ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/156/2025

Η Πράξη 133/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης για το έργο «ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΝΕΟΥ ΕΡΓΟΤΑΞΙΟΥ ΔΗΜΟΥ ΜΑΝΔΡΑΣ-ΕΙΔΥΛΛΙΑΣ» λόγω ουσιωδών νομικών πλημμελειών. Η διακήρυξη κρίθηκε μη νόμιμη διότι το αντικείμενο του έργου (ανέγερση κτιρίου 1.121,07 τ.μ., χώροι στάθμευσης, θερμοκήπιο, φυτώριο) υπερέβαινε κατά πολύ τους όρους της Υπουργικής Απόφασης παραχώρησης της έκτασης από τον ΟΑΕΔ/ΔΥΠA, η οποία επέτρεπε μόνο κτίριο 500 τ.μ. και στέγαστρα. Επιπλέον, κρίθηκε μη νόμιμη η επιλογή του συστήματος «μελέτη-κατασκευή» με κριτήριο τη χαμηλότερη τιμή, καθώς το έργο περιελάμβανε την εκπόνηση σύνθετων πολεοδομικών μελετών ΕΠΣ και ΡΣΕ, οι οποίες απαιτούν το κριτήριο βέλτιστης σχέσης ποιότητας-τιμής, ενώ δεν υπήρχαν εγκεκριμένοι περιβαλλοντικοί όροι.

Η Πράξη 217/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου για το έργο της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας με τίτλο «Διαμόρφωση Δυτικής Ακτογραμμής και Κατασκευή Πεζοδρόμου στην Τ.Κ. Αμφιλοχίας», προϋπολογισμού 2.500.000,00 ευρώ (με Φ.Π.Α.). Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν διαπιστώθηκαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες κατά τη διαδικασία ανάθεσης και δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης έναντι συμβατικού τιμήματος 1.464.907,75 ευρώ, πλέον Φ.Π.Α. Ωστόσο, επισημάνθηκαν δύο σημεία: η ανάγκη προσθήκης των κρατήσεων στο σχέδιο σύμβασης, συμπεριλαμβανομένης της ενιαίας κράτησης 0,1% υπέρ της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ., και η υποχρέωση υπολογισμού της εγγύησης καλής εκτέλεσης στο 5% της προϋπολογισθείσας δαπάνης (χωρίς Φ.Π.Α.), σύμφωνα με το άρθρο 72 παρ. 4 του ν. 4412/2016.

Κατασκευή ΧΥΤΑ. Σύστημα υποβολής προσφοράς μελέτη- κατασκευή. Δεν διαπιστώθηκαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες, που να κωλύουν την υπογραφή του σχεδίου σύμβασης. Με την 2734/2010 απόφαση του VI Τμήματος απορρίφθηκε ως εκπρόθεσμη αίτηση ανάκλησης κατά της προμνησθείσας Πράξης του Κλιμακίου, καθόσον αυτή ασκήθηκε μετά την παρέλευση 22 ημερών από την κοινοποίηση της προσβαλλόμενης πράξης.

Η Πράξη 25/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης Ιδιωτικού Φορέα Σύμπραξης (ΙΦΣ) και του σχεδίου σύμβασης για το έργο «Μελέτη, Κατασκευή, Χρηματοδότηση, Λειτουργία και Συντήρηση Φοιτητικών Εστιών του Πανεπιστημίου Κρήτης, με Σ.Δ.Ι.Τ.». Το έργο, προϋπολογισμού 205.940.000,00 ευρώ (πλέον ΦΠΑ), υπήχθη στις διατάξεις του ν. 3389/2005. Η διαδικασία ανταγωνιστικού διαλόγου, μετά από αποκλεισμούς υποψηφίων και άσκηση προσφυγών, οδήγησε στην υποβολή μίας δεσμευτικής προσφοράς, από τον οικονομικό φορέα «...», ο οποίος αναδείχθηκε ανάδοχος. Το Κλιμάκιο, εξετάζοντας τα υποβληθέντα στοιχεία, διαπίστωσε ότι δεν υπάρχουν νομικές πλημμέλειες στη διαδικασία ανάδειξης ΙΦΣ και συνεπώς δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της σύμβασης σύμπραξης και των παραρτημάτων που το συνοδεύουν.

Η Πράξη 235/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης του Πανεπιστημίου Πατρών για το έργο «Κατασκευή Νέου κτιρίου Εστιατορίου – Μαγειρείου της Φοιτητικής Εστίας». Το έργο, εκτιμώμενης αξίας άνω των 6,4 εκατ. ευρώ, ανατέθηκε μέσω ανοικτού διαγωνισμού. Από τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι δεν υπάρχουν νομικές πλημμέλειες που να κωλύουν την υπογραφή της σύμβασης με τον ανάδοχο «... Α.Ε.», ο οποίος αναδείχθηκε δεύτερος μειοδότης μετά την απόρριψη της μη ομαλής προσφοράς του πρώτου. Παρασχέθηκαν, ωστόσο, επισημάνσεις για αναγκαίες διορθώσεις στο σχέδιο της σύμβασης, όπως η ορθή αναγραφή ορισμένων ποσών, η διόρθωση του ποσοστού απρόβλεπτων από 18% σε 9%, και ο σωστός υπολογισμός της ρήτρας πρόσθετης καταβολής (πριμ) σε ποσοστό 3% επί της συμβατικής αξίας.

Η Πράξη 226/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου για το έργο: «Ανάδειξη, αποκατάσταση, ενεργειακή αναβάθμιση και εσωτερικές λειτουργικές παρεμβάσεις διατηρητέου κτιρίου ΧΑΝΘ», προϋπολογισμού 2.500.000,00 ευρώ, που ανατέθηκε από τη Χριστιανική Αδελφότης Νέων Θεσσαλονίκης (Χ.Α.Ν.Θ.). Το Κλιμάκιο διαπίστωσε την έλλειψη κρίσιμων εγγράφων, όπως το ισχύον Καταστατικό της Χ.Α.Ν.Θ., οικονομικά στοιχεία του 2024 για τη δημόσια χρηματοδότηση, όλα τα τεύχη δημοπράτησης και τα δικαιολογητικά συμμετοχής και κατακύρωσης. Εξαιτίας των ελλείψεων, το Κλιμάκιο αναβάλλει την έκδοση οριστικής Πράξης και διατάσσει τη συμπλήρωση του φακέλου.

Κατασκευή συλλεκτήριου αγωγού ομβρίων- συμπληρωματική σύμβαση..ζητείται η αναθεώρηση της 1059/2019 απόφασης του VI Τμήματος (Β΄ Διακοπών) του Ελεγκτικού Συνεδρίου..Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη μείζονα σκέψη της παρούσας αποφάσεως, το Τμήμα κρίνει ότι: Α) Η κρίση του Ε΄ Κλιμακίου, με την 434/2016 πράξη του, ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της αρχικής σύμβασης, αφενός δεν καλύπτει τεχνικές κρίσεις, ως η επάρκεια των μελετών, για την εκτέλεση του ελεγχόμενου έργου, παρά μόνον ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες του σχεδίου της σύμβασης και των πράξεων της προηγηθείσας διαδικασίας, αφετέρου η μεταβολή στον τρόπο εκτέλεσης του αρχικού έργου, εφόσον δεν οφείλεται σε απρόβλεπτα γεγονότα, αποδυναμώνει τη σύνδεση αρχικής μελέτης και εκτελούμενου έργου, διότι το έργο που τελικώς εκτελείται δεν καλύπτεται από τη μελέτη, ως προς την ύπαρξη της οποίας το Κλιμάκιο είχε εκφέρει θετική κρίση. Κατά συνέπεια η κρίση περί του ότι το συγκεκριμένο έργο δύναται να εκτελεσθεί με την υπάρχουσα μελέτη δεν αποτελεί οιονεί δεδικασμένο για το ότι ένα διαφορετικό (υπό την έννοια της αλλαγής του τρόπου εκτέλεσης) έργο μπορεί να εκτελεσθεί με την ίδια ως άνω μελέτη, η οποία κρίθηκε ότι καλύπτει το αρχικό και μόνον έργο...Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, οι κρινόμενες αιτήσεις πρέπει να απορριφθούν και να διαταχθεί η κατάπτωση του κατατεθέντος από την εταιρεία ...... παραβόλου υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου.

Η προδικαστική προσφυγή της γερμανικής εταιρίας ζητά την ακύρωση της παραλείψεως του ελληνικού δημοσίου να δημοσιεύσει προκήρυξη για την ανάθεση σύμβασης σχετικά με τη μελέτη, κατασκευή και λειτουργία ελληνικού σχολείου στο Μόναχο. Ειδικότερα, η προσφεύγουσα καταγγέλλει την προτεινόμενη άμεση ανάθεση στον Δήμο Μονάχου χωρίς διαγωνιστική διαδικασία, περιλαμβάνοντας κατεδάφιση ημιτελούς κτιρίου, μελέτη, κατασκευή νέων εγκαταστάσεων χωρητικότητας 500 μαθητών, και τη μεταγενέστερη μίσθωση από το ελληνικό δημόσιο. Επικαλείται παράβαση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας (Οδηγία 2014/24/ΕΕ) και τις αρχές της διαφάνειας, με εκτιμώμενη αξία σύμβασης άνω των 5.225.000 ευρώ.

Οι προσφυγούσες αιτούνται την ακύρωση της απόφασης του Γενικού Διευθυντή της ΔΕΗ με την οποία εγκρίθηκε το Πρακτικό της Επιτροπής Διαγωνισμού για τον διαγωνισμό ανάδειξης αναδόχου του έργου «Μελέτη, Προμήθεια Εξοπλισμού και Κατασκευή με το κλειδί στο χέρι του νέου Κέντρου Διανομής (Κ/Δ) Κλειστού Τύπου GIS και Κτιρίου Ζεύξης ΜΤ». Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την κατασκευή Turn key project ενός νέου Κέντρου Διανομής και Κτιρίου Ζεύξης, συμπεριλαμβανομένων μελετών, προμήθειας εξοπλισμού, εγκατάστασης και δοκιμών, σε περιοχή 3.250 τ.μ. με συνολική προθεσμία 750 ημέρες και συντήρηση για 5 έτη.

Συμπληρωματική σύμβαση: ζητείται η ανάκληση της 558/2018 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου​(...)) Οι εργασίες της συμπληρωματικής σύμβασης δεν αφορούν σε αντικείμενο άσχετο με αυτό της αρχικής σύμβασης (ανέγερση κτιρίου), αλλά αντιθέτως, αφορούν στην αντιπλημμυρική προστασία του ανωτέρω κτιρίου, συνεπώς είναι απολύτως αναγκαίες και άρρηκτα συνδεδεμένες με την κατασκευή του. Τα ανωτέρω είναι απορριπτέα ως αβάσιμα, καθώς οι εργασίες της ελεγχόμενης συμπληρωματικής σύμβασης που αφορούν, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω (βλ. σκέψη ΙΙΙ της παρούσας), την κατασκευή των περιμετρικών οδών που προβλέπεται από την πράξη εφαρμογής ρυμοτομικού σχεδίου στην περιοχή με τους πεζοδρόμους που προβλέπονται σε επαφή με τα οικοδομικά τετράγωνα 588, 589, 587, 596, 555, 554, καθώς και τη διαμόρφωση της προβλεπόμενης πλατείας κατάντη του υπό κατασκευή κτιρίου, αφορούν πράγματι σε αντικείμενο άσχετο σε σχέση με το αντικείμενο της αρχικής σύμβασης που αφορά αποκλειστικώς την ανέγερση του κτιρίου που θα στεγάσει το Κέντρο Κοινωνικών Προνοιακών Υποδομών και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Πρόνοιας του Δήμου ....... Αναργύρων – Καματερού. Συνεπώς, η ελεγχόμενη συμπληρωματική σύμβαση αφορά έργο διαμόρφωσης του περιαστικού περιβάλλοντος και ολοκλήρωσης του ρυμοτομικού σχεδίου της περιοχής), το οποίο δεν προβλεπόταν στην αρχική μελέτη και επομένως πρόκειται για ανεπίτρεπτη εκ των υστέρων (μετά τη δημοπράτηση) επέκταση του τεχνικού αντικειμένου του αρχικού έργου, που δεν ήταν γνωστή στο σύνολο των εργοληπτικών επιχειρήσεων που συμμετείχαν στη διαγωνιστική διαδικασία για την ανάθεση της εκτέλεσης του αρχικού έργου, κατά την υποβολή της προσφοράς τους, και, ως εκ τούτου δεν αποτέλεσε τη βάση της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου. Β) Περαιτέρω, προβάλλεται ότι ναι μεν οι παράμετροι που αφορούσαν τον περιβάλλοντα χώρο του κτιρίου (π.χ. η ύπαρξη ενεργών πηγαδιών και ενεργού ρέματος, καθώς και η εναπόθεση φερτών υλικών στους πέριξ στενούς δρόμους) ήταν γνωστές εκ των προτέρων, όμως άλλαξε αιφνίδια και απρόβλεπτα ο τρόπος αλληλεπίδρασής τους και συγκεκριμένα η υδραυλική συμπεριφορά της περιοχής. Ειδικότερα, στο παρακείμενο ρέμα της Εσχατιάς πραγματοποιήθηκαν δύο έργα, και συγκεκριμένα το έργο «Διευθέτηση ρέματος Εσχατιάς - Τμήμα 1ο (από πλατεία Ιλίου έως συμβολή αγωγού Ευπυρίδων)» που αποπερατώνεται στις 3.3.2019 και το έργο «…..» που παραλήφθηκε στις 13.7.2018, τα οποία είχαν δυσμενείς συνέπειες για τη θέση που θα κατασκευαστεί το κτίριο που θα στεγάσει το Κέντρο Κοινωνικών Προνοιακών Υποδομών και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Πρόνοιας του Δήμου .......…-…., και συγκεκριμένα το κατέστησαν περισσότερο ευάλωτο σε πλημμυρικά φαινόμενα, η επέλευση των οποίων είναι βέβαιη. Επιπλέον, έχει λάβει χώρα και το άγνωστο κατά το χρόνο δημοπράτησης του αρχικού έργου, φαινόμενο της ραγδαίας αύξησης των βροχοπτώσεων στην περιοχή της Αττικής. Πλην όμως, από κανένα στοιχείο του φακέλου (μελέτες κ.λπ.) δεν προκύπτει ότι η εκτέλεση των ελεγχόμενων συμπληρωματικών εργασιών κατέστη αναγκαία λόγω των ως άνω επικαλούμενων απρόβλεπτων περιστάσεων κατά την εκτέλεση του αρχικού έργου. Γ) Επιπλέον, όσον αφορά την αναθεώρηση της οικοδομικής άδειας, προβάλλεται ότι αυτή δεν οφείλεται σε πλημμελή εφαρμογή της σχετικής μελέτης αλλά στην προσαρμογή της κατασκευής του κτιρίου στο νέο Κανονισμό Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων (ΚΕΝΑΚ), ο οποίος έγινε υποχρεωτικός το έτος 2017, ήτοι μετά από το χρόνο ανάθεσης του αρχικού έργου. Με το νέο ΚΕΝΑΚ αυξήθηκε το ελάχιστο πάχος θερμομόνωσης και για το λόγο αυτό ήταν επιβεβλημένη η κατασκευή θερμοπρόσοψης στο κτίριο με πάχος μονωτικού 7 εκατοστών, γεγονός που επέδρασε στις διαστάσεις του κτιρίου και κατέστησε αναγκαία την αναθεώρηση της οικοδομικής άδειας. Όμως, σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση που συνοδεύει τον 2ο Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα και την ελεγχόμενη 1η συμπληρωματική σύμβαση, η τακτοποίηση των μετρικών αποκλίσεων που κατέστησε αναγκαία την αναθεώρηση της οικοδομικής άδειας, δεν οφείλεται αποκλειστικά στην κατασκευή θερμοπρόσοψης στο κτίριο, η οποία σε κάθε περίπτωση είναι άσχετη με την κατασκευή των περιμετρικών οδών και τη διαμόρφωση της προβλεπόμενης πλατείας κατάντη του κτιρίου που αποτελούν αντικείμενο της ελεγχόμενης συμπληρωματικής σύμβασης. Δ) Τέλος, προβάλλεται ότι η παράμετρος που αφορά την ασφάλεια του κτιρίου και των χρηστών του από πλημμυρικά φαινόμενα, δεν είχε αντιμετωπιστεί από τη σχετική μελέτη συγγνωστώς, και εμφιλοχώρησε πλάνη της αναθέτουσας αρχής σχετικά με τους διακωλυτικούς λόγους της υπογραφής της ελεγχόμενης συμπληρωματικής σύμβασης, οι οποίοι αναφέρονται στην προσβαλλόμενη πράξη. Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως αόριστος, καθώς ο αιτών Δήμος δεν συγκεκριμενοποιεί σε τι συνίσταται η συγγνωστή πλάνη των οργάνων του, σε κάθε δε περίπτωση είναι απορριπτέος, ενόψει της σαφήνειας των εφαρμοστέων διατάξεων περί των προϋποθέσεων σύναψης συμπληρωματικών συμβάσεων (βλ. Ε.Σ. VI Τμ. 842/2018). Συνεπώς, ορθώς έκρινε το Κλιμάκιο ότι κωλύεται η υπογραφή του ελεγχόμενου σχεδίου συμπληρωματικής σύμβασης, απορριπτομένων όλων των περί του αντιθέτου ισχυρισμών του αιτούντος.Δεν ανακαλεί την 558/2018 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

ΕΣ/ΤΜ.ΜΕΙΖ.-ΕΠΤΑΜ.ΣΥΝΘ/343/2019,Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να γίνει δεκτή η ένδικη αίτηση αναθεώρησης και η υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση, να αναθεωρηθεί η 1884/2018 απόφαση του VI Τμήματος και, ακολούθως, κατά παραδοχή της από 24.12.2018 αίτησης, να ανακληθεί η 558/2018 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου και να υπογραφεί το σχέδιο 1ης συμπληρωματικής σύμβασης μεταξύ του αιτούντος Δήμου και της παρεμβαίνουσας κοινοπραξίας