ΓΝΩΜΗ/Δ -ΕΑΔΗΣΥ/62/2025

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Να ελέγξει τη νομιμότητα της διαδικασίας αναδείξεως αναδόχων και των σχεδίων συμβάσεως για την εκτέλεση των τμημάτων 3 και 4 του ευρύτερου έργου «ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΙΣ – ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ ΚΤΙΡΙΩΝ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΠΤΑ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ, ΕΤΟΥΣ 2020-2022»(....)Τέλος, πρέπει να προσκομισθεί βεβαίωση της αναθέτουσας αρχής ότι σε κανένα στάδιο της διεξαχθείσας διαδικασίας δεν ασκήθηκαν και δεν εκκρεμούν ενστάσεις, διοικητικές ή άλλες προδικαστικές προσφυγές, αιτήσεις ασφαλιστικών μέτρων ή άλλα ένδικα βοηθήματα ή μέσα και για τα τέσσερα τμήματα της αναθέσεως σε περίπτωση δε που έχουν ασκηθεί να προσκομισθούν έγγραφες διευκρινίσεις σχετικώς με το Τμήμα στο οποίο αφορούν καθώς και όλη η συναφής τεκμηρίωση (διαδικαστικά έγγραφα, δικόγραφα, αποφάσεις αρμοδίων οργάνων κλπ.).Αναβάλλει την έκδοση οριστικής πράξεως επί της νομιμότητας της διαδικασίας αναδείξεως αναδόχων και των σχεδίων συμβάσεως για την εκτέλεση των τμημάτων 3 και 4 του ευρύτερου έργου «ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΙΣ – ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ ΚΤΙΡΙΩΝ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΠΤΑ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ, ΕΤΟΥΣ 2020-2022» 

Η Πράξη 234/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης και του σχεδίου σύμβασης για την εκτέλεση του Τμήματος 2 του έργου «ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΙΣ-ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ ΚΤΙΡΙΩΝ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ». Το Τμήμα 2, που αφορά στις 3η, 4η και 5η Δημοτική Κοινότητα, έχει προϋπολογιζόμενη δαπάνη 7.258.064,52 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.) και συμβατικό τίμημα 5.232.255,68 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.). Κριτήριο ανάθεσης ήταν η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, αποκλειστικώς βάσει τιμής. Προσωρινός ανάδοχος αναδείχθηκε ο οικονομικός φορέας με δ.τ. «...ΑΤΕ» με προσφερθείσα έκπτωση 28,50%. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν διαπιστώθηκαν νομικές πλημμέλειες και δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου Αθηναίων και του εν λόγω οικονομικού φορέα.

Η Πράξη 93/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά στον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης για το έργο του Δήμου Αθηναίων με τίτλο «ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΤΙΡΙΩΝ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ». Το έργο, προϋπολογισμού 4.000.000,00 ευρώ (με Φ.Π.Α.), ανατέθηκε με ανοικτό διαγωνισμό, βάσει της χαμηλότερης τιμής, στην εταιρεία «... Ι.Κ.Ε.» με συμβατικό τίμημα 2.331.491,43 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α.. Το έργο αφορά εγκατάσταση ενεργητικών μέτρων και επεμβάσεων παθητικής πυροπροστασίας σε σχολικά κτίρια. Το Κλιμάκιο διαπίστωσε ότι δεν υπήρξαν νομικές πλημμέλειες κατά τη διαδικασία ανάθεσης και αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

Η Πράξη 301/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου για το Τμήμα 1 του έργου «ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΙΣ – ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ» (συμβατικού τιμήματος 5.942.999,46 ευρώ πλέον ΦΠΑ). Διαπιστώθηκε σφάλμα στον υπολογισμό του ανεκτέλεστου υπολοίπου εργολαβικών συμβάσεων του μοναδικού προσωρινού αναδόχου, καθώς δεν προσμετρήθηκαν ορθά οι συμβάσεις του με τη ΔΕΗ και τη ΔΕΥΑ Σικυωνίων, έργα που, κατά την κρίση του Κλιμακίου, πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον έλεγχο του ανώτατου επιτρεπτού ορίου ανεκτέλεστου. Εξαιτίας αυτού του σφάλματος, το Κλιμάκιο ανέβαλε την έκδοση οριστικής πράξης και διέταξε τον Δήμο Αθηναίων να καλέσει τον ανάδοχο για συμπληρωματική υπεύθυνη δήλωση και να επαναξιολογήσει την υπέρβαση του ορίου. Επίσης, ζητήθηκε διόρθωση της διάρκειας της εγγύησης καλής εκτέλεσης στο σχέδιο σύμβασης.

Η Πράξη 311/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης του Τμήματος 3 του έργου «ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΙΣ - ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΣΤΗΝ 6Η ΚΑΙ 7Η ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ». Η αρχική διαδικασία προσωρινής κατακύρωσης ακυρώθηκε με απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ (496/2025), η οποία έκανε δεκτή προδικαστική προσφυγή της δεύτερης μειοδότριας. Η ΕΑΔΗΣΥ έκρινε ότι η αρχική προσωρινή ανάδοχος όφειλε να είχε δηλώσει στο Ευρωπαϊκό Ενιαίο Έγγραφο Σύμβασης (ΕΕΕΣ) την πρόθεσή της να αναθέσει τμήματα του έργου σε υπεργολάβους, καθώς χρησιμοποίησε τις προσφορές τους για την αιτιολόγηση της ασυνήθιστα χαμηλής προσφοράς της. Μετά τη συμμόρφωση του Δήμου Αθηναίων και την ανακήρυξη του δεύτερου μειοδότη ως προσωρινού αναδόχου, το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν συντρέχουν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες και, ως εκ τούτου, δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης με τον οικονομικό φορέα «...» (ΚΟΝΤΟΣ CONCREATE ΑΤΕ).

Η Γνώμη Δ 44 ΕΑΔΗΣΥ/2025 της ΕΝΙΑΙΑΣ ΑΡΧΗΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης προς τον Δήμο Ζωγράφου για προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2 περ. α’ του ν. 4412/2016). Αντικείμενο είναι η σύναψη Συμφωνίας-Πλαισίου παροχής υπηρεσιών για επισκευή και συντήρηση έντεκα (11) τμημάτων μηχανημάτων έργου του Δήμου, συνολικής προϋπολογισθείσας δαπάνης 295.350,00€ (χωρίς ΦΠΑ). Η ανάγκη για διαπραγμάτευση προέκυψε διότι ο προηγηθείς ανοικτός ηλεκτρονικός διαγωνισμός κηρύχθηκε εν μέρει άγονος, καθώς δεν υποβλήθηκαν προσφορές για τα συγκεκριμένα έντεκα τμήματα. Η Επιτροπή ομόφωνα αποφάσισε την παροχή της σύμφωνης γνώμης, καθώς κρίθηκε ότι πληρούνται οι νομικές προϋποθέσεις και οι αρχικοί όροι της σύμβασης δεν τροποποιούνται ουσιωδώς.

Η Γνώμη Δ 40 ΕΑΔΗΣΥ/2025 αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης προς την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας (Π.Ε. Εύβοιας) για την προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση. Η διαδικασία αφορά τη σύναψη σύμβασης για τη «ΧΕΙΜΕΡΙΝΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΟΔΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2024-2025» για επτά (7) τμήματα (Τμήματα 1, 2, 5, 7, 8, 13, 14), συνολικού προϋπολογισμού 314.516,12€, πλέον ΦΠΑ. Η προσφυγή κρίθηκε αναγκαία μετά την κήρυξη αυτών των τμημάτων ως άγονων σε προηγηθέντα ηλεκτρονικό ανοικτό διαγωνισμό άνω των ορίων, καθώς δεν υποβλήθηκαν προσφορές. Η Αρχή, λαμβάνοντας υπόψη ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. α’ του ν. 4412/2016 (συγκεκριμένα ότι δεν τροποποιούνται ουσιωδώς οι αρχικοί όροι) και την Πράξη 10/29.4.2025 της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, αποφάσισε ομόφωνα τη χορήγηση της σύμφωνης γνώμης.

Το Κλιμάκιο απέχει του ελέγχου του υποβαλλόμενου σχεδίου τροποποιητικής σύμβασης, με την οποία τροποποιούνται βασικοί όροι αρχικής σύμβασης, δοθέντος ότι δεν υπάγεται στον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου τροποποιητική σύμβαση, διαλαμβάνουσα όρους που τελούν σε άμεση συνάρτηση με συγκεκριμένους όρους της τροποποιούμενης και για το λόγο αυτό στερούμενης αυτοτέλειας σύμβασης, αφού ο έλεγχός της θα κατέτεινε, έστω και έμμεσα, στον έλεγχο της αρχικής σύμβασης, η οποία αν και συναφθείσα μετά την ισχύ του άρθρου 8 παρ.1 του ν.2741/1999, δεν υπήχθη στον έλεγχο αυτό, με συνέπεια να μην μπορεί ούτε τώρα να υπαχθεί στον προληπτικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου ούτε η ίδια ούτε και η τροποποιητική αυτής.

Παροχή υπηρεσιών τεχνικού συμβούλου: Με τα δεδομένα αυτά, οι εντελλόμενες με τα χρηματικά αυτά εντάλματα δαπάνες δεν είναι νόμιμες. Ειδικότερα, η συνολική προθεσμία για την περαίωση του συμβατικού αντικειμένου του υποέργου 3 άρχισε, σύμφωνα με το άρθρο 3ο της σχετικής σύμβασης, στις 21.5.2013, ημερομηνία κοινοποίησης στην ανάδοχο σύμπραξη του ορισμού της επιβλέπουσας μηχανικού, και έληξε στις 21.8.2014,    με την πάροδο δεκαπέντε μηνών από τις 21.5.2013. Η οριακή προθεσμία της ίδιας σύμβασης έληξε στις 21.1.2015, με την πάροδο πέντε μηνών - δηλαδή του 1/3 της συνολικής προθεσμίας για την περαίωση του αντικειμένου της - από τη λήξη της προθεσμίας αυτής. Ακόμα και υπό την εκδοχή ότι και η χορηγηθείσα με τη 255/13/29.6.2015 (θέμα 10ο) απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου ..... παράταση της συνολικής προθεσμίας για την περαίωση του συμβατικού αντικειμένου του υποέργου 1 αφορά και στο υποέργο 3, όπερ δεν προκύπτει από το κείμενό της, η σχετική αίτηση της αναδόχου του υποέργου 1 εταιρείας υποβλήθηκε στις 18.3.2015, δηλαδή σχεδόν δύο μήνες μετά την πάροδο της οριακής προθεσμίας της σύμβασης του υποέργου 3 και, για τον λόγο αυτό, της ως άνω εγκριτικής της παράτασης της προθεσμίας απόφασης έπρεπε, κατά το μέρος που αφορά στο υποέργο 3, να είχε προηγηθεί σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου τεχνικού συμβουλίου-δηλαδή του Συμβουλίου Δημόσιων Έργων της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας (άρθρο 1.1 της οικείας προκήρυξης)-πράγμα που δε συνέβη. Εξάλλου, αλυσιτελώς προβάλλεται ότι, σύμφωνα με το άρθρο 4.6 του περιλαμβανόμενου μεταξύ των συμβατικών τευχών (βλ. άρθρο 2ο.6 της σύμβασης) τεύχους τεχνικών δεδομένων, τυχόν καθυστέρηση ή διακοπή του έργου της κατασκευής - δηλαδή του υποέργου 1 - επιφέρει ανάλογη καθυστέρηση ή διακοπή του έργου του τεχνικού συμβούλου, καθώς, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω, τυχόν παράταση της συνολικής προθεσμίας για την περαίωση του συμβατικού αντικειμένου του υποέργου 1 δικαιολογεί μεν ισόχρονη παράταση της συνολικής προθεσμίας για την περαίωση του συμβατικού αντικειμένου του υποέργου 3, η οποία όμως δε λαμβάνει χώρα αυτόματα και άνευ άλλου τινός, παρά μόνο κατόπιν τήρησης της προβλεπόμενης διαδικασίας (απόφαση της Προϊστάμενης Αρχής μετά από σύμφωνη γνώμη της Διευθύνουσας Υπηρεσίας, δηλαδή της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου, άρθρο 1.1 της οικείας προκήρυξης, επιπλέον δε, εφόσον έχει παρέλθει η οριακή προθεσμία, αίτηση ή συναίνεση του αναδόχου και σύμφωνη γνώμη του Συμβουλίου Δημόσιων Έργων της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας). Περαιτέρω, αβασίμως προβάλλεται ότι σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου τεχνικού συμβουλίου απαιτείται μόνο για την περίπτωση που ο ανάδοχος βαρύνεται με συνυπαιτιότητα για την καθυστέρηση, καθώς, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω, η σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου τεχνικού συμβουλίου δε συναρτάται με τη (συν)υπαιτιότητα ή μη του αναδόχου, αλλά με το αν η αίτηση για παράταση της συνολικής προθεσμίας  για την περαίωση του συμβατικού αντικειμένου υποβάλλεται πριν ή μετά τη λήξη της οριακής προθεσμίας της σύμβασης. Έτι περαιτέρω, αβασίμως προβάλλεται     ότι για τη λύση των συμβάσεων παροχής υπηρεσιών συναφών με τις μελέτες εφαρμόζονται οι διατάξεις των εδαφίων α΄ και β΄ της παραγράφου 6 του άρθρου 34 του ν. 3316/2005, καθώς οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται για τη λύση των συμβάσεων εκπόνησης μελετών, ενώ για τη λύση των συμβάσεων παροχής υπηρεσιών συναφών με τις μελέτες εφαρμόζονται οι διατάξεις των δύο επόμενων εδαφίων - δηλαδή των εδαφίων γ΄ και δ΄ - της ίδιας παραγράφου του ίδιου άρθρου και νόμου, σύμφωνα με τις οποίες, αν δεν ορίζεται διαφορετικά, αυτές λύονται αυτοδικαίως μόλις παρέλθει η συνολική προθεσμία για την περαίωση του συμβατικού αντικειμένου και οι νόμιμα χορηγηθείσες παρατάσεις της. Παρά ταύτα, τα αρμόδια όργανα του Δήμου ..... δεν ενήργησαν με πρόθεση καταστρατήγησης των κείμενων διατάξεων, αλλά διότι πεπλανημένως, πλην συγγνωστώς, υπέλαβαν ότι, ενόψει του παρακολουθηματικού χαρακτήρα του υποέργου 3 σε σχέση με το υποέργο 1, η παράταση της συνολικής προθεσμίας περαίωσης του συμβατικού αντικειμένου του υποέργου 1 είχε ως αυτόματη συνέπεια την ισόχρονη παράταση και της αντίστοιχης προθεσμίας του υποέργου 3.

Η απόφαση 660/13.03.2025 της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) αφορά τη μερική αποδοχή ενδικοφανούς προσφυγής ασκηθείσας από φερόμενο κληρονόμο του διαχειριστή λυθείσας ετερόρρυθμης εταιρείας (θάνατος: 23/04/2020), κατά πράξεων διορθωτικού προσδιορισμού φόρου εισοδήματος, ΦΠΑ και επιβολής προστίμων για τα έτη 2018, 2019 και 2024. Ο προσφεύγων ισχυρίστηκε ότι δεν είχε θετική γνώση της επαγωγής της κληρονομίας (καθώς ανήκε στην τρίτη τάξη κληρονόμων λόγω διαδοχικών αποποιήσεων) παρά μόνο τον Σεπτέμβριο του 2023, οπότε και προέβη σε δήλωση αποποίησης τον ίδιο μήνα. Η ΔΕΔ έκρινε ότι ο έλεγχος δεν θεμελίωσε τη «θετική γνώση» του προσφεύγοντος για την επαγωγή της κληρονομιάς ούτε ανάμειξή του σε αυτήν. Κατά συνέπεια, οι προσβαλλόμενες πράξεις τροποποιούνται ώστε να διαγραφεί ο προσφεύγων ως αλληλεγγύως υπεύθυνο πρόσωπο υπό την ιδιότητα του κληρονόμου του διαχειριστή.