Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/7/2026

Το Ζ' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα του σχεδίου της 1ης τροποποίησης της σύμβασης για τη λειτουργία του ΧΥΤΑ της 2ης Διαχειριστικής Ενότητας Περιφέρειας Ηπείρου. Η τροποποίηση αφορά αύξηση της συμβατικής δαπάνης λόγω πρόσθετων υπηρεσιών διαχείρισης απορριμμάτων και τεχνικών εργασιών. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η εν λόγω τροποποίηση είναι ήσσονος σημασίας (de minimis), καθώς η αξία της υπολείπεται του ενωσιακού κατωφλίου και του 10% της αρχικής σύμβασης, ενώ δεν μεταβάλλει τη φύση της. Ως εκ τούτου, κρίθηκε ότι το σχέδιο δεν υπάγεται σε προσυμβατικό έλεγχο και η υποβολή του για έλεγχο θεωρήθηκε απαράδεκτη.

Η απόφαση του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 1ης τροποποίησης της σύμβασης μεταξύ του Δήμου Τριφυλίας, του Συνδέσμου Ύδρευσης «ΚΑΠΕΤΑΝ ΤΕΛΟΣ ΑΓΡΑΣ» και της κοινοπραξίας «... Α.Τ.Ε.». Η τροποποίηση αύξανε το οικονομικό αντικείμενο κατά 1.981.595,26 ευρώ. Η αύξηση κρίθηκε αναγκαία για την κάλυψη του ΦΠΑ, ο οποίος αρχικά εξαιρέθηκε λόγω εσφαλμένης εκτίμησης ότι ίσχυε η αντιστροφή υποχρέωσης καταβολής ΦΠΑ (Άρθρο 39Α). Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η αύξηση αυτή δεν συνιστά ουσιώδη τροποποίηση της σύμβασης (κατά το άρθρο 132 παρ. 4 του ν. 4412/2016), διότι το επιπλέον ποσό αντιστοιχεί αποκλειστικά στον ΦΠΑ που ο ανάδοχος οφείλει να αποδώσει στο Δημόσιο, με αποτέλεσμα να μην ανατρέπεται η οικονομική ισορροπία υπέρ του. Συνεπώς, δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου τροποποίησης, το οποίο αυξάνει τον συνολικό συμβατικό προϋπολογισμό σε 10.238.242,19 € συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ:Με αυτά τα δεδομένα, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η υποβληθείσα για έλεγχο αρμοδίως εγκριθείσα τροποποίηση της από 04.12.2020 συμφωνίας - πλαίσιο, αφορούν στην επικαιροποίηση του πίνακα με τα προς επισκευή απορριματοφόρα οχήματα, χωρίς να επιφέρει μεταβολή στο οικονομικό αντικείμενο της σύμβασης. Συνεπώς, δοθέντος ότι η εν λόγω τροποποίηση δεν μεταβάλλει ουσιωδώς όρους της αρχικής σύμβασης, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η τροποποιητική σύμβαση δεν πληροί της προϋποθέσεις υπαγωγής στον προσυμβατικό έλεγχο σύμφωνα το άρθρο 324 παρ. 5 του ν. 4700/2020. Ως εκ τούτου, το Κλιμάκιο στερείται αρμοδιότητας για τη διενέργεια ελέγχου νομιμότητας επί του υποβληθέντος σχεδίου τροποιητικής σύμβασης.

Η Πράξη 330/2025 του Ε' Κλιμακίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης για το έργο "Επέκταση κτιριακών εγκαταστάσεων του Ινστιτούτου Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών (ΙΠΤ) του ΕΚΕΦΕ 'ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ'". Η συμβατική δαπάνη της συμπληρωματικής σύμβασης ανέρχεται σε 242.216,00 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α. Το Κλιμάκιο διαπίστωσε ότι η αξία των συμπληρωματικών εργασιών, χωρίς αναθεώρηση και Φ.Π.Α. (241.215,94 ευρώ), αντιστοιχεί σε ποσοστό 4,10% της αξίας της αρχικής σύμβασης. Επειδή το ποσοστό αυτό υπολείπεται του 15% της αξίας της αρχικής σύμβασης (όριο "de minimis" κατά το άρθρο 132 παρ. 2 του ν. 4412/2016) και δεν μεταβάλλει τη συνολική φύση του έργου, η τροποποίηση κρίνεται ως ήσσονος σημασίας. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με το άρθρο 324 παρ. 5 περ. α΄ του ν. 4700/2020, οι τροποποιήσεις αυτές εξαιρούνται από τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου και το σχέδιο της σύμβασης εισάγεται απαραδέκτως στο Κλιμάκιο.

Η Πράξη 112/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης για το έργο «ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΔΗΜΟΥ ΑΓΙΑΣ». Η αρχική σύμβαση είχε υπογραφεί στις 26.9.2023 έναντι τιμήματος 8.053.805,97 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Η προτεινόμενη συμπληρωματική σύμβαση, αξίας 990.173,04 ευρώ, εισάγεται απαραδέκτως για προσυμβατικό έλεγχο. Το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι η τροποποίηση εμπίπτει στις εξαιρέσεις του άρθρου 337 του ν. 4412/2016, καθώς η επαύξηση (12,29% της αρχικής αξίας) υπολείπεται του κατώτατου ορίου του 15% και δεν μεταβάλλει τη συνολική φύση της σύμβασης.

ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΜΒΑΣΗΣ - Προμήθεια και εγκατάσταση ψηφιακών υδρομετρητών και ολοκληρωμένου συστήματος τηλεμετρίας (...) η έννοια της «ουσιώδους» τροποποίησης της περ. α΄ της παρ. 5 του άρθρου 324 του ν. 4700/2020, που οριοθετεί τις τροποποιητικές συμβάσεις που υπάγονται στον προσυμβατικό έλεγχο, έχει οιονεί δικονομικό χαρακτήρα και ερμηνεύεται μεν αυτόνομα, πλην όμως υπό το φως των κατευθύνσεων της παρ. 6 του άρθρου 337 του ν. 4412/2016, κατά τρόπο ώστε στον προσυμβατικό έλεγχο να υπάγονται οι τροποποιήσεις συμβάσεων που είχαν αρχικά υπαχθεί στον προσυμβατικό έλεγχο και α) έχουν οικονομικό αντικείμενο, με την εξαίρεση των ήσσονος σημασίας τροποποιήσεων (de minimis) της παρ. 2 του άρθρου 132 του ν. 4412/2016 ή β) συνεπάγονται τροποποίηση ουσιωδών όρων (essentialia negotii) της αρχικής σύμβασης, όπως, ενδεικτικά, του αντικειμένου της σύμβασης, του προσώπου ενός των αντισυμβαλλομένων, του συμβατικού τιμήματος, του τρόπου υπολογισμού και του χρόνου καταβολής αυτού, καθώς και των προβλεπόμενων στη σύμβαση εγγυήσεων καλής εκτέλεσης.(...)Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, το Κλιμάκιο διαπιστώνει ότι η ανωτέρω αρμοδίως εγκριθείσα τροποποίηση της 2337/26.7.2022 αρχικής σύμβασης αφορά σε μεταβολή (μείωση) του φυσικού της αντικειμένου, που προέκυψε κατά την εκτέλεσή της, καθώς και σε συνακόλουθη μεταβολή (μείωση) του οικονομικού αντικειμένου αυτής κατά το ποσό των 41.225,00 ευρώ πλέον ΦΠΑ. Με τα δεδομένα αυτά και εν όψει του ότι η κατά το ποσό των 41.225,00 ευρώ πλέον Φ.Π.Α. μεταβολή του οικονομικού αντικειμένου της ως άνω αρχικής σύμβασης είναι κατώτερη του 10% του αρχικού τιμήματος αυτής που ανερχόταν στο ποσό των 3.074.725,45 ευρώ πλέον ΦΠΑ και υπολείπεται και του κατώτατου ορίου, ύψους 209.000,00 ευρώ, που θέτει το άρθρο 5 του ν. 4412/2016 για τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών που ανατίθενται από μη κεντρικές κυβερνητικές αρχές, ενώ, περαιτέρω και η προπαρατεθείσα τροποποίηση του φυσικού αντικειμένου της σύμβασης δεν μεταβάλλει τη συνολική φύση της, το Κλιμάκιο κρίνει ότι το υποβληθέν για έλεγχο σχέδιο τροποποίησης της 2337/26.7.2022 αρχικής και ελεγχθείσας από αυτό σύμβασης δεν μεταβάλλει ουσιώδεις όρους της, ήτοι δεν εισάγει σ’ αυτήν ουσιώδεις τροποποιήσεις, ως εκ τούτου, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις 3 και 4, δεν υπάγεται σε προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας από το Ελεγκτικό Συνέδριο και απαραδέκτως υποβλήθηκε για έλεγχο στο παρόν Κλιμάκιο.

ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:Με τα δεδομένα αυτά ενόψει του ότι η κατά το ποσό των 84,00 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α. μεταβολή του οικονομικού αντικειμένου της αρχικής σύμβασης ( 279736/30/29.9.2021), είναι κατώτερη του 10% του αρχικού τιμήματος αυτής, που ήταν 2.797.681,00 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α., και υπολείπεται και του κατώτατου ορίου (ύψους 135.000,00 ευρώ) που θέτει το άρθρο 5 του ν.4412/2016 για τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών που ανατίθενται από κεντρικές κυβερνητικές αρχές, ενώ περαιτέρω και οι προπαρατεθείσες επιμέρους τροποποιήσεις του φυσικού αντικειμένου της σύμβασης δεν μεταβάλλουν τη συνολική φύση της το Κλιμάκιο κρίνει ότι η υποβληθείσα για έλεγχο τροποποίηση της ανωτέρω αρχικής ελεγχθείσας από αυτό σύμβασης δεν μεταβάλλει ουσιώδεις όρους της, δηλαδή δεν εισάγει σ’ αυτή ουσιώδεις τροποποιήσεις και, επομένως, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη 1, δεν υπάγεται σε προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας από το Ελεγκτικό Συνέδριο και απαραδέκτως υποβλήθηκε για έλεγχο στο Κλιμάκιο.

Η Πράξη 524/2024 του Ζ' Κλιμακίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης-τροποποίησης του ν.π.δ.δ. «ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ» για μελέτη κτηματογράφησης στον νομό Χανίων. Η συμβατική δαπάνη της τροποποίησης ανέρχεται σε 192.798,32 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Το Κλιμάκιο διαπίστωσε ότι η αξία αυτή είναι κατώτερη τόσο του 10% της αξίας της αρχικής σύμβασης όσο και του κατώτατου ορίου των 221.000 ευρώ που ισχύει για τις μη κεντρικές αναθέτουσες αρχές. Επειδή η τροποποίηση θεωρείται 'de minimis' και δεν μεταβάλλει τη συνολική φύση της σύμβασης, κρίνεται μη ουσιώδης. Κατ' εφαρμογή του άρθρου 324 παρ. 5 περ. α΄ του ν. 4700/2020, οι μη ουσιώδεις τροποποιήσεις εξαιρούνται από τον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Ως εκ τούτου, το σχέδιο σύμβασης υποβάλλεται απαραδέκτως για έλεγχο νομιμότητας.

Η Πράξη 412/2024 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας σχεδίου τροποποιητικής σύμβασης για το έργο «ΠΑΡΑΚΑΜΨΗ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΑΜΨΗ ΨΑΧΝΩΝ», που είχε συναφθεί μεταξύ του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και της εταιρείας ... Α.Ε. Η προτεινόμενη τροποποίηση επέκτεινε κατά δεκαοκτώ (18) μήνες την προθεσμία άσκησης του δικαιώματος της Προαίρεσης 1, με τίτλο «Υψηλή γέφυρα Χαλκίδας - Α/Κ Ν. Λαμψάκου». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι, καθώς η παράταση αυτή δεν μεταβάλλει το συμβατικό οικονομικό αντικείμενο ούτε τη συνολική φύση της αρχικής σύμβασης, η τροποποιητική σύμβαση εμπίπτει στις εξαιρέσεις του άρθρου 132 παρ. 2 και 6 του ν.4412/2016. Ως εκ τούτου, το σχέδιο τροποποιητικής σύμβασης εισάγεται απαραδέκτως ενώπιον του Κλιμακίου για προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας.

Η Πράξη 74/2024 του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας σχεδίου τροποποίησης της από 3.8.2021 σύμβασης, μεταξύ του «ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ» και αναδόχου, για την παροχή υπηρεσιών διασυνδέσεων, τηλεφωνίας και προμήθεια δικτυακού εξοπλισμού, αυξάνοντας τη δαπάνη κατά 353.831,65 ευρώ πλέον ΦΠΑ. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η τροποποίηση αυτή βασίζεται σε ρητό και σαφή όρο αναθεώρησης (ρήτρα αναθεώρησης) της αρχικής σύμβασης, ο οποίος είχε ήδη κριθεί νόμιμος με την 269/2021 Πράξη. Δεδομένου ότι η ενεργοποίηση της ρήτρας συνιστά απλώς εκτέλεση όρου της αρχικής σύμβασης και δεν μεταβάλλει τη συνολική φύση της, η τροποποίηση θεωρείται μη ουσιώδης και εξαιρείται από τον υποχρεωτικό προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας. Επομένως, το σχέδιο τροποποίησης εισάγεται απαραδέκτως προς έλεγχο ενώπιον του Κλιμακίου, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 132 παρ. 1 περ. α΄ του ν. 4412/2016 και του άρθρου 324 παρ. 5 του ν. 4700/2020.