Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ/771/2025

Με την υπό κρίση προσφυγή ζητείται η ανάκληση της 31/2026 Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.(...)Με τα δεδομένα αυτά και με βάση όσα έγιναν δεκτά στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν (σκ. 5-8), το Δικαστήριο κρίνει ότι μη νομίμως τέθηκαν ως κριτήρια χρηματικής – χρηματοοικονομικής επάρκειας των διαγωνιζομένων αφενός ο γενικός και ο ειδικός ετήσιος κύκλος εργασιών των ετών 2019, 2020 και 2021 (ΕλΣυν Ολ. 566/2025 σκ. 27, 1716/2022 σκ. 29, 180/22 σκ. 20 - 21, 1831/2021 σκ. 26, Έβδ. Τμ. 1165/2025 σκ. 19, 1158/2025 σκ. 12, 1157/25 σκ 15 κ.α.) και αφετέρου η μη εμφάνιση ζημίας κατά τις ίδιες οικονομικές χρήσεις (βλ. Έβδ. Τμ. 1243/2021 σκ. 45), κατά παράλειψη του έτους 2022.Κατόπιν τούτων, το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης, οι επίμαχοι όροι οικονομικής και τεχνικής ικανότητας δεν επέφεραν, στην προκειμένη περίπτωση, εν τοιςπράγμασι ουσιώδη αλλοίωση των συνθηκών ανταγωνισμού, λαμβανομένων υπόψη των ακόλουθων δεδομένων: α) Οι επίμαχοι όροι του διαγωνισμού ετέθησαν υπόψη των δυνητικά ενδιαφερομένων φορέων, αφού, κατά την ελεγχόμενη διαγωνιστική διαδικασία τηρήθηκαν όλες οι επιβαλλόμενες διατυπώσεις δημοσιότητας και αναπτύχθηκε ανταγωνισμός με την υποβολήτριών προσφορών. β) Δεν προσβλήθηκε η νομιμότητα των όρων αυτών, πλην της απαίτησης του άρθρου 2.2.5 περ. δ΄ της διακήρυξης από τονοικονομικό φορέα «….ΑΕ», ο οποίος, μετά την απόρριψη της σχετικής προσφυγής του, συμμετείχε στον διαγωνισμό και δεν αποκλείστηκε για τονλόγο αυτόν. γ) Κανείς διαγωνιζόμενος δεν αποκλείσθηκε για τον λόγο ότι δεν πληρούσε τις επίμαχες απαιτήσεις της διακήρυξης. Με τα δεδομένααυτά το Δικαστήριο κρίνει ότι η διαπιστωθείσα πλημμέλεια της επίμαχηςδιαδικασίας δεν δύναται να θεωρηθεί, στην προκειμένη περίπτωση, ωςουσιώδης, δοθέντος ότι δεν έπληξε την αντικειμενική ακεραιότητα του διαγωνισμού (πρβλ. ΕλΣυν Ολ. 566/2025 σκ. 28, 1716/2022 σκ. 31, Έβδ.Τμ. 1165/2025 σκ. 19, 1158/2025 σκ. 17, 1157/25 σκ. 14, 227/2023 σκ. 19,1762/2022 σκ. 14, 1759/2022 σκ. 13). Ως εκ τούτου, δεν συντρέχει λόγοςδιακωλυτικός της υπογραφής του ελεγχόμενου σχεδίου σύμβασης καιπαρέλκει η εξέταση των λοιπών προβαλλόμενων με την υπό κρίσηπροσφυγή και την υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση λόγων.	Ανακαλεί την 31/2026 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου. 

Αντιπλημμυρικά έργα διευθέτησης ορεινών λεκανών απορροής.(...)	Με τις ανωτέρω προσφυγές ζητείται η ανάκληση της 354/2024 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
 Όπως ορθώς έκρινε το Κλιμάκιο και απορριπτομένων όσων αντίθετων προβάλλουν οι προσφεύγοντες και ο παρεμβαίνων ανάδοχος, στην προκειμένη περίπτωση, η προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης, αντί της ανοικτής ή κλειστής διαδικασίας για την ανάθεση της ελεγχόμενης σύμβασης έστω με συντετμημένες προθεσμίες, παρίσταται μη νόμιμη, διότι δεν συντρέχουν οι απαιτούμενες από τις διατάξεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016 προϋποθέσεις του απολύτως απαραίτητου μέτρου και του κατεπείγοντος, οι οποίες είναι άρρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους, καθόσον όταν για την αντιμετώπιση μιας απρόβλεπτης κατάστασης λαμβάνονται μέτρα πάγιου χαρακτήρα που υπερβαίνουν το απαραίτητο μέτρο, οι ανάγκες που θεραπεύονται δεν μπορούν, κατά λογική και νομική ακολουθία, να θεωρηθούν κατεπείγουσες, όπως απαιτούν οι ως άνω διατάξεις (βλ. ΕλΣυν Ολ. 1188/2023, σκ. 17, Έβδ. Τμ. 1633/2023, σκ. 27). Περαιτέρω, όπως ορθώς έκρινε και το Κλιμάκιο, μόνη η κήρυξη της περιοχής αυτής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης κατά τον χρόνο της διενέργειας της διαδικασίας διαπραγμάτευσης δεν αρκεί για να θεμελιώσει την κατεπείγουσα φύση της ανάθεσης του έργου αυτού και την επιλογή της διαδικασίας αυτής, χωρίς τη συνδρομή των απαιτούμενων εκ του νόμου προϋποθέσεων. Μετά από όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, οι κρινόμενες προσφυγές και η ασκηθείσα παρέμβαση πρέπει να απορριφθούν και να μην ανακληθεί η προσβαλλόμενη Πράξη, ενώ, πρέπει να επιστραφεί στην παρεμβαίνουσα ανάδοχο το μη οφειλόμενο κατά τα ανωτέρω, παράβολο που έχει καταθέσει (βλ. ανωτέρω σκ. 2).

Με τις ανωτέρω προσφυγές επιδιώκεται η ανάκληση της 1/2026 Πράξης προσυμβατικού ελέγχου της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Υπηρεσία Επιτρόπου ΟΤΑ ...Από τις προπαρατεθείσες διατάξεις συνάγονται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: i) Δεν είναι επιτρεπτή η τροποποίηση των υποβληθεισών προσφορών μετά την αποσφράγισή τους και κατά τη διαδικασία σύναψης της σύμβασης, συνεπώς ούτε και στο στάδιο μεταξύ της ανάδειξης προσωρινού αναδόχου και της σύναψης της σύμβασης. Τούτο, ανεξαρτήτως αν την πρωτοβουλία για την τροποποίηση λαμβάνει η αναθέτουσα αρχή ή ο προσφέρων, δοθέντος ότι αμφότεροι έχουν δεσμευτεί αμφίδρομα από τη διακήρυξη, η οποία συνιστά το κανονιστικό πλαίσιο του διαγωνισμού (πρβλ. ΔΕΕ, Επιτροπή κατά CAS Succhi di Frutta, C-496/99P, σκ. 120-125). ii) Η κατάρτιση τροποποιητικής σύμβασης με τον ανάδοχο ήδη εκτελούμενης σύμβασης προμήθειας στους ειδικούς τομείς που διέπονται από το Βιβλίο ΙΙ του ν. 4412/2016 επιτρέπεται μόνο στις περιοριστικά αναφερόμενες στο άρθρο 337 του Βιβλίου αυτού περιπτώσεις, διότι αποτελεί κατ΄ ουσίαν εξαιρετική διαδικασία απευθείας ανάθεσης, παρεκκλίνουσα από τις αρχές της διαφάνειας, της ισότητας και του ακώλυτου ανταγωνισμού, η τήρηση των οποίων διασφαλίζεται με τη διενέργεια δημόσιου ανοικτού διαγωνισμού. Κοινή δε συνισταμένη εφαρμογής των περιπτώσεων του άρθρου αυτού είναι η μη ουσιώδης αλλαγή των καθοριστικών για την συμμετοχή στη διαδικασία ανάθεσης κριτηρίων, του εύρους και του περιεχομένου των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμβαλλομένων, καθώς και των χαρακτηριστικών της συνολικής προμήθειας (πρβλ. μεταξύ άλλων ΔΕΕ, Επιτροπή κατά CAS Succhi di Frutta, C-496/99P, σκ. 117-122, Pressetext Nachrichtenagentur GmbH, C-454/06, σκ. 34-37, C-549/14 Finn Frogne Α/S, C-549/14, σκ. 27-28, Επιτροπή κατά Ιταλικής Δημοκρατίας, C-526/17, σκ. 32, 58, T-Systems Magyarország Zrt, C–263/19, σκ.61 Αdvania Sverige AB, σκ. 19, EλΣυν. 178/2022 σκ.14, Τμ. Εβδ. 91/2021 σκ. 4). iii) Η διάταξη για την τροποποίηση της σύμβασης κατ΄επίκληση συνδρομής απρόβλεπτων περιστάσεων (περ. γ΄) είναι, για τους ανωτέρω λόγους, κατά πάγια νομολογία, στενά ερμηνευτέα λόγω της παρέκκλισής της από τους κοινούς κανόνες των διαγωνιστικών διαδικασιών ανάθεσης και της μη ανάπτυξης ανταγωνισμού, το δε βάρος απόδειξης της συνδρομής των προϋποθέσεων εφαρμογής της φέρει ο αναθέτων φορέας που την επικαλείται (Επιτροπή κατά Ελληνικής Δημοκρατίας, C-601/10, σκ. 57-58, ΕλΣυν Ολ. 854/2022 σκ. 8, 183/2022 σκ. 4, Έβδ. Τμ. 1608/2022 σκ. 4, 1363/2022 σκ. 4). Κατά δε την εκδίκαση προσφυγής κατά Πράξης προσυμβατικού ελέγχου στην οποία αναφύονται σχετικά ζητήματα, το Δικαστήριο εξετάζει εάν με τις οικείες πράξεις του αναθέτοντα φορέα και την πληττόμενη Πράξη προσυμβατικού ελέγχου έχει διαπιστωθεί η συνδρομή ή η έλλειψη των νομίμων προϋποθέσεων σύναψης τροποποιητικής σύμβασης κατά τις απαριθμούμενες στο άρθρο 337 περιπτώσεις και σε ποιο εύρος αυτών, και ελέγχει την ουσιαστική εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών, χωρίς όμως να υπεισέρχεται στον έλεγχο κρίσεων της αναθέτουσας που προκύπτουν από επεξεργασία σύνθετων τεχνικών δεδομένων (πρβλ. ΕλΣυν Έβδ. Τμ. 576/2022, σκ. 48).

Αντιπλημμυρικά έργα διευθέτησης ορεινών λεκανών απορροής.(...).	Με τις ανωτέρω προσφυγές ζητείται η ανάκληση της 351/2024 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Όπως ορθώς έκρινε το Κλιμάκιο και απορριπτομένων όσων αντίθετων προβάλλουν οι προσφεύγοντες και ο παρεμβαίνων ανάδοχος, στην προκειμένη περίπτωση, η προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης, αντί της ανοικτής ή κλειστής διαδικασίας για την ανάθεση της ελεγχόμενης σύμβασης έστω με συντετμημένες προθεσμίες, παρίσταται μη νόμιμη, διότι δεν συντρέχουν οι απαιτούμενες από τις διατάξεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016 προϋποθέσεις του απολύτως απαραίτητου μέτρου και του κατεπείγοντος, οι οποίες είναι άρρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους, καθόσον όταν για την αντιμετώπιση μιας απρόβλεπτης κατάστασης λαμβάνονται μέτρα πάγιου χαρακτήρα που υπερβαίνουν το απαραίτητο μέτρο, οι ανάγκες που θεραπεύονται δεν μπορούν, κατά λογική και νομική ακολουθία, να θεωρηθούν κατεπείγουσες, όπως απαιτούν οι ως άνω διατάξεις (βλ. ΕλΣυν Ολ. 1188/2023, σκ. 17, Έβδ. Τμ. 1633/2023, σκ. 27). 	Περαιτέρω, όπως ορθώς έκρινε και το Κλιμάκιο, μόνη η κήρυξη της περιοχής αυτής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης κατά τον χρόνο της διενέργειας της διαδικασίας διαπραγμάτευσης δεν αρκεί για να θεμελιώσει την κατεπείγουσα φύση της ανάθεσης του έργου αυτού και την επιλογή της διαδικασίας αυτής, χωρίς τη συνδρομή των απαιτούμενων εκ του νόμου προϋποθέσεων. Για τους λόγους αυτούς.Συνεκδικάζει τις προσφυγές ανάκλησης.Απορρίπτει τις προσφυγές αυτές και την ασκηθείσα παρέμβαση
ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/Γ΄ ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1729/2024

Παροχή υπηρεσιών συντήρησης ανελκυστήρων:..Με αυτά τα πραγματικά περιστατικά, και εν όψει όσων έγιναν δεκτά ανωτέρω στη σκέψη υπό στοιχ. ΙΙ, το Κλιμάκιο κρίνει ότι κύριο αντικείμενο της υπογραφείσας σύμβασης είναι η παροχή υπηρεσιών συντήρησης των δέκα εγκατεστημένων ανελκυστήρων, στην οποία προεχόντως απέβλεψε το Νοσοκομείο, προκειμένου να εξασφαλίσει την απρόσκοπτη και ασφαλή λειτουργία τους. Η προμήθεια των ανταλλακτικών, η οποία δεν είναι ενεστώσα και βέβαιη, αλλά μέλλουσα και ενδεχόμενη, εξαρτώμενη από πιθανές βλάβες, έχει χαρακτήρα δευτερεύοντα και επικουρικό, διότι κατατείνει απλώς στη δέσμευση της αναδόχου ως προς το κόστος των ανταλλακτικών που πιθανώς θα χρειαστούν για τη διασφάλιση του σκοπού της κύριας παροχής, που είναι η αποτελεσματική λειτουργία των συντηρούμενων ανελκυστήρων. Αυτό επιβεβαιώνεται α) από το γεγονός ότι τόσο κατά τα διαλαμβανόμενα στη διακήρυξη όσο και κατά τις προδιαληφθείσες διατάξεις της διέπουσας τη συντήρηση ανελκυστήρων νομοθεσίας, η συντήρηση, συντελείται περιοδικά και περιλαμβάνει αφενός τον τακτικό έλεγχο, τον καθαρισμό και την λίπανση των ηλεκτρικών και μηχανικών εξαρτημάτων τους και αφετέρου, την αποκατάσταση, κατά τη διάρκεια αυτής, της ασφαλούς λειτουργίας τους με εξάλειψη των βλαβών και των απορρυθμίσεων, β) από το γεγονός ότι στον διαγωνισμό κλήθηκαν να συμμετάσχουν τεχνικά γραφεία συντήρησης ανελκυστήρων με βεβαίωση θεωρημένη από το Μητρώο που τηρείται στη Διεύθυνση Ανάπτυξης της οικείας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, ενώ δεν προβλέπονται ειδικές προϋποθέσεις ή προσόντα των προσφερόντων σε σχέση με τον τιμοκατάλογο των ανταλλακτικών που κλήθηκαν να συνυποβάλλουν με την προσφορά τους, και γ) από το γεγονός ότι οι τιμές χρέωσης των ανταλλακτικών που ενδέχεται να χρειαστούν για τις επισκευές καθ΄όλη τη διάρκεια της σύμβασης δεν εντάσσονται στην προϋπολογισθείσα δαπάνη, αλλά διαμορφώνονται εκ των υστέρων, βάσει της προσφοράς της αναδόχου και δεν περιλαμβάνονται στο συμβατικό τίμημα. Εν όψει των εκτεθέντων, ο ισχυρισμός της Επιτρόπου ότι η δαπάνη έχει χαρακτηρισθεί ως σύμβαση παροχής υπηρεσιών κατά παράβαση του άρθρου 4 του ν. 4412/2016, διότι αντικείμενό της είναι πρωτίστως η προμήθεια ανταλλακτικών επισκευής των ανελκυστήρων και δευτερευόντως η συντήρηση των ανελκυστήρων προβάλλεται αβασίμως και πρέπει ν απορριφθεί. Ομοίως αβάσιμος είναι και ο δεύτερος λόγος διαφωνίας περί παράβασης του άρθρου 53 παρ. 1, 2 του ν. 4412/2016, διότι στις τεχνικές προδιαγραφές δεν προβλέφθηκε αναλυτική ανά ανελκυστήρα προϋπολογισθείσα δαπάνη ενώ ζητείται από τους συμμετέχοντες προσφορά ανά ανελκυστήρα. Τούτο διότι, αφενός στην υποπερίπτωση αα) της περ. κε) της παρ. 2 του εν λόγω άρθρου, προβλέπεται ειδικά για τις συμβάσεις παροχής τεχνικών υπηρεσιών όπως η επίμαχη, ότι η αναθέτουσα έχει ποικίλες δυνατότητες διατύπωσης των τεχνικών προδιαγραφών και διαμόρφωσης της αμοιβής, και αφετέρου διότι η μη αναγραφή της προϋπολογιζόμενης για κάθε ανελκυστήρα δαπάνης, δεν ήταν ικανή να δημιουργήσει αδικαιολόγητα εμπόδια στο άνοιγμα της συγκεκριμένης ανάθεσης στον ανταγωνισμό. Τέλος, και η αιτίαση της Επίτροπου ότι το τμήμα προμήθειας ανταλλακτικών, που είναι οικονομικά το μεγαλύτερο, δεν περιλαμβάνεται στο συμβατικό κείμενο το οποίο και δημοσιεύεται κατά το άρθρο 66 του ν. 4412/2016, δεσμεύοντας τα συμβαλλόμενα μέρη κατά την επίλυση τυχόν διαφορών, αβασίμως προβάλλεται διότι i) το τμήμα αυτό δεν προϋπολογίστηκε ως προμήθεια κατά την έννοια του προδιαληφθέντος άρθρου 2 του ν. 4412/2016, ii) στη σύμβαση γίνεται παραπομπή στη διακήρυξη και στην απόφαση κατακύρωσης, η οποία επιτρέπει την εξακρίβωση της αληθούς βουλήσεως των συμβαλλομένων και ii) η μη συμπερίληψη της προσφερθείσας τιμής των ανταλλακτικών στο συμβατικό κείμενο ερείδεται στην ίδια τη διακήρυξη, στην οποία ορίστηκε ότι η τιμή της υπογραφόμενης σύμβασης θα είναι μόνο το άθροισμα των τιμών που θα δώσουν οι συμμετέχοντες για τη συντήρηση του συνόλου των ανελκυστήρων.

Αποκατάσταση ζημιών...ζητείται η ανάκληση της 458/2019 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου..Δεδομένου μάλιστα ότι δεν έχει συνταχθεί ειδική τεχνική μελέτη, αλλά μία συνοπτική τεχνική περιγραφή του προς εκτέλεση αντικειμένου (βλ. την «Τεχνική Έκθεση» της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου ...), το ελεγχόμενο σχέδιο σύμβασης δεν αποσκοπεί στην επίτευξη ενός πλήρως λειτουργικού αποτελέσματος – οικονομικά ή τεχνικά - με την έννοια του, κατά τα ανωτέρω, έργου, χωρίς να αρκεί για τον αντίθετο νομικό χαρακτηρισμό η ένταξη στο Τεχνικό Πρόγραμμα Έργων της Περιφέρειας ... (βλ. VI Tμήμα 1070/2018). Περαιτέρω, ως προς την κρίση ότι το ελεγχόμενο σχέδιο δεν εντάσσεται στην έννοια της δημόσιας σύμβασης έργου δεν ασκούν εν προκειμένω επιρροή αφενός μεν το γεγονός ότι η προγραμματική σύμβαση, που έχει ήδη συναφθεί μεταξύ της Περιφέρειας ... και του αιτούντος, είχε ελεγχθεί από το Ε΄ Κλιμάκιο (βλ. Πράξη 253/2018), αφετέρου δε η πρόβλεψη στο άρθρο 4 της ως άνω από 7.6.2018 προγραμματικής ότι η δημοπράτηση θα γίνει σύμφωνα με τις διατάξεις περί δημοσίων έργων (βλ. VI Tμήμα 1070/2018). Άλλωστε, σύμφωνα με το άρθρο 2.2.4 της διακήρυξης, είχαν δικαίωμα συμμετοχής οικονομικοί φορείς, που ασκούν επαγγελματική δραστηριότητα συναφή με το αντικείμενο των προς παροχή υπηρεσιών, ήτοι εργασίες πρασίνου και παιδικών χαρών, εφόσον πληρούν τα κριτήρια επιλογής των άρθρων 2.2.5 (οικονομική και χρηματοοικονομική επάρκεια) και 2.2.6 (τεχνική και επαγγελματική ικανότητα) αυτής. Όπως δε προκύπτει από τον «Προϋπολογισμό δαπάνης εργασιών», το ελεγχόμενο σχέδιο αφορά στην προμήθεια και εγκατάσταση νέου εξοπλισμού και στη σχετική διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου και, επομένως, αποτελεί μεικτή σύμβαση υπηρεσίας – προμήθειας, της οποίας όμως υπερέχον τμήμα αποτελεί αυτό της παροχής υπηρεσιών λόγω της εφαρμογής εν προκειμένω του κριτηρίου της υψηλότερης εκτιμώμενης αξίας (βλ. άρθρο 4 παρ. 2 τελευταίο εδάφιο του ν. 4412/2016). Κατά συνέπεια, η επίμαχη διαγωνιστική διαδικασία, εφόσον έχει ως κύριο αντικείμενο την ανάθεση παροχής υπηρεσιών και όχι την εκτέλεση δημοσίου έργου, όπως βάσιμα προβάλλει ο αιτών, καθώς και η παρεμβαίνουσα υπέρ αυτού εταιρεία, νομίμως δημοπρατήθηκε και, ως εκ τούτου, δεν συντρέχουν οι λοιπές διαπιστωθείσες με την προσβαλλόμενη πλημμέλειες, που αφορούν α) στον προβλεπόμενο στη διακήρυξη τρόπο σύνταξης και υποβολής των οικονομικών προσφορών (ενιαίο ποσοστό έκπτωσης),  β) στη μη συμπερίληψη στον προϋπολογισμό του έργου των ποσών των απροβλέπτων, της αναθεώρησης, των γενικών εξόδων και του εργολαβικού οφέλους και γ) στην απαίτηση της διακήρυξης να υποβληθεί, επί ποινή αποκλεισμού, φάκελος τεχνικής προσφοράς. Κατ΄ ακολουθίαν όσων διαλαμβάνονται στις σκέψεις που προηγήθηκαν, πρέπει η αίτηση ανάκλησης και η υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση της εταιρείας με την επωνυμία «....» να γίνουν δεκτές, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη 458/2019 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου και, αφού δεν διαπιστώθηκε άλλος νόμιμος διακωλυτικός της υπογραφής λόγος, να υπογραφεί το σχέδιο σύμβασης με αντικείμενο την «Αποκατάσταση ζημιών και Λειτουργική, Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Αναβάθμιση Πλατειών και Κοινοχρήστων Χώρων στη Δ.Κ. ... μετά τη θεομηνία της 15.11.2017».

Προμήθεια Αντιδραστηρίων με Συνοδό Εξοπλισμό.(...)	Από τις διατάξεις των άρθρων 18 παρ. 1, 75 παρ. 1γ΄,4 και 5, και 80 παρ. 1 και 5 σε συνδυασμό με τα στοιχεία που αναφέρονται στο Παράρτημα XII «Αποδεικτικά μέσα για τα κριτήρια επιλογής» του Προσαρτήματος A' του ιδίου νόμου για την απόδειξη της τεχνικής ικανότητας συνάγονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: (i) Κατά τη διαδικασία ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων, οι όροι του διαγωνισμού πρέπει να διατυπώνονται κατά τρόπο τελούντα σε συνάρτηση με την ανάγκη, την οποία η αναθέτουσα αρχή επιδιώκει να ικανοποιήσει, όπως απαιτείται από την αρχή της αναλογικότητας, η οποία διέπει τις σχετικές ρυθμίσεις του νόμου ως εγγενές στοιχείο αυτών, αλλά και ως ερμηνευτικός κανόνας για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει οι ρυθμίσεις αυτές να εφαρμόζονται. Συνακόλουθα, όροι υπερβολικά περιοριστικοί, και συνεπώς μη αναλογικοί, πλήττουν τον ανταγωνισμό, διότι, περιορίζοντας, χωρίς την επίκληση λόγου δημοσίου συμφέροντος, τον κύκλο των δικαιουμένων να υποβάλουν προσφορά, δημιουργούν συνθήκες αθέμιτης εύνοιας υπέρ ορισμένων μόνον ή και μεμονωμένων οικονομικών φορέων (ΕλΣυν. Ολ. 180/2022 σκ. 6, 1832/2021 σκ. 9, 505/2021 σκ. 9, Εβδ. 1279/2023 σκ.3,4). (ii) Στο πλαίσιο αυτό οι αναθέτουσες αρχές διαμορφώνουν, κατά διακριτική ευχέρεια, ως επιμέρους κριτήριο καταλληλότητας των διαγωνιζομένων, τους όρους τεχνικής και επαγγελματικής επάρκειας, οι οποίοι πρέπει να αποβλέπουν στην αποτελεσματική εκτέλεση της σύμβασης και να είναι συναφείς ποσοτικά και ποιοτικά με το αντικείμενο αυτής, ώστε να καθίστανται πρόσφοροι για τη διακρίβωση της καταλληλότητας των υποψηφίων (ΕλΣυν. Ολ. 180/2022 σκ. 9, 1832/2021 σκ. 12, 505/2021 σκ.12, Τμ. Μείζ. - Επτάμ. Σύνθ. 1265, 1563/2019, 6022/2015, 3065/2014, πρβλ. ΔΕΕ αποφ. της 13.7.2017, INGSTEEL και Metrostav, C-76/16, σκ. 33, και της 18.10.2012, Edukozivig - Hochtief Construction AG, C-218/11, σκ. 29). Ειδικότερα, για την απόδειξη της τεχνικής και επαγγελματικής επάρκειας των διαγωνιζομένων, οι αναθέτουσες αρχές μπορεί να απαιτούν από τους οικονομικούς φορείς να διαθέτουν ικανοποιητικό επίπεδο εμπειρίας, ζητώντας από τους ενδιαφερόμενους οικονομικούς φορείς την υποβολή καταλόγου των κυριότερων υπηρεσιών που παρασχέθηκαν από αυτούς την τελευταία τριετία στο πλαίσιο συμβάσεων που είτε έχουν περατωθεί είτε εκτελούνται ακόμη (ΕλΣυν. Ολ. 505/2021 σκ. 12, Έβδ. Τμ. 1279/2023 σκ. 4, 1400/2022 σκ. 5, 1274/2021 σκ. 7).Για τους λόγους αυτούς.Απορρίπτει την προσφυγή ανάκλησης και την υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση. Δεν ανακαλεί την 299/2024 Πράξη του Στ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου. 

Προμήθεια και εγκατάσταση εξοπλισμού για τον κόμβο καινοτομίας Η2 (H2-HUB).(...)	Ανεξαρτήτως, πάντως, του εάν η προσκόμιση των τεχνικών φυλλαδίων ήταν αναγκαία στο στάδιο ελέγχου της τεχνικής προσφοράς των συμμετεχόντων, η κρίση για το εάν τα οχήματα είναι εντός προδιαγραφών και άρα η τεχνική προσφορά της «…Α.Ε.» παραδεκτή προϋποθέτει συγκριτική αξιολόγηση του συνόλου των τεχνικών προδιαγραφών που περιλαμβάνονται στη διακήρυξη με τις προδιαγραφές που πληρούν τα προσφερόμενα οχήματα, με παράθεση αντίστοιχης ειδικής αιτιολογίας, και, ως εκ τούτου, αποτελεί τεχνική κρίση, η οποία εκφεύγει του προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας. Η διαπίστωση δε της προσβαλλομένης ότι τα προσφερόμενα σχήματα υστερούν σε συγκεκριμένα τεχνικά χαρακτηριστικά χωρίς να προηγηθεί η κατά τα ανωτέρω συνολική στάθμιση, δεν αρκεί. Σε κάθε περίπτωση, αφενός μεν με το από 8.2.2024 πρακτικό της Επιτροπής Διαγωνισμού έχει ρητώς κριθεί ότι βρίσκεται εντός τεχνικών προδιαγραφών η προσφορά της προσφεύγουσας εταιρείας (και ως προς τα οχήματα), κρίση που έχει επικυρωθεί από το ΔΣ του προσφεύγοντος ερευνητικού κέντρου, ενώ, περαιτέρω, στην 57279/29.4.2024 έκθεση απόψεων της αναθέτουσας αρχής που υποβλήθηκε ενώπιον της ΕΑΔΗΣΥ κατά τη διαδικασία εξέτασης της προδικαστικής προσφυγής της αποκλεισθείσας εταιρείας με την επωνυμία «…» διαλαμβάνεται, με σαφή και επαρκή αιτιολογία, η βασιμότητα της οποίας δεν δύναται να αμφισβητηθεί, αφού αφορά σε αμιγώς τεχνική κρίση (πρβλ. ΕλΣυν Ολ. 1078/2024 σκ. 43, ΕλΣυν Έβδ. Τμ. 533/2024 σκ. 59), ότι τα προσφερόμενα υδρογονοκινούμενα οχήματα είναι εντός τεχνικών προδιαγραφών. Συνακόλουθα, πρέπει να γίνει δεκτός ο σχετικός λόγος ανάκλησης της προσβαλλομένης.	Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει οι κρινόμενες προσφυγές να γίνουν δεκτές, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη πράξη, να επιτραπεί η υπογραφή του ελεγχόμενου σχεδίου σύμβασης, υπό τον όρο της απάλειψης από τον μαθηματικό τύπο υπολογισμού της μεταβολής τιμής του εκεί προβλεπόμενου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (άρθρο 7 του σχεδίου) και ορισμού στη θέση αυτού των αντίστοιχων επιμέρους τιμών του Δείκτη Τιμών Παραγωγού στη Βιομηχανία για κάθε κλάδο βιομηχανικού προϊόντος της σύμβασης (κλάδοι κατά PRODCOM 2016 της EΛ.ΣTAT. 24 και 28) ως προς τη μηνιαία μεταβολή τους, όπως εκάστοτε δημοσιεύονται στην επίσημη ιστοσελίδα της ΕΛ.ΣΤΑΤ. και να αποδοθεί το καταβληθέν παράβολο σε αμφότερους τους προσφεύγοντες (άρθρο 310 παράγραφος 1  ν. 4700/2020).
	

Με την ανωτέρω προσφυγή ζητείται η ανάκληση της 50/2026 Πράξης του Στ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.(...). 	Ωστόσο, το Δικαστήριο παρατηρεί ότι σύμφωνα με την πάγια νομολογία του, ουσιώδης παρίσταται η πλημμέλεια με την οποία παραβιάζονται βασικές αρχές της νομοθεσίας περί δημοσίων συμβάσεων και πλήττεται η ακεραιότητα της διαδικασίας. Εξάλλου, μία πλημμέλεια δεν κρίνεται ουσιώδης κατά τρόπο αφηρημένο και θεωρητικό, αλλά ενόψει των πραγματικών περιστατικών της συγκεκριμένης διαδικασίας που ελέγχεται από το Δικαστήριο (ΕλΣυν Ολ. 566/2025 σκ. 28 και εκεί παρατεθείσα νμλγ). Κατόπιν τούτων, το Δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη τα ακόλουθα δεδομένα, ήτοι: α) Ότι οι επίμαχοι όροι του διαγωνισμού ετέθησαν υπόψη των δυνητικά ενδιαφερομένων φορέων, αφού, κατά την ελεγχόμενη διαγωνιστική διαδικασία τηρήθηκαν όλες οι επιβαλλόμενες διατυπώσεις δημοσιότητας. β) Ότι δεν προσβλήθηκε η νομιμότητα των όρων αυτών, ούτε υπεβλήθη κάποιο διευκρινιστικό ερώτημα σχετικώς. γ) Ότι κανείς διαγωνιζόμενος δεν αποκλείσθηκε για τον λόγο ότι δεν πληρούσε τις επίμαχες απαιτήσεις της διακήρυξης. δ) Ότι η αναδειχθείσα πλημμέλεια δεν οφείλεται σε πρόθεση καταστρατήγησης των οικείων διατάξεων από την ΕΚΑΠΥ (πρβλ. ΕλΣυν VI Τμ. 596/2019 σκ. Χ), καθώς η διαδικασία ωρίμανσης της διακήρυξης και το σχέδιο αυτής ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2024 (βλ. την αρχική έγκριση της διακήρυξης με την 466/10.12.2024 απόφαση του ΔΣ της ΕΚΑΠΥ) οπότε και υποβλήθηκε στην Ειδική Επιτροπή Συντονισμού Ταμείου Ανάκαμψης (ΕΥΣΤΑ) προς διατύπωση σύμφωνης γνώμης σε συμμόρφωση με τις απαιτήσεις του οικείου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου· η δε σχετική έγκριση του σχεδίου διακήρυξης παρασχέθηκε με την 6482/15.1.2025 απόφαση της ΕΥΣΤΑ, πλην η ΕΚΑΠΥ, θεωρώντας ότι μετά την σχετική έγκριση δεν καταλειπόταν πεδίο επαναδιαμόρφωσης των όρων της διακήρυξης, εκ παραδρομής δεν συμπεριέλαβε το έτος 2024. ε) Ότι εν προκειμένω ο υπό προμήθεια εξοπλισμός είναι απαραίτητος για την ορθή λειτουργία 85 νοσοκομείων της χώρας και για τη διασφάλιση της ποιότητας των παρεχομένων υπηρεσιών υγείας προς τους πολίτες, και στ) Ότι βάσει των προσκομισθέντων στοιχείων ο ανάδοχος ήταν και ο μοναδικός προσφέρων σε αυτό το Τμήμα της διακήρυξης, πέραν του ότι κάλυπτε με τον μέσο όρο του γενικού κύκλου εργασιών του για τα έτη 2022, 2023 και 2024, το κριτήριο αυτό για τα Τμήματα, για τα οποία αναδείχθηκε ανάδοχος, κρίνει ότι η διαπιστωθείσα πλημμέλεια της επίμαχης διαδικασίας δεν δύναται να θεωρηθεί, στην προκειμένη περίπτωση, ως ουσιώδης, για το σύνολο των υπό έλεγχο Τμημάτων, δοθέντος ότι δεν έπληξε την αντικειμενική ακεραιότητα του διαγωνισμού (πρβλ. ΕλΣυν Ολ. 566/2025 σκ. 29, 1716/2022 σκ. 31, Έβδ. Τμ. 477/2026 σκ.18, 1165/2025 σκ. 19, 1158/2025 σκ. 13, 1157/2025 σκ. 17, 227/2023 σκ. 19, 1762/2022 σκ. 14, 1759/2022 σκ. 13). Ως εκ τούτου πρέπει να αρθεί ο διακωλυτικός λόγος υπογραφής της σύμβασης. 	Ανακαλεί την 50/2026 Πράξη του Στ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Αποκατάσταση τομών ύδρευσης-αποχέτευσης....ζητείται η ανάκληση της 16/21.7.2022 Πράξης της Αναπληρώτριας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου (...) Ο έλεγχος της νομιμότητας του συνόλου της διαδικασίας και του οικείου σχεδίου των σημαντικής αξίας δημοσίων συμβάσεων αποβλέπει στη προστασία του δημοσίου συμφέροντος και στοχεύει στη διασφάλιση της τήρησης των γενικών αντικειμενικών δικαιϊκών αρχών της διαφάνειας, της ισότητας των μερών και του υγιούς ανταγωνισμού. Ως εκ τούτου, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, για να διατυπωθεί αρνητική κρίση ως προς την υπογραφή ελεγχόμενου σχεδίου σύμβασης δεν αρκεί να διαπιστωθεί η ύπαρξη παραβίασης της κείμενης νομοθεσίας αλλά πρέπει να κριθεί ότι η πλημμέλεια που εντοπίστηκε είναι και ουσιώδης, ως πλήττουσα τις ως άνω αρχές (βλ. αποφ. 2141/2020, σκ. 20, 2498/2020, σκ. 20, Ολομ., 536/2020 Τμ. Μειζ.-Επτ. Συνθ., 2643/2020, 516/2021, 1139/2021, 2062/2021 Έβδ. Τμ. ΕλΣυν).

Με την κρινόμενη προσφυγή, η ΔΕΥΑΒ υποστηρίζει ότι η παράλειψη ανάρτησης έγινε εκ παραδρομής και χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης των σχετικών διατάξεων, δεδομένου μάλιστα ότι όλες οι υπόλοιπες πράξεις, ήτοι το πρωτογενές αίτημα, η οικεία διακήρυξη και οι σχετικές αποφάσεις του διοικητικού της συμβουλίου αναρτήθηκαν προσηκόντως στο ΚΗΜΔΗΣ, σε κάθε δε περίπτωση η επίμαχη απόφαση αναρτήθηκε, έστω και εκ των υστέρων, στις 3.8.2022. Πράγματι, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, αναρτήθηκε στο ΚΗΜΔΗΣ το 516/9.2.2022 πρωτογενές αίτημα (με αριθμό 22REQ010025160 2022-02-09) του Προϊσταμένου της Τεχνικής Διεύθυνσης της προσφεύγουσας, όπου περιγράφεται το προς εκτέλεση έργο, ο προϋπολογισμός του με το CPV καθώς και ο Κ.Α.Ε. του προϋπολογισμού της ΔΕΥΑΒ τον οποίον θα βαρύνει.γ. Με το ανωτέρω περιεχόμενο, το καταχωρηθέν έγγραφο εξυπηρετεί πλήρως τον ενημερωτικό σκοπό για τον οποίο θεσπίστηκε η καταχώρηση των πρωτογενών αιτημάτων, ανεξαρτήτως του ότι τυχόν πλημμελής καταχώρηση της απόφασης ανάληψης υποχρέωσης, σε κάθε περίπτωση, δεν θα συνιστούσε από μόνη της ουσιώδες σφάλμα της διαδικασίας ανάθεσης, κωλύουσα την υπογραφή της σύμβασης (βλ. απόφ. 525/2020, σκ. 6, VI Τμ. ΕλΣυν – πρβλ. 593/2022 Έβδ. Τμ. ΕλΣυν).Ανακαλεί την προσβαλλόμενη 16/21.7.2022 Πράξη της Αναπληρώτριας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου