ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/446/2023

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:ζητείται η αναθεώρηση της 736/2022 απόφασης του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία κρίθηκε ότι δεν πρέπει να ανακληθεί η 5/2022 πράξη της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην ΠΕ Ροδόπης.  Με την εν λόγω πράξη κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ της προσφεύγουσας και της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «…» και διακριτικό τίτλο «…», για την εκτέλεση του έργου «Αποχέτευση Ακαθάρτων και Υδροδότηση Νέου Νοσοκομείου …», προϋπολογισθείσας δαπάνης 980.000,00 ευρώ, με την αιτιολογία ότι η προσφεύγουσα μη νομίμως και χωρίς να συντρέχει κατεπείγουσα ανάγκη εξαιτίας απρόβλεπτων γεγονότων προσέφυγε, για την ανάθεση του ως  άνω έργου, στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης, χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης.(...)Ειδικότερα, ανεξαρτήτως αν τα συγκεκριμένα ζητήματα του χρονικού προγραμματισμού και του συντονισμού των αρμοδίων φορέων θα μπορούσαν να στοιχειοθετήσουν κατεπείγουσα ανάγκη οφειλόμενη σε απρόβλεπτα γεγονότα για την αναθέτουσα αρχή, πάντως από κανένα στοιχείο του φακέλου δεν προκύπτει τεκμηρίωση του επικαλούμενου προγραμματισμού για ολοκλήρωση του έργου εντός του έτους 2021.  Συγκεκριμένα, ούτε από τα επικαλούμενα έγγραφα της Περιφέρειας, αλλά ούτε και από την οικεία προκήρυξη, την τεχνική περιγραφή και τα  λοιπά τεύχη δημοπράτησης του έργου δεν προκύπτει κάποιο χρονοδιάγραμμα και φάσεις εκτέλεσης ή συγκεκριμένο χρονικό σημείο περάτωσης αυτού, είτε αυτοτελώς είτε σε συνδυασμό με την εκτέλεση των λοιπών έργων υποδομής, για τα οποία επίσης δεν προκύπτουν από  την υπό κρίση προσφυγή και τα στοιχεία του φακέλου ειδικότερες χρονικές αναφορές σε συσχέτιση και με το επίμαχο έργο.(...)Απορρίπτει την προσφυγή αναθεώρησης 

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:Με τις κρινόμενες προσφυγές ζητείται η αναθεώρηση της 1201/2021 απόφασης του Εβδόμου Τμήματος, με την οποία απορρίφθηκε η προσφυγή της Δ.Ε.Υ.Α.Ν. … και η υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση της «… Α.Ε.» για ανάκληση της 188/2021 πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Με την τελευταία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ της Δ.Ε.Υ.Α.Ν. … και της «… Α.Ε.» για την ανάθεση σύμβασης με τίτλο «Εγκατάσταση και λειτουργία μονάδας αφαλάτωσης», προϋπολογιζόμενης δαπάνης 1.070.000,00 ευρώ, πλέον Φ.Π.Α..(....)Επομένως δεν συνέτρεξαν απρόβλεπτες περιστάσεις για την προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία ανάθεσης του άρθρου ..., ενώ τα περί του αντιθέτου προβαλλόμενα με τις κρινόμενες προσφυγές πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμα.Συνεκδικάζει και απορρίπτει τις κρινόμενες προσφυγές αναθεώρησης.

ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:Δοθέντων όλων των ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι ναι μεν υφίσταται κατεπείγουσα ανάγκη για παροχή συγκοινωνιακού έργου στην Ανατολική και Δυτική Αττική, όμως η εν λόγω κατεπείγουσα ανάγκη ανάγεται στη σφαίρα ευθύνης της ...... ΑΕ, με συνέπεια να μην δικαιολογείται, εν προκειμένω, η προσφυγή στη διαδικασία ανάθεσης του άρθρου 269 παρ. 1 περ. δ΄ του ν. 4412/2016. Σε κάθε περίπτωση, αν και ήταν σαφές στα αρμόδια όργανα της ...... ΑΕ ότι ο νέος δρομολογούμενος διαγωνισμός, ως εκ του μεγέθους και της πολυπλοκότητάς του, δεν θα ολοκληρωνόταν εγκαίρως, αλλά κατόπιν παρέλευσης μεγάλου χρονικού διαστήματος από τη λήξη της 96/2022 σύμβασης, όπως αυτή «συμπληρώθηκε» κατά τα προεκτεθέντα, δεν τεκμηριώνεται ο λόγος για τον οποίο δεν διερευνήθηκε, ως μεταβατική λύση, η δυνατότητα διενέργειας μιας απλούστερης διαγωνιστικής διαδικασίας (ενδεχομένως με μικρότερη διάρκεια και προϋπολογισμό, καθώς και με δυνατότητα πρόβλεψης δικαιωμάτων προαίρεσης για τυχόν αυξομείωση του συμβατικού αντικειμένου αναλόγως ενδεχόμενων μεταβολών των αναγκών του φορέα κατά την εκτέλεση της σύμβασης) για την κάλυψη των επίμαχων αναγκών μέχρι και την εκτιμώμενη ολοκλήρωση του ανωτέρω διαγωνισμού, δεδομένης μάλιστα και της αποκτηθείσας εμπειρίας από τις συμβάσεις της ...... ΑΕ με την ......... Αττικής ΑΕ. ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/1720/2023 

ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ συστημάτων απολύμανσης​:ζητείται η ανάκληση της 622/2022 Πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου Υπό τα ανωτέρω δεδομένα, πρέπει να γίνουν δεκτά τα ακόλουθα: Στα έγγραφα της ελεγχόμενης σύμβασης δεν περιλαμβάνονται τα στοιχεία (λ.χ. τυχόν έρευνα αγοράς, λήψη μη δεσμευτικών προσφορών, προηγούμενες συμβάσεις) που έλαβε υπόψη του ο αναθέτων Φορέας για την κατάρτιση του προϋπολογισμού του, με συγκεκριμένες αναφορές σε στοιχεία για τον προσδιορισμό της τιμής μονάδας έκαστου προμηθευόμενου είδους και των υποομάδων που το συνθέτουν. Εξάλλου, μολονότι ο αναθέτων Φορέας επικαλείται ότι ο προϋπολογισμός της διαμορφώθηκε βάσει των αποτελεσμάτων της πιλοτικής εφαρμογής του μέτρου, κανένα στοιχείο δεν προσκομίζεται σχετικά με την εν λόγω πιλοτική εφαρμογή, προς τεκμηρίωση του ισχυρισμού αυτού. Στη δε μνημονευθείσα «Έκθεση Ανάλυσης Κοστολογίου», που αποτελεί, κατ’ ουσίαν, το μοναδικό έγγραφο, με το οποίο ο αναθέτων Φορέας επιχειρεί να τεκμηριώσει τον προϋπολογισμό της ελεγχόμενης σύμβασης, αποτυπώνεται (υπό μορφή πίνακα) το συνολικό κόστος του εξοπλισμού ανά κατηγορία οχήματος και αναφέρεται το κόστος των επί μέρους υλικών/εξαρτημάτων που απαρτίζουν τα συστήματα απολύμανσης ανά κατηγορία οχήματος, χωρίς όμως να προσκομίζονται περαιτέρω στοιχεία για το πώς προέκυψε το κόστος κάθε επί μέρους υλικού (π.χ. με βάση τις τρέχουσες τιμές της αγοράς για κάθε εξάρτημα), ενώ αναφέρεται το κόστος των λοιπών ειδών και υπηρεσιών (κόστος τοποθέτησης εξοπλισμού, κόστος αγοράς απολυμαντικού υγρού κ.λπ.), χωρίς να γίνεται αναφορά στον τρόπο προσδιορισμού αυτού. Ενόψει των ανωτέρω, διαπιστώνεται ότι, όπως ορθώς κρίθηκε με την προσβαλλόμενη Πράξη, ότι ο αναθέτων Φορέας δεν έχει τηρήσει την απαίτηση, κατ’ άρθρο 277 παρ. 3 περ. β΄ του ν. 4412/2016, τεκμηρίωσης του προϋπολογισμού της ελεγχόμενης σύμβασης. Δεν ανακαλεί την 622/2022 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, και

Εργασίες αποκατάστασης βλαβών δικτύου:..Με τα δεδομένα αυτά, η εντελλόμενη δαπάνη είναι νόμιμη, διότι συνέτρεχε κατεπείγουσα ανάγκη να επισκευαστούν αμέσως οι βλάβες που είχαν προκληθεί λόγω των έντονων καιρικών φαινομένων που εκδηλώθηκαν χωρίς υπαιτιότητα της υπηρεσίας στην περιοχή του Δήμου ... την 1.12.2017 (βλ. ενδεικτικά το 4/29.1.2018 έγγραφο του Προέδρου της Τοπικής Κοινότητας ... της Δημοτικής Ενότητας ..., σύμφωνα με το οποίο «Οι πλημμύρες του Δεκεμβρίου του 2017 κατέστρεψαν ολοκληρωτικά το κεντρικό δίκτυο υδροδότησης του οικισμού (…) είναι απαραίτητο άμεσα (…) να αποκατασταθεί το δίκτυο (…) γιατί οι κάτοικοι πίνουν νερό μη χλωριωμένο και αυτό εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία τους (…)»).Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πρέπει να θεωρηθεί.

Βελτίωση υφιστάμενων αγροτικών δρόμων (...)Υπό το ανωτέρω νομικό και πραγματικό πλαίσιο της υπόθεσης, πρέπει, ως προς την ύπαρξη κατεπείγουσας ανάγκης που δεν συμβιβάζεται με τις προθεσμίες που τάσσουν άλλες διαδικασίες, να γίνουν δεκτά τα ακόλουθα: (α) Όπως προεκτέθηκε (ανωτέρω σκ. 8), είναι νόμιμη η σύναψη δημόσιας σύμβασης με προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση σχετικής προκήρυξης, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016, μόνο στις περιπτώσεις που ανακύπτει κατεπείγουσα ανάγκη εξαιτίας απρόβλεπτων γεγονότων για την αναθέτουσα αρχή, η δε ανάγκη αυτή είναι τόσο επιτακτική, ώστε να καθιστά αδύνατη για την αντιμετώπισή της, την επιλογή διαγωνιστικής διαδικασίας, έστω και με συντετμημένες προθεσμίες 15 και 10 ημερών, ανάλογα για ανοικτές ή κλειστές διαδικασίες ή διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων κάτω των ορίων, για την υποβολή των προσφορών (βλ. άρθρα 27 παρ. 3, 28 παρ. 7 και 121 παρ. 1 του ν. 4412/2016 όπου για λόγους επείγοντος καθορίζονται συντετμημένες προθεσμίες υποβολής προσφορών αντί της τακτικής των 35 ημερών). Όταν, λοιπόν, η αναθέτουσα αρχή επικαλείται κατεπείγουσα ανάγκη, η οικεία σύμβαση πρέπει να ανατίθεται χωρίς καθυστέρηση, καθόσον το επείγον δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως πρόσχημα προσφυγής στην εξαιρετική διαδικασία για την ανάθεση συμβάσεων, έστω και αν για την τήρηση των διαγωνιστικών διαδικασιών απαιτείται μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από αυτό που θα χρειαζόταν για την προσφυγή σε απευθείας ανάθεση, εφόσον μόνον με αυτές  διασφαλίζεται σε υπέρτατο βαθμό η επίτευξη διαφάνειας και ελεύθερου ανταγωνισμού. Συνεπώς, η ύπαρξη κατεπείγουσας ανάγκης εξαιτίας απρόβλεπτων γεγονότων δεν παρέχει τη διακριτική ευχέρεια στην αναθέτουσα αρχή, να επιλέξει μη διαγωνιστική διαδικασία άνευ άλλου τινός, αν δεν αποδείξει ότι εν όψει αυτής, δεν μπορούσε να ακολουθήσει διαγωνιστικές διαδικασίες έστω με συντετμημένες προθεσμίες.Για τους λόγους αυτούςΑπορρίπτει την προσφυγής ανάκλησης, και  Δεν ανακαλεί την 917/2022 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Η Aπόφαση 1353/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου απορρίπτει την προσφυγή αναθεώρησης της Περιφέρειας Κρήτης. Η Περιφέρεια ζητούσε την αναθεώρηση προηγούμενης απόφασης που έκρινε παράνομη την ανάθεση σύμβασης για καθαρισμούς ρεμάτων, ύψους 2,9 εκατ. ευρώ, χρησιμοποιώντας την εξαιρετική διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016), επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη λόγω θεομηνιών (Οκτώβριος 2022 και Σεπτέμβριος 2024). Το Δικαστήριο έκρινε (κατά πλειοψηφία) ότι η επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη αποδυναμώθηκε λόγω σημαντικών καθυστερήσεων (έως 32 μήνες) και αδράνειας της αναθέτουσας αρχής, η οποία δεν απέδειξε ότι δεν μπορούσε να διενεργήσει τακτική διαδικασία με συντετμημένες προθεσμίες. Ως εκ τούτου, η προσφυγή απορρίφθηκε.

Η Επιτροπή της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) αποφάσισε να μην χορηγήσει σύμφωνη γνώμη στον Οργανισμό Σιδηροδρόμων Ελλάδος (ΟΣΕ) για τη χρήση της διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, σύμφωνα με το άρθρο 269 περ. δ' του ν. 4412/2016. Το αίτημα αφορούσε την ανάθεση σύμβασης παροχής υπηρεσιών διαχείρισης, λειτουργίας και συντήρησης του συστήματος ραδιοκάλυψης GSM-R για διάρκεια 10 μηνών και προϋπολογισμό 1.733.896,63€ (συμπ. ΦΠΑ). Η Επιτροπή κρίνει ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για κατεπείγουσα ανάγκη, καθώς δεν αποδεικνύεται ότι η κατάσταση ήταν απρόβλεπτη και ότι ο αναθέτων φορέας δεν φέρει την ευθύνη για τη δημιουργία της. Επίσης, δεν τεκμηριώθηκε η αδυναμία διενέργειας τακτικής διαδικασίας με συντετμημένες προθεσμίες. Τέλος, η μακρά διάρκεια της αιτούμενης σύμβασης (10 μήνες) δεν δικαιολογείται ως αυτοτελής λόγος για τη χρήση της εξαιρετικής διαδικασίας.

Προμήθεια υλικών ύδρευσης αποχέτευσης..:Με τα δεδομένα αυτά δεν συντρέχει κατεπείγουσα περίπτωση οφειλόμενη σε απρόβλεπτες καταστάσεις για τις ελεγχόμενες αναθέσεις, δεδομένου ότι η ανάγκη προμήθειας υλικών ύδρευσης - αποχέτευσης για τις ... είναι επαναλαμβανόμενη. Περαιτέρω, εφόσον η ετήσια δαπάνη της εν λόγω προμήθειας υπερβαίνει το όριο των 20.000 ευρώ, οι επίμαχες αναθέσεις δεν δύνανται να θεωρηθούν νόμιμες ούτε βάσει του άρθρου 338 του ν. 4412/ 2016, δυνάμει του οποίου είναι δυνατή η απευθείας ανάθεση έως του ποσού αυτού, άνευ συνδρομής ειδικού λόγου. Κατά συνέπεια, οι εντελλόμενες δαπάνες είναι μη νόμιμες.Ωστόσο, ενόψει του ότι κατά τις επίμαχες απευθείας αναθέσεις η αναθέτουσα τήρησε τις διατυπώσεις δημοσιότητας και πρόσκλησης σε διαπραγμάτευση και οι προσφορές που κατατέθηκαν στα πλαίσια του νέου εν εξελίξει διαγωνισμού για το έτος 2019 ήταν ευνοϊκότερες σε κλίμακα συνολικής δαπάνης από αυτές του προηγηθέντος τακτικού διαγωνισμού, τα όργανα της ... συνήψαν τις ελεγχόμενες συμβάσεις χωρίς πρόθεση παραβίασης των εφαρμοστέων διατάξεων αλλά κατόπιν συγγνωστής πλάνης. Περαιτέρω ο ισχυρισμός περί αναντιστοιχίας μεταξύ τιμολογίου και σύμβασης της εταιρείας «...» προβάλλεται αορίστως. Επομένως τα ελεγχόμενα εντάλματα θα ήταν θεωρητέα εάν δεν είχε λήξει το οικονομικό έτος 2019 σε βάρος των πιστώσεων του προϋπολογισμού του οποίων εκδόθηκαν.

Προμήθεια με τίτλο «Ολιστικό σύστημα παρακολούθησης πηγών υδροληψίας ΔΕΥΑ ...» (...)Κατόπιν των ως άνω παρατιθέμενων το Δικαστήριο κρίνει ότι από τα στοιχεία του φακέλου και όσα προσκομίσθηκαν από την προσφεύγουσα τεκμηριώνεται επαρκώς, κατά τρόπο σαφή και αναλυτικά και λεπτομερώς προσδιορισμένο, η διαμόρφωση της προϋπολογιζόμενης δαπάνης της ελεγχόμενης προμήθειας παριστάμενης ως εσφαλμένης της σχετικής κρίσης της προσβαλλομένης. Ειδικότερα: i) Ο μη προσδιορισμός της τιμής μονάδας του επιμέρους εξοπλισμού κάθε είδους Τοπικού Σταθμού Ελέγχου δεν κρίνεται αναγκαίος και καθοριστικός για την τεκμηρίωση της προϋπολογιζόμενης δαπάνης της συγκεκριμένης ελεγχόμενης προμήθειας, δεδομένου ότι, λόγω της πολυπλοκότητας και της φύσης της ελεγχόμενης σύμβασης, που αποσκοπεί στο τελικό διαλειτουργικό αποτέλεσμα της ψηφιακής διαχείρισης των υδατικών πόρων του δικτύου ύδρευσης, μέσω της προσφοράς μιας εξατομικευμένης τεχνικής λύσης, η οποία θα συνδυάζει μια σειρά από 139 υποσυστήματα (Τοπικούς Σταθμούς Ελέγχου) που θα παραδοθούν διασυνδεδεμένα, προκειμένου να μπορούν να λειτουργούν ως ένα ενιαίο σύστημα και τα οποία προσδιορίζονται ιδιαιτέρως εκτενώς στην τεχνική περιγραφή και τις τεχνικές προδιαγραφές της διακήρυξης, είναι θεμιτό να δίδεται η δυνατότητα να προταθούν από τους οικονομικούς φορείς διάφορες λύσεις, εντός του πλαισίου της συνολικής προϋπολογιζόμενης δαπάνης, ως προς την επιλογή και τη διάταξη των επιμέρους στοιχείων των τμημάτων των υποσυστημάτων. Ενδεχόμενη δε τιμολόγηση κάθε υπό προμήθεια αγαθού που περιλαμβάνεται στον εξοπλισμό κάθε είδους Τοπικού Σταθμού Ελέγχου θα περιόριζε την ελευθερία διαμόρφωσης της προσφοράς των διαγωνιζομένων για την επίτευξη της οικονομικότερης και αποδοτικότερης εφαρμογής του ολοκληρωμένου αυτού συστήματος και συνακόλουθα τον ανταγωνισμό.(...)Ενόψει των ως άνω το Δικαστήριο κρίνει, κατ΄αρχάς, ότι η εκάστοτε επιλογή δείκτη τιμών που ο αναθέτων φορέας προτίθεται να χρησιμοποιήσει κατά την αναπροσαρμογή της τιμής των όλως εξειδικευμένων βιομηχανικών προϊόντων της υπό ανάθεση σύμβασης, εφόσον παραστεί τέτοια ανάγκη, αποτελεί τεχνική κρίση, στον έλεγχο της οποίας δεν μπορεί να υπεισέλθει το παρόν Δικαστήριο, πολλώ δε μάλλον να υποδείξει, όπως ανακριβώς αναφέρεται στο υποβληθέν από 8.12.2023 ενημερωτικό σημείωμα της ΔΕΥΑΚ. Περαιτέρω, κρίνει ότι η ρήτρα αναπροσαρμογής τιμής που τέθηκε στο άρθρο 9 του τελευταίου υποβληθέντος ηλεκτρονικά προς έλεγχο νέου σχεδίου σύμβασης συνιστά σαφή, ακριβή και κατηγορηματική ρήτρα αναθεώρησης, όπως επιτάσσει η παρ. 1 περ. α΄ του άρθρου 337 του ν. 4412/2016, καθόσον ο Δείκτης Βιομηχανικής Παραγωγής που εν τέλει επέλεξε ο αναθέτων φορέας για τον υπολογισμό της αναπροσαρμογής της τιμής των ειδών της σύμβασης και δη η τιμή αυτού που αφορά ειδικά τα υπό προμήθεια είδη των ομάδων Α1 και Α2, τα οποία ενέταξε στον κωδικό 26 κατά PRODCOM του δείκτη αυτού, καθιστά σαφές ότι η τυχόν συντελούμενη κατά το χρόνο παράδοσης αναπροσαρμογή τιμής, θα αφορά στη συγκεκριμένη κατηγορία ειδών. Ανακαλεί την 442/2023 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της ελεγχόμενης σύμβασης ..., υπό τους όρους που διαλαμβάνονται στο σκεπτικό της παρούσας