ΓΝΩΜΗ/Α-ΕΑΔΗΣΥ/36/2020

Η προδικαστική προσφυγή αίτησε την ακύρωση της υπ’ αριθμ. 241/2019 απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου Ορεστιάδας, η οποία απέρριψε την προσφορά της προσφεύγουσας εταιρίας για την ανάθεση του έργου 'ΟΔΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΟΙΚΙΣΜΟΥ …' εκτιμώμενης αξίας 950.209,308 ευρώ (συν ΦΠΑ). Αιτιολογία ήταν η ανακριβής συμπλήρωση του Τυποποιημένου Εντύπου Υπεύθυνης Δήλωσης (ΤΕΥΔ), όπου η εταιρία δήλωσε λανθασμένα ότι είχε εκπληρώσει όλες τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις, ενώ βρισκόταν σε δεσμευτικό διακανονισμό. Η προσφυγή υποστηρίζει ότι ο διακανονισμός θεωρείται εκπλήρωση των υποχρεώσεων και ότι η διαδικασία αποκλεισμού δεν ήταν νόμιμη.

Η παρούσα γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά διατάξεις σχεδίου νόμου του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου. Η Αρχή εκφέρει παρατηρήσεις σχετικά με την παράταση έως το 2021 της δυνατότητας σύναψης δημοσίων συμβάσεων κατά παρέκκλιση της νομοθεσίας για την αντιμετώπιση των προσφυγικών ροών. Επισημαίνεται ο κίνδυνος ασυμβατότητας με το ενωσιακό δίκαιο λόγω της γενικευμένης χρήσης της διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης, η οποία πρέπει να αποτελεί εξαίρεση και να αιτιολογείται ειδικώς. Επίσης, η Αρχή σχολιάζει τον χαρακτηρισμό συμβάσεων πληροφοριακών συστημάτων ως απορρήτων, τονίζοντας την ανάγκη συσταλτικής ερμηνείας και επαρκούς τεκμηρίωσης για την προστασία των ουσιωδών συμφερόντων ασφαλείας της χώρας.

Η γνώμη Α 7/2021 της ΕΑΑΔΗΣΥ αφορά την εξέταση διατάξεων του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Εργασίας για την ασφαλιστική μεταρρύθμιση της νέας γενιάς και την ίδρυση του ΤΕΚΑ. Η Αρχή προβαίνει σε παρατηρήσεις σχετικά με το άρθρο 38, τονίζοντας ότι η έκδοση Κανονισμού Προμηθειών κατά παρέκκλιση της γενικής νομοθεσίας (ν. 4412/2016) για συμβάσεις κάτω των ορίων πρέπει να είναι ρητά προσδιορισμένη και αιτιολογημένη. Επίσης, αναλύει το καθεστώς του θεματοφύλακα και του συμβούλου προσλήψεων, επισημαίνοντας την ανάγκη τήρησης των θεμελιωδών αρχών του ενωσιακού δικαίου, της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης, καθώς και την υποχρεωτική χρήση του ΚΗΜΔΗΣ για την ανάρτηση των συμβάσεων.

Η παρούσα γνώμη της Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ. αφορά σε διατάξεις τροπολογίας του Υπουργείου Εσωτερικών σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων για τη μεταφορά μαθητών κατά το σχολικό έτος 2022-2023. Η Αρχή επισημαίνει ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις εισάγουν παρεκκλίσεις από τις πάγιες διατάξεις του ν. 4412/2016 και της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ, επιτρέποντας τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση και την ανάθεση σε προσωρινούς αναδόχους χωρίς την έγκριση της Αρχής. Η Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ. εκφράζει προβληματισμό για την παγίωση ενός εξαιρετικού καθεστώτος που ενδέχεται να παραβιάζει το ενωσιακό δίκαιο και τις αρχές του ελεύθερου ανταγωνισμού, τονίζοντας ότι οι αναθέτουσες αρχές θα έπρεπε να χρησιμοποιούν έγκαιρα τα διαθέσιμα εργαλεία, όπως το Δυναμικό Σύστημα Αγορών.

Η Γνώμη Α17/2020 της Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ. αφορά στην εξέταση διατάξεων σχεδίου νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας που τροποποιούν τον ν. 4412/2016. Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις αφορούν στον τρόπο ορισμού των αποφαινομένων οργάνων σε έργα άλλων φορέων και στην απλοποίηση των διαδικασιών συγκρότησης των επιτροπών διαγωνισμού για δημόσιες συμβάσεις έργων και μελετών. Η Αρχή επισημαίνει την ανάγκη για σαφέστερη διατύπωση των διαδικασιών επιλογής μελών, την αποφυγή συγκρούσεων συμφερόντων και την ανάγκη για ένα ενιαίο και συνεκτικό νομοθετικό πλαίσιο που θα διασφαλίζει την ασφάλεια δικαίου και την ταχύτητα στις διαγωνιστικές διαδικασίες, προτείνοντας συγκεκριμένες βελτιώσεις και διορθώσεις επί του σχεδίου.

Η προσφεύγουσα ζητά την ακύρωση ή/και τροποποίηση ή/και αναδιατύπωση των εδαφίων 2.2.5.2 α, 2.2.5.2 β, 2.2.5.2 δ και 2.2.5.2 ε του όρου 2.2.5 υπό την επικεφαλίδα «Κριτήρια Επιλογής» της διακήρυξης, σχετικά με την τεχνική και οικονομική ικανότητα των υποψηφίων οικονομικών φορέων. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την παροχή υπηρεσιών επισκευής, συντήρησης και συμμόρφωσης με τις παρατηρήσεις του φορέα πιστοποίησης των ανελκυστήρων για τα κτίρια διαφόρων φοιτητικών εστιών και δομών, με προϋπολογιζόμενη δαπάνη 372.000 ευρώ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ. Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι οι καθοριστικοί όροι της διακήρυξης προκαλούν αδικαιολόγητους περιορισμούς στη συμμετοχή και παραβιάζουν τις αρχές της αναλογικότητας, της ισότιμης μεταχείρισης και του υγιούς ανταγωνισμού.

Η προδικαστική προσφυγή της ένωσης οικονομικών φορέων ασκήθηκε για την ακύρωση της παράλειψης παραλαβής της προσφοράς τους στο πλαίσιο της διαδικασίας σύναψης δημόσιας σύμβασης. Το αντικείμενο της σύμβασης ήταν η μελέτη αρδευτικού δικτύου για τα έργα μεταφοράς και διανομής νερού άρδευσης από δίκτυα αναβαλλού στον Δήμο [...] στον Νομό [...], με εκτιμώμενη αξία (χωρίς ΦΠΑ) 1.191.903,52 ευρώ. Ο προσφεύγων ισχυρίστηκε ότι η προσφορά του δεν παραλήφθηκε λόγω τεχνικού σφάλματος κατά την ηλεκτρονική υποβολή μέσω του συστήματος ΕΣΗΔΗΣ, παρά τον χρόνο που αφιέρωσε λίγο πριν τη λήξη της προθεσμίας υποβολής (20-5-2021, ώρα 11:00). Η ΑΕΠΠ απέρριψε την προσφυγή, θεωρώντας ότι το πρόβλημα προέκυψε από την υπόληψη του προσφέροντα και όχι από δυσλειτουργία του συστήματος, ενώ τονίζοντας ότι η υποβολή έπρεπε να γίνει νωρίτερα.

Αποκατάσταση κτιρίου....Ήδη, με το μοναδικό λόγο της κρινόμενης αίτησης προβάλλεται ότι οι εργασίες της ελεγχόμενης σύμβασης δεν χρήζουν αυτοτελούς εγκρίσεως από τον Υπουργό Πολιτισμού σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 10 του ν.3028/2002, καθόσον α) η μελέτη του αρχικού έργου είχε εγκριθεί από το Υπουργείο Πολιτισμού, οι δε επίμαχες εργασίες είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με τη φύση και το σκοπό του έργου και ως εκ τούτου αναγκαίες για την άρτια ολοκλήρωσή του και β) δεν είναι παρεμβατικές αλλά απαραίτητες για τη διασφάλιση της ασφάλειας των εργαζομένων, της πυρασφάλειας και της προσβασιμότητας του Τελωνείου από Α.Μ.Ε.Α..Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, δεδομένου ότι, όπως ορθά κρίθηκε με την προσβαλλόμενη πράξη, οι επίμαχες εργασίες δεν καλύπτονται, από την ΥΠΠΟ/ΔΑΝΣΜ/5060/ 106/11.1.2007 απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, με την οποία εγκρίθηκε η αρχιτεκτονική, στατική και ηλεκτρομηχανολογική μελέτη για την εκτέλεση του αρχικού έργου «Αποκατάσταση και διαρρύθμιση του κτηρίου Παλαιού Τελωνείου .... για τη δημιουργία κέντρου πολλαπλών δραστηριοτήτων». Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται από το ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΜΤΕ/ΔΠΑΝΣΜ/ΤΜΑΝΣΜΠΚ/ 577709/60690/4427/1092/11.2.2020 έγγραφο, το οποίο εκδόθηκε σε απάντηση του 55991/27.11.2018 αιτήματος του Δήμου .... και προσκομίστηκε ενώπιον του Τμήματος σε εκτέλεση της 1249/2019 προδικαστικής απόφασης του Τμήματος. Όπως προκύπτει από το περιεχόμενο του εγγράφου αυτού, το επίμαχο έργο περιλαμβάνει την πραγματοποίηση εννέα (9) πρόσθετων εργασιών, που δεν περιλαμβάνονται στην ανωτέρω ΥΠΠΟ/ΔΑΝΣΜ/5060/106/11.1.2007 εγκριτική απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, για τρεις εκ των οποίων διατυπώθηκαν παρατηρήσεις από τη Διεύθυνση Προστασίας και Αναστήλωσης Νεώτερων και Σύγχρονων Μνημείων και ως εκ τούτου συνεστήθη η υποβολή επικαιροποιημένων σχεδίων και τεχνικής μελέτης, τα οποία να περιλαμβάνουν τις προτεινόμενες τροποποιήσεις, προκειμένου να θεωρηθούν από την ανωτέρω υπηρεσία του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η αίτηση ανάκλησης πρέπει να απορριφθεί και να μην ανακληθεί η προσβαλλόμενη Πράξη.

Για να εξετάσει την από 12.06.2023 με ΓΑΚ ΕΑΔΗΣΥ 881/12.06.2023 προδικαστική προσφυγή της εταιρείας με την επωνυμία «…» και τον διακριτικό τίτλο «…», που εδρεύει στο «…», όπως εκπροσωπείται νόμιμα.Κατά της «…» (εφεξής «αναθέτων φορέας») και δη κατά της ακύρωσης της παράλειψης του αναθέτοντος φορέα προς οφειλόμενες ενέργειες, επί σκοπώ διορθώσεως του προς συμπλήρωση και υποβολή στο ηλεκτρονικό σύστημα του διαγωνισμού εντύπου της οικονομικής προσφοράς και ορθού σχεδιασμού των στοιχείων που οφείλουν να υποβάλλουν οι διαγωνιζόμενοι και ειδικότερα, του προς ανάρτηση εντύπου της οικονομικής προσφοράς, ώστε αυτό να συνάδει με τα οριζόμενα στη Διακήρυξη ούτως ώστε να παρασχεθεί το δικαίωμα στη προσφεύγουσα να συμμετάσχει στον επίμαχο διαγωνισμό, καταθέτοντας την προσφορά της.
Της παρεμβαίνουσας ένωσης οικονομικών φορέων με την επωνυμία «…», που εδρεύει στις «…», η οποία άσκησε την από 23.06.2023 (ημερομηνία ανάρτησης στον ηλεκτρονικό τόπο του διαγωνισμού στο ΕΣΗΔΗΣ) παρέμβασή της, επί σκοπώ απόρριψης της προσφυγής.

Εκπόνηση μελέτης...ζητείται η ανάκληση της 52/2009 Πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου..Περαιτέρω, με βάση όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, το Τμήμα άγεται στην κρίση ότι η περιγραφή του αντικειμένου του επίδικου έργου, που συνίσταται κατά κύριο λόγο στην ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου και απολύτως εξειδικευμένου συστήματος λογισμικού για την αυτόματη επιτήρηση συρμών και ενημέρωση των επιβατών, όπως το τελευταίο καταγράφεται και αναλύεται τόσο στο άρθρο 2 της Προκήρυξης όσο και στα συνημμένα σε αυτήν Συμβατικά Τεύχη Τεχνικής Περιγραφής και Προδιαγραφών Μελετών και Επιδόσεων, τα οποία, άλλωστε, συνυπογράφονται με το Συμφωνητικό Προμήθειας και αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της σχετικής σύμβασης (βλ. άρθρο 2.5 της διακήρυξης και άρθρο 3.5 της Συγγραφής Υποχρεώσεων), ανταποκρίνεται στο ελάχιστο περιεχόμενο που η οικεία διακήρυξη οφείλει κατά νόμο να έχει, παρά τα αντιθέτως κριθέντα με την προσβαλλόμενη Πράξη του Κλιμακίου. Επιπλέον, όπως βασίμως προβάλλεται με την υπό κρίση αίτηση, η μη περιοριστική αναφορά των εν λόγω εργασιών και εξοπλισμών του αναδόχου απορρέει από την ανάγκη διαφύλαξης του δικαιώματος βελτιστοποίησης του αιτούμενου συστήματος προς όφελος του αναθέτοντος φορέα, κατά την εκπόνηση των αντίστοιχων μελετών ή κατά τη φάση εκτέλεσης της προμήθειας, όπως συνάγεται αφενός από την παρ. 4 του Α΄ Τμήματος της Οικονομικής Προσφοράς, σύμφωνα με την οποία οι Διαγωνιζόμενοι δηλώνουν ότι «(…)οι Εταιρείες μας κατάρτισαν την Οικονομική τους Προσφορά συνυπολογίζοντας το κόστος των τυχόν βελτιώσεων σε σχέση με τις Προδιαγραφές της ΑΜ καθώς και τις προτεινόμενες λύσεις που διατυπώνονται στην Τεχνική μας Προσφορά και δεσμευόμαστε για την εφαρμογή αυτών των βελτιώσεων προς όφελος της ΑΜ κατά την μελέτη, κατασκευή, προμήθεια και εγκατάσταση του Συστήματος Αυτόματης Επιτήρησης Συρμών και μετά την έγκρισή τους» και αφετέρου από το άρθρο 34.2 της Συγγραφής Υποχρεώσεων περί Πνευματικών Δικαιωμάτων, βάσει του οποίου «Η ΑΜ δικαιούται στην αδιακώλυτη άσκηση όλων των εξουσιών που απορρέουν από τα πνευματικά δικαιώματα, στο πλαίσιο του καταστατικού της σκοπού, για την καθ΄ οιονδήποτε τρόπο, βελτίωση, αναβάθμιση, εκσυγχρονισμό, λειτουργία, συντήρηση και επέκταση του Συστήματος Αυτόματης Επιτήρησης Συρμών». Κατ΄ ακολουθίαν των ανωτέρω, η αίτηση ανάκλησης της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «…», ως και οι υπέρ αυτής ασκηθείσες παρεμβάσεις του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων και της αλλοδαπής ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «….» πρέπει να γίνουν δεκτές, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη με αυτές 52/2009 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου και, δεδομένου ότι δε συντρέχει άλλος νόμιμος λόγος κωλύων την υπογραφή, να υπογραφεί η σχετική σύμβαση. Τέλος, λόγω της παραδοχής της αίτησης ανάκλησης, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στην αιτούσα εταιρεία «….» του κατατεθέντος παραβόλου.