ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΟ Ε/38/2025

Η Πράξη 275/2024 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης του έργου «ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΥ ΟΔΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ Π.Ε. ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΤΗ 2024-2025». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης λόγω ουσιώδους νομικής πλημμέλειας στη διαγωνιστική διαδικασία. Συγκεκριμένα, ο αποκλεισμός μιας ένωσης οικονομικών φορέων (2ης στη σειρά μειοδοσίας) κρίθηκε μη νόμιμος, καθώς οφειλόταν σε αντικειμενική ασάφεια της διακήρυξης σχετικά με τη δήλωση του ανεκτέλεστου υπολοίπου των εργολαβικών συμβάσεων στο ΕΕΕΣ. Η αναθέτουσα αρχή όφειλε να καλέσει την ένωση να παράσχει διευκρινίσεις αντί να προχωρήσει στον άμεσο αποκλεισμό της. Το Κλιμάκιο παρέχει τη δυνατότητα στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας να επαναλάβει τη νομιμότητα καλώντας την αποκλεισθείσα ένωση για διευκρινίσεις.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:"ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΥ ΟΔΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ...ΥΠΟΕΡΓΟ 2: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΥ ΟΔΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ Π.Ε. ΤΡΙΚΑΛΩΝ"(...)Από τον έλεγχο των στοιχείων του υποβληθέντος ενώπιον του Κλιμακίου φακέλου διαπιστώθηκε ότι δεν περιλαμβάνονται σ’ αυτόν στοιχεία σχετικά με την τήρηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας (...), ενώ σύμφωνα με την από 3.5.2018 βεβαίωση της Προϊσταμένης της Διεύθυνσης Τεχνικών Έργων της Περιφερειακής Ενότητας Τρικάλων της Περιφέρειας Θεσσαλίας, η εν λόγω υπηρεσία έχει προβεί στις απαραίτητες ενέργειες και αναμένεται σύντομα η σχετική αδειοδότηση. Αναβάλλει την έκδοση οριστικής πράξης. Διατάσσει τη συμπλήρωση του φακέλου 

Η προσφεύγουσα αιτείται την ακύρωση της απόφασης με αριθμό 1495/2020 της Οικονομικής Επιτροπής, με την οποία αναδείχθηκε οριστικός ανάδοχος ο οικονομικός φορέας «…» για την εκτέλεση της σύμβασης με τίτλο «ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΟΔΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ …», Τμήμα 2: «ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΟΔΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ … ΤΟΜΕΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΤΗ 2020-2022». Επιπλέον αιτείται να κατακυρωθεί ο διαγωνισμός σε αυτήν και να ακυρωθούν κάθε άλλες συναφείς προγενέστερες ή μεταγενέστερες πράξεις ή παραλείψεις της διοίκησης, λόγω μη προσκόμισης ασφαλιστικών ενημεροτήτων για πέντε συγκεκριμένα έργα κατά το χρόνο υποβολής της προσφοράς.

Η προσφεύγουσα εταιρεία με την προδικαστική προσφυγή ζητά την ακύρωση της απόφασης 1525/2019 της Οικονομικής Επιτροπής, η οποία ανακήρυξε τον οικονομικό φορέα «………………» ως προσωρινό ανάδοχο για την σύμβαση «ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΦΩΤΕΙΝΩΝ ΣΗΜΑΤΟΔΟΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ-ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΥ ΟΔΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ …………… 2017-2018», εκτιμώμενης αξίας 104.838,71 €. Επιπλέον, ζητά η ίδια εταιρεία να κηρυχθεί ως προσωρινός ανάδοχος, ισχυριζόμενη ότι οι υπόλοιποι συμμετέχοντες συνεννοήθηκαν για τη στρέβλωση του ανταγωνισμού με σκοπό τον οικονομικό όφελος και τη βλάβη των δημοσίων συμφερόντων.

Με την προδικαστική προσφυγή της, η προσφεύγουσα επιδιώκει να ακυρωθεί η υπ’ αριθμ. 288/2023 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής της Περιφέρειας ..., με την οποία εγκρίθηκε το πρακτικό I της Επιτροπής Διαγωνισμού, για την ανάθεση του έργου «ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΣΗΜΑΝΣΗ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΥ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟΥ ΟΔΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ...., 2020- 2021» και ανακηρύχθηκε προσωρινή ανάδοχος του εν λόγω έργου η παρεμβαίνουσα «ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ... ...-... ...». 

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΥ ΟΔΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ.(...)Με την υπό κρίση προσφυγή ζητείται η ανάκληση της 275/2024 πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου Υπό τα δεδομένα αυτά, η κρινόμενη προσφυγή ασκήθηκε εκπροθέσμως στις 15.7.2025, μετά την πάροδο της σχετικώς προβλεπόμενης αποκλειστικής δεκαπενθήμερης προθεσμίας, η οποία άρχισε την επομένη ημέρα της ως άνω κοινοποίησης της προσβαλλόμενης πράξης στον αρμόδιο φορέα, ήτοι στις 27.6.2024 και έληξε στις 11.7.2024, ημέρα Πέμπτη. 	Κατ’ ακολουθίαν, η κρινόμενη προσφυγή ανάκλησης πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη. Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η κατάπτωση υπέρ του Δημοσίου του κατατεθέντος από την προσφεύγουσα παραβόλου (βλ. άρθρο 336 παρ. 1 σε συνδυασμό με το άρθρο 310 παρ. 1 του ν. 4700/2020).

Η Πράξη 104/2025 του ΣΤ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου συνεδρίασε στις 18.3.2025 για να ελέγξει τη νομιμότητα της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης για την Ομάδα 5 (λιπαντικά) της προμήθειας υγρών καυσίμων και λιπαντικών Δήμου Τανάγρας, συνολικού προϋπολογισμού 1.791.837,31 ευρώ πλέον Φ.Π.Α. για όλες τις Ομάδες. Αντικείμενο του ελέγχου ήταν αποκλειστικά η Ομάδα 5, με κριτήριο κατακύρωσης τη χαμηλότερη τιμή. Μετά την απόρριψη της προσφοράς του οικονομικού φορέα «Κλώνης Δημήτριος» λόγω μη υποβολής εγγυητικής επιστολής, ο οικονομικός φορέας «Κούρτη Ευγενία» αναδείχθηκε προσωρινός και τελικός ανάδοχος με προσφορά 168.122,14 ευρώ πλέον Φ.Π.Α. Το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι δεν προκύπτουν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες στη διαδικασία και δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης, το οποίο περιλαμβάνει και ρήτρα αναπροσαρμογής τιμής.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Ζητείται η ανάκληση της 867/2021 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου κατά το μέρος εκείνο, με το οποίο, αφού κρίθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ της δεύτερης προσφεύγουσας Περιφέρειας Κρήτης και της πρώτης προσφεύγουσας εργοληπτικής επιχείρησης, με αντικείμενο την υλοποίηση του έργου της Περιφέρειας Κρήτης «ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΖΗΜΙΩΝ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΥ ΟΔΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΠΕ ΧΑΝΙΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2019» 48ο υποέργο «ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΘΟΛΙΣΘΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΔΟΣΤΡΩΜΑΤΩΝΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑΚΗ ΟΔΟ 1 ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΣΥΝΔΕΟΜΕΝΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ» προϋπολογιζόμενης δαπάνης 1.935.483,87 ευρώ (πλέον Φ.Π.Α.), τέθηκε ως επισήμανση ότι πριν την υπογραφή του «το ποσό της εγγυητικής επιστολής καλής εκτέλεσης πρέπει να υπολογισθεί, σύμφωνα με το άρθρο 72 του ν. 4412/2016, όπως ισχύει» (ήτοι μετά την τροποποίησή του από το άρθρο 21 του ν. 4782/2021, Α΄36).(....)Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, οι ένδικες προσφυγές ανάκλησης πρέπει να γίνουν δεκτές και να ανακληθεί εν μέρει η προσβαλλομένη 867/2021 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου και ειδικότερα, κατά το μέρος αυτής που αφορά στην επισήμανση για τη συμπλήρωση της προβλεπόμενης στο υποβληθέν σχέδιο σύμβασης εγγυητικής επιστολής καλής εκτέλεσης, η οποία πρέπει να απαλειφθεί από την σκέψη 4 της ανωτέρω Πράξης. Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η απόδοση του παραβόλου στην πρώτη προσφεύγουσα (άρθρο 310 παρ. 1 ν. 4700/2020).Δέχεται τις προσφυγές ανάκλησης.

Δίκτυα αποχέτευσης ακαθάρτων(...)Με τα δεδομένα αυτά, και αφού από το υπόδειγμα του Ε.Ε.Ε.Σ. που ανήρτησε η προσφεύγουσα Α.Α. στον ηλεκτρονικό τόπο του διαγωνισμού είχε αφαιρεθεί το ειδικό πεδίο («Λοιπές οικονομικές ή χρηματοοικονομικές απαιτήσεις»), στο οποίο συμπληρώνεται από τους διαγωνιζόμενους το ανεκτέλεστο υπόλοιπο των εργολαβικών τους συμβάσεων, το Δικαστήριο κρίνει ότι ο παρεμβαίνων 2ος μειοδότης, ο οποίος δήλωσε το ανεκτέλεστο υπόλοιπο των εργολαβικών του συμβάσεων στην από 1.8.2023 συνοδευτική υπεύθυνη δήλωση, ανταποκρίθηκε στις σχετικές προαποδεικτικές του υποχρεώσεις και μη νομίμως αποκλείστηκε από τη διαγωνιστική διαδικασία για τον λόγο αυτόν (πρβλ. ΣτΕ 2095/2021 σκ. 11). Σε κάθε περίπτωση, η απάλειψη του επίμαχου πεδίου από το Ε.Ε.Ε.Σ. δημιούργησε αντικειμενική ασάφεια, ως προς το εάν συντρέχει απαίτηση της διακήρυξης για προαπόδειξη του ανεκτέλεστου υπολοίπου, κατά τα ανωτέρω, η ασάφεια δε αυτή δεν μπορεί να αποβεί σε βάρος του διαγωνιζόμενου, ο οποίος συμπλήρωσε πλήρως το αναρτηθέν από την προσφεύγουσα Α.Α. υπόδειγμα και συμπλήρωσε τις αναγκαίες πρόσθετες πληροφορίες προσκομίζοντας συνοδευτική υπεύθυνη δήλωση (πρβλ. ΣτΕ 2223/2023 σκ. 9 και 10).
Mε τις κρινόμενες προσφυγές, όπως η πρώτη εξ αυτών αναπτύσσεται με το από 16.5.2024 υπόμνημα της προσφεύγουσας Α.Α., προβάλλεται ότι η προσβαλλόμενη Πράξη έσφαλε, κρίνοντας ότι ο αποκλεισμός του παρεμβαίνοντος 2ου μειοδότη ήταν παράνομος, διότι με βάση το άρθρο 367 παρ. 3 του ν. 4412/2016 η προσφεύγουσα Α.Α. όφειλε να συμμορφωθεί στο διατακτικό της 1690/2023 απόφασης της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. που έκρινε αντιθέτως με το Κλιμάκιο. Ο λόγος αυτός είναι αλυσιτελής καθώς, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, οι αποφάσεις της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ., που εκδίδονται επί προδικαστικών προσφυγών που ασκούνται από τους έχοντες προς τούτο έννομο συμφέρον, δεν δεσμεύουν το Ελεγκτικό Συνέδριο κατά την άσκηση της κατοχυρωμένης στο άρθρο 98 παρ.1 εδ. β΄ του Συντάγματος αρμοδιότητάς του για τον έλεγχο των συμβάσεων μεγάλης οικονομικής αξίας, η οποία ρυθμίζεται στα άρθρα 324 επ. του ν. 4700/2020, ασκείται με τις εγγυήσεις που αυτό απολαμβάνει ως Ανώτατο Δικαστήριο, εκτείνεται στο σύνολο της διαγωνιστικής διαδικασίας, συνεπώς και στον έλεγχο της νομιμότητας των αποφάσεων της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. και αποσκοπεί στη διασφάλιση της αντικειμενικής νομιμότητας της προς ανάθεση σύμβασης (Έβδ. Τμ. 1638/2023, σκ. 24-26). Για τους λόγους αυτούς. Απορρίπτει τις προσφυγές ανάκλησης.Δέχεται την ασκηθείσα παρέμβαση.Δεν ανακαλεί την 146/2024 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
ΔΕΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ  ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1201/2024

Προμήθεια ειδών σίτισης..Στην προκειμένη περίπτωση, από τα στοιχεία του φακέλου, στα οποία περιλαμβάνονται και εκείνα που προσκομίσθηκαν στο Κλιμάκιο σε εκτέλεση της 253/2020 Πράξης του, προκύπτουν τα ακόλουθα:  Η Περιφέρεια .., κατ’ εφαρμογή των ως άνω διατάξεων του άρθρου εικοστού τέταρτου παρ. 10 της από 14.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου, με την 244693/6.4.2020 πρόσκληση, κάλεσε σε διαπραγμάτευση κάθε ενδιαφερόμενο οικονομικό φορέα για την εκτέλεση της προμήθειας «ειδών σίτισης (ετοίμων γευμάτων) για ευπαθείς κοινωνικές ομάδες των Δήμων της Περιφέρειας … λόγω πανδημίας covid-19», συνολικής προϋπολογιζόμενης δαπάνης 4.417.860,00 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Με την 816/15.4.2020 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής της Περιφέρειας, κατακυρώθηκε το αποτέλεσμα της δημοπρασίας στους αναδειχθέντες αναδόχους, για κάθε τμήμα αυτής, και συγκεκριμένα, το τμήμα Γ (ΠΕ Κεντρικού Τομέα Αθηνών) κατακυρώθηκε στην εταιρεία «...». Στη συνέχεια, το ΣΤ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την 143/2020 πράξη του, κρίνοντας ως νόμιμες τις συμβάσεις με τους λοιπούς αναδόχους (για τα λοιπά τμήματα της δημοπρασίας), έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης με την ως άνω εταιρεία για το προαναφερθέν τμήμα, με την αιτιολογία ότι η προσφορά της έπρεπε να έχει απορριφθεί ως απαράδεκτη, αφού δεν πληρούσε τα προβλεπόμενα κριτήρια ποιοτικής επιλογής (άρθρο 2.2.4 περ. Β2 της πρόσκλησης σε διαπραγμάτευση, αποδεικτικό αδειοδοτημένης μονάδας ημερήσιας παραγωγικής δυναμικότητας 25.000 μερίδων). Κατά της πράξης αυτής του Κλιμακίου η εταιρεία «...» άσκησε αίτηση ανάκλησης, η οποία απορρίφθηκε ως απαράδεκτη λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος με την 1085/2020 απόφαση του VI Τμήματος, καθώς πριν από τη δημόσια συνεδρίαση για την εκδίκαση της υπόθεσης ενώπιον του Τμήματος, η Οικονομική Επιτροπή της Περιφέρειας, με την 906/7.5.2020 απόφασή της, θεωρώντας επιτακτική την ανάγκη άμεσης υλοποίησης της προμήθειας και σε συμμόρφωση με την ανωτέρω πράξη του Κλιμακίου, ανακάλεσε (σιωπηρώς) την προηγούμενη 816/2020 απόφασή της και κάλεσε τον δεύτερο κατά σειρά μειοδοσίας για το τμήμα Γ της 244693/6.4.2020 πρόσκλησης οικονομικό φορέα, ήτοι την εταιρεία «...», σε περαιτέρω διαπραγμάτευση και έλεγχο των δικαιολογητικών. Στη συνέχεια, με την 912/12.5.2020 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής της Περιφέρειας ..., η προμήθεια για το τμήμα Γ της πρόσκλησης κατακυρώθηκε τελικώς στην εν λόγω εταιρεία. Τέλος, με την 1640/2020 απόφαση της Ολομέλειας του Δικαστηρίου απορρίφθηκε ως απαράδεκτη λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος η προσφυγή αναθεώρησης της εταιρείας «...» κατά της ως άνω 1085/2020 απόφασης του VI Τμήματος του Δικαστηρίου, καθόσον κρίθηκε ότι δεδομένου ότι: α) έχουν εκλείψει οι κατεπείγουσες ανάγκες, που καθιστούσαν επιτακτική τη σύναψη της ελεγχόμενης σύμβασης σίτισης για το τμήμα Γ της 244693/6.4.2020 πρόσκλησης σε διαπραγμάτευση και β) έχει παρέλθει το απώτατο χρονικό σημείο, κατά το οποίο η Περιφέρεια … όφειλε να έχει αναθέσει την εκτέλεσή της, σύμφωνα με την κατ’ εξαίρεση και χρονικώς περιορισμένη αρμοδιότητα που της είχε νομοθετικά παρασχεθεί, η σύμβαση αυτή δεν μπορεί πλέον νομίμως να ανατεθεί ούτε στην «...» ούτε σε οποιονδήποτε άλλο συμμετέχοντα στην οικεία διαγωνιστική διαδικασία.