Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/259/2026

Η προσφεύγουσα επιδιώκει με την προδικαστική προσφυγή να αποκλειστεί η κοινοπραξία «…» από τη διαγωνιστική διαδικασία, να ακυρωθεί η απόφαση κατακύρωσης του διαγωνισμού και να ανατεθεί το έργο σωστικών εργασιών αποκατάστασης φέροντος οργανισμού της οικίας Δασοφύλακα και του κτηρίου της Γεννήτριας Ηλεκτρικού Ρεύματος εντός του πρώην Βασιλικού Κτήματος Τατοΐου σε αυτήν, υποστηρίζοντας ότι η κοινοπραξία δεν πληρούσε τις απαιτήσεις τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας και παρέβαλε τους όρους της διακήρυξης.

Οι προσφεύγουσες ενώσεις οικονομικών φορέων ζητούν την ακύρωση της διακήρυξης της αναθέτουσας αρχής, ιδίως των όρων του άρθρου 22.Γ (οικονομικής και χρηματοοικονομικής επάρκειας) και του άρθρου 22.Δ (επαγγελματικής και τεχνικής ικανότητας), επειδή απαιτούν οι απαιτήσεις να συντρέχουν σωρευτικά στο πρόσωπο ενός μόνο μέλους της ένωσης ή ενός δανειοπαρόχου εμπειρίας, αποκλείοντας έτσι τη συνένωση ικανοτήτων πολλών μελών. Το αντικείμενο της σύμβασης είναι η κατασκευή έργου εκτιμώμενης αξίας 48.387.096,77 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), το οποίο αφορά υδραυλικά έργα. Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι οι όροι είναι δυσανάλογοι και περιορίζουν άδικα τον ανταγωνισμό, παρόλο που τα μέλη τους συλλογικά πληρούν τις απαιτήσεις.

Οι προσφεύγουσες ενώσεις οικονομικών φορέων ζητούν την ακύρωση της διακήρυξης της αναθέτουσας αρχής με αριθμό ΑΔΑΜ: …, ιδίως ως προς τους όρους περί Οικονομικής και Χρηματοοικονομικής Επάρκειας (άρθρο 22.Γ) και της Επαγγελματικής και Τεχνικής Ικανότητας (άρθρο 22.Δ). Επιχειρηματολογούν ότι οι όροι αυτοί απαιτούν οι απαιτήσεις να ικανοποιούνται από ένα μόνο μέλος της ένωσης ή από τον δανείζοντα εμπειρία, χωρίς να επιτρέπουν την άθροιση των ικανοτήτων των μελών της ένωσης. Αυτός ο περιορισμός θεωρείται δυσανάλογος και εμποδίζει την συμμετοχή τους στον διαγωνισμό για την ανάθεση του έργου, το οποίο έχει εκτιμώμενη αξία 48.387.096,77 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ) και αφορά υδραυλικά έργα. Οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται ότι, ως ένωση, πληρούν σωρευτικά όλους τους όρους, αλλά αποκλείονται λόγω των προσβαλλόμενων όρων, παραβιάζοντας τις αρχές της ισότητας, της αναλογικότητας και του ελεύθερου ανταγωνισμού.

Παροχή Υπηρεσιών Λογιστικής και Διοικητικής Υποστήριξης.. (...)Επομένως, οι καθορισθείσες στα άρθρα 2.2.6.1 και 2.2.6.2. της διακήρυξης απαιτήσεις τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας σχετικά με τις συναφείς με την ελεγχόμενη συμβάσεις που πρέπει να έχουν ολοκληρώσει οι διαγωνιζόμενοι οικονομικοί φορείς, οι οποίες στοχεύουν στη διασφάλιση εξεύρεσης αναδόχου που θα εκτελέσει τη σύμβαση με άρτιο και προσήκοντα τρόπο, κρίνονται, ενόψει του αντικειμένου και της προεκτεθείσας φύσης των ελεγχομένων υπηρεσιών, πρόσφορες, δικαιολογημένες και μη υπερβαίνουσες το αναγκαίο μέτρο (πρβλ. ΕλΣυν Εβδ. Τμ. 1399/2022). Το κριτήριο που επιβάλλει δεκαετή τουλάχιστον προϋπηρεσία σε λογιστικές, φοροτεχνικές υπηρεσίες (άρθρο 2.2.6.3 της διακήρυξης), αποδεικνυόμενη με την προσκόμιση εκτύπωσης προσωποποιημένης πληροφόρησης και κωδικών δραστηριότητας (ΚΑΔ) από την ΑΑΔΕ, καθώς και της άδειας άσκησης επαγγέλματος, δεν μπορούσε να τεθεί ως κριτήριο τεχνικής και επαγγελματικής καταλληλότητας, διότι ως εκ της φύσεως και του περιεχομένου του αποτελεί κριτήριο καταλληλότητας για την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας κατ’ άρθρο 75 παρ. 1 περ. α΄ του ν. 4412/2016, ενώ, επιπλέον, επιβάλλει την προσκόμιση δικαιολογητικού (μέσου απόδειξης) που δεν περιλαμβάνεται στον κατάλογο του Μέρους ΙΙ του Παραρτήματος ΧΙΙ του ως άνω νόμου, όπου αναφέρονται περιοριστικά τα δικαιολογητικά απόδειξης της τεχνικής ικανότητας. Πλην όμως η μη νομιμότητα του κριτηρίου αυτού ως κριτηρίου τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας δεν παρίσταται ουσιώδης στην προκειμένη περίπτωση, διότι το εν λόγω κριτήριο έχει τεθεί σε προηγούμενο άρθρο 2.2.4. της διακήρυξης ως κριτήριο καταλληλότητας άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας (βλ. άρθρα 75 παρ. 1 α΄ και 2 και 80 παρ. 3 του ν. 4412/2016, άρθρο 2.2.4 της διακήρυξης και σκέψη 18), η νομιμότητα του οποίου δεν αμφισβητήθηκε από το Κλιμάκιο και επομένως η απαίτηση της συνδρομής του ίδιου κριτηρίου εκ νέου σε επόμενο  άρθρο αυτής καθιστά την σχετική  πλημμέλεια επουσιώδη.(...)Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω και παρελκούσης της εξέτασης των λοιπών λόγων της υπό κρίση προσφυγής και της υπέρ αυτής παρέμβασης, πρέπει η προσφυγή και η παρέμβαση να γίνουν δεκτές, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη 845/2022 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου και να κριθεί ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της ελεγχόμενης σύμβασης.  

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, από τον έλεγχο των υποβληθέντων ενώπιον του Κλιμακίου στοιχείων, δεν διαπιστώθηκαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες κατά τη διαδικασία ανάδειξης αναδόχου του ελεγχόμενου έργου και, κατά συνέπεια, δεν συντρέχει νόμιμος λόγος που να κωλύει την υπογραφή του σχεδίου σύμβασης, το οποίο επισυνάπτεται στην παρούσα Πράξη και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος αυτής. Ειδικότερα, αναφορικά με το κριτήριο Κ2 του άρθρου 14 της διακήρυξης, το Κλιμάκιο κρίνει ότι νομίμως τέθηκε η «Οργάνωση Ομάδας Έργου & Εμπειρία» ως κριτήριο αξιολόγησης της τεχνικής προσφοράς των συμμετεχόντων οικονομικών φορέων, καθώς αυτό διαφοροποιείται ουσιωδώς από τις απαιτήσεις εμπειρίας που τέθηκαν στο άρθρο 22.Δ της διακήρυξης ως κριτήριο τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας του υποψηφίου

Οι προσφεύγοντες ζητούν την ακύρωση της Διακήρυξης και του εγγράφου διευκρινίσεων της Αναθέτουσας Αρχής, στο πλαίσδιο της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου για χρονικό διάστημα ενός (1) μήνα, με εκτιμώμενη αξία 190.000,00 ευρώ (άνευ ΦΠΑ). Το αντικείμενο της σύμβασης αφορμά πως και βάσει κριτηρίων οικονομικής και χρηματοοικονομικής επάρκειας (όπως ο ελάχιστος κύκλος εργασιών και η πιστοληπτική ικανότητα), καθώς και τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας (π.χ. προϋποθέσεις για σχετικές προηγούμενες συμβάσεις καθαρισμού σε νοσοκομεία). Επίσης, αμφισβητούν συγκεκριμένους όρους της διαδικασίας, όπως ο υπολογισμός της οικονομικής προσφοράς και οι απαιτήσεις για ενεργές συμβάσεις κατά την υποβολή προσφορών.

Με την προδικαστική προσφυγή, ο προσφεύγων (οικονομικός φορέας ως κοινοπραξία) ζητά την ακύρωση της πρόσκλησης συμμετοχής σε διαπραγμάτευση για ανάθεση συμβασης παροχής υπηρεσιών καθαριότητας σε νοσοκομείο και τις αποκεντρωμένες δομές του, με εκτιμώμενη αξία 780.870,97 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ) για 6 μήνες. Το αντικείμενο της σύμβασης περιλαμβάνει καθαρισμό, απολύμανση και φύλαξη κτιρίων, με 24ωρη καθημερινή κάλυψη, συμπεριλαμβανομένων Κυριακών και αργιών, με συγκεκριμένες απαιτήσεις σε προσωπικό ανά βάρδια (π.χ. 45 άτομα πρωινή βάρδια Δευτέρα-Παρασκευή, 15 Σάββατο-Κυριακή κ.λπ.). Ο προσφεύγων επικαλείται παραβάσεις όπως μη επάρκεια προϋπολογισμού, παράνομες απαιτήσεις τεχνικής ικανότητας και χρηματοοικονομικής επάρκειας, καθώς και αθέμιτες προϋποθέσεις (π.χ. πιστοποιήσεις ISO πριν τη δημοσίευση).

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ-ΥΠΟΔΙΑΙΡΕΣΗ ΣΕ ΤΜΗΜΑΤΑ-ΔΑΝΕΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ: καθαριότητα κτιρίων και χώρων Πανεπιστημίου (...) Οι προβαλλόμενοι λόγοι ανάκλησης, ότι η μη υποδιαίρεση της σύμβασης εξυπηρετεί από τεχνικής άποψης την προσήκουσα εκτέλεση των προσφερόμενων υπηρεσιών, καθόσον η αναθέτουσα αρχή δύναται να κατανείμει, μεταφέρει και εναλλάσσει το προσωπικό καθαριότητας στους πανεπιστημιακούς χώρους ανάλογα με τις καθημερινές ανάγκες της, καθώς και να συντονίσει και να εποπτεύσει αποτελεσματικότερα την παροχή των υπηρεσιών αυτών, είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι, αφού οι υπηρεσίες καθαριότητας ως εκ της φύσης τους δύναται να προσφερθούν αυτοτελώς από πλείονες οικονομικούς φορείς στις επιμέρους περιοχές που βρίσκονται οι εγκαταστάσεις του Πανεπιστημίου, χωρίς να τίθεται ζήτημα συντονισμού αυτών κατά την παροχή των υπηρεσιών, ούτε συνακόλουθα να επηρεάζεται η ποιοτική τους εκτέλεση. Η πλημμέλεια δε αυτή κρίνεται ουσιώδης, διότι η μη υποδιαίρεση της ελεγχόμενης σύμβασης σε τμήματα είχε ως αποτέλεσμα να ζητηθούν από τη διακήρυξη ιδιαιτέρως αυξημένες απαιτήσεις τεκμηρίωσης της επαγγελματικής και τεχνικής ικανότητας (βλ. άρθρο 2.2.6 της διακήρυξης), οι οποίες δεν μπορούσαν να καλυφθούν από μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αποτρέποντας τη συμμετοχή στον διαγωνισμό δυνητικά ενδιαφερόμενων οικονομικών φορέων και συνακόλουθα τη δυνατότητα μείωσης του οικονομικού κόστους, ενώ στην προκειμένη περίπτωση συμμετείχαν δύο μόνον διαγωνιζόμενοι, εκ των οποίων ο ένας αποκλείσθηκε επειδή δεν πληρούσε τα κριτήρια της τεχνικής - επαγγελματικής ικανότητας.(...)Ενόψει αυτών, το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι το κριτήριο Κ4 δεν συναρτάται με ποιοτικές παραμέτρους των παρεχόμενων υπηρεσιών, αλλά σχετίζεται αποκλειστικά με την τεχνική - επαγγελματική ικανότητα των υποψηφίων οικονομικών φορέων να εκτελέσουν τη σύμβαση, βαθμολογείται δε με μεγαλύτερο βαθμό, στην περίπτωση που υπερκαλύπτονται οι ελάχιστες απαιτήσεις τεχνικής-επαγγελματικής επάρκειας που τίθενται από τη διακήρυξη. Κατά συνέπεια, το ανωτέρω κριτήριο ανάθεσης δεν είναι πρόσφορο για τον εντοπισμό της πλέον συμφέρουσας προσφοράς από πλευράς ποιότητας - τιμής και, επομένως, μη νομίμως τέθηκε με τη διακήρυξη(...)Κατόπιν τούτων το κριτήριο Κ5 που αφορά την προϋπηρεσία και την εμπειρία του προσωπικού καθαριότητας δεν αποτελεί νόμιμο κριτήριο αξιολόγησης, καθώς δεν αιτιολογείται γιατί η εμπειρία διασφαλίζει σε σημαντικό βαθμό την ποιότητα εκτέλεσης του αντικειμένου της σύμβασης. Στην προκειμένη περίπτωση, οι ζητούμενες υπηρεσίες καθαριότητας πρόκειται να παρασχεθούν από πολυάριθμο προσωπικό, το οποίο, κατά την κοινή πείρα, δεν απαιτείται να διαθέτει ειδικά προσόντα, τα οποία εξ αντικειμένου θα επιδρούσαν στην ποιότητα εκτέλεσης της σύμβασης καθαριότητας και δη κατά τρόπο που θα επηρέαζε και θα διαμόρφωνε αντίστοιχα την οικονομική αξία της προσφοράς.(...)Το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι: (i) Η διατύπωση του άρθρου 2.2.6 της διακήρυξης, χαρακτηρίζεται από έλλειψη σαφήνειας και ακρίβειας, διότι δεν θέτει ρητώς και σαφώς, χωρίς να καταλείπεται οιαδήποτε ευχέρεια αμφισβήτησης, τον κανόνα περί της δυνατότητας σωρευτικής πλήρωσης των απαιτήσεων τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας από τους συμμετέχοντες στον διαγωνισμό, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 78 του ν. 4412/2016, όπως αυτές παγίως έχουν ερμηνευθεί από το ΔΕΕ και τα εθνικά δικαστήρια. (ii) Η δοθείσα με το έγγραφο παροχής διευκρινήσεων της αναθέτουσας αρχής ερμηνεία, κατά την οποία η πλήρωση των κριτηρίων τεχνικής – επαγγελματικής ικανότητας δεν μπορούσε να καλυφθεί αθροιστικά από δανειοπάροχους τρίτους οικονομικούς φορείς, είναι σύμφωνα με όσα ανωτέρω έγιναν δεκτά μη νόμιμη, κατά παράβαση των διατάξεων της παρ.1 του άρθρου 78 του ν. 4412/2016. Και τούτο διότι, όπως ανωτέρω εκτέθηκε, οι διατάξεις αυτές επιτρέπουν τη σώρευση των ικανοτήτων πλειόνων οικονομικών φορέων προς εκπλήρωση των ελαχίστων απαιτήσεων ικανότητας που θέτει η αναθέτουσα αρχή, αρκεί να αποδεικνύεται ότι ο προσφέρων, που επικαλείται τις ικανότητες ενός ή περισσοτέρων άλλων φορέων, θα έχει πράγματι στη διάθεσή του τα μέσα αυτών τα οποία είναι αναγκαία για την εκτέλεση της σύμβασης. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Δεν ανακαλεί την 355/2023 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου. 

Με την εξεταζόμενη προδικαστική προσφυγή, η προσφεύγουσα αιτείται ν’ ακυρωθεί η διακήρυξη ανοικτής δημοπρασίας του έργου «ΕΠΕΚΤΑΣΗ ... ΟΔΟΥ ΤΜΗΜΑ: ... - ...» κατά το μέρος, που αφορά στις πρόσθετες απαιτήσεις και στους όρους περί Οικονομικής και Χρηματοοικονομικής Επάρκειας του άρθρου 22.Γ της διακήρυξης, της Επαγγελματικής και Τεχνικής Ικανότητας του άρθρου 22.Δ της διακήρυξης και της στήριξης στις ικανότητες άλλων φορέων (δάνεια εμπειρία) του άρθρου 22.ΣΤ, κατά τα διαλαμβανόμενα στην προσφυγή, ως και κάθε όρος, που παρακωλύει την άθροιση των ικανοτήτων και προσόντων των συμμετεχόντων σε ένωση οικονομικών φορέων, να επιστραφεί δε το καταβληθέν παράβολο.

Η προσφεύγουσα εταιρεία αιτείται την ακύρωση της διακήρυξης του ηλεκτρονικού ανοικτού διαγωνισμού για την ανάθεση σύμβασης παροχής υπηρεσιών καθαριότητας κτιρίων, καθώς και των τευχών αυτού, λόγω παράνομων όρων. Ειδικότερα, αμφισβητεί τις προϋποθέσεις συμμετοχής που αφορούν τα ελάχιστα επίπεδα οικονομικής και χρηματοοικονομικής επάρκειας, καθώς και τα κριτήρια τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας που αξιώνει η αναθέτουσα αρχή. Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι οι επίμαχοι όροι είναι δυσανάλογοι προς το αντικείμενο της σύμβασης, περιορίζουν αθέμιτα τον υγιή ανταγωνισμό και παραβιάζουν τις αρχές της αναλογικότητας, της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης των οικονομικών φορέων, θέτοντας αδικαιολόγητα εμπόδια στη συμμετοχή της.