ΕΑΔΗΣΥ/158/2025

Η προσφεύγουσα αιτείται την ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης της Οικονομικής Επιτροπής, με την οποία έγινε δεκτή η προσφορά της εταιρείας «…» και ανεδείχθη αυτή προσωρινή ανάδοχος για την κατασκευή του έργου «…», συνολικής εκτιμώμενης αξίας €1.209.677,40 (χωρίς ΦΠΑ). Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά ανοικτό δημόσιο διαγωνισμό με κριτήριο ανάθεσης την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά. Η προσφυγή επικαλείται παράβαση της διακήρυξης, καθώς η εν λόγω εταιρεία δεν δήλωσε το ανεκτέλεστο υπόλοιπο εργολαβικών συμβάσεων στο Ευρωπαϊκό Ενιαίο Έγγραφο Σύμβασης (ΕΕΕΣ) και χρησιμοποίησε μη δηλωμένους υπεργολάβους.

Με την προδικαστική προσφυγή, η προσφεύγουσα εταιρεία ζητεί την ακύρωση της απόφασης της Διενεργούσας Αρχής που έκανε δεκτή την προσφορά της παρεμβαίνουσας εταιρείας και την ανακήρυξή της ως προσωρινής αναδόχου για το Τμήμα Α' της σύμβασης. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την κατασκευή έργου αποκατάστασης και συντήρησης, με συνολική εκτιμώμενη αξία 19.072.880,72 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ 24%). Η σύμβαση διαιρείται σε δύο τμήματα: Τμήμα Α' (αποκατάσταση, προϋπολογισμός 14.878.936,52 ευρώ) και Τμήμα Β' (συντήρηση, προϋπολογισμός 4.193.944,20 ευρώ). Η προσφυγή στηρίζεται στην παράβαση του άρθρου 23.1 της Διακήρυξης, καθώς η παρεμβαίνουσα δεν προαπέδειξε το ακριβές ποσό του ανεκτέλεστου υπολοίπου εργολαβικών συμβάσεών της στο Ευρωπαϊκό Ενιαίο Έγγραφο Σύμβασης (ΕΕΕΣ).

Αίτηση ακυρώσεως και αναστολής κατά απόφασης της ΕΑΔΗΣΥ στο πλαίσιο διαγωνισμού για την ανάθεση σύμβασης κατασκευής οδού – Επίλυση νομικών ζητημάτων – Δεν καθίσταται υποχρεωτικά υπεργολάβος ο τρίτος που παρέχει στήριξη σχετικά με τίτλους σπουδών, επαγγελματικά προσόντα και σχετική επαγγελματική πείρα – Προϋποθέσεις παραδεκτής προβολής ενώπιον της ΕΑΔΗΣΥ ισχυρισμών περί ανακρίβειας ΕΕΕΣ ανταγωνιστών – Δυνατότητα εξέτασης πρωτογενώς από το Δικαστήριο λόγων προσφυγής που απορρίφθηκαν από την ΕΑΔΗΣΥ ως απαράδεκτοι.
Το Δικαστήριο έδωσε τις ακόλουθες απαντήσεις στα ανωτέρω νομικά ζητήματα: Α. Το άρθρο 78 παρ. 1 εδ. β΄ του ν. 4412/2016 δεν έχει την έννοια ότι οι τρίτοι φορείς, στις ικανότητες των οποίων στηρίζεται ο προσφέρων οικονομικός φορέας ως προς τους τίτλους σπουδών, τα επαγγελματικά προσόντα ή την επαγγελματική εμπειρία, οι οποίοι πρέπει να εκτελέσουν τις εργασίες ή τις υπηρεσίες για τις οποίες απαιτούνται οι συγκεκριμένες ικανότητες, καθίστανται υποχρεωτικά και υπεργολάβοι, με συνέπεια τον αποκλεισμό του προσφέροντος εάν δεν δηλωθούν ως υπεργολάβοι στο ΕΕΣΣ, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 58 του ν. 4412/2016. Αντιθέτως, έχει την έννοια ότι εναπόκειται στην ευχέρεια του προσφέροντος να επιλέξει τη φύση του νομικού δεσμού που θα συνάψει με τον τρίτο που του δανείζει τέτοιες ικανότητες και ότι η φύση του δεσμού αυτού δεν είναι κρίσιμη για την παραδεκτή επίκληση τέτοιων ικανοτήτων, δεδομένου ότι η επί ποινή αποκλεισμού υποχρέωση δήλωσης των πληροφοριακών στοιχείων του άρθρου 58 δεν αφορά τους υπεργολάβους στις ικανότητες των οποίων ο προσφέρων στηρίζεται. Β. Τα άρθρα 79 και 346 παρ. 1 του ν. 4412/2016 έχουν την έννοια ότι προσφέρων οικονομικός φορέας μπορεί, κατ’ αρχήν, να προσβάλει ενώπιον της ΕΑΔΗΣΥ την απόφαση της αναθέτουσας αρχής, με την οποία γίνονται δεκτές προσφορές ανταγωνιστών του βάσει των δηλώσεων των ΕΕΕΣ και ανακηρύσσεται προσωρινός ανάδοχος, προβάλλοντας ισχυρισμούς περί ανακρίβειας των δηλώσεων του ΕΕΕΣ ανταγωνιστών του σχετικά με την πλήρωση απαιτούμενου κριτηρίου επιλογής, εφ’ όσον όμως επικαλείται και προσκομίζει στοιχεία ικανά να τεκμηριώσουν το σφάλμα/ανακρίβεια της δήλωσης και την, εντεύθεν, μη πλήρωση του οικείου κριτηρίου, και υπό την προϋπόθεση ότι ο προσφεύγων οικονομικός φορέας διαθέτει έννομο προς τούτο συμφέρον, δηλαδή υπέστη ή ενδέχεται να υποστεί, εν όψει των συγκεκριμένων περιστάσεων, ζημία από την εικαζόμενη ως παράνομη απόφαση της αναθέτουσας αρχής περί αποδοχής προσφοράς των ανταγωνιστών κατά των οποίων στρέφεται. Γ. Τα άρθρα 345 επ. του Βιβλίου IV του ν. 4412/2016 (και ειδικότερα άρθρα 346 παρ. 1, 360, 367 παρ. 1 και 372), ερμηνευόμενα σε συνδυασμό με το άρθρο 1 παρ. 1 της οδηγίας 89/665/ΕΟΚ, έχουν την έννοια ότι δεν κωλύεται το δικαστήριο, όταν κρίνει ότι λόγος προσφυγής μη νομίμως απερρίφθη ως απαράδεκτος από την ΕΑΔΗΣΥ, να προβεί πρωτογενώς στην κατ’ ουσίαν εξέτασή του, εφ’ όσον όμως ο λόγος αυτός δεν σχετίζεται με τεχνικό ή μη εκκαθαρισμένο κατά το πραγματικό του μέρος ζήτημα.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ: (...) Συνεπώς, δεν πιθανολογείται σοβαρώς ως βάσιμος ο λόγος, με τον οποίο η αιτούσα αμφιβητεί την νομιμότητα της αποφάσεως της αναθετούσης αρχής, με την οποία αποκλείσθηκε της περαιτέρω συμμετοχής από τον επίμαχο διαγωνισμό, για τον λόγο ότι οι προταθέντες απ αυτήν υπεργολάβοι δεν είχαν τα απαιτούμενα από το άρθρο 25 της Διακηρύξεως σε συνδυασμό με το άρθρο 5 παρ. 8 του ν. 1418/1984 νόμιμα προσόντα. Υπό τα ανωτέρω δεδομένα πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση.

«Προδικαστική παραπομπή – Άρθρο 56 ΣΛΕΕ – Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών – Περιορισμοί – Οδηγία 96/71/ΕΚ – Άρθρο 3, παράγραφος 1 – Οδηγία 2004/18/ΕΚ – Άρθρο 26 – Δημόσιες συμβάσεις – Ταχυδρομικές υπηρεσίες – Νομοθετική ρύθμιση περιφερειακής αρχής κράτους μέλους η οποία υποχρεώνει τους προσφέροντες και τους υπεργολάβους τους να δεσμευθούν ότι θα καταβάλλουν έναν κατώτατο μισθό στο προσωπικό που απασχολείται στην εκτέλεση των παροχών που αποτελούν το αντικείμενο της δημόσιας συμβάσεως»   Διατακτικό 1)Το άρθρο 26 της οδηγίας 2004/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 2004, περί συντονισμού των διαδικασιών συνάψεως δημόσιων συμβάσεων, έργων, προμηθειών και υπηρεσιών, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 1251/2011 της Επιτροπής, της 30ής Νοεμβρίου 2011, έχει την έννοια ότι δεν αντιτίθεται σε νομοθετική ρύθμιση περιφερειακής αρχής κράτους μέλους, όπως η επίμαχη στο πλαίσιο της κύριας δίκης, η οποία υποχρεώνει τους προσφέροντες και τους υπεργολάβους τους να δεσμευθούν, με γραπτή δήλωση επισυναπτόμενη στην προσφορά τους, ότι θα καταβάλλουν στο προσωπικό που θα απασχοληθεί στην εκτέλεση των παροχών που αποτελούν το αντικείμενο της οικείας δημόσιας συμβάσεως κατώτατο μισθό που καθορίζεται από την εν λόγω νομοθετική ρύθμιση.  2)Το άρθρο 26 της οδηγίας 2004/18, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1251/2011, έχει την έννοια ότι δεν αντιτίθεται σε νομοθετική ρύθμιση περιφερειακής αρχής κράτους μέλους, όπως η επίμαχη στο πλαίσιο της κύριας δίκης, η οποία προβλέπει τον υποχρεωτικό αποκλεισμό από τη συμμετοχή στη διαδικασία συνάψεως δημόσιας συμβάσεως των προσφερόντων και των υπεργολάβων τους οι οποίοι αρνούνται να δεσμευθούν, με γραπτή δήλωση επισυναπτόμενη στην προσφορά τους, ότι θα καταβάλλουν στο προσωπικό που θα απασχοληθεί στην εκτέλεση των παροχών που αποτελούν το αντικείμενο της οικείας δημόσιας συμβάσεως κατώτατο μισθό που καθορίζεται από την εν λόγω νομοθετική ρύθμιση.

1)Το άρθρο 26 της οδηγίας 2004/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 2004, περί συντονισμού των διαδικασιών συνάψεως δημόσιων συμβάσεων, έργων, προμηθειών και υπηρεσιών, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 1251/2011 της Επιτροπής, της 30ής Νοεμβρίου 2011, έχει την έννοια ότι δεν αντιτίθεται σε νομοθετική ρύθμιση περιφερειακής αρχής κράτους μέλους, όπως η επίμαχη στο πλαίσιο της κύριας δίκης, η οποία υποχρεώνει τους προσφέροντες και τους υπεργολάβους τους να δεσμευθούν, με γραπτή δήλωση επισυναπτόμενη στην προσφορά τους, ότι θα καταβάλλουν στο προσωπικό που θα απασχοληθεί στην εκτέλεση των παροχών που αποτελούν το αντικείμενο της οικείας δημόσιας συμβάσεως κατώτατο μισθό που καθορίζεται από την εν λόγω νομοθετική ρύθμιση.2)Το άρθρο 26 της οδηγίας 2004/18, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1251/2011, έχει την έννοια ότι δεν αντιτίθεται σε νομοθετική ρύθμιση περιφερειακής αρχής κράτους μέλους, όπως η επίμαχη στο πλαίσιο της κύριας δίκης, η οποία προβλέπει τον υποχρεωτικό αποκλεισμό από τη συμμετοχή στη διαδικασία συνάψεως δημόσιας συμβάσεως των προσφερόντων και των υπεργολάβων τους οι οποίοι αρνούνται να δεσμευθούν, με γραπτή δήλωση επισυναπτόμενη στην προσφορά τους, ότι θα καταβάλλουν στο προσωπικό που θα απασχοληθεί στην εκτέλεση των παροχών που αποτελούν το αντικείμενο της οικείας δημόσιας συμβάσεως κατώτατο μισθό που καθορίζεται από την εν λόγω νομοθετική ρύθμιση.

Σύμφωνα με την απόφαση 1194/2023, οι προσφεύγουσες αιτούνται την ακύρωση της απόφασης 488/12.05.2023 της οικονομικής επιτροπής της αναθέτουσας αρχής, η οποία ενέκρινε το πρακτικό Νο 1 της επιτροπής διενέργειας του δημόσιου ανοικτού ηλεκτρονικού διαγωνισμού με τίτλο «…», εκτιμώμενης αξίας 22.016.129,03€ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ 24%). Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά εργα ανακαίνισης οδικής υποδομής, συμπεριλαμβανομένων εργασιών ασφάλτου, ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων, σήμανσης, κατασκευής πεζοδρομίων και άλλων συναφών έργων (κωδικός CPV: …). Οι προσφεύγουσες θεωρούν ότι η αναθέτουσα αρχή παραβίασε τη νομοθεσία αποδεχόμενη μη νόμιμες προσφορές, ιδίως γιατί δεν δηλώθηκαν υπεργολάβοι και λόγω ζημιογόνου χαρακτήρα των υποβληθέντων τιμολογίων.

Η προσφεύγουσα αιτείται να ακυρωθεί η απόφαση της αναθέτουσας αρχής με την οποία αναδείχθηκε η παρεμβαίνουσα ως προσωρινή ανάδοχος του ηλεκτρονικού διαγωνισμού για τη σύμβαση με τίτλο «... (Τμήμα Α)». Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την εκτέλεση συγκεκριμένων εργασιών (τεχνικών μελετών, εργασιών κ.λπ.) με εκτιμώμενη αξία 483.870,97 € (χωρίς ΦΠΑ), που αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης μελέτης. Η προσφεύγουσα θεωρεί ότι η αναθέτουσα αρχή έκανε λάθος στην αξιολόγηση της πρότασης της παρεμβαίνουσας, καθώς αυτή δεν δήλωσε σωστά τη χρήση υπεργολάβων για ορισμένες εργασίες και δεν εντάσσονταν οι απαραίτητες κρατήσεις στα οικονομικά της στοιχεία.

Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στην προηγούμενη νομική σκέψη, η μετακίνηση των φερόμενων ως δικαιούχων είναι μη νόμιμη, καθόσον, μολονότι στις οικείες εντολές αναφερόταν ότι υπήρχε πίστωση για την κάλυψη των σχετικών δαπανών, τέτοια πίστωση δεν υπήρχε, αλλά προβλέφθηκε εκ των υστέρων με την διαδικασία της αναμόρφωσης του προϋπολογισμού του Δήμου. Η διαδικασία, όμως, της αναμόρφωσης του προϋπολογισμού δεν δύναται να νομιμοποιήσει αναδρομικά ήδη συντελεσθείσες μετακινήσεις, κατά το χρόνο πραγματοποίησης των οποίων δεν είχε προβλεφθεί σχετική πίστωση

Η 1η προσφεύγουσα αιτείται την ακύρωση της υπ’ αριθ. 488/2023 απόφασης της οικονομικής επιτροπής, η οποία ενέκρινε το πρακτικό του διαγωνισμού για το έργο «…» (εκτιμώμενης αξίας 22.016.129,03€ πλέον ΦΠΑ). Κατηγορεί αποδοχή μη νόμιμης προσφοράς λόγω (i) παράλειψης δήλωσης υπεργολάβων στο Ε.Ε.Ε.Σ. και (ii) ζημιογόνου χαρακτήρα της προσφοράς (έκπτωση 43,68%), με ασυνήθιστα χαμηλές τιμές που δεν τεκμηριώνονται. Η 2η προσφεύγουσα, ως προσωρινός μειοδότης, αντικρούει την προσφορά της 1ης προσφεύγουσας με παρόμοια επιχειρήματα, υποστηρίζοντας εξίσου ζημιογόνο χαρακτήρα και ελλείψεις αιτιολόγησης.