ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1720/2024

Το Ελεγκτικό Συνέδριο εξέτασε αίτηση αναίρεσης της απόφασης 266/2018 του Ι Τμήματος, η οποία επιβεβαίωνε δημοσιονομική διόρθωση ύψους 248.465,62 ευρώ εις βάρος του Δήμου Αργοστολίου για αχρεώστητη καταβολή κονδυλίων στο πλαίσιο του έργου «Ασφαλτόστρωση Δημοτικών Δρόμων». Το Συνέδριο απέρριψε τους λόγους αναίρεσης σχετικά με παραγραφή, δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης και νομιμότητα της διαδικασίας, αλλά έκρινε ότι η ανάκτηση του πλήρους ποσού παραβίαζε την αρχή της αναλογικότητας, καθώς ένα μέρος του έργου είχε ολοκληρωθεί νόμιμα. Η υπόθεση αναπέμφθηκε στο Ι Τμήμα για επανεξέταση του ύψους της επιστροφής.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) εξέδωσε σύμφωνη γνώμη για την προσφυγή του Δήμου Μαραθώνα στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. β’ υποπερ. αα’ του ν. 4412/2016, για την ανάθεση σύμβασης προμήθειας για τη δημιουργία του καλλιτεχνικού έργου «THE CARGO PROJECT». Το έργο, συνολικής προϋπολογισθείσας δαπάνης 1.024.677,00€ χωρίς ΦΠΑ, αφορά την εγκατάσταση ενός πολυμεσικού καλλιτεχνικού έργου με στόχο την ευαισθητοποίηση για την κλιματική αλλαγή. Η Αρχή έκρινε ότι το έργο είναι μοναδικό και ότι η διαδικασία διαπραγμάτευσης ήταν απαραίτητη λόγω της καλλιτεχνικής φύσης του έργου και των πνευματικών δικαιωμάτων της δημιουργού.

Η Απόφαση 379/2024 του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την αίτηση αναίρεσης ανώνυμης εταιρείας κατά της επιβολής δημοσιονομικής διόρθωσης ύψους 8.466.013,20 ευρώ (πλέον τόκων). Η χρηματοδότηση είχε ληφθεί από το ΕΤΠΑ για επενδυτικό σχέδιο, αλλά ανακλήθηκε λόγω διαπίστωσης υπερτιμολόγησης και χρήσης μερικώς εικονικών τιμολογίων, θεωρούμενη ως σοβαρή παρατυπία. Το Δικαστήριο απέρριψε τους λόγους αναίρεσης της εταιρείας σχετικά με την αρμοδιότητα του ΣΔΟΕ, τις διαδικαστικές πλημμέλειες, την αιτιολογία και την παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας, επιβεβαιώνοντας την ολική ανάκτηση της ενίσχυσης. Ωστόσο, λόγω της ύπαρξης μεταγενέστερης αμετάκλητης αθωωτικής ποινικής απόφασης για τα ίδια γεγονότα, εξέτασε τον σχετικό πρόσθετο λόγο ως αίτηση αναθεώρησης και τον παρέπεμψε στο Έβδομο Τμήμα, διασφαλίζοντας την αρχή του τεκμηρίου αθωότητας.

Η απόφαση 1293/2025 του Έβδομου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την προσφυγή της αναδόχου εταιρείας κατά της Πράξης 325/2025 του Ε' Κλιμακίου, η οποία έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή της 1ης τροποποιητικής σύμβασης CON-002/13 για την επέκταση του Μετρό Θεσσαλονίκης προς Καλαμαριά (ποσού 5.612.444,44 ευρώ χωρίς ΦΠΑ). Η τροποποίηση περιλάμβανε εννέα (9) συμπληρωματικές εργασίες, όπως η πλήρης ενοποίηση συστημάτων, η διαχείριση RAMS, η εκπόνηση λεπτομερούς προγράμματος δοκιμών (SIT-SPT-TRT) και η αξιολόγηση της ασφάλειας του συνόλου του έργου (Safety Assessment). Το Δικαστήριο, κατά πλειοψηφία, έκρινε ότι αυτές οι εργασίες δεν περιλαμβάνονταν στις αρχικές συμβατικές υποχρεώσεις συντονισμού του αναδόχου, αλλά κατέστησαν αναγκαίες λόγω της τεχνολογικής εξέλιξης και των νέων νομοθετικών απαιτήσεων αδειοδότησης ασφαλείας (άρθρο 43 του ν. 5160/2024). Το Δικαστήριο δέχθηκε την προσφυγή, ανακάλεσε την Πράξη 325/2025 και απεφάνθη ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της τροποποιητικής σύμβασης.

Η προσφεύγουσα επιδιώκει την ακύρωση της απόφασης 562/07.12.2020 της Οικονομικής Επιτροπής του Δήμου, η οποία απέρριψε την προσφορά της στον διαγωνισμό με τίτλο «Ολοκληρωμένη δράση προβολής και ανάδειξης του Τουριστικού και Πολιτιστικού πλούτου της περιοχής με χρήση καινοτόμων εφαρμογών Πληροφορικής». Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την ανάπτυξη διαδικτυακής πύλης που αξιοποιεί βάση δεδομένων και διαχειρίζεται πολιτιστικό-τουριστικό υλικό, με προϋπολογισμό 347.560,00 €. Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η απόρριψη της προσφοράς της έγινε άδικα, ενώ ταυτόχρονα αμφισβητεί τις προσφορές των ανταγωνιστών της, θεωρώντας ότι δεν πληρούν τους απαραίτητους όρους της διακήρυξης.

Με την προδικαστική προσφυγή, ο προσφεύγων επιδιώκει την ακύρωση της απόφασης με αριθμό 460/2018 της Οικονομικής Επιτροπής του Δήμου Πειραιώς, η οποία απέρριψε την προσφορά του για την προμήθεια ειδών ατομικής προστασίας (γιαντία, γυαλιά, μάσκες, προστατευτική ενδυμασία, υποδήματα κλπ) και έκρινε τον προσφεύγοντα έκπτωτο λόγω μη δήλωσης προηγούμενης έκπτωσης από σύμβαση με τον Δήμο Αγίας Παρασκευής. Ο προσφεύγων υποστηρίζει ότι η απόφαση παραβιάζει τις διατάξεις του ν.4412/2016 και τις αρχές αναλογικότητας και υγιούς ανταγωνισμού, καθώς η μη δήλωση δεν συνίστατο σε σοβαρή ή επαναλαμβανόμενη πλημμέλεια.

Δημοσιονομική διόρθωση για την ανάκτηση ποσού 1.458.808,16 ευρώ, και περιορίστηκε το προς ανάκτηση ποσό στο ύψος του 1.048.917,29 ευρώ, απορρίφθηκε δε η έφεσή της κατά τα λοιπά. (Το Δικαστήριο κρίνει, σύμφωνα και με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη 14, ότι η παραβίαση από την αναιρεσείουσα του όρου ένταξης της πράξης που προέβλεπε ότι ο τελικός δικαιούχος είχε υποχρέωση να εκτελέσει τα υποέργα της πράξης δι’ ανάθεσης σε τρίτους σύμφωνα με τη νομοθεσία περί δημοσίων έργων και όχι δι’ αυτεπιστασίας και τον οποίο η αναιρεσείουσα είχε δεσμευθεί ότι θα τηρήσει, συνιστά ουσιώδη παρατυπία καθόσον προδήλως απέβλεπε στην ποιότητα εκτέλεσης του έργου, η παρατυπία δε αυτή δικαιολογεί την ανάκτηση της κοινοτικής συνδρομής της συγκεκριμένης ενέργειας προκειμένου αυτή να επανέλθει στις πιστώσεις του προγράμματος, καθώς η πληρωμή μη επιλέξιμης δαπάνης, όπως, εν προκειμένω, η δαπάνη μισθοδοσίας του μόνιμου προσωπικού της αναιρεσείουσας, είχε ως αποτέλεσμα την επιβάρυνση του προϋπολογισμού της πράξης. Ο ισχυρισμός της αναιρεσείουσας ότι η κατασκευή του έργου δι’ αυτεπιστασίας δεν είχε καμία δημοσιονομική επίπτωση ούτε επαγόταν πρόσθετη επιβάρυνση του προϋπολογισμού της πράξης, σε σύγκριση προς την τυχόν ανάθεση της εκτέλεσης του έργου σε τρίτους, ερείδεται επί της εσφαλμένης παραδοχής ότι ο τελικός δικαιούχος μιας συγχρηματοδοτούμενης πράξης έχει την ευχέρεια να προβαίνει σε δαπάνες που δεν είναι επιλέξιμες και των οποίων δεν έχει εγκριθεί η χρηματοδότηση σύμφωνα με τους όρους ένταξης της πράξης. Σε κάθε περίπτωση, δεν απαιτείται κατ’ ανάγκην ποσοτικός προσδιορισμός της ζημίας, όπως εσφαλμένως υπολαμβάνει η αναιρεσείουσα, αλλά αρκεί ότι η σχετική παρατυπία ήταν ικανή να προκαλέσει ζημία στον εθνικό και ενωσιακό προϋπολογισμό, προϋπόθεση που εν προκειμένω πληρούται. Πράγματι, η πληρωμή των εργασιών αυτών, οι οποίες δεν είχαν ανατεθεί νομίμως, συνιστά, κατά τα προεκτεθέντα, σοβαρή παρατυπία κατά την εκτέλεση της σύμβασης, δυνάμενη να έχει ουσιώδη αντίκτυπο στον ενωσιακό και εθνικό προϋπολογισμό, προεχόντως λόγω της απόκλισης από τη διαδικασία ανάθεσης σε ανάδοχο, πληρούντα τα εχέγγυα που απαιτεί η διαδικασία ανάδειξης, και αντ΄ αυτού η χρησιμοποίηση προσωπικού υπάρχοντος, ήδη διαθέσιμου στην αναιρεσείουσα, του οποίου η επιλογή δεν διέρχεται της επιβαλλόμενης διαδικασίας ανάθεσης. Περαιτέρω, αλυσιτελώς προβάλλει η αναιρεσείουσα ότι η κατασκευή του έργου δι’ αυτεπιστασίας αποτελεί σύννομο τρόπο ανάθεσης, σύμφωνα με τη νομοθεσία περί δημοσίων έργων, καθώς αιτία της ανάκτησης του ποσού με την επίδικη δημοσιονομική διόρθωση δεν ήταν το σύννομο ή μη της ανάθεσης έργων δι΄ αυτεπιστασίας σύμφωνα με τη νομοθεσία περί δημοσίων έργων, αλλά η παραβίαση του όρου ένταξης της πράξης, σύμφωνα με τον οποίο ο τελικός δικαιούχος είχε υποχρέωση να εκτελέσει τα υποέργα αυτής με ανάθεση σε τρίτους.  Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, και μη υπάρχοντος άλλου λόγου αναίρεσης, η υπό κρίση αίτηση πρέπει να απορριφθεί.

Η Απόφαση 272 του 2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου απέρριψε τις αιτήσεις αναίρεσης της ΔΕΠΑΝΑΛ Α.Ε. (καθολικής διαδόχου της Δ.Ε.Π.Τ.Α.Η. Α.Ε. Ο.Τ.Α.) και του Δήμου Ηρακλείου. Οι αιτήσεις στρέφονταν κατά της 698/2020 απόφασης του Ι Τμήματος, η οποία επικύρωσε τη δημοσιονομική διόρθωση ποσού 11.814.687,43 ευρώ που επιβλήθηκε λόγω της μη ολοκλήρωσης και λειτουργίας της Πράξης «Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο Ηρακλείου» μέχρι την καταληκτική ημερομηνία της 31ης Δεκεμβρίου 2013. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η δημοσιονομική διόρθωση ήταν νόμιμη, καθώς η υποχρέωση επιστροφής της χρηματοδότησης είναι ανεξάρτητη από τη συνδρομή πταίσματος και ότι η επιβολή της ολικής ανάκτησης δεν παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας ή το δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης.

Η Πράξη 85/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας σχεδίου προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του Δήμου Κιμώλου και της «Αναπτυξιακής Μονοπρόσωπης Ανώνυμης Εταιρείας Δήμου Φυλής» (Φορέας Υλοποίησης), για την υλοποίηση του έργου «Αναβάθμιση εγκατάστασης επεξεργασίας λυμάτων (ΕΕΛ) Δήμου Κιμώλου», προϋπολογισμού 1.942.700,00 ευρώ. Η σύμβαση συνάπτεται για την μεταβίβαση αρμοδιοτήτων υλοποίησης λόγω αδυναμίας του Δήμου Κιμώλου να εκτελέσει το έργο με ίδια μέσα. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η σύμβαση συνάπτεται νομίμως. Η εταιρεία πληροί τις προϋποθέσεις του οργανισμού δημοσίου δικαίου (αναθέτουσα αρχή) και εκτελεί λιγότερο από 20% των σχετικών δραστηριοτήτων στην ελεύθερη αγορά, οπότε εξαιρείται από τις διαγωνιστικές διαδικασίες του ν.4412/2016. Το Συνέδριο δεν κωλύει την υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

Οι εταιρείες "……… " και "……………" κατέθεσαν προδικαστικές προσφυγές κατά του «ΔΗΜΟΥ ΜΑΡΑΘΩΝΑ», στρεφόμενες κατά όρων της Διακήρυξης 5645/21.03.2019, η οποία αφορά ανοικτό διαγωνισμό για την «ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΧΛΟΟΤΑΠΗΤΑ ΓΗΠΕΔΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΜΑΡΑΘΩΝΑ» με εκτιμώμενη αξία 872.000,00 Ευρώ (με Φ.Π.Α.) και κριτήριο ανάθεσης της σύμβασης την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, βάσει βέλτιστης σχέσης ποιότητας – τιμής. Αντικείμενο του έργου είναι η πλήρης ανακατασκευή και αντικατάσταση του συνθετικού χλοοτάπητα του γηπέδου ποδοσφαίρου του Δήμου Μαραθώνα με νέο σύστημα σύνθετου τεχνητού χλοοτάπητα. Ο πρώτος προσφεύγων αιτείται την ανάκληση/ακύρωση «φωτογραφικών» τεχνικών προδιαγραφών, ασαφών όρων για το καουτσούκ, διατάξεων που διευρύνουν τη συμμετοχή οικονομικών φορέων σε βάρος του δημοσίου συμφέροντος, μη νόμιμων όρων οικονομικής/χρηματοοικονομικής επάρκειας και όρων του κριτηρίου ανάθεσης, καθώς και την αναπομπή της υπόθεσης στην Αναθέτουσα Αρχή με παράταση της προθεσμίας υποβολής προσφορών. Ο δεύτερος προσφεύγων ζητάει την ακύρωση της Διακήρυξης 5645/21.3.2019 συνολικά ήτοι την ακύρωση των προσβαλλόμενων όρων και παραλείψεων και την αναπομπή στην αναθέτουσα αρχή για τα νόμιμα. Και οι δύο αιτούνται αναστολή εκτέλεσης της προσβαλλόμενης πράξης και της διαγωνιστικής διαδικασίας μέχρι την έκδοση απόφασης επί της προσφυγής τους.