ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1354/2025

Η απόφαση 1177/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την προσφυγή ανάκλησης του Δήμου Αθηναίων κατά της 269/2025 πράξης του Ε΄ Κλιμακίου, σχετικά με τον έλεγχο της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης (Σ.Σ.) για ένα έργο. Ο Δήμος ζητούσε την ανάκληση του μέρους της πράξης που έκρινε απαράδεκτη την εξάμηνη παράταση της δοκιμαστικής λειτουργίας και κωλυόμενη την υπογραφή της Σ.Σ. για δαπάνες διαχείρισης Αποβλήτων Εκσκαφών, Κατασκευών και Κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ) και αυξήσεις τιμών ασφαλτικών έργων. Το Δικαστήριο έκρινε βάσιμους τους λόγους ανάκλησης για την παράταση της δοκιμαστικής λειτουργίας και τη δαπάνη ΑΕΚΚ. Όμως, έκρινε αβάσιμο τον λόγο ανάκλησης για την αύξηση στην τιμή ασφαλτικών έργων, διαπιστώνοντας ότι ο υπολογισμός έγινε κατά παράβαση των συμβατικών τευχών. Επειδή εξακολουθούσε να συντρέχει ένας διακωλυτικός λόγος, η προσφυγή απορρίφθηκε και η 269/2025 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου δεν ανακλήθηκε.
ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1354/2025

Η Πράξη 269/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης για το έργο «Ίδρυση Σταθμού Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων (ΣΜΑ) Αθήνας και Όμορων Δήμων στον Ελαιώνα». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης ως προς την απολογιστική δαπάνη αποζημίωσης του αναδόχου για τη διαχείριση ΑΕΚΚ (Αποβλήτων Εκσκαφών, Κατασκευών και Κατεδαφίσεων) και την αύξηση της τιμής των ασφαλτικών έργων (ΑΤ 7.4), λόγω μη νόμιμου υπολογισμού ή έλλειψης στοιχείων. Επίσης, έκρινε απαραδέκτως την εισαγωγή του σχεδίου ως προς την εξάμηνη παράταση της δοκιμαστικής λειτουργίας. Ωστόσο, δεν κωλύεται η υπογραφή για τις υπόλοιπες εργασίες, προμήθειες και υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των εκτελεσθέντων κατεπειγόντων έργων (νέα προσωρινή είσοδος, γεφύρωση αρχαιολογικού ευρήματος), καθώς πληρούν τις προϋποθέσεις του ν. 4412/2016.

Ο προσφέρων ασκεί προδικαστική προσφυγή ζητώντας την ακύρωση της απόφασης της αναθέτουσας αρχής που απέρριψε την προσφορά του στον ηλεκτρονικό διαγωνισμό για τη «Διαχείριση Αποβλήτων Εκσκαφών και Κατεδαφίσεων - Ογκωδών Αποβλήτων (ΑΕΚΚ)». Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την ανάθεση εργασιών διαχείρισης ογκωδών αποβλήτων με εκτιμώμενη αξία 81.273,60€ (συν ΦΠΑ). Προσφέρων υποστηρίζει ότι η απόρριψη της προσφοράς του αιτιολογήθηκε λανθασμένα λόγω μη συμπλήρωσης συγκεκριμένων πεδίων στο ΤΕΥΔ, ενώ αυτός είχε προσκομίσει τα απαραίτητα αποδεικτικά (Ε3 τριετίας). Η απόφαση της επιτροπής κρίθηκε αυθαίρετη, καταπατώντας αρχές διαφάνειας και τυπικότητας.

Η προδικαστική προσφυγή αίτησε την ακύρωση της απόφασης της Οικονομικής Επιτροπής του Δήμου που απέρριψε την προσφορά της προσφεύγουσας εταιρείας, την αποδοχή της δικής της προσφοράς και την απόρριψη της προσφοράς του παρεμβαίνοντος οικονομικού φορέα. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορούσε τη 'Συλλογή - μεταφορά και Διαχείριση ογκωδών αποβλήτων, Αποβλήτων Εκσκαφών, Κατασκευών και Κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ) και στερεών μη επικίνδυνων αποβλήτων ιστορικών αποθέσεων του Δήμου', με εκτιμώμενη αξία 201.590,00 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Η πρόσκληση προκηρύχθηκε μέσω δημόσιου, ανοικτού, ηλεκτρονικού διαγωνισμού με κριτήριο κατακύρωσης την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά.

Με την προδικαστική προσφυγή, η προσφεύγουσα αιτείται την ακύρωση του διαγωνισμού υπ’ αριθ. …/2020 του Δήμου … για την ανάθεση σύμβασης με αντικείμενο τη «Συλλογή, μεταφορά και Διαχείριση ογκωδών αποβλήτων, Αποβλήτων Εκσκαφών, Κατασκευών και Κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ) και στερεών μη επικίνδυνων αποβλήτων ιστορικών αποθέσεων του Δήμου». Ο διαγωνισμός αφορούσε υπηρεσίες επεξεργασίας και διάθεσης απορριμμάτων, μεταφοράς αποβλήτων, καθώς και διαχείριση ιστορικών αποθεμάτων αποβλήτων, με εκτιμώμενη αξία 201.590€ χωρίς ΦΠΑ. Η προσφυγή επικαλείται ασάφειες στους όρους της διακήρυξης, ελλείψεις δικαιολογητικών (όπως ΑΕΠΟ) και μη νόμιμες τροποποιήσεις της τεχνικής μελέτης σε σχέση με προηγούμενο άγονο διαγωνισμό.

Εργασίες μεταφοράς αποβλήτων...Με τα δεδομένα αυτά το Τμήμα κρίνει ότι  αν και οι εργασίες μεταφοράς των αποβλήτων από εκσκαφές, κατασκευές και κατεδαφίσεις προς τη μονάδα εναλλακτικής διαχείρισής τους ανάγονται στην αρμοδιότητα του Δήμου … και συγκεκριμένα του Τμήματος Καθαριότητας αυτού,  δεν υπάρχει δυνατότητα διαχείρισης των αποβλήτων με ίδια μέσα καθώς οι συγκεκριμένες εργασίες  απαιτούν ειδικές εγκαταστάσεις  με άδεια λειτουργίας, πιστοποίηση κατά ΙSO καθώς  και ΑΕΠΟ (άδεια Έγκρισης Περιβαλλοντικών  Όρων) όπου μπορούν να λάβουν χώρα οι εξειδικευμένες διεργασίες εναλλακτικής διαχείρισης τις οποίες ο Δήμος δεν διαθέτει ενώ παρόλο που του έχει χορηγηθεί άδεια συλλογής και μεταφοράς μη επικίνδυνων αποβλήτων από τα στοιχεία του φακέλου(βλ. σκέψηΙΙΙ) αποδεικνύεται ότι δεν διαθέτει επαρκή αριθμό οχημάτων για τη μεταφορά των ογκωδών απορριμμάτων και των ΑΕΚΚ από τα εργοτάξια προσωρινής αποθήκευσης στις εγκαταστάσεις του αναδόχου. Συνακόλουθα νόμιμα και αιτιολογημένα ο αιτών Δήμος προέβη στη διαδικασία διενέργειας δημοσίου διεθνούς διαγωνισμού για την επιλογή αναδόχου με εξειδικευμένη γνώση και εμπειρία στη μεταφόρτωση και διάθεση Αποβλήτων Εκσκαφών, Κατασκευών, Κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ) και Ογκωδών Απορριμμάτων

Η απόφαση 1324/2023 του Ελεγκτικού Συνεδρίου απορρίπτει την προσφυγή αναθεώρησης του Ελληνικού Δημοσίου (και την υπέρ αυτής παρέμβαση της εταιρείας «… Α.Τ.Ε.») κατά της 988/2023 απόφασης του Εβδόμου Τμήματος. Η διαφορά αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης για το έργο «ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΑΚΙΝΗΤΟ “ΞΕΝΙΑ ΚΑΡΤΕΡΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ”». Το Δικαστήριο επιβεβαιώνει ότι το αρμόδιο Κλιμάκιο ήταν χρονικά αναρμόδιο να ελέγξει τη σύμβαση ως προς τις εργασίες που είχαν ήδη εκτελεστεί, καθώς δεν πληρούνταν σωρευτικά οι τυπικές και ουσιαστικές προϋποθέσεις του άρθρου 155 του ν. 4412/2016 (κατεπείγουσες και απρόβλεπτες πρόσθετες εργασίες). Συνεπώς, η παράλειψη του προληπτικού ελέγχου πριν την εκτέλεση συνιστά ουσιώδη νομική πλημμέλεια.

Η απόφαση 1238/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την προσφυγή του Δήμου Ωραιοκάστρου κατά της 38/2025 πράξης της Επιτρόπου Θεσσαλονίκης Ι, με την οποία η Επίτροπος απείχε του ελέγχου νομιμότητας του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «ΑΜΕΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΣΤΟ ΡΕΜΑ ΠΑΠΠΑ» λόγω αναρμοδιότητας ως προς τον χρόνο. Το Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή, κρίνοντας ότι η Επίτροπος ήταν κατά χρόνο αναρμόδια να προβεί σε έλεγχο, καθώς η σύμβαση περιλάμβανε ήδη εκτελεσμένες εργασίες στο σύνολό τους. Επιπλέον, κρίθηκε ότι δεν συντρέχουν οι εξαιρετικές προϋποθέσεις του άρθρου 155 του ν. 4412/2016 για εκ των υστέρων έλεγχο, ούτε ο λόγος της συγγνωστής πλάνης των οργάνων της αναθέτουσας αρχής αποτελεί παραδεκτό λόγο ανάκλησης.

ΑΡΣΗ ΑΜΦΙΒΟΛΙΑΣ-ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ:εξαίρεση από τον κανόνα της διενέργειας ελέγχου νομιμότητας των δημοσίων συμβάσεων προμηθειών μεγάλης οικονομικής αξίας από το Ελεγκτικό Συνέδριο πριν από την υπογραφή και την έναρξη της εκτέλεσής τους.(...)οι διατάξεις του άρθρου 145 του ν. 4831/2021 και, στην έκταση που αυτό εκεί παραπέμπει, του άρθρου 325 παρ. 3 του ν. 4700/2020, ως εκ της ειδικότητας του αντικειμένου που ρυθμίζουν, την προμήθεια, δηλαδή, συγκεκριμένου είδους υπό την συνδρομή εξαιρετικών, περιγραφομένων από αυτές περιστάσεων, και των προϋποθέσεων εφαρμογής τους, των λόγων δημοσίου συμφέροντος, χάριν των οποίων θεσμοθετήθηκαν, της περιορισμένης χρονικής τους ισχύος, καθώς και της διεξοδικής ρύθμισης που περιλαμβάνουν ως προς το κύρος των συμβάσεων στις οποίες αφορούν, καθώς και τις εκατέρωθεν απορρέουσες από τις συμβάσεις αυτές αξιώσεις, αν επιγενομένως της κατάρτισής τους δεν υποβληθούν στο Ελεγκτικό Συνέδριο ή ο εκ των υστέρων έλεγχος τους από το Δικαστήριο αποβεί αρνητικός, κρίνονται συνταγματικώς ανεκτές και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί παρά να γίνει δεκτό ότι η προβλεπόμενη από τις ανωτέρω διατάξεις παρέκκλιση από τον κανόνα του προληπτικού ελέγχου των δημοσίων συμβάσεων μεγάλης οικονομικής αξίας από το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν αντιβαίνει προς το άρθρο 98 παρ. 1 περιπτ. β΄ του Συντάγματος κατά τα βασίμως προβαλλόμενα και από το Ελληνικό Δημόσιο. Σε τελευταία ανάλυση, άλλωστε, δεν θα ήταν εύλογο οι συμβάσεις του άρθρου 145 του ν. 4831/2021 να εκφύγουν τελείως του προσυμβατικού ελέγχου τους από το Ελεγκτικό Συνέδριο, όπως υπό την εκδοχή της αντίθεσης των επίμαχων διατάξεων προς το Σύνταγμα θα συνέβαινε, ενώ ο νομοθέτης, επιδιώκοντας, στο μέτρο του εφικτού και υπό τις όλως εξαιρετικές περιστάσεις της πανδημίας, να συμμορφωθεί προς τις συνταγματικές απαιτήσεις, έχει ειδικώς προνοήσει για το αντίθετο.(...)Αποφαίνεται ότι οι διατάξεις του άρθρου 145 του ν. 4831/2021 και, στην έκταση που αυτό εκεί παραπέμπει, του άρθρου 325 παρ. 3 του ν. 4700/2020, δεν αντίκεινται στο άρθρο 98 παρ. 1 περιπτ. β΄ του Συντάγματος.Αναπέμπει, κατά τα λοιπά, την υπόθεση στο Στ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

ΑΡΣΗ ΑΜΦΙΒΟΛΙΑΣ-ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ:εξαίρεση από τον κανόνα της διενέργειας ελέγχου νομιμότητας των δημοσίων συμβάσεων προμηθειών μεγάλης οικονομικής αξίας από το Ελεγκτικό Συνέδριο πριν από την υπογραφή και την έναρξη της εκτέλεσής τους.(...)Διερωτώμενο δε το Κλιμάκιο για την, υπό τα ως άνω δεδομένα, αρμοδιότητά του να επιληφθεί του ελέγχου της επίμαχης σύμβασης, σε χρόνο κατά τον οποίον η τελευταία είχε πλέον εκτελεσθεί, και αμφιβάλλοντας για τη συμβατότητα των προαναφερόμενων ρυθμίσεων, κατά το μέρος που επιτρέπουν την επιγενόμενη της σύναψής τους υποβολή στο Ελεγκτικό Συνέδριο δημoσίων συμβάσεων προμηθειών μεγάλης οικονομικής αξίας, προς τον τιθέμενο από το άρθρο 98 παρ. 1 περιπτ. β΄ του Συντάγματος κανόνα, παρέπεμψε το ανακύψαν ενώπιόν του ζήτημα στην Ολομέλεια του Δικαστηρίου.(...)οι διατάξεις του άρθρου 145 του ν. 4831/2021 και, στην έκταση που αυτό εκεί παραπέμπει, του άρθρου 325 παρ. 3 του ν. 4700/2020, ως εκ της ειδικότητας του αντικειμένου που ρυθμίζουν, την προμήθεια, δηλαδή, συγκεκριμένου είδους υπό την συνδρομή εξαιρετικών, περιγραφομένων από αυτές περιστάσεων, και των προϋποθέσεων εφαρμογής τους, των λόγων δημοσίου συμφέροντος, χάριν των οποίων θεσμοθετήθηκαν, της περιορισμένης χρονικής τους ισχύος, καθώς και της διεξοδικής ρύθμισης που περιλαμβάνουν ως προς το κύρος των συμβάσεων στις οποίες αφορούν, καθώς και τις εκατέρωθεν απορρέουσες από τις συμβάσεις αυτές αξιώσεις, αν επιγενομένως της κατάρτισής τους δεν υποβληθούν στο Ελεγκτικό Συνέδριο ή ο εκ των υστέρων έλεγχος τους από το Δικαστήριο αποβεί αρνητικός, κρίνονται συνταγματικώς ανεκτές και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί παρά να γίνει δεκτό ότι η προβλεπόμενη από τις ανωτέρω διατάξεις παρέκκλιση από τον κανόνα του προληπτικού ελέγχου των δημοσίων συμβάσεων μεγάλης οικονομικής αξίας από το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν αντιβαίνει προς το άρθρο 98 παρ. 1 περιπτ. β΄ του Συντάγματος κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από το Ελληνικό Δημόσιο. Σε τελευταία ανάλυση, άλλωστε, δεν θα ήταν εύλογο οι συμβάσεις του άρθρου 145 του ν. 4831/2021 να εκφύγουν τελείως του προσυμβατικού ελέγχου τους από το Ελεγκτικό Συνέδριο, όπως υπό την εκδοχή της αντίθεσης των επίμαχων διατάξεων προς το Σύνταγμα θα συνέβαινε, ενώ ο νομοθέτης, επιδιώκοντας, στο μέτρο του εφικτού και υπό τις όλως εξαιρετικές περιστάσεις της πανδημίας, να συμμορφωθεί προς τις συνταγματικές απαιτήσεις, έχει ειδικώς προνοήσει για το αντίθετο.Αποφαίνεται ότι οι διατάξεις του άρθρου 145 του ν. 4831/2021 και, στην έκταση που αυτό εκεί παραπέμπει, του άρθρου 325 παρ. 3 του ν. 4700/2020, δεν αντίκεινται στο άρθρο 98 παρ. 1 περιπτ. β΄ του Συντάγματος.Αναπέμπει, κατά τα λοιπά, την υπόθεση στο Στ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου.