ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ ΣΤ/167/2025

Το ΣΤ' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου συνεδρίασε στις 28 Φεβρουαρίου 2025 για να ελέγξει τη νομιμότητα της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης για την προμήθεια «Προμήθεια, εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία συστήματος τηλεελέγχου – τηλεχειρισμού και μείωσης διαρροών του δικτύου ύδρευσης του Δήμου Πωγωνίου» (προϋπολογισμού 1.785.770,00 ευρώ πλέον ΦΠΑ). Η σύμβαση κρίθηκε μικτή (προμήθειας αγαθών και παροχής υπηρεσιών), με προέχον το στοιχείο της προμήθειας. Το Κλιμάκιο ανέβαλε την οριστική του κρίση και διέταξε τη συμπλήρωση του φακέλου εντός 15 ημερών λόγω ελλειπόντων στοιχείων. Συγκεκριμένα, ζητήθηκε η απόφαση ανάληψης υποχρέωσης για το 2025, πλήρης λεκτική αιτιολόγηση της αριθμητικής βαθμολόγησης της τεχνικής προσφοράς του μοναδικού οικονομικού φορέα (με έκδοση νέου πρακτικού), και νέο σχέδιο σύμβασης με διορθώσεις, όπως η συμπλήρωση του ποσού εγγυητικής καλής εκτέλεσης και η ενσωμάτωση ρήτρας αναπροσαρμογής τιμών (άρθρο 337 του ν. 4412/2016), αφαιρώντας παράλληλα τη δυνατότητα μεταβολής των ποσοτήτων λόγω έλλειψης πίστωσης.

Η Πράξη 37/2025 του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης υπηρεσιών διαχείρισης οικονομικών λειτουργιών για τα ΕΛΤΑ Α.Ε., με συμβατικό τίμημα 6.500.000,00 ευρώ. Το Κλιμάκιο ανέβαλε την οριστική κρίση, διατάσσοντας τη συμπλήρωση του φακέλου. Παρατηρήθηκε ότι ο απαιτούμενος μέσος ετήσιος κύκλος εργασιών (€14,8 εκ.) υπερβαίνει το διπλάσιο της εκτιμώμενης αξίας της σύμβασης, ζητώντας αιτιολόγηση. Επίσης, τέθηκε θέμα περιορισμού του ανταγωνισμού, καθώς ένας κριτήριο καταλληλότητας απαιτούσε αποδεδειγμένη εμπειρία σε εταιρείες με «βάση στην Ελλάδα», ενώ στον διαγωνισμό υποβλήθηκε μόνο μία προσφορά. Ζητήθηκαν απόψεις και διευκρινίσεις από τα ΕΛΤΑ επί των ζητημάτων αυτών.

Η Πράξη 271/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης για το έργο «Καθαρισμοί, άρση προσχώσεων ρεμάτων...» της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, συνολικού τιμήματος 1.628.975,69 ευρώ. Το έργο ανατέθηκε μέσω διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη λόγω των θεομηνιών Daniel και Elias. Το Κλιμάκιο ανέβαλε την έκδοση οριστικής κρίσης, διατάσσοντας τη συμπλήρωση του φακέλου με αναγκαία στοιχεία. Ζητούνται ειδικότερες διευκρινίσεις σχετικά με την τεχνική αιτιολόγηση των βλαβών, την επιλογή της εξαιρετικής διαδικασίας ανάθεσης (λαμβάνοντας υπόψη τη μακρά προθεσμία εκτέλεσης των 32 μηνών) και την τεκμηρίωση ότι το έργο δεν καλύπτει πάγιες ανάγκες.

Η Πράξη 41/2025 του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του διαγωνισμού «Ανάδειξη χορηγητών προμηθευτών λοιπών αναλώσιμων ειδών παντοπωλείου, υλικών καθαριότητας & ευπρεπισμού» για τον Δήμο Αθηναίων και εποπτευόμενα νομικά πρόσωπα, συνολικής δαπάνης 1.777.955,46 ευρώ. Το Κλιμάκιο ανέβαλε την έκδοση οριστικής πράξης, διατάσσοντας τη συμπλήρωση του φακέλου εντός 15 ημερών. Ζητούνται αναλυτικές διευκρινίσεις σχετικά με την τεκμηρίωση των ποσοτήτων και των προϋπολογιζόμενων τιμών μονάδας. Επίσης, απαιτούνται αιτιολογήσεις για τη δημοπράτηση της προμήθειας ως ενιαίας, χωρίς υποδιαίρεση σε τμήματα. Τέλος, ζητούνται αναλυτικές απόψεις της αναθέτουσας Αρχής για την αναγκαιότητα και την τήρηση της αρχής της αναλογικότητας δύο όρων αποκλεισμού: α) της απαίτησης ασφαλιστηρίου συμβολαίου για το διπλάσιο της προϋπολογισθείσας δαπάνης και β) της υποχρέωσης κατοχής εγκατάστασης «Κέντρο Αποθήκευσης και Διανομής» κατ' ελάχιστο 2.000 τ.μ. στην Περιφέρεια Αττικής.

Η Πράξη 214/2025 του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου, που διενεργήθηκε από το Δίκτυο Ελληνικών Πόλεων Για Την Ανάπτυξη (ΔΕΠΑΝ), για την προμήθεια «Σύστημα Ελέγχου Διαρροών & Εξοικονόμησης Ενέργειας Δικτύων Ύδρευσης Δήμου Αγράφων» (προϋπολογισμού 2.993.404,00 ευρώ πλέον ΦΠΑ). Το Κλιμάκιο ανέβαλε την έκδοση οριστικής Πράξης, διατάσσοντας τη συμπλήρωση του φακέλου εντός 15 ημερών. Ζητούνται στοιχεία όπως η δανειακή σύμβαση μεταξύ του Δήμου Αγράφων και του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων, το Τεχνικό Δελτίο της Πράξης, στοιχεία για τη διαμόρφωση του προϋπολογισμού, καθώς και η απόφαση και τα αποδεικτικά δημοσίευσης της παράτασης της καταληκτικής ημερομηνίας υποβολής προσφορών.

Η Πράξη 67/2025 του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης και των σχεδίων συμβάσεων για την προμήθεια υγρών καυσίμων και ελαιολιπαντικών για τον Δήμο Ορεστιάδας για τα έτη 2025-2026. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης για τις Ομάδες Α (Καύσιμα Θέρμανσης) και Β (Καύσιμα Κίνησης), υπό τον όρο της έκδοσης απόφασης ανάληψης υποχρέωσης και της ρητής αναμόρφωσης του σχεδίου ώστε το προσφερόμενο ποσοστό έκπτωσης να υπολογίζεται επί της μέσης τιμής λιανικής πώλησης του Παρατηρητηρίου Τιμών Έβρου. Αντίθετα, ανέβαλε την έκδοση οριστικής πράξης για τις Ομάδες Γ, Δ, και Ε (Ελαιολιπαντικά, Βιοαποικοδομήσιμα Λιπαντικά και Λοιπά Υλικά), διατάσσοντας τη συμπλήρωση του φακέλου εντός 15 ημερών με τεκμηρίωση των ποσοτήτων και των προϋπολογιζόμενων τιμών μονάδας.

Η Πράξη 49/2025 του ΣΤ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας διαγωνισμού του ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ για την προμήθεια αναλώσιμου αναισθησιολογικού υλικού. Η συνολική προϋπολογιζόμενη δαπάνη ανήλθε σε 2.640.278,52 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Το Κλιμάκιο ανέβαλε την έκδοση οριστικής πράξης κρίνοντας ότι ο φάκελος ήταν ελλιπής. Διατάχθηκε η συμπλήρωση στοιχείων εντός 15 ημερών, κυρίως για την τεκμηρίωση των αιτούμενων ποσοτήτων για συγκεκριμένα είδη (π.χ. Α/Α 13, 29, 192) και την αιτιολόγηση της προϋπολογιζόμενης δαπάνης για πολλά άλλα, καθώς παρατηρήθηκαν μεγάλες αποκλίσεις στις τιμές (π.χ. Α/Α 83). Ζητήθηκαν επίσης πρόσφατα αποσπάσματα ποινικού μητρώου και ενιαίο πιστοποιητικό δικαστικής φερεγγυότητας του οικονομικού φορέα.

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ:να ελέγξει τη νομιμότητα δεκαπέντε (15) σχεδίων συμβάσεων και της προηγηθείσας διαγωνιστικής διαδικασίας για την προμήθεια μηχανημάτων έργου, οχημάτων και λοιπού εξοπλισμού από το Δήμο …, συνολικής προϋπολογιζόμενης δαπάνης 1.445.274,00 ευρώ (1.792.140,00 ευρώ με Φ.Π.Α.)(....)Πλην όμως, η ανωτέρω ειδική βαθμολόγηση, συνοδευόμενη με έστω συνοπτική λεκτική αιτιολόγηση, είναι απαραίτητη, κατά τα προεκτεθέντα, και στις περιπτώσεις βαθμολόγησης των τεχνικών προσφορών ως προς επιμέρους κριτήρια με βαθμό 100, το οποίο υποδηλώνει τη συμφωνία της προσφοράς με  τις αντίστοιχες τεχνικές προδιαγραφές, αφού και στις περιπτώσεις αυτές πρέπει να καθίσταται επαληθεύσιμη η σχετική κρίση. Ως εκ τούτου, πρέπει να αναβληθεί η οριστική κρίση του Κλιμακίου ως προς τη νομιμότητα ανάθεσης των Ομάδων 1, 4 και 5 της προμήθειας στις προαναφερόμενες εταιρείες, προκειμένου να συμπληρωθεί καταλλήλως το 1/21.8.2020 πρακτικό της Ε.Δ.Δ. με λεκτική, για όλα ανεξαιρέτως τα επιμέρους κριτήρια, αιτιολόγηση της βαθμολογίας των οικείων τεχνικών προσφορών, να εγκριθεί με απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής... και να προσκομιστούν αμφότερα (πρακτικό και εγκριτική απόφαση) ενώπιον του Κλιμακίου εντός της ανωτέρω δεκαπενθήμερης προθεσμίας.(....)Αναβάλλει την οριστική κρίση του ως προς τα τέσσερα (4) σχέδια σύμβασης με τις εταιρείες «… Α.Β.Ε.Ε.Ε», «… Α.Β.Ε.», «… Α.Ε.» και «… Α.Ε.Ε.» για τις Ομάδες 7, 1, 4 και 5, αντιστοίχως, και διατάσσει τη συμπλήρωση του φακέλου με τα αναφερόμενα στις σκέψεις V.Α και Β της παρούσας στοιχεία εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την κοινοποίησή της στην αναθέτουσα Αρχή. Αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή των λοιπών ένδεκα (11) συμβάσεων μεταξύ του Δήμου … και των οικείων αναδόχων, ήτοι δύο (2) σχεδίων με την εταιρεία «… Ε.Π.Ε.», οκτώ (8) σχεδίων με την εταιρεία «… Α.Ε.» και ενός (1) σχεδίου με την εταιρεία «… Ε.Π.Ε.», για την προμήθεια μηχανημάτων έργου, οχημάτων και λοιπού εξοπλισμού.

Μακροχρόνια μίσθωση οχημάτων...Με τα δεδομένα αυτά και ενόψει όσων έγιναν δεκτά στη σκέψη 4, το Κλιμάκιο διαπιστώνει τα εξής Α) Δεν αιτιολογούνται νομίμως αφενός το 3674/ 21.5.2020 Πρακτικό της Επιτροπής- το οποίο ως προς την αξιολόγηση-βαθμολόγηση των τεχνικών προσφορών παραπέμπει στο 1285/19.2.2020 υπόμνημα τεχνικής κρίσης της Επιτροπής τεχνικής αξιολόγησης - και αφετέρου το ΔΥΠΜ/γα/155/21.7.2020 Πρακτικό αξιολόγησης υποφακέλου "οικονομική προσφορά" της Επιτροπής Αξιολόγησης Προσφορών, με το οποίο γίνεται η αξιολόγηση-βαθμολόγηση των προσφορών στο κριτήριο "εμπορική αξιολόγηση" και τα υποκριτήρια αυτού. Ειδικότερα, τα εν λόγω πρακτικά δεν ανταποκρίνονται στην υποχρέωση ειδικής λεκτικής αιτιολόγησης, κατά τα ανωτέρω, της βαθμολόγησης των επιμέρους κριτηρίων κάθε υποβληθείσας προσφοράς, με έστω συνοπτική αναφορά των συγκεκριμένων στοιχείων και των κατ’ ιδίαν χαρακτηριστικών των τεχνικών-οικονομικών προσφορών, που συνιστούν πλεονεκτήματα ή μειονεκτήματά τους, τα οποία ανταποκρίνονται στα τεθέντα κριτήρια και ελήφθησαν υπόψη κατά τη βαθμολόγηση. Και τούτο, διότι και στις δύο ως άνω περιπτώσεις, κατά παραβίαση της παραγράφου 5 του άρθρου 311 του ν. 4412/2016, δεν παρατίθεται οποιαδήποτε, έστω και συνοπτική, λεκτική αιτιολόγηση της δοθείσας αριθμητικής βαθμολογίας τους ως προς την πλήρωση των επιμέρους κριτηρίων εκάστου είδους οχήματος. Η ανωτέρω έλλειψη καθίσταται εντονότερη στις περιπτώσεις βαθμολόγησης των προσφορών για το ίδιου τύπου προσφερόμενο όχημα από τις δύο συμμετέχουσες εταιρείες (δηλαδή για το είδος 1το .... και για το είδος 2 το ...), όπου αυτές έλαβαν διάφορη αριθμητική βαθμολογία τόσο στα επιμέρους κριτήρια εκάστου είδους όσο και συνολικώς, με αποτέλεσμα να μην προκύπτουν, κατ’ ουδένα τρόπο, από τα ως άνω πρακτικά τα ειδικότερα εκείνα στοιχεία που θεμελιώνουν την υπεροχή και δικαιολογούν, επομένως, την ευνοϊκότερη βαθμολόγηση τόσο της μιας εταιρείας έναντι της άλλης όσο και τη διαφοροποίηση της βαθμολόγησης στις εναλλακτικές προσφορές της εταιρείας «...» για το είδος 1(...) και το είδος 2 (.....). Αναβάλλει την οριστική κρίση του ως προς το σχέδιο σύμβασης για το είδος 4 "οχήματα κατηγορίας υβριδικών 4Χ2, 5 θυρών, 1.200-1.500 κ. εκ." και διατάσσει τη συμπλήρωση του φακέλου με τα αναφερόμενα στη σκέψη 7 της παρούσας πράξης στοιχεία εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την κοινοποίησή της στην αναθέτουσα Αρχή.

AΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/604/2021

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ: Μη νόμιμη. (...)Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο καταλήγει στα ακόλουθα: Τα προαναφερθέντα συρραπτικά είδη με αύξοντες αριθμούς .... για τα οποία δεν υπήρχε κατά τον χρόνο κατακύρωσης αντιστοίχιση με το Παρατηρητήριο Τιμών, μη νομίμως κατακυρώθηκαν στην μοναδική συμμετέχουσα εταιρία, φερόμενη δικαιούχο του ελεγχόμενου χρηματικού εντάλματος, αντί να ματαιωθεί ο διαγωνισμός,  χωρίς την ύπαρξη και παράθεση  πρόσφορων συγκριτικών  οικονομικών στοιχείων καθώς και τη βάσει αυτών αιτιολόγηση του συμφέροντος χαρακτήρα  της προσφοράς της.  Και τούτο διότι ως προς τα είδη αυτά στην προμνησθείσα από 14.11.2012 κατακυρωτική απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Νοσοκομείου παρατίθενται ως συγκριτικά στοιχεία οι αναγραφόμενες ως «τρέχουσες τιμές προμήθειας», οι οποίες αφενός είναι σημαντικά χαμηλότερες των τιμών κατακύρωσης, αφετέρου δεν προκύπτει ο τρόπος διαμόρφωσης τους, καθόσον δεν προσκομίζονται  σχετικά νόμιμα παραστατικά. Περαιτέρω, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη ΙΙΙ της παρούσας, μη νομίμως ελήφθησαν υπ’ όψιν ως συγκριτικά στοιχεία δυνάμενα να δικαιολογήσουν την κατακύρωση στην ίδια του αποτελέσματος του διαγωνισμού, αφενός οι τιμές που προσέφερε η φερόμενη δικαιούχος εταιρεία σε προηγούμενη σύμβαση με τον ίδιο αναθέτοντα φορέα (βλ. 17/13.06.2012 απόφαση Διοικητικού Συμβουλίου του Νοσοκομείου), αφετέρου οι τιμές που προσέφερε σε άλλα Νοσοκομεία η ίδια φερόμενη δικαιούχος εταιρεία, και όχι άλλος προμηθευτής συρραπτικών ειδών.  Εξάλλου, όσον αφορά τα συρραπτικά είδη με αύξοντες αριθμούς ...... εκ των προαναφερθέντων, υπήρξε αύξηση της ποσότητας τους σε ποσοστό που υπερβαίνει το 15 %, κατά παράβαση του άρθρου 21 του Π.Δ/τος 118/2007 και του συμπληρωματικού όρου 10.3 της διακήρυξης (Παράρτημα Β΄).  Ενώ, ως προς τα εργαλεία με αύξοντες αριθμούς 4, 5, 6, εκ των προαναφερθέντων, υπήρξε μείωση της ποσότητας σε ποσοστό που υπερβαίνει το 50%, ήτοι το επιτρεπόμενο από το άρθρο 21 του Π.Δ/τος 118/2007 και τον συμπληρωματικό όρο 10.3 της διακήρυξης (Παράρτημα Β΄).  Ο τελευταίος δε όρος κατά το μέρος που ορίζει ότι «Για κατακύρωση μέρους της προκηρυχθείσας ποσότητας κάτω του ποσοστού 50%, απαιτείται προηγούμενη αποδοχή από τον προμηθευτή» είναι μη νόμιμος, δεδομένου ότι επιτρέπει την κατακύρωση μέρους της ποσότητας κάτω του καθοριζομένου από την διακήρυξη ποσοστού εκτός των ορίων – ήτοι του ποσοστού του 50 %- που θέτει ο νόμος ως άκρο όριο της μείωσης αυτής. Ως προς τα κατακυρωθέντα συρραπτικά είδη ...... υφίσταται, κατ’ αρχήν, συμφωνία των τιμών κατακύρωσης προς τις σχετικές τιμές του Παρατηρητηρίου Τιμών, ανεξαρτήτως μικρών αποκλίσεων ή σύγκριση των τιμών των ειδών αυτών προς τιμές του Παρατηρητηρίου που ίσχυαν σε χρονικό σημείο προγενέστερο του κρίσιμου χρόνου κατακύρωσης, και, ως εκ τούτου, δεν απαιτείτο η προσκόμιση σχετικών συγκριτικών στοιχείων.  Ωστόσο, όσον αφορά τα συρραπτικά είδη με αύξοντες αριθμούς ...., και από την ομάδα εργαλείων τα είδη με αύξοντες αριθμούς ..... εκ των προαναφερθέντων, υπήρξε αύξηση της ποσότητας σε ποσοστό που υπερβαίνει το 15 % κατά παράβαση του άρθρου 21 του Π.Δ/τος 118/2007 και του συμπληρωματικού όρου 10.3 της διακήρυξης (Παράρτημα Β΄).  Ενώ, ως προς τα συρραπτικά είδη με αύξοντες αριθμούς ..... εκ των προαναφερθέντων υπήρξε μείωση της ποσότητας σε ποσοστό που υπερβαίνει το 50%, ήτοι το επιτρεπόμενο από το άρθρο 21 του Π.Δ/τος 118/2007 και τον συμπληρωματικό όρο 10.3 της διακήρυξης (Παράρτημα Β΄), κατά το μέρος που αυτός κρίθηκε νόμιμος, κατά τα προεκτεθέντα υπό i. Τέλος, όσον αφορά τα συρραπτικά είδη με αύξοντα αριθμό 15 και 18 β (SC45A), υπάρχει συμφωνία των τιμών κατακύρωσης προς τις τιμές του Παρατηρητηρίου Τιμών, ενώ ταυτόχρονα δεν υπάρχει ούτε αύξηση, ούτε μείωση των σχετικών ποσοτήτων προς τις ποσότητες της διακήρυξης του επίμαχου διαγωνισμού. Ωστόσο, ως προς την προμήθεια ενός ψαλιδιού διαθερμίας υπερήχων (α/α είδους 1γ) από την κατηγορία εργαλείων, την οποία αφορά το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα, δεν νοείται υπέρβαση της ποσότητας προμήθειας σε σχέση προς τις ποσότητες της διακήρυξης, ακόμα και εάν συντρέχει υπέρβαση ως προς το σύνολο των κατακυρωθέντων τεμαχίων της γενικής κατηγορίας (υπό α/α 1) του συγκεκριμένου είδους, ενώ δεν απαιτείτο η προσκόμιση συγκριτικών στοιχείων, δεδομένου ότι επί του εκδοθέντος τιμολογίου υπάρχει σφραγίδα και υπογραφή που βεβαιώνουν τη συμφωνία της συμβατικής τιμής προς την τιμή του Παρατηρητηρίου Τιμών, οι οποίες δεν αμφισβητούνται  Συνεπώς, η εντελλόμενη δαπάνη είναι νόμιμη. Περαιτέρω, δεδομένου ότι από το Ελεγκτικό Συνέδριο, βάσει του Π.Δ/τος 136/2011 (ΦΕΚ Α΄267), ελέγχεται ο πρώτος λογαριασμός συμβάσεων προμηθειών ανά είδος και εν προκειμένω έχουν κατακυρωθεί στη φερομένη ως δικαιούχο εταιρία περισσότερα είδη (ογδόντα εννέα)  πρέπει τα χρηματικά εντάλματα και των υπολοίπων ειδών να υποβληθούν σε προληπτικό έλεγχο, κατά τον οποίο θα ληφθούν υπ’ όψιν όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις.