ρωσίας. Εξάλλου, οι δύο από τις τρεις εκδηλώσεις, για τις οποίες ζητείται η επιχορήγηση για το έτος 2017, δηλαδή η διεξαγωγή τουρνουά ποδοσφαίρου και το πασχαλιάτικο πάρτι, αφορούν αποκλειστικά και μόνο στην ψυχαγωγία των τέκνων μελών του σωματείου, ενώ, επιπλέον, δεν αποδεικνύεται ο πολιτιστικός χαρακτήρας της τρίτης ως άνω εκδήλωσης (οργάνωση Πανθρακικής ημερίδας για τα 25 έτη από την αρχή της παλιννόστησης των Ελλήνων της πρώην ΕΣΣΔ). Περαιτέρω, ο ισχυρισμός, που προβάλλεται με το 15908/12.4.2017 έγγραφο επανυποβολής του ελεγχόμενου χρηματικού εντάλματος του Δήμου ....., ότι οι δραστηριότητες του εν λόγω σωματείου έχουν πολιτιστικό χαρακτήρα, πρέπει να απορριφθεί ως αόριστος, δοθέντος ότι από την απλή παράθεση του τίτλου των εκδηλώσεων δεν δύναται να συναχθεί ο ανωτέρω χαρακτήρας που συνιστά μία από τις προϋποθέσεις για τη νομιμότητα της επιχορήγησης. Ομοίως, ο ισχυρισμός ότι η πολιτιστικού χαρακτήρα δράση του συλλόγου αφορά σαφώς στην τοπική κοινωνία, στην οποία διαβιούν και δραστηριοποιούνται οι παλιννοστούντες Έλληνες της πρώην ΕΣΣΔ, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, αφού, όπως προαναφέρθηκε, δεν αποδεικνύεται ότι αυτός αναπτύσσει εν τοις πράγμασι σε μόνιμη βάση, πολιτιστικού ή αθλητικού χαρακτήρα δραστηριότητες, ακόμα δε κι εάν οι δράσεις έχουν πολιτιστικό χαρακτήρα, πάντως, δεν προκύπτει ότι απευθύνονται ανοικτά στην τοπική κοινωνία πέραν του στενού κύκλου των μελών, φίλων και υποστηρικτών του σωματείου.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ:Ζητείται η ανάκληση της 266/2016  Πράξης του Ζ΄  Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου(...)Ανακαλεί την 266/2016 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.Με τα δεδομένα αυτά το Τμήμα αποφαίνεται ότι: Από τις ως άνω διατάξεις συνάγεται ότι οι Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων είναι αρμόδιοι στο πλαίσιο του Εθνικού αλλά και των Περιφερειακών Σχεδιασμών Διαχείρισης Αποβλήτων για τη διαχείριση  των στερεών αποβλήτων κάθε Διαχειριστικής Ενότητας ή περισσότερων διαχειριστικών ενοτήτων.  Με τις διατάξεις αυτές διατυπώθηκε η σαφής βούληση του νομοθέτη για την διαχείριση των στερεών αποβλήτων σε επίπεδο Περιφέρειας και όχι πλέον από τον κάθε Δήμο, οι οποίοι πρέπει να αναθέσουν υποχρεωτικά τη διαχείριση αυτή στους υποχρεωτικά συσταθέντες  Φο.Σ.Δ.Α.  Όμως οι Δήμοι έχουν «οιονεί συντρέχουσα αρμοδιότητα» με την αρμοδιότητα των Φο.Σ.Δ.Α. για την ως άνω περιγραφόμενη διαχείριση των στερεών αποβλήτων, την οποία ασκούν μόνο κατ’ εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας, ήτοι μόνο όταν οι Φο.Σ.Δ.Α. δεν την ασκούν, είτε επειδή δεν έχουν συσταθεί, είτε επειδή παρά τη σύστασή τους, δεν ασκούν πλήρως τις αρμοδιότητες τους, θέτοντας με τον  τρόπο αυτό σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία.  Ακολούθως, οι Φο.Σ.Δ.Α. μπορούν να συμβάλλονται με Δήμους ως κύρια συμβαλλόμενα μέρη σε προγραμματικές συμβάσεις του άρθρου 100 του ν.3852/2010. Αντικείμενο των συμβάσεων αυτών μπορεί να είναι και η εκ μέρους του οικείου Φο.Σ.Δ.Α. ανάθεση σε Δήμο της διαχείρισης των στερεών αποβλήτων της χωρικής αρμοδιότητάς του, στην περίπτωση που αυτός αποδεδειγμένα δεν λειτουργεί πλήρως και για όσο χρονικό διάστημα απαιτείται για την λειτουργία του με την προϋπόθεση ότι ο Δήμος διαθέτει τα αναγκαία μέσα και το απαραίτητο προσωπικό για την εκτέλεση του έργου αυτού( ΕΣ Μείζ. Επτ. Σύνθ.1740/2016).  Εν προκειμένω, δοθέντος ότι, ο Περιφερειακός Σύνδεσμος Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων δεν λειτουργεί εν τοις πράγμασι, το έργο της διαχείρισης των στερεών αποβλήτων στο νομό ...... ανέλαβε να πραγματοποιήσει ο Δήμος ......, στον οποίο μεταβιβάστηκε η σχετική αρμοδιότητα με προγραμματική σύμβαση που καταρτίστηκε μεταξύ των ως άνω μερών, η οποία εγκρίθηκε από το αρμόδιο Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου με την 259/2015 Πράξη του. Ειδικότερα  με την ως άνω σύμβαση, ο Δήμος ...... ανέλαβε την υλοποίηση της Πράξης «Κινητή Μονάδα Μηχανικής Ανακύκλωσης και Κομποστοποίησης Νομού ......» που περιελάμβανε την προμήθεια, την εγκατάσταση, τη λειτουργία και τη συντήρηση μονάδας προεπεξεργασίας συνολικού προϋπολογισμού 4.809.792,00 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ. Από το ποσό αυτό , το ποσό των 873.792 ευρώ θα διατεθεί για την προμήθεια του εξοπλισμού και εγκατάστασης της Κινητής Μονάδας, εκ του οποίου, το ποσό των 500.000 ευρώ, που προέρχεται από επιχορήγηση του Υπουργείου Εσωτερικών, θα διατεθεί από το Δήμο ...... για την κατασκευή της Μονάδας Μηχανικής Ανακύκλωσης, ενώ το ποσό των 373.792,00 ευρώ θα εξασφαλιστεί με σύμβαση παραχώρησης υπηρεσίας μεταξύ του Δήμου ...... και του προσωρινού αναδόχου. Εξάλλου, το ποσό των 3.936.000,00 ευρώ, το οποίο θα απαιτηθεί για τη λειτουργία της Μονάδας Κομποστοποίησης και Ανακύκλωσης, τη διάθεση των παραγόμενων προϊόντων και την υγειονομική ταφή του υπολείμματος στο ΧΥΤΑ, θα προέλθει από τα ανταποδοτικά τέλη που θα συνεισφέρουν οι Δήμοι προς το Σύνδεσμο, αναλόγως της ποσότητας των απορριμμάτων που θα παραδίδονται μηνιαίως προς επεξεργασία στην Μονάδα. Ως εκ τούτου, με την ως άνω Πράξη του Ζ ΄ Κλιμακίου εγκρίθηκε το μεν, η μεταβίβαση της αρμοδιότητας στο Δήμο ...... , ο οποίος θα είναι ο φορέας υλοποίησης, το δε, ο τρόπος χρηματοδότησης αυτής της ενδιάμεσης λύσης διαχείρισης στερεών αποβλήτων στο Ν. ......, με τον οποίο, μεταξύ άλλων, το βάρος της χρηματοδότησης της λειτουργίας της Κινητής Μονάδας θα φέρουν οι εξυπηρετούμενοι Δήμοι και θα προέλθει από τα έσοδα των ανταποδοτικών τελών που αυτοί θα συνεισφέρουν στον Σ.Δ.Σ.Α. του Ν. ......, ανάλογα όμως με την παραγόμενη ποσότητα των απορριμμάτων που θα παραδίδονται κάθε μήνα προς επεξεργασία (τις πραγματικές ποσότητες και όχι τις προϋπολογιζόμενες). Ακολούθως, με την 62/2016 Πράξη εγκρίθηκε από το Ζ΄ Κλιμάκιο και η ανάδειξη, μετά από διαγωνιστική διαδικασία, της ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ ΑΕ ως μειοδότριας εταιρείας για την παροχή των υπηρεσιών της Κινητής Μονάδας Μηχανικής Ανακύκλωσης και Κομποστοποίησης, έναντι συμβατικής αμοιβής 4.447,680,00 ευρώ και καταρτίστηκε η εκτελεστική σύμβαση της ως άνω υπογραφείσας προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της μειοδότριας  εταιρείας με  το Δήμο ....... Η κρινόμενη σύμβαση δεν συνιστά, κατά την ορθή κρίση του Κλιμακίου, προγραμματική σύμβαση η οποία προσδιορίζεται, κατά τα οριζόμενα στις διατάξεις του άρθρου 100 του ν.3852/2010 όπως ισχύει, προεχόντως, από την επίτευξη ενός κοινά εξυπηρετούμενου σκοπού, ο οποίος αφορά στην «ανάπτυξη μιας περιοχής». Και αυτό διότι, το αντικείμενο αυτής (άρθρο 1 της σύμβασης) αφορά στη κατανομή του βάρους της χρηματοδότησης για κάθε συμβαλλόμενο και εξυπηρετούμενο από το υπό κρίση έργο  Δήμο, με στόχο να  προσδιοριστούν  με εναργή τρόπο : α)  οι  υπόχρεοι και οι δικαιούχοι των αντίστοιχων παροχών που απαιτούνται για την χρηματοδότηση του υπό κρίση έργου, προκειμένου να διασφαλιστεί ο Δήμος ......, ο οποίος ως αντισυμβαλλόμενος της αναδόχου εταιρείας και φορέας υλοποίησης του υπό κρίση έργου στις περιπτώσεις καθυστέρησης πληρωμών θα επιβαρυνόταν με υπέρογκους τόκους υπερημερίας, β) ο τρόπος και η διαδικασία τιμολόγησης του ποσού που θα βαρύνει τους υπόχρεους της χρηματοδότησης Δήμους, ο οποίος  όμως, δεν αντιστρατεύεται την τιμολογιακή πολιτική των Φο.Σ.Δ.Α., ούτε καταστρατηγούνται μ’ αυτόν οι σχετικές διατάξεις, δοθέντος ότι αυτές  προϋποθέτουν ότι  υφίσταται Φο.Σ.Δ.Α., ο οποίος εν τοις πράγμασι λειτουργεί και είναι ο φορέας υλοποίησης του έργου και γ) ο τρόπος και η διαδικασία βεβαίωσης και είσπραξης των ποσών της χρηματοδότησης, κυρίως για να προσδιορισθεί ποιος θα επιβαρυνθεί με τους  τόκους υπερημερίας στις περιπτώσεις εκείνες που θα υπάρξουν καθυστερήσεις πληρωμών, είτε από τους Δήμους μέλη Φο.Σ.Δ.Α., είτε από τον ίδιο τον Φο.Σ.Δ.Α. προς το Δήμο ....... Στην προκειμένη υπόθεση, το Τμήμα κρίνει τα ακόλουθα :α)  Ο τρόπος χρηματοδότησης της ενδιάμεσης λύσης διαχείρισης των στερεών αποβλήτων του Ν. ...... έχει ήδη εγκριθεί με την 259/2015 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την  οποία εγκρίθηκε ταυτόχρονα και η μεταβίβαση της αρμοδιότητας για την διαχείριση των στερεών αποβλήτων στο ......από τον Σ.Δ.Σ.Α. του Ν. αυτού  στο Δήμο ....... β) Η παρούσα σύμβαση, λειτουργεί ως εκτελεστική της αρχικής προγραμματικής σύμβασης, με την οποία προσδιορίζεται, με ειδικότερο τρόπο, ο τρόπος κατανομής του βάρους της χρηματοδότησης του έργου, ο οποίος, λόγω της ιδιαιτερότητας της περίπτωσης αυτής, δεν ήταν δυνατόν να καθοριστεί με την αρχική προγραμματική σύμβαση. Σε κάθε περίπτωση, ο προϋπολογισμός της παρούσας σύμβασης ταυτίζεται με το εργολαβικό αν

Διαμόρφωση περιβάλλοντος χώρου και συμπληρωματικές εργασίες στο νέο κτίριο Φοιτητικής Εστίας Πολυτεχνείου..:..Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω στη σκέψη 2, το Κλιμάκιο κρίνει ότι, λόγω του ύψους της προϋπολογισθείσας δαπάνης του διαγωνισμού, η οποία υπερέβαινε το ποσό των 500.000 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), ο φάκελος της διαγωνιστικής διαδικασίας που προηγήθηκε της σύναψης της σύμβασης με τον ανωτέρω ανάδοχο έπρεπε να υποβληθεί σε προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας από τον αρμόδιο Επίτροπο του Ελεγκτικού Συνεδρίου κατά τις διατάξεις του άρθρου 35 παρ. 1 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο (ν. 4129/2013). Ως εκ τούτου, κατά το βάσιμο λόγο διαφωνίας η σύμβαση που συνάφθηκε κατά παράβαση των διατάξεων αυτών είναι άκυρη, με συνέπεια η εντελλόμενη, σε εκτέλεσή της, δαπάνη να μην είναι νόμιμη. Ο ισχυρισμός του Πολυτεχνείου ότι δεν είχαν τύχει εφαρμογής από το ίδιο οι διατάξεις με τις οποίες τροποποιήθηκε το χρηματικό όριο άνω του οποίου επιβάλλεται να ασκείται τέτοιος προσυμβατικός έλεγχος (άρθρο 1 του ν. 4254/2014) δεν αποδεικνύεται, διότι κατά το παρελθόν υποβλήθηκαν και ελέγχθηκαν συμβάσεις που και το ίδιο κατήρτισε, όπως ενδεικτικά, οι συμβάσεις παροχής υπηρεσιών σίτισης, επί των οποίων εκδόθηκαν οι 18/2015 και 19/2017 πράξεις του Επιτρόπου στο Νομό …, ενώ, ακόμα, ασκήθηκε προσυμβατικός έλεγχος νομιμότητας δύο προγραμματικών συμβάσεων με το Δήμο … (τις υπέβαλε ο Δήμος … για έλεγχο, βάσει των ισχυόντων για τους ΟΤΑ ορίων), ποσού 548.156,00 ευρώ και 688.812,00 ευρώ, μετά από τις από 19.7.2018 και 14.9.2018 αντίστοιχα αποφάσεις της Συγκλήτου (παροχή υπηρεσιών), επί των οποίων εκδόθηκαν οι 415 και 420/2018 Πράξεις του Ζ΄ Κλιμακίου. Άλλωστε, και στο άρθρο 4.2 περ. ε της  4178/3.4.2918 κρίσιμης εν προκειμένω διακήρυξης, η οποία συντάχθηκε σύμφωνα με τα ισχύοντα πρότυπα τεύχη, γινόταν μνεία στον προβλεπόμενο προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας, σύμφωνα με τα άρθρα 35 και 36 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο (ν. 4129/2013), και, τέλος, στην 481/5.10.2018 κατακυρωτική απόφαση της Συγκλήτου, επισημάνθηκε ότι η διαδικασία υπογραφής της σύμβασης θα συνεχιζόταν, μεταξύ άλλων, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 4.2 της ανωτέρω διακήρυξης. Εντούτοις, δεδομένου ότι στις ανωτέρω περιπτώσεις επρόκειτο για συμβάσεις με αντικείμενο την παροχή υπηρεσιών σε συνδυασμό με το γεγονός ότι, σύμφωνα με τα λεπτομερή στοιχεία που επικαλείται το Πολυτεχνείο .. με το έγγραφό του 5912Α /4.7.2019, οι σμβάσεις έργων που έχει καταρτίσει κατά τα τελευταία έτη αφορούν έργα με προϋπολογιζόμενη δαπάνη που υπερβαίνει το ποσό του 1.000.000 € και ότι ο προϋπολογισμός του κρίσιμου εν προκειμένω έργου υπερέβαινε κατ’ ελάχιστον το ισχύον όριο ελέγχου, αφού ανερχόταν σε 504.032,26 €, το Κλιμάκιο κρίνει ότι τα αρμόδια όργανα του Πολυτεχνείου χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης των διατάξεων που παρατίθενται ανωτέρω, αλλά συγγνωστώς εξέλαβαν ότι με αναφορά στο προϊσχύσαν χρηματικό όριο του 1.000.000 €, η εν προκειμένω διαδικασία ανάθεσης δεν υπαγόταν στις ρυθμίσεις άσκησης προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας.Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η εντελλόμενη δαπάνη είναι μη νόμιμη, ωστόσο, το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πρέπει να θεωρηθεί λόγω συγγνωστής πλάνης.