ΑΕΠΠ/1522/2021

Η ατομική επιχείρηση προσφεύγει κατά της Διακήρυξης με αριθμό πρωτοκόλλου (απόφαση 499/20) για την «Προμήθεια-τοποθέτηση συνθετικού τάπητα σε ποδοσφαιρικά γήπεδα». Η προσφυγή επιδιώκει την ακύρωση της διακήρυξης στο σύνολό της ή κατά τους προσβαλλόμενους όρους και παραλείψεις. Ειδικότερα, αντικείμενο της σύμβασης είναι η προμήθεια και τοποθέτηση συνθετικού τάπητα σε πέντε συγκεκριμένα γήπεδα ποδοσφαίρου με προϋπολογισμό 898.794,16€. Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι οι όροι της διακήρυξης θέτουν αδικαιολόγητους περιορισμούς, παραβιάζουν την αρχή της αναλογικότητας και του ανταγωνισμού, καθιστώντας αδύνατη τη συμμετοχή της. Επιπλέον, επικρίνει την ασάφεια των όρων σχετικά με την τεχνική και επαγγελματική ικανότητα και τον αδικαιολόγητο περιορισμό των κατασκευαστών χλοοτάπητα σε συγκεκριμένες κατηγορίες.

Με την προδικαστική προσφυγή, ο προσφεύγων επιδιώκει την ακύρωση της Απόφασης 20/2019 του Δήμου Φαιστού, με την οποία εγκρίθηκαν τα πρακτικά αξιολόγησης των δικαιολογητικών συμμετοχής και των τεχνικών προσφορών, καθώς και η αναγνώριση του προσωρινού αναδόχου για τη σύμβαση προμήθειας με τίτλο «Αντικατάσταση συνθετικού τάπητα βοηθητικού γηπέδου Τυμπακίου». Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την αντικατάσταση συνθετικού τάπητα σε βοηθητικό γήπεδο με εκτιμώμενη αξία 72.580,58 ευρώ (συνολικά 89.999,92 ευρώ με ΦΠΑ), με διάρκεια 90 ημερολογιακές ημέρες.

Προμήθεια και τοποθέτηση συνθετικού τάπητα (ταρτάν) και οργάνων γυμναστικής.(...)Ως εκ τούτου οι διακωλυτικοί λόγοι υπογραφής του σχεδίου, της επίμαχης 1ης συμπληρωματικής σύμβασης ερείδονται επί εσφαλμένης προϋπόθεσης, αφού η εκτέλεση  επιπλέον εργασιών φρεζαρίσματος από τις αρχικά προβλεπόμενες καθώς και η προμήθεια και τοποθέτηση ασφάλτου κάτωθι του συνθετικού τάπητα και νέων εσχαρών απορροής των υδάτων, για τις οποίες προβλέπονταν  στην αρχική σύμβαση εργασίες επανατοποθέτησης των παλαιών εφόσον τούτο παρίστατο αναγκαίο, εμπίπτουν κατεξοχήν στην έννοια των  «συμπληρωματικών» αγαθών και υπηρεσιών της  περ. β΄ της παρ. 1 του άρθρου 132  του ν. 4412/2016.Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω και δεδομένου ότι άλλος λόγος μη νομιμότητας της επίμαχης σύμβασης δεν αναδεικνύεται,  πρέπει να γίνει δεκτή  η προσφυγή ανάκλησης, να ανακληθεί η  1/2023 Πράξη του Αναπληρωτή Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου 

Ο προσφεύγων ζητά την ακύρωση της διακήρυξης για την ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΕΡΓΑ ΒΕΛΤΙΩΣΕΩΝ ΣΤΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΣΤΑΔΙΑ, η οποία αφορά προμήθεια υλικών όπως ελαστικά δάπεδα (ταρτάν), χλοοτάπητες, αμμοχάλικα, φωτιστικούς φωτισμούς, εστίες και περιφράξεις, με εκτιμώμενη αξία 257.965,50 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Επιπλέον, προσβάλλει τους όρους της διακήρυξης που απαιτούν συγκεκριμένες πιστοποιήσεις (π.χ. ISO 50001, ISO 37001, ISO 26000) για τον προσφέροντα και τον παραγωγό, υποστηρίζοντας ότι είναι αδικαιολόγητοι, ασύνδετοι με το αντικείμενο της σύμβασης και περιορίζουν άδικα τον ανταγωνισμό. Ισχυρίζεται επίσης ότι οι όροι δημιουργούν ασάφεια και αντιφάσεις ως προς τους τρόπους υποβολής προσφορών.

Ο προσφεύγων αιτείται την ακύρωση της διακήρυξης ανάθεσης δημόσιας σύμβασης έργου για την «ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ» με εκτιμώμενη αξία 590.725,81 ευρώ. Επισημαίνει ότι οι όροι της διακήρυξης δυσχεραίνουν ουσιωδώς τη συμμετοχή του, περιορίζουν τον ανταγωνισμό και επιβάλλουν αδικαιολόγητες προϋποθέσεις, όπως η υποβολή πιστοποιημένων δειγμάτων, η απαίτηση για συγκεκριμένους εργαστηριακούς ελέγχους και η ανάγκη για προϋπάρχουσες εγκαταστάσεις του τάπητα σε στάδια. Επιπλέον, επικρίνει τις απαιτήσεις για πιστοποιήσεις ενεργειακής διαχείρισης (ISO 50001) και την έλλειψη δυνατότητας χρήσης ισοδυνάμων προτύπων.

Ο προσφεύγων αίτησε την ακύρωση της διακήρυξης του δημοσίου διαγωνισμού για την 'Προμήθεια και τοποθέτηση συνθετικού χλοοτάπητα στο γήπεδο ΤΚ Κληματιάς', με εκτιμώμενη αξία 148.000 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Επικαλέστηκε ότι οι τεχνικές προδιαγραφές (συμπεριλαμβανομένων προτύπων υγιεινής και ασφάλειας OHSAS 18001:2007) είναι φωτογραφικές και αποκλείουν ανταγωνιστικά προϊόντα, ισχυριζόμενος ότι οδηγούν σε μη έγκυρη διαδικασία. Η αναθέτουσα αρχή (Δήμος Ζίτσας) υπερασπίστηκε τη νομιμότητα των όρων, επισημαίνοντας ότι οι απαιτήσεις βασίζονται σε αντικειμενικά κριτήρια και διεθνή πρότυπα.

Με την Προδικαστική Προσφυγή ο προσφεύγων ζήτησε την ακύρωση της υπ' αριθμ. 469/26637/20.9.2018 Διακήρυξης του Δήμου Σπάτων-Αρτέμιδος, με αντικείμενο την «Προμήθεια συνθετικού χλοοτάπητα για το γήπεδο Αρτέμιδας στη Δ.Ε. Αρτέμιδος», συνολικής προϋπολογισθείσας δαπάνης 200.000,00€, πλέον Φ.Π.Α. Επικουρικά, αίτηθηκε την ακύρωση των προσβαλλόμενων όρων της Διακήρυξης. Οι λόγοι της προσφυγής περιλάμβαναν, μεταξύ άλλων, την απαίτηση για προϊόν ευρωπαϊκής καταγωγής, την επισφράγιση δειγμάτων από εργαστήριο, την αναφορά σε "κατά προτίμηση" προδιαγραφές ενώ το κριτήριο ανάθεσης ήταν η τιμή, αντιφατικές και ασαφείς προδιαγραφές, σύγχυση κριτηρίων επιλογής και τεχνικών προδιαγραφών, καθώς και την απαίτηση τοποθέτησης του τάπητα σε γήπεδα αγώνων εντός χωρών της Ένωσης με σχετική άδεια.

Επισκευή συνθετικού τάπητα.ζητείται ανάκληση της 16/2020 Πράξης του Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Περιφερειακή Ενότητα ......Ανεξαρτήτως των ανωτέρω ασαφειών επί καίριων στοιχείων του φυσικού αντικειμένου των αρχικών και των συμπληρωματικών εργασιών, και ενόψει όσων αναπτύσσονται στην  σκέψη 5, το Τμήμα κρίνει ότι ο εντοπισμός σοβαρών προβλημάτων του υφιστάμενου συνθετικού τάπητα στις διαδρομές 7 και 8 του στίβου και στην περιοχή έως τα κάγκελα, κατά τη διενέργεια διερευνητικών τομών από την ανάδοχο της κύριας σύμβασης μετά την υπογραφή αυτής, δεν πληροί την προϋπόθεση του απροβλέπτου που τίθεται από το άρθρο 156 του ν. 4412/2026 ως μία από τις σωρευτικώς απαιτούμενες προϋποθέσεις για τη σύναψη συμπληρωματικής σύμβασης. Τούτο διότι όπως προκύπτει από το προπαρατεθέν περιεχόμενο της 71/2018 μελέτης και της Τεχνικής Περιγραφής η ως άνω περιοχή του συνθετικού τάπητα είχε ήδη εντοπισθεί ως αναμενόμενη να παρουσιάσει μεγαλύτερες φθορές, γεγονός που οδηγεί, κατά λογική αναγκαιότητα, στο συμπέρασμα, ότι οι φθορές αυτές δεν ήταν ούτε απρόβλεπτες, ούτε απλώς προβλέψιμες, αλλά είχαν ήδη προβλεφθεί από την αναθέτουσα Αρχή κατά την αρχική δημοπράτηση. Το συμπέρασμα αυτό ενισχύεται και από το γεγονός ότι συμπεριλήφθηκαν στην αρχική ανάθεση και εργασίες αποξήλωσης των σαθρών τμημάτων του τάπητα, αποκάλυψης της ασφαλτικής υπόβασης και επισκευής αυτού, όπου κριθεί αναγκαίο(βλ. ανωτέρω σκ. 8). Επιρρωνύεται δε περαιτέρω από την αιτιολογική έκθεση της σύναψης της συμπληρωματικής σύμβασης, στην οποία γίνεται μνεία του προϋπάρχοντος και από μακρού γνωστού ιστορικού των κακοτεχνιών κατασκευής και των συνακόλουθων φθορών του ελαστικού τάπητα στην περιοχή αυτή, με το σχόλιο ότι πολύ σύντομα, μετά το 2003, σύμφωνα πάντα με μαρτυρίες των προπονητών και των αθλητών του στίβου, σταμάτησε η χρήση των διαδρομών 7 και 8 και ιδιαίτερα το καλοκαίρι που η ρευστότητα του τάπητα αυξανόταν (βλ. ανωτέρω σκ. 11). Ενόψει των προεκτεθέντων, θα ήταν ευλόγως αναμενόμενο από μία επιμελή αναθέτουσα Αρχή να προβεί σε λεπτομερή έλεγχο και σε πλήρη μελέτη της υφιστάμενης κατάστασης του τάπητα κατά την προετοιμασία της αρχικής ανάθεσης, προκειμένου να διασφαλιστούν η αρτιότητα του κατασκευαστικού σχεδιασμού του έργου, η αποτελεσματικότητα της διαγωνιστικής διαδικασίας ανάθεσης, η χρηστή διαχείριση της διατιθέμενης προς τον σκοπό αυτό χρηματοδότησης και να αποφευχθούν, αντίστοιχα, επιγενόμενες τεχνικές δυσχέρειες ολοκλήρωσης του έργου και υπέρβαση  κατά 49,99% της συμβατικής αξίας κατά την εκτέλεσή του. Ιδιαίτερη δε προσοχή όφειλε αν επιδειχθεί στην επίμαχη περιοχή των διαδρομών 7 και 8 έως τα κάγκελα, η έκταση της οποίας αντιπροσωπεύει ένα μεγάλο μέρος, ήτοι περίπου το 40% της προς επισκευή επιφάνειας του συνθετικού τάπητα. (βλ. ανωτέρω σκ. 11). Εξ ετέρου, οι ενδιαφερόμενοι να συμμετάσχουν στον διαγωνισμό εργολήπτες όφειλαν, σύμφωνα με την Ειδική Συγγραφή Υποχρεώσεων, να αξιολογήσουν διεξοδικά τις συνθήκες του έργου και να υποβάλουν προσφορές με βάση τα ποιοτικά και ποσοτικά κριτήρια των ζητούμενων εργασιών, ενέργεια η οποία συνεπάγεται και τη δυνατότητά τους να ζητήσουν εκ προοιμίου από την αναθέτουσα Αρχή ακόμη και στοχευμένες διερευνητικές τομές στον ελαστικό τάπητα από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου, ή υπό την επίβλεψή τους, εάν μόνο έτσι ήταν δυνατό να διασφαλίσουν τον ασφαλή προσδιορισμό του ύψους της προσφοράς τους. Τούτο, κατά σφόδρα πιθανολογούμενο τρόπο, δεν θα δημιουργούσε μείζονα προβλήματα στη λειτουργικότητα του στίβου εάν οι τομές γινόταν με τη δέουσα προσοχή, και σε κάθε περίπτωση, αυτό ισχύει για τις διαδρομές 7 και 8, η χρήση των οποίων, κατά τα διαλαμβανόμενα στην αιτιολογική έκθεση (βλ. ανωτέρω σκέψη 11), είχε ουσιαστικά σταματήσει λόγω των εμφανών προβλημάτων του τάπητα. Συμπληρωματικά, τα συμβαλλόμενα μέρη όφειλαν, έστω και κατά την επί τόπου συνάντηση της επιβλέπουσας Υπηρεσίας με την ανάδοχο μετά την υπογραφή της σύμβασης (βλ. ανωτέρω σκέψη 8) και ακολούθως δια της μελέτης εφαρμογής (βλ. ανωτέρω σκ.9), να επαληθεύσουν σε πρώιμο στάδιο εάν μπορούν να επιτευχθούν τα απαιτούμενα από τη σύμβαση ώστε να αποφευχθούν καθυστερήσεις και συμπληρωματικές, υπερσυμβατικές εργασίες. Συνεπώς, ο προσφεύγων Δήμος και η παρεμβαίνουσα ανάδοχος δεν απέδειξαν κατά τρόπο πειστικό, αντικρούοντας τις διαπιστώσεις της προσβαλλόμενης Πράξης του Επιτρόπου ότι συνέτρεξε γεγονός μη δυνάμενο να προβλεφθεί. Περαιτέρω, επί του λόγου ανακλήσεως που αντλείται από τις τεχνικές αλληλεξαρτήσεις των εργασιών και τις δυσκολίες ανάθεσης σε άλλον ανάδοχο πέραν αυτού του εν εξελίξει έργου, το Τμήμα αδυνατεί μεν να αποφανθεί επί της ουσιαστικής ορθότητας της τεχνικής αυτής εκτίμησης, κρίνει όμως ότι οι δυσκολίες αυτές δεν παρίστανται ανυπέρβλητες, εφόσον από το ίδιο το ιστορικό κατασκευής του τάπητα προκύπτει μεταγενέστερη προσθήκη σε αυτόν δύο διαδρομών και εν πάση περιπτώσει, δεν αρκούν από μόνες τους να δικαιολογήσουν τη σύναψη της συμπληρωματικής σύμβασης κατά το άρθρο 156 του ν. 4412/2026. Ως προς το ζήτημα της διακύβευσης της ποιότητας του έργου και της πιστοποίησής του, το οποίο θέτει η ανάδοχος με την παρέμβασή της, το Τμήμα κρίνει ότι παρέχεται η δυνατότητα στην αναθέτουσα να ορίσει, όπως το έκανε ήδη στην αρχική δημοπράτηση, ότι ο συνθετικός τάπητας που θα χρησιμοποιηθεί στο εναπομένον τμήμα, θα πρέπει να είναι της ίδιας κατηγορίας, να έχει τις ίδιες ιδιότητες με τον ήδη υπάρχοντα και κατασκευαστεί κατά τρόπο σύμφωνο με τις προδιαγραφές της Γενικής Γραμματείας Αθλητισμού «Προδιαγραφές συνθετικών ταπήτων». Τέλος, ενόψει της σταθερότητας του νομικού πλαισίου και της πάγιας νομολογίας προς τις προϋποθέσεις κατάρτισης συμπληρωματικών συμβάσεων που υπομνήσθηκε στη σκέψη 5, το αίτημα αναγνώρισης συγγνωστής πλάνης υπέρ του Δήμου ... πρέπει να απορριφθεί.ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΟΛΟΜ/1072/2021 

Ο προσφεύγων ζητεί την ακύρωση της διακήρυξης του Δήμου Θηβαίων (αρ. πρωτ. 12982/28.6.2019) για την «Προμήθεια-τοποθέτηση συνθετικού τάπητα στα γήπεδα ποδοσφαίρου Καπαρελλίου, Βαγίων, Χωστίων, Δομβραίνας και Πλαταιών». Ειδικότερα, προσβάλλει παράνομους όρους της προκήρυξης που αφορούν σε: (1) τεχνικές προδιαγραφές (π.χ. απαίτηση πιστοποιητικού ΕΝ 15330-1 για καύση – αντί του ορθού ΕΝ 13501), (2) δοκιμές φθοράς (απαίτηση δοκιμής Lisport αντί της νεότερης Lisport XL) και (3) τοξικολογικούς ελέγχους (απαίτηση πρότυπου NF P90-112 χωρίς δυνατότητα ισοδυνάμου). Ισχυρίζεται ότι οι όροι αυτοί αποκλείουν αδικαιολόγητα τη συμμετοχή του, καθώς κατέχει ισοδύναμα ή ανώτερα πιστοποιητικά (π.χ. REACH). Επιπλέον ζητεί ακύρωση των διευκρινίσεων της αναθέτουσας (26-7-2019) που ενίσχυαν τους παραπάνω αποκλειστικούς όρους. Το συνολικό ποσό σύμβασης ανερχόταν σε 724.834€ (+ΦΠΑ).

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:«Κατασκευή συνθετικού τάπητα στίβου (ταρτάν) δημοτικού σταδίου …», συνολικής προϋπολογιζόμενης δαπάνης 354.838,71 ευρώ (άνευ Φ.Π.Α.).(...)Από τις απαρχές ήδη του προσυμβατικού ελέγχου το Δικαστήριο διακρίνει μεταξύ πλημμελειών και ουσιωδών πλημμελειών, καταλήγει δε σε αρνητική κρίση ως προς την υπογραφή της σύμβασης μόνον όταν μπορεί να διαπιστωθεί, με ειδική σκέψη, ότι η νομική πλημμέλεια που έχει εντοπιστεί είναι πράγματι ουσιώδης. Συνακόλουθα, η κρίση ότι η υποβληθείσα προς έλεγχο σύμβαση δεν είναι νόμιμη προϋποθέτει δύο διαφορετικές σκέψεις σε σειρά αλληλοδιαδοχής, η πρώτη ότι διαπιστώθηκε πλημμέλεια κατά την διαδικασία ανάθεσης της δημόσιας σύμβασης ή εντός του σχεδίου της ελεγχόμενης σύμβασης, και η δεύτερη ότι η πλημμέλεια που διαπιστώθηκε είναι ουσιώδης υπό την έννοια, όπως διαλαμβάνεται στις αποφάσεις της Ολομέλειας, των Τμημάτων και των σχηματισμών πρωτογενούς προσυμβατικού ελέγχου, ότι με την διαπιστωθείσα πλημμέλεια παραβιάζονται ουσιώδεις αρχές της νομοθεσίας περί δημοσίων συμβάσεων κατά τρόπο που πλήττεται η ακεραιότητα της διαδικασίας.(...)Οι περιουσιακές μετακινήσεις  μεταξύ των συμβαλλομένων φορέων δεν έχουν το χαρακτήρα ανταλλάγματος για παρεχόμενες στο πλαίσιο της σύμβασης υπηρεσίες, καθόσον το ποσό που αναφέρεται στον προϋπολογισμό της σύμβασης (άρθρο 3) και συνιστά το οικονομικό αντικείμενό της αντιστοιχεί στις πιστώσεις που θα μεταφερθούν από τον Δήμο … στους αναδόχους που θα αναδειχθούν κατά τη δημοπράτηση των επιμέρους έργων και προμηθειών. Τούτο δεν αναιρείται στην προκειμένη περίπτωση από το γεγονός ότι στο άρθρο 12 της προγραμματικής σύμβασης προβλέπεται η καταβολή ποσού 75.000 ευρώ, πλέον Φ.Π.Α., στην «…. Α.Ε.-Α.Ο.Τ.Α.», αφού αυτή δεν συνιστά περιουσιακή μετακίνηση που έχει τον χαρακτήρα ανταλλάγματος ή αμοιβής της για τις παρασχεθησόμενες υπηρεσίες, ούτε υποκρύπτει σύμβαση παροχής υπηρεσιών, αλλά αποσκοπεί αποκλειστικά στην κάλυψη του αναγκαίου λειτουργικού κόστους που συνεπάγεται η εκπλήρωση των συμβατικών της υποχρεώσεων, ερείδεται δε στις παρατεθείσες διατάξεις του άρθρου 100 παρ. 2 εδ. α΄ του ν. 3852/2020 ... Ενόψει δε του μικρού ύψους του ποσού αυτού, ανερχομένου σε μόλις 7,22% του συνολικού προϋπολογισμού της προγραμματικής σύμβασης (ή 6,5% του προϋπολογισμού της ελεγχθείσας εργολαβίας), τούτο έχει όλως παρεπόμενο χαρακτήρα σε σχέση με το αντικείμενο της σύμβασης.Αναθεωρεί την 331/2023 απόφαση του Εβδόμου Τμήματος.