ΕΣ/ΚΛΙΜ.Ζ/139/2025

Η πράξη 112/2025 του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας εκμίσθωσης-παραχώρησης χρήσης ακινήτου ιδιοκτησίας της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤ.Α.Δ. Α.Ε.) προς τον Δήμο Κω. Το ακίνητο, με ΑΒΚ 963 και ΑΒΚ 964, θα αξιοποιηθεί για κοινωνικές, πολιτιστικές και αθλητικές δράσεις ήπιας χρήσης. Το Κλιμάκιο εξέτασε τα στοιχεία του φακέλου, όπως την επάρκεια των εκτιμήσεων μισθώματος, τη νομιμότητα της απευθείας ανάθεσης στον ΟΤΑ, καθώς και την τήρηση των περιβαλλοντικών και πολεοδομικών όρων για τα υπάρχοντα κτίσματα. Κρίθηκε ότι η διαδικασία είναι σύμφωνη με τον Κανονισμό της Εταιρείας και τις αρχές της διαφάνειας και της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. Συνεπώς, το Κλιμάκιο αποφάνθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου σύμβασης, το οποίο προβλέπει διάρκεια μίσθωσης 25 ετών με δυνατότητα παράτασης και ελάχιστο εγγυημένο ετήσιο αντάλλαγμα 100.000 ευρώ.

ΕΚΜΙΣΘΩΣΗ ΑΚΙΝΗΤΩΝ:απευθείας εκμίσθωση από την ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «… Α.Ε.» («…. ΑΕ») τμήματος του ακινήτου με Αριθμό Βιβλίου Καταγραφής (ΑΒΚ) 43, που βρίσκεται στη Σητεία του Νομού Λασιθίου,  στον ομώνυμο Δήμο, για χρονικό διάστημα τριάντα (30) ετών, με δυνατότητα παράτασης για επιπλέον δέκα (10) έτη, έναντι συνολικού  μισθώματος ποσού 576.000,00 ευρώ.(...)το  Κλιμάκιο κρίνει  ότι προώρως και δη άνευ επικαιροποιημένων στοιχείων εισάγεται προς έλεγχο νομιμότητας η σχετική διαδικασία και το οικείο σχέδιο σύμβασης. Τούτο διότι η ως άνω από 2.7.2022 Έκθεση Εκτίμησης του ανεξάρτητου πιστοποιημένου εκτιμητή, ανεξαρτήτως του περιεχομένου της, δεν ετέθη υπόψη ούτε του Διοικητικού Συμβουλίου της εκμισθώτριας εταιρείας, ούτε του Δημοτικού Συμβουλίου του οικείου Δήμου, προκειμένου μετά από συνεκτίμηση όλων των νέων δεδομένων να αξιολογηθεί με επικαιροποιημένες νεότερες αποφάσεις των αρμοδίων οργάνων, παρότι οι αρχές χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και οικονομικότητας που στοχεύον στη διασφάλιση του Δημοσίου Χρήματος, δεσμεύουν εν προκειμένω τόσο την εκμισθώτρια «…. ΑΕ», που είναι φορέας δημοσίου ενδιαφέροντος όσο και τον μισθωτή Δήμο Σητείας, που είναι φορέας δημόσιας εξουσίας. Για την οικονομικότητα δε της διαδικασίας σημειώνεται ότι ασαφώς περιγράφεται το προς εκμίσθωση μίσθιο στο άρθρο 3 του προσκομισθέντος σχεδίου σύμβασης, καθότι η περιγραφή του συνολικού ακινήτου ΑΒΚ 43 δεν ταυτίζεται με το αντικείμενο της μίσθωσης που ανέρχεται σε τμήμα του ως άνω ακινήτου, ενώ χρήζει διευκρινίσεων το εάν αντικείμενο της εκμίσθωσης συνιστούν και οι αίθουσες του ισογείου που χρησιμοποιούνται ως χώροι του Ειρηνοδικείου Σητείας.Το σχέδιο της σύμβασης ... καθώς και τα στοιχεία της υποκείμενης  διαδικασίας που υποβλήθηκαν εκ νέου ενώπιον του Κλιμακίου, μετά την έκδοση της 359/2022 Πράξης του με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή της σχετικής σύμβασης, απαραδέκτως εισήχθησαν στο Κλιμάκιο τούτο σύμφωνα με τα ειδικότερα αναφερόμενα στο σκεπτικό της παρούσης Πράξης.

ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ-ΚΩΛΥΜΑΤΑ ΕΚΛΟΓΙΜΟΤΗΤΑΣ:Επειδή, από τις ως άνω διατάξεις συνάγεται ότι κωλύεται η εκλογή ως δημάρχου ή προέδρου κοινότητας και ως δημοτικού ή κοινοτικού συμβούλου εκείνου του υποψηφίου που έχει συμβατικό δεσμό με τον συγκεκριμένο δήμο ή την κοινότητα, του οποίου το οικονομικό αντικείμενο σε ετήσια βάση υπερβαίνει, κατά περίπτωση, το ποσό των 500.000 δραχμών επί δήμου ή κοινότητας με πληθυσμό έως 2.000 κατοίκους και το ποσό του 1.000.000 δραχμών επί δήμου ή κοινότητας με πληθυσμό άνω των 2.000 κατοίκων.(...)Με τα δεδομένα αυτά η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση έκρινε ότι ορθώς το πρωτοβάθμιο δικαστήριο είχε ακυρώσει την εκλογή του αναιρεσείοντο ο οποίος είχε εκλεγεί πρόεδρος της ως άνω κοινότητας απέρριψε δε τον προβληθέντα με την έφεση ισχυρισμό ότι ναι μεν στη σύμβαση ανεφέρετο ως αμοιβή το ποσό των 762.712 δραχμών ο εργολάβος όμως εισέπραξε, μετά την αφαίρεση της αξίας των υλικών και των ημερομισθίων των εργατών, ποσό μικρότερο των 500.000 δραχμών, με τη σκέψη ότι κατά την έννοια της προαναφερθείσης διατάξεως του άρθρου 40 παρ. 2 του π.δ/τος 323/1989 ήτο αδιάφορο το καθαρό ποσό του τελικώς εισέπραξε ο αναιρεσείων (ως εργολάβος), εφόσον πάντως στη σύμβαση αναφέρεται ως αμοιβή το ποσό των 762.712 δραχμών. Η κρίση αυτή της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως είναι νόμιμη και αιτιολογείται επαρκώς.(...)Απορρίπτει την αίτηση.

Ερωτάται αν μετά τη μερική ανάκληση από το Δημόσιο της απόφασης επίσπευσης της Πολεοδομικής Εφαρμογής Σχεδίου Πόλης για συγκεκριμένη ιδιοκτησία, η υποχρέωση εκτέλεσης της διαταγής πληρωμής, η οποία έχει εξοπλιστεί με ισχύ δεδικασμένου και υποχρεώνει σε καταβολή στους δικαιούχους της δικαστικά προσδιορισθείσας αποζημίωσης για την ιδιοκτησία αυτή, βαρύνει το Ελληνικό Δημόσιο ως επισπεύδον την απαλλοτρίωση ή τον κατά τόπο αρμόδιο Δήμο.(...)α) Μετά τη μερική ανάκληση από το Δημόσιο της απόφασης επίσπευσης της Πολεοδομικής Εφαρμογής Σχεδίου Πόλης για συγκεκριμένη ιδιοκτησία, η υποχρέωση εκτέλεσης της διαταγής πληρωμής, η οποία έχει εξοπλιστεί με ισχύ δεδικασμένου και υποχρεώνει σε καταβολή για την ιδιοκτησία αυτή, της δικαστικά προσδιορισθείσας αποζημίωσης στους δικαιούχους, βαρύνει το Ελληνικό Δημόσιο ως επισπεύδον την απαλλοτρίωση και όχι τον κατά τόπο αρμόδιο Δήμο και β) μετά την απόφαση του Υφυπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων με αριθμό Δ12/Φ.Επ/0/34306/26.3.2009 περί μερικής ανάκλησης της με αριθμό Δ12/0/33985/14.3.2006 απόφασης επίσπευσης από το Δημόσιο της Πολεοδομικής Εφαρμογής Σχεδίου Πόλης για την κατασκευή του Ανισόπεδου Κόμβου Παπαναστασίου στο Δήμο Ηρακλείου Κρήτης στο Ο.Τ. 1392 και για την ιδιοκτησία Α.Κ.Π. 02, το Ελληνικό Δημόσιο ως επισπεύδον την απαλλοτρίωση υποχρεούται να εκτελέσει τη διαταγή πληρωμής του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κρήτης με αριθμό 154/152/2014, η οποία έχει εξοπλιστεί με ισχύ δεδικασμένου και υποχρεώνει σε καταβολή της δικαστικά προσδιορισθείσας αποζημίωσης στους δικαιούχους για την παραπάνω ιδιοκτησία (κατά πλειοψηφία).

Επιχορήγηση αθλητικού- μη κερδοσκοπικού σωματείου:..Με τα δεδομένα αυτά, συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις για την επιχορήγηση του ως άνω σωματείου από τον Δήμο ..., καθόσον πρωτίστως οι σκοποί του είναι αθλητικοί. Περαιτέρω, λαμβανομένου υπόψη ότι το ποσό της επιχορήγησης, ύψους 1.500,00 ευρώ δεν αφορά το σύνολο των αιτούμενων δράσεων αλλά μέρος αυτών και ότι οι δράσεις υπό στοιχείο Β) και Γ), συνολικού ποσού 2.200,00 ευρώ έχουν αθλητικό περιεχόμενο, καθόσον συμβάλλουν στην ανάπτυξη και προαγωγή του αθλητισμού, δεν συντρέχει περίπτωση υπέρβασης των άκρων ορίων της διακριτικής ευχέρειας του οικείου δημοτικού συμβουλίου που αποφάσισε την επιχορήγηση μέρους των ανωτέρω δράσεων.Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, η εντελλόμενη με το υπό κρίση χρηματικό ένταλμα δαπάνη είναι νόμιμη και αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί εάν δεν είχε λήξει το οικονομικό έτος 2019 σε βάρος των πιστώσεων του οποίου εκδόθηκε.

Επιχορηγήσεις: Με τα δεδομένα αυτά δεν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις για την επιχορήγηση του ως άνω σωματείου από το Δήμο ...., διότι δεν συγκαταλέγεται στους προβλεπόμενους στο άρθρο 202 παρ. 1 του ν. 3463/2006 φορείς που μπορούν να τύχουν επιχορήγησης, καθόσον, όπως προδήλως προκύπτει από το καταστατικό του, οι σκοποί του δεν είναι ούτε αθλητικοί ούτε πολιτιστικοί αλλά προεχόντως επιστημονικοί, κοινή συνισταμένη των οποίων είναι η προαγωγή και η ανάπτυξη των επιστημών της αγωγής. Επιπροσθέτως, από τα προσκομισθέντα στοιχεία δεν αποδεικνύεται ο πολιτιστικός, αλλά ο προεχόντως ο εκπαιδευτικός και επιστημονικός χαρακτήρας των εκδηλώσεων του σωματείου (παρουσίαση βιβλίων ελλήνων συγγραφέων, εκδήλωση «Παιδί και Υγεία» και ημερίδα με πανεπιστημιακούς και στελέχη εκπαίδευσης «Ειδικής Αγωγής», 38110/13.12.2018 έγγραφο της Διεύθυνσης Κοινωνικής Προστασίας, Παιδείας και Πολιτισμού του Δήμου), ούτε προσκομίζεται οποιοδήποτε στοιχείο που να αφορά σε πολιτιστικού χαρακτήρα περιεχόμενο των εκδηλώσεων. Τέλος, η γενική και αόριστη αναφορά στο καταστατικό του στη συμβολή του σωματείου στην «ανάπτυξη του πολιτιστικού και πολιτισμικού επιπέδου (…) του τόπου» δεν αρκεί για τον χαρακτηρισμό του ως πολιτιστικού, δικαιούμενου επιχορήγησης με βάση τον νόμο.

Επιδιώκεται η ανάκληση της 554/2019 Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου(...)Κατόπιν αυτών και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις που προηγήθηκαν (υπό στοιχ. ΙΙ – ΙV της παρούσας), το Τμήμα διαπιστώνει, στο πλαίσιο του διενεργούμενου, σύμφωνα με τα άρθρα 98 του Συντάγματος και 36 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο (ν. 4129/2013), προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας των δημοσίων συμβάσεων, ο οποίος εκτείνεται στο σύνολο της διαδικασίας σύναψής τους (βλ. Ε.Σ. VI Τμ. 1068/2018, 123/2019), ότι στην προκειμένη περίπτωση συντρέχει ωφέλεια του Δήμου, κατά την έννοια των άρθρων 186 και 191 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006), η οποία καθιστά νόμιμη την εν λόγω σύμβαση αγοράς, όπως βάσιμα ισχυρίζεται ο αιτών. Ειδικότερα, με την αγορά του συγκεκριμένου ακινήτου (οικοπέδου), το οποίο κρίθηκε ότι πληρούσε τις ορισθείσες με την οικεία διακήρυξη προδιαγραφές (βλ. το με αριθμ. πρωτ. 3243/23.1.2019 Πρακτικό της «Επιτροπής Εκτίμησης και Καταλληλότητας ακινήτων προς μίσθωση, εκμίσθωση, αγορά και εκποίηση για το έτος 2019»), εξυπηρετούνται σκοποί που ανάγονται στις προβλεπόμενες από το νόμο αρμοδιότητες του Δήμου στον τομέα του Περιβάλλοντος (βλ. άρθρο 75 I. β΄ του Κ.Δ.Κ.), ενόψει και των προσκομιζόμενων στοιχείων από τα οποία προκύπτει ότι η διαδικασία αναθεώρησης του (ισχύοντος) Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου ......, ώστε η περιοχή όπου βρίσκεται το επίμαχο ακίνητο να αποκτήσει χρήση συμβατή με την εγκατάσταση Μεγάλου Πράσινου Σημείου (βλ. άρθρα 8 και 12 του π.δ. 59/2018, Α΄ 114), έχει εκκινήσει και βρίσκεται σε εξέλιξη [βλ. σχετ. την έγκριση της Υδρογεωτεχνικής Μελέτης (αρ. πρωτ. Γ1δ/Γ.Π.10410/22-2-2017) και της Μελέτης Γεωλογικής Καταλληλότητας πέριξ του Νεκροταφείου ...... (αρ. πρωτ. 104761/1140/13-12-2016/21-2-2017), που αναφέρονται στο με αριθμ. πρωτ. 30887/19.7.2019 έγγραφο της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου, την από 19.7.2018 απόφαση του Συμβουλίου Μητροπολιτικού Σχεδιασμού, τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Σ.Μ.Π.Ε.) του Σχεδίου Αναθεώρησης του Γ.Π.Σ. του Δήμου…., η οποία τέθηκε σε διαβούλευση με τις δημόσιες αρχές και το ενδιαφερόμενο κοινό (βλ. το με αριθμ. πρωτ. 45829/23.10.2019 έγγραφο της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου), καθώς και τη 279/2019 απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου της Περιφέρειας Αττικής, Θέμα 17Ο «Γνωμοδότηση επί της Σ.Μ.Π.Ε. για την Αναθεώρηση του Γ.Π.Σ. του Δήμου Χ….»]. Οι ως άνω δε σκοποί του αιτούντος, στην εξυπηρέτηση των οποίων αποσκοπεί η εν λόγω αγορά, αποτυπώθηκαν στη 230/2015 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, με την οποία εγκρίθηκε το Τοπικό Σχέδιο Αποκεντρωμένης Διαχείρισης Απορριμμάτων του Δήμου ......, όπου και αναφέρεται η δημιουργία Πράσινων Σημείων στο πλαίσιο υλοποίησής του. Εξάλλου, όπως ρητά προβλέπεται, τα Μεγάλα Πράσινα Σημεία εγκαθίστανται, με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, μετά από την περιβαλλοντική τους αδειοδότηση, σε οικόπεδα ή γήπεδα που ανήκουν στον οικείο δήμο ή που ενοικιάζονται από αυτόν ή που του παραχωρούνται για το σκοπό αυτό, εντός ή εκτός σχεδίου πόλεως (βλ. άρθρο 44Α παρ. 2 εδ. α΄ του ν. 4042/2012), με αποτέλεσμα να προκύπτει ότι απαιτείται για τη χωροθέτησή τους η απόκτηση του ακινήτου (οικοπέδου) από το Δήμο.Ανακαλεί την 554/2019 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου

Νομιμότητα σχεδίων συμβάσεων για την προμήθεια τροφίμων.Με τα δεδομένα αυτά, η υπό έλεγχο προμήθεια προϋπολογιζόμενης δαπάνης 421.560,40 ευρώ (πλέον ΦΠΑ) είναι διάφορη της αρχικής προμήθειας προϋπολογιζόμενης δαπάνης 1.268.006,96 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ), αφού για τη σύναψη των προμηθειών αυτών δεν ακολουθήθηκε ενιαία διαδικασία, αλλά διεξήχθησαν ξεχωριστοί διαγωνισμοί, με διαδικασίες, που χαρακτηρίζονται από πραγματική και νομική αυτοτέλεια...Συνεπώς, εφόσον η προϋπολογιζόμενη δαπάνη (προ Φ.Π.Α.) της υποβληθείσας προς έλεγχο νέας διαδικασίας είναι κατώτερη των 500.000 ευρώ, το Κλιμάκιο τούτο στερείται αρμοδιότητας για τη διενέργεια του προβλεπόμενου στο άρθρο 36 του ν. 4129/2013 ελέγχου νομιμότητάς της. Για τον λόγο αυτό, ο φάκελος και τα οικεία σχέδια συμβάσεων πρέπει να παραπεμφθούν στην Υπηρεσία Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο Νομό ..., που είναι αρμόδια για την άσκηση προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας επί των σχεδίων συμβάσεων που συνάπτονται από το Δήμο ...Παραπέμπει προς έλεγχο το φάκελο της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχων και των σχεδίων συμβάσεων, που αφορούν στην προμήθεια τροφίμων για τις ανάγκες του Δήμου ... και του νομικού του προσώπου, για τα έτη 2016 και 2017, στην αρμόδια Υπηρεσία Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο Νομό ....

Διοργάνωση Αθλητικών  Εκδηλώσεων ν.π.δ.δ (..) Με δεδομένα τα ανωτέρω, η διοργάνωση αθλητικών εκδηλώσεων, όπως οι περιγραφείσες ανωτέρω, καθώς επίσης η συμμετοχή στη διοργάνωση αυτών, προδήλως αποτελεί μέσο προαγωγής και ανάπτυξης της σωματικής, πνευματικής και αισθητικής αγωγής των εργαζομένων του Δήμου ......, που συνιστά έναν από τους σκοπούς του ......., όπως αναγράφονται στην πράξη σύστασής του. Ο σκοπός αυτός δεν αναιρείται, επειδή οι συγκεκριμένες αθλητικές εκδηλώσεις απευθύνονταν μόνο στον εργαζόμενο πληθυσμό του Δήμου, καθόσον η εν λόγω κατηγορία δημοτών αντιπροσωπεύει μείζον τμήμα αυτού. Κατά συνέπεια δεν τίθεται ζήτημα μη πρόβλεψης της συγκεκριμένης δαπάνης στον νόμο. Εξάλλου, αιτιολογημένα επελέγησαν οι συγκεκριμένες αθλητικές εγκαταστάσεις δοθέντος ότι ο ....... δεν διέθετε αντίστοιχες, το γεγονός δε ότι αυτές βρίσκονταν εκτός των ορίων της εδαφικής περιφέρειας του Δήμου ...... δεν συνεπάγεται ότι δεν εξυπηρετήθηκαν οι σκοποί του Οργανισμού, αφού η πρόσβαση στις συγκεκριμένες εγκαταστάσεις είναι ευχερής ακόμη και με μέσα μαζικής μεταφοράς, συνεπώς δεν παρακωλύθηκε εκ του λόγου αυτού η δυνατότητα συμμετοχής, ούτε διεκόπη ο απαιτούμενος τοπικός δεσμός με τον Δήμο .......(..) Κατ’ ακολουθίαν, η εντελλόμενη με το επίμαχο χρηματικό ένταλμα δαπάνη είναι νόμιμη και ως εκ τούτου αυτό πρέπει να θεωρηθεί.

Οικονομική επιχορήγηση σωματείου:..Με τα δεδομένα αυτά, δε συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις για την επιχορήγηση του ως άνω σωματείου από τον Δήμο …, διότι δεν συγκαταλέγεται στους προβλεπόμενους στο άρθρο 202 παρ. 1 του ν. 3463/2006 φορείς που μπορούν να τύχουν επιχορήγησης, καθόσον, όπως προδήλως προκύπτει από τα προπαρατεθέντα αποσπάσματα του καταστατικού του, οι σκοποί του δεν είναι ούτε αθλητικοί, ούτε πολιτιστικοί αλλά αμιγώς κοινωνικοί, κοινή συνισταμένη των οποίων είναι η σύσφιξη των σχέσεων των μελών του και η παραγωγή κοινωνικού έργου με την ανάδειξη της ιστορικότητας, γεωστρατηγικότητας και αναπτυξιακής πορείας της πόλης (έγγραφο επανυποβολής του εντάλματος που πέραν της αόριστης επίκλησης του πολιτιστικού χαρακτήρα του σωματείου δεν παρέχει στοιχεία που να τον αποδεικνύουν). Επιπροσθέτως, από τα στοιχεία του φακέλου δεν αποδεικνύεται ότι η έκδοση λευκώματος εντάσσεται στους πολιτιστικούς σκοπούς που νομίμως επιχορηγούνται, δοθέντος ότι δεν προσκομίζεται οποιοδήποτε στοιχείο που να αφορά στο περιεχόμενο του εν λόγω λευκώματος, ενώ η παράθεση των δράσεων του σωματείου (διάλεξη για την ασφαλή πλοήγηση στο διαδίκτυο, συναυλία, παραγωγή ντοκυμαντέρ, έκδοση ημερολογίου - λευκώματος), αφορά στον προγραμματισμό του επόμενου έτους και όχι σε εκδηλώσεις που έχουν ήδη λάβει χώρα (πλην της διάλεξης που έχει ήδη γίνει και επρόκειτο να επαναληφθεί εντός του 2018) και, συνακόλουθα, δεν αρκούν για τον χαρακτηρισμό του σωματείου ως πολιτιστικού.Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, η εντελλόμενη με το υπό κρίση χρηματικό ένταλμα δαπάνη δεν είναι νόμιμη και αυτό δεν πρέπει να θεωρηθεί.