ΕΣ/ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ/530/2025
Τύπος: Νομολογία Ελεγκ. Συνεδρίου
Προμήθεια και Εγκατάσταση τεχνολογίας βιοφορέων για αναβάθμιση της βιολογικής επεξεργασίας ...ζητείται η ανάκληση της 452/2024 Πράξης του Στ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.(....) Ως προς τις διαπιστώσεις του Κλιμακίου, οι οποίες, επειδή δεν συγκαταλέγονται μεταξύ των ουσιωδών πλημμελειών της διαδικασίας ούτε αξιολογούνται ως τέτοιες με ειδική αιτιολογία, δεν κωλύουν την υπογραφή του σχεδίου της σύμβασης (Έβδομο Τμήμα 532/2023 σκ. 42), το Τμήμα, σε κάθε περίπτωση, κρίνει τα εξής: α) η μη θέση ψηφιακής υπογραφής, αλλά ιδιόχειρης χωρίς βεβαίωση του γνησίου αυτής, στο ΕΕΕΣ της παρέχουσας στήριξη στην ανάδοχο αλλοδαπής εταιρείας …AG, εν προκειμένω δεν ασκεί επιρροή, δεδομένου ότι από τα στοιχεία του φακέλου, ήτοι i. από το 1.11.2022 ιδιωτικό συμφωνητικό συνεργασίας μεταξύ της ένωσης εταιρειών και της ως άνω τρίτης εταιρείας το οποίο υπογράφεται από τα μέλη της ένωσης και από την αλλοδαπή εταιρεία, νομίμως εκπροσωπούμενη, ii. από το καταστατικό της εταιρείας σε συνδυασμό με το από 12.11.2023 πιστοποιητικό μεταβολών και νόμιμης εκπροσώπησής της που εκδόθηκε από το Εμπορικό Μητρώο/Τμήμα Β΄ του Ειρηνοδικείου του Chemnitz, από το οποίο προκύπτει η εκπροσώπηση της εταιρείας από τον υπογράφοντα το ΕΕΕΣ και το ως άνω ιδιωτικό συμφωνητικό, iii. από το πιστοποιητικό ενημερότητας και πιστοποιητικό μέλους του Βιομηχανικού και Εμπορικού Επιμελητηρίου Chemnitz της Γερμανίας καθώς και από τη βεβαίωση περί μετοχών της εταιρείας, iv. από τα ψηφιακά υπογεγραμμένα ΕΕΕΣ της αναδόχου ένωσης εταιρειών που αναφέρονται στη στήριξη εκ μέρους της αλλοδαπής εταιρείας, προκύπτει σοβαρή και βέβαιη πρόθεση αυτής να δεσμευτεί για την παροχή της εμπειρίας της για τις ανάγκες εκτέλεσης της σύμβασης. β) Η μη υποβολή δικαιολογητικών σχετικά με τα φυσικά πρόσωπα που ελέγχουν το μετοχικό κεφάλαιο της έχουσας την μορφή ανώνυμης εταιρείας.., θεραπεύεται με την προσκόμιση της από 31.1.2025 «Συμβολαιογραφικής Επικύρωσης σύμφωνα με το άρθρο 21 του Ομοσπονδιακού Κώδικα Συμβολαιογράφων (BnotΟ)» του συμβολαιογράφου Leckl – Niemann, φέρουσα επισημείωση της Χάγης (apostille), με την οποία βεβαιώνεται ότι η εταιρεία MUTAG A/S, που είναι μοναδική μέτοχος της εταιρείας …και η μοναδική εταίρος της…, έχουν ως μοναδικό πραγματικό δικαιούχο τον…. γ) Η μη δέσμευση του συνόλου του συμβατικού ποσού με την απόφαση ανάληψης υποχρέωσης πολυετών δαπανών της ΔΕΥΑΠ, θεραπεύεται αφού εκδόθηκε νέα απόφαση ανάληψης υποχρέωσης, η οποία καλύπτει το σύνολο της συμβατικής δαπάνης. Για τους λόγους αυτούς.Δέχεται τις προσφυγές ανάκλησης.Ανακαλεί την 452/2024 Πράξη του Στ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Ιστορικό Αναθεωρήσεων (Πιλοτική Εφαρμογή)
Σχετικά Έγγραφα
ΣΤΕ/1612/2022
ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:ανοικτός ηλεκτρονικός διαγωνισμός για την ανάδειξη αναδόχων σε τριάντα επτά (37) Εργολαβίες (Έργα) κατασκευής και συντήρησης δικτύων Διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στο σύνολο των διοικητικών περιοχών του ΔΕΔΔΗΕ και τους ΤΚΣΔ/ΔΠΑ και ΤΤΕΔ/ΔΠΝ αυτού, συνολικής προϋπολογισθείσας αξίας 2.400.000.000,00€, πλέον Φ.Π.Α.(....)Δηλαδή, η δήλωση στο ΕΕΕΣ περί στήριξης στην τεχνική και επαγγελματική ικανότητα τρίτου φορέα, η οποία έχει, κατά τη διακήρυξη, συγκεκριμένες έννομες συνέπειες, που συνίστανται στην υποχρέωση εκτέλεσης των εργασιών από τον τρίτο, στην επαγγελματική και τεχνική ικανότητα του οποίου στηρίζονται οι υποψήφιοι, σε συνδυασμό με τη φύση του ΕΕΕΣ, δεν επιτρέπουν να αποδοθεί η επίμαχη δήλωση περί στήριξης στις ικανότητες τρίτου φορέα σε ασάφεια, δυνάμενη να διευκρινισθεί με τη διαδικασία του άρθρου 310 του ν. 4412/2016(....)Επειδή, ενόψει των ανωτέρω, ο ανωτέρω λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί, εφόσον η άρση της φερομένης ασάφειας του ΕΕΕΣ δεν είναι δυνατή με την απλή εναρμόνιση ή αντιπαραβολή δικαιολογητικών ή των ήδη υποβληθέντων ΕΕΕΣ, αλλά προϋποθέτει την αντικατάσταση του υποβληθέντος από την αιτούσα ΕΕΕΣ του τρίτου οικονομικού φορέα «...-... ΑΕ», κατά το μέρος που περιλαμβάνει δήλωση περί συμμετοχής του ως τρίτου προς στήριξη της τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας της αιτούσας (και) για το επίμαχο Τμήμα 12 «ΔΙΚΤΥΑ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ... ΚΑΙ ...».Απορρίπτει την αίτηση.
ΣτΕ/1278/2024
Σύμβαση παραχώρησης υπηρεσιών συλλογής και διαχείρισης στερεών αποβλήτων και καταλοίπων φορτίου των πλοίων που καταπλέουν στην θαλάσσια περιοχή (...)Σαφώς συνάγεται από το σύνολο των διατάξεων που διέπουν την επίμαχη διαγωνιστική διαδικασία, ότι το ΕΕΕΣ του τρίτου πρέπει να φέρει υπογραφή που προσώπου που τον εκπροσωπεί νομίμως, είτε ιδιόχειρη που συνοδεύεται από τη βεβαίωση αρμοδίως του γνησίου αυτής, είτε ψηφιακή και συγκεκριμένα εγκεκριμένη προηγμένη ηλεκτρονική υπογραφή ή προηγμένη ηλεκτρονική υπογραφή που υποστηρίζεται από εγκεκριμένο πιστοποιητικό που χορηγήθηκε από έναν εγκεκριμένο πάροχο υπηρεσιών εμπιστοσύνης, ο οποίος περιλαμβάνεται στον κατάλογο εμπίστευσης σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 910/2014.(...)Με την προδικαστική της προσφυγή η ήδη παρεμβαίνουσα υποστήριξε ότι το ΕΕΕΣ της εταιρίας «... ...» ως τρίτου, στην τεχνική ικανότητα του οποίου στηρίζεται η αιτούσα, δεν έφερε έγκυρη υπογραφή καθώς έφερε ψηφιακή υπογραφή που εκδόθηκε («issued by») από το φορέα «MS-Organization-Access», ο οποίος όμως δεν αποτελεί εγκεκριμένο πάροχο υπηρεσιών εμπιστοσύνης, σύμφωνα με το επίσημο Μητρώο παρόχων υπηρεσιών εμπιστοσύνης που τηρεί η αρμόδια αρχή Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων. Η Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. με την προσβαλλόμενη απόφασή της διαπίστωσε καταρχάς ότι σύμφωνα με το επίσημο μητρώο παρόχων υπηρεσιών εμπιστοσύνης που τηρεί η αρμόδια εθνική αρχή, ήτοι η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, οι πάροχοι εγκεκριμένων υπηρεσιών εμπιστοσύνης είναι μόνον οι εταιρείες: (i) ... και (v) ..... Στη συνέχεια η Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ., μετά από έλεγχο της εγκυρότητας της ψηφιακής υπογραφής, διαπίστωσε ότι το ΕΕΕΣ της «... ...» «ήταν υπογεγραμμένο από τον ... ..., του οποίου το πιστοποιητικό υποστηρίζεται από τον φορέα "MS-Organization-Access" που δεν ανήκει στους εγκεκριμένους παρόχους υπηρεσιών εμπιστοσύνης, σύμφωνα με το παραπάνω μητρώο της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων». Εξάλλου, και από τον έλεγχο του εγγράφου που πραγματοποίησε η Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. μέσω του διαδικτυακού τόπου eIDAS Dashboard της Ευρωπαϊκής Ένωσης προέκυψε το ίδιο αποτέλεσμα, ότι, δηλαδή, το εν λόγω ΕΕΕΣ δεν φέρει έγκυρη ψηφιακή υπογραφή υποστηριζόμενη από πιστοποιητικό διαπιστευμένου φορέα. Με τα δεδομένα αυτά, η Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. έκρινε ότι η προσφορά της αιτούσας ήταν απορριπτέα λόγω μη έγκυρης υπογραφής του ΕΕΕΣ του τρίτου.(...)Συνεπώς, κατά τα προβαλλόμενα, ο τρίτος παρέχων στήριξη οφείλει να θέτει στο ΕΕΕΣ «ψηφιακή υπογραφή» και όχι «εγκεκριμένη προηγμένη ηλεκτρονική υπογραφή ή προηγμένη ηλεκτρονική υπογραφή που υποστηρίζεται από εγκεκριμένο πιστοποιητικό», εν πάση δε περιπτώσει προβάλλεται ότι ο σχετικός όρος της Διακήρυξης αναφορικά με την έννοια της «ψηφιακής υπογραφής» στο ΕΕΕΣ του τρίτου ήταν ασαφής και δεν μπορεί να οδηγήσει σε αποκλεισμό της. Ωστόσο, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω στη σκέψη 12, ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως νόμω αβάσιμος, διότι από την συνδυαστική ερμηνεία του όρου 3.3.3.Β9 (α) της Διακήρυξης με τους λοιπούς όρους αυτής, καθώς και με τις παρατιθέμενες στις σκέψεις 7-11 διατάξεις του Κανονισμού (ΕΕ) 910/2014 και της εθνικής νομοθεσίας προκύπτει σαφώς ότι το ΕΕΕΣ του τρίτου που υπογράφεται ψηφιακά πρέπει να φέρει εγκεκριμένη προηγμένη ηλεκτρονική υπογραφή ή προηγμένη ηλεκτρονική υπογραφή που υποστηρίζεται από εγκεκριμένο πιστοποιητικό.(...)Ωστόσο, τα ως άνω στοιχεία που περιείχε το ΕΕΕΣ της εταιρίας ... ..., ήτοι α) η σφραγίδα της εταιρίας, β) ιδιόχειρη υπογραφή, η οποία προβάλλεται ότι ανήκει στον ... ..., χωρίς πάντως βεβαίωση του γνησίου αυτής, καθώς και γ) η εμφάνιση μιας «ψηφιακής υπογραφής» με αναφορά ημερομηνίας και ώρας, από τον έλεγχο της οποίας («ψηφιακής υπογραφής») προέκυψε ότι δεν στηριζόταν σε πιστοποιητικό εγκεκριμένου παρόχου υπηρεσιών εμπιστοσύνης, δεν μπορούσαν να υποκαταστήσουν την σαφή απαίτηση της Διακήρυξης για έγκυρη υπογραφή του ΕΕΕΣ (είτε με ιδιόχειρη υπογραφή συνοδευόμενη από βεβαίωση αρμοδίως του γνησίου αυτής είτε με ηλεκτρονική υπογραφή που στηρίζεται σε πιστοποιητικό εγκεκριμένου παρόχου υπηρεσιών εμπιστοσύνης), η οποία διασφαλίζει ότι το πρόσωπο που φέρεται να υπογράφει το ΕΕΕΣ είναι πράγματι εκείνο που το υπογράφει. Σε περίπτωση δε έλλειψης έγκυρης, κατά τους όρους της Διακήρυξης, υπογραφής του ΕΕΕΣ η προσφορά δεν μπορεί να διευκρινιστεί, κατά τις ανωτέρω στη σκέψη 18 παρατιθέμενες διατάξεις του νόμου και της Διακήρυξης, με την εκ νέου υποβολή ΕΕΕΣ εγκύρως υπογεγραμμένου, διότι στην περίπτωση αυτή τυχόν «διευκρίνιση» θα συνιστούσε ανεπίτρεπτη τροποποίηση της προσφοράς του συμμετέχοντος. Επειδή, κατόπιν των ανωτέρω, η κρινόμενη αίτηση θα ήταν απορριπτέα. Ωστόσο, στις 12.9.2024 δημοσιεύθηκε η ΣτΕ/1256/2024 απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας πενταμελούς συνθέσεως, με την οποία παρεμφερή με τα ως άνω κριθέντα ζητήματα αντιμετωπίστηκαν διαφορετικά. Δια ταύτα Απέχει να αποφανθεί οριστικά. Παραπέμπει την υπόθεση στην επταμελή σύνθεση του Δ΄ Τμήματος.
ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1201/2024
Δίκτυα αποχέτευσης ακαθάρτων.(...)Με την ανωτέρω προσφυγή ζητείται η αναθεώρηση της 775/2024 απόφασης του Έβδομου Τμήματος .(...)Με τα δεδομένα αυτά, και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη 6 της παρούσας, ο προβληθείς λόγος ανάκλησης, παρά τα όσα αβάσιμα προβάλλει η προσφεύγουσα, εξετάστηκε από το Τμήμα και ορθώς απορρίφθηκε, έστω και με συνοπτική αιτιολογία με την προσβαλλόμενη απόφαση, αφού κρίθηκε ότι η εταιρεία …ανταποκρίθηκε στις σχετικές προαποδεικτικές της υποχρεώσεις και επομένως μη νομίμως αποκλείστηκε από τον διαγωνισμό. Το γεγονός ότι δεν το έπραξε αυτό με πανηγυρικό τρόπο, όπως με τους λοιπούς λόγους ανάκλησης, δεν καθιστά την απόφαση του Τμήματος αναθεωρητέα. Ειδικότερα, η ανάρτηση στον διαδικτυακό τόπο του διαγωνισμού από την αναθέτουσα αρχή υποδείγματος ΕΕΕΣ, στο οποίο είχαν απαλειφθεί τα πεδία Α έως Δ του Μέρους IV του ΕΕΕΣ και στο οποίο δεν συμπεριλαμβάνονταν ερωτήσεις ως προς τη συνδρομή ή μη του συγκεκριμένου λόγου εθνικού αποκλεισμού (μη υπέρβαση του ανεκτέλεστου υπολοίπου εργολαβικών συμβάσεων – δήλωση του ανεκτέλεστου υπόλοιπου εργολαβικών συμβάσεων), δημιούργησε αντικειμενική ασάφεια ως προς το εάν συντρέχει απαίτηση της διακήρυξης για προαπόδειξη της μη συνδρομής του. Όπως ορθά έγινε δεκτό με την πληττόμενη απόφαση, η ασάφεια αυτή δεν μπορούσε να αποβεί σε βάρος της 2ης μειοδότριας και νυν παρεμβαίνουσας, η οποία συμπλήρωσε πλήρως το αναρτηθέν από την Αναθέτουσα Αρχή υπόδειγμα, υπέβαλε δε, και την από 01-08-2023 συνοδευτική του ΕΕΕΣ υπεύθυνη δήλωση, σε πλήρη συμμόρφωση προς τις διατάξεις της παρ. 9 του άρθρου 79 του Ν. 4412/2016 και του άρθρου 23 της διακήρυξης, όπου δήλωσε το ανεκτέλεστο υπόλοιπο των εργολαβικών της συμβάσεων και συνεπώς ανταποκρίθηκε στις σχετικές προαποδεικτικές της υποχρεώσεις και επομένως μη νομίμως αποκλείστηκε. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, και μη υπάρχοντος άλλου λόγου αναθεώρησης, πρέπει η ένδικη προσφυγή αναθεώρησης να απορριφθεί
ΕΣ/ΚΛ.ΣΤ/452/2024
Προμήθεια και Εγκατάσταση τεχνολογίας βιοφορέων για αναβάθμιση της βιολογικής επεξεργασίας ΕΕΛ Πάτρας (...)Περαιτέρω, με τις προπαρατεθείσες διατάξεις του άρθρου 310 του ν. 4412/2016 παρέχεται η δυνατότητα συμπλήρωσης των υποβληθέντων στοιχείων των προσφορών που κατατίθενται στις διαδικασίες ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων, «με σκοπό τον περιορισμό των αδικαιολόγητων αποκλεισμών των οικονομικών φορέων για αυστηρά τυπικούς λόγους, ενώ πληρούνται κατ’ ουσίαν οι προϋποθέσεις συμμετοχής». Οι ως άνω διατάξεις, ως προς τη δυνατότητα συμπλήρωσης ή διευκρίνισης των υποβληθεισών προσφορών, ερμηνευόμενες σύμφωνα με την αρχή της τυπικότητας που διέπει τη διενέργεια των διαδικασιών για την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων, δεν έχουν την έννοια ότι επιτρέπουν στην αναθέτουσα αρχή να δέχεται τη διόρθωση οποιωνδήποτε παραλείψεων, συμπεριλαμβανομένων και των παραλείψεων που, κατά τις ρητές διατάξεις της διακήρυξης, συνεπάγονται υποχρεωτικώς τον αποκλεισμό του προσφέροντος. Τούτο, διότι η ως άνω παρεχόμενη στην αναθέτουσα αρχή δυνατότητα να ζητήσει από προσφέροντα να προβεί σε διευκρινίσεις σχετικά με την προσφορά του δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την υποβολή στην πραγματικότητα νέας προσφοράς από τον συγκεκριμένο προσφέροντα, ούτε να θεραπεύεται με τον τρόπο αυτό η παράλειψη παροχής πληροφοριών, οι οποίες απαιτούνται από τη διακήρυξη, καθόσον έτσι του παρέχεται αθέμιτο πλεονέκτημα έναντι των λοιπών συμμετεχόντων στη διαδικασία ανάθεσης (...)Συνακόλουθα, η αναθέτουσα Αρχή εν προκειμένω δεν είχε τη διακριτική ευχέρεια να καλέσει την ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ … ΑΤΕ-… ΑΤΕ σε συμπλήρωση, κατ΄εφαρμογή του άρθρου 310 του ν.4412/2016, του περιεχομένου της τεχνικής της προσφοράς με τα ως άνω ελλείποντα -κατά τον κρίσιμο χρόνο-αποδεικτικά μέσα, τροποποιώντας και καθιστώντας, κατ΄αυτόν τον τρόπο, την προσφορά της εκ των υστέρων παραδεκτή, κατά παράβαση του άρθρου 2.4.6 παρ. α της διακήρυξης. Οι ως άνω δε πλημμέλειες της ελεγχόμενης διαδικασίας ανάθεσης παρίστανται ουσιώδεις ως πλήττουσες τις αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης μεταξύ των διαγωνιζομένων.(...) H μη θέση ψηφιακής υπογραφής, αλλά ιδιόχειρης χωρίς να συνοδεύεται από βεβαίωση αρμοδίως του γνησίου αυτής, επί του υποβληθέντος ΕΕΕΣ, σύμφωνα με τα άρθρα 2.2.8.1. εδ. ε΄ και 2.2.9.1. της διακήρυξης, από την, παρέχουσα στήριξη ως προς το κριτήριο της τεχνικής-επαγγελματικής επάρκειας στην ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ … ΑΤΕ-… ΑΤΕ, αλλοδαπή εταιρεία … AG, καθιστά το έγγραφο αυτό μη έγκυρο και μη δεσμευτικό.(...) Τούτων δοθέντων, τα δικαιολογητικά κατακύρωσης που έχουν υποβληθεί δεν είναι πλήρη (βλ. άρθρο 2.2.9.2.Β.1.(στ) της διακήρυξης) και μη νομίμως η αναθέτουσα Αρχή δεν ζήτησε την προσκόμιση δικαιολογητικών ώστε να καταστεί εφικτός ο έλεγχος της συνδρομής περιπτώσεως αποκλεισμού, κατ΄άρθρο 2.2.8.1. εδ. ε΄ και 2.2.3.5. της διακήρυξης, για λόγους που αφορούν στα φυσικά πρόσωπα που ελέγχουν το μετοχικό κεφάλαιό της ως άνω αλλοδαπής εταιρείας. Για τους λόγους αυτούς Αποφαίνεται ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης
ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/1291/2023
Εκσυγχρονισμός του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος(...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, το Δικαστήριο άγεται στην κρίση ότι, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα με τις υπό κρίση προσφυγές, ορθώς και νομίμως η αναθέτουσα αρχή απέρριψε την προσφορά της ένωσης εταιρειών «…», καθόσον τα ΕΕΕΣ που υπέβαλαν τα μέλη της ως άνω ένωσης περί των ποσοστών συμμετοχής τους σε αυτήν δεν πληρούν το εκ του νόμου και της διακήρυξης απαιτούμενο περιεχόμενο, διότι σε αυτά, πλην της γενικής αναφοράς σε ποσοστά συμμετοχής στην ένωση, δεν προσδιορίζονται τα δύο διακριτά, σε σχέση με τα ανωτέρω, απαιτούμενα εκ του νόμου και τη διακήρυξη στοιχεία, ήτοι το είδος της συμμετοχής κάθε μέλους στην ένωση και η κατανομή της αμοιβής μεταξύ τους. Εξάλλου, τα εν λόγω ΕΕΕΣ δεν πληρούν το ως άνω απαιτούμενο περιεχόμενο ούτε αν ληφθεί υπ’ όψιν για τη συμπλήρωση του περιεχομένου τους το υποβληθέν μαζί με αυτά ιδιωτικό συμφωνητικό σύστασης της ως άνω ένωσης -το οποίο πάντως προβλέπεται από το νόμο και τη διακήρυξη ότι πρέπει να υποβληθεί όχι με τα δικαιολογητικά συμμετοχής, αλλά με τα δικαιολογητικά προσωρινού αναδόχου και εξετάζεται σε μεταγενέστερο στάδιο του διαγωνισμού (βλ. το άρθρο 2.2.9.2. της διακήρυξης)- καθόσον από το συμφωνητικό αυτό δεν προκύπτει κατά τρόπο ρητό, σαφή και αδιαμφισβήτητο το είδος της συμμετοχής κάθε μέλους της ένωσης αυτής στο αντικείμενο του έργου. Συνεπώς, η αναθέτουσα αρχή δεν είχε τη διακριτική ευχέρεια να καλέσει, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 102 του ν. 4412/2016, όπως αυτό ισχύει, την ως άνω ένωση να συμπληρώσει, ήτοι κατ’ ουσίαν να αναπληρώσει τα ως άνω ελλείποντα ουσιώδη στοιχεία των εν λόγω ΕΕΕΣ το πρώτον μετά την υποβολή της προσφοράς της, διότι τούτο θα οδηγούσε σε ανεπίτρεπτη εκ των υστέρων θεραπεία της, επί ποινή αποκλεισμού, υποχρέωσής της να υποβάλει με την προσφορά της ως δικαιολογητικά συμμετοχής τα ΕΕΕΣ με το ελάχιστο περιεχόμενο που ορίζεται στις διατάξεις των άρθρων 96 παρ. 7 του ν. 4412/2016 και 2.4.1 της διακήρυξης, τροποποιώντας τοιουτρόπως την προσφορά της και καθιστώντας αυτή παραδεκτή, κατά παράβαση των αρχών της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης μεταξύ των διαγωνιζομένων και των διατάξεων των άρθρων 91 παρ. 1 περ. α΄ του ν. 4412/2016 και 2.4.6 περ. 1 της διακήρυξης. Δέχεται τις προσφυγές ανάκλησης και τις ασκηθείσες παρεμβάσεις.Ανακαλεί την 417/2023 πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
ΑΕΠΠ/229/2019
Διαχείριση χώρων στάθμευσης...Σε κάθε περίπτωση, ο ισχυρισμός της προσφεύγουσας θα πρέπει να απορριφθεί και ως αβάσιμος, καθώς η Διακήρυξη δεν απαιτούσε την πιστοποίηση συγκεκριμένων διαδικασιών αλλά γενικά Πιστοποιητικό Συμμόρφωσης εφαρμογής Συστήματος Διαχείρισης Ποιότητας «στο πεδίο εφαρμογής των εν λόγω υπηρεσιών». Η προσκομισθείσα πιστοποίηση στο πεδίο των αυτοματοποιημένων χώρων στάθμευσης δεν κείται εκτός του πεδίου της υπό ανάθεση υπηρεσίας, καθώς - όπως αναφέρει και ο αναθέτων φορέας στις Απόψεις του - πρόκειται στην ουσία για διευρυμένο - αναβαθμισμένο αντικείμενο, το οποίο επεκτείνεται και στους αυτοματοποιημένους χώρους στάθμευσης, όπου «χρησιμοποιούνται σύγχρονα μέσα για την καταγραφή, έλεγχο, πληρωμή των οχημάτων που εισέρχονται στον ελεγχόμενο χώρο στάθμευσης από το προσωπικό που τα χειρίζεται - επιβλέπει το χώρο». Η διαχείριση δηλαδή ενός χώρου στάθμευσης μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε μόνο μέσω του προσωπικού, είτε με αυτοματοποιημένα συστήματα, τα οποία διαχειρίζεται προσωπικό και μάλιστα με περισσότερες απαιτήσεις. Εν προκειμένω, η Διακήρυξη δεν προέβλεπε συγκεκριμένο τρόπο διαχείρισης του χώρου στάθμευσης. Κατά συνέπεια, ορθώς ο αναθέτων φορέας έκανε δεκτό το Πιστοποιητικό Συμμόρφωσης που υπέβαλε ο οικονομικός φορέας «............. » και για τον λόγο αυτό και ο δεύτερος λόγος της υπό κρίση Προσφυγής θα πρέπει να απορριφθεί.
ΣτΕ/1552/2022
ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:«Μελέτη, προμήθεια, εγκατάσταση, δοκιμές και θέση σε λειτουργία με το κλειδί στο χέρι (EPC/turn-key project) Μονάδας Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (...) με μηχανές εσωτερικής καύσης (ΜΕΚ) φυσικού αερίου, παραγόμενης ωφέλιμης θερμικής ισχύος > 65 Mwth στις εγκαταστάσεις του ΑΗΣ ...».(...)Η ως άνω κρίση της Αρχής παρίσταται νόμιμη και σύμφωνη με την ανωτέρω δοθείσα ερμηνεία των προαναφερθεισών διατάξεων της διακήρυξης και του ν. 4412/2016. Τούτο διότι, εφ’ όσον ούτε από τα ΕΕΕΣ που υπέβαλαν αφ’ ενός η αιτούσα εταιρεία, αφ’ ετέρου η εταιρεία «… SE» ούτε από οποιοδήποτε άλλο στοιχείο του Φακέλου Α προέκυπτε η ανάληψη δέσμευσης από την εν λόγω παρέχουσα στήριξη εταιρεία, ότι θα εκτελέσει η ίδια τις εργασίες μακροχρόνιας συντήρησης ή, έστω, η υποβολή δηλώσεως, από την οποία θα ήταν δυνατόν να συναχθεί η ανάληψη τέτοιας δεσμεύσεως και η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο διευκρινίσεως, ο αναθέτων φορέας δεν μπορούσε να καλέσει την αιτούσα να υποβάλει το πρώτον σχετική δήλωση, κατ’ επίκληση των προπαρατεθέντων όρων της διακηρύξεως περί συμπληρώσεως – διευκρινίσεως στοιχείων της προσφοράς. Και επικαλείται μεν η αιτούσα το περιεχόμενο της Δηλώσεως Συνεργασίας που υπέβαλε η εταιρεία «....». Ανεξαρτήτως, όμως, του ότι η εν λόγω Δήλωση υπεβλήθη με τον Φάκελο Β της προσφοράς της αιτούσης, ενώ η πλήρωση των προϋποθέσεων συμμετοχής πρέπει, σύμφωνα με τα γενόμενα δεκτά ανωτέρω, να προκύπτει, κατ’ αρχήν, από τα στοιχεία του Φακέλου Α, αποτελεί δε αντικείμενο εξέτασης από την Επιτροπή Αποσφράγισης των Προσφορών κατά το στάδιο ελέγχου των δικαιολογητικών συμμετοχής, σε κάθε περίπτωση, όπως δέχθηκε η Αρχή, ούτε η διατύπωση της Δηλώσεως αυτής παρείχε ένδειξη για την ανάληψη δέσμευσης για την εκτέλεση των επιμάχων εργασιών από την προμνησθείσα παρέχουσα στήριξη εταιρεία, ώστε να τεθεί ζήτημα κλήσεως της αιτούσης για την παροχή σχετικής διευκρινίσεως. Κατ’ ακολουθίαν, ορθώς κρίθηκε με την προσβαλλομένη απόφαση ότι δεν κατελείπετο περιθώριο εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων 310 του ν. 4412/2016 και 7.2.2. του Τεύχους 2 της Διακήρυξης, απορριπτομένων όλων των περί του αντιθέτου προβαλλομένων από την αιτούσα. Δια ταύτα Απορρίπτει την υπό κρίση αίτηση.
ΑΕΠΠ/737/2021
ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ:...η αναθέτουσα αρχή προκήρυξε ανοικτή διαδικασία κάτω των ορίων για την επιλογή αναδόχου υλοποίησης του υποέργου «Πιλοτικές Δράσεις για την Προώθηση των Ευπαθών Ομάδων και των Νέων στην Απασχόληση στο Δήμο ..., στο πλαίσιο της ΒΑΑ/ΟΧΕ της ...(Διαδημοτικό Κοινωνικό Δίκτυο "...")», με κριτήριο κατακύρωσης την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει βέλτιστης σχέσης ποιότητας - τιμής.(....)Περαιτέρω, ο ισχυρισμός φέρεται αορίστως και συνεπώς απαραδέκτως διότι αφ΄ ενός μεν η προσφεύγουσα δεν επικαλείται διάταξη του νόμου ή τη διακήρυξης από την οποία να προκύπτει ότι η αναθέτουσα αρχή οφείλει να υπογράφει τα έγγραφά της με προηγμένη ηλεκτρονική υπογραφή, άλλως απαλλάσσεται και ο προσφέρων από την υποχρέωση να θέτει ο ίδιος προηγμένη ψηφιακή υπογραφή επί των εγγράφων του, και διότι αφ΄ ετέρου δε η προσφεύγουσα δεν συσχετίζει το επιχείρημα αυτό με ισχυρισμό ακύρωσης της προσβαλλόμενης απόφασης. Για τους λόγους αυτούς πρέπει να απορριφθεί η προσφυγή και να γίνει δεκτή η παρέμβαση, διότι ορθά και σύννομα η προσβαλλόμενη απόφαση απέρριψε την προσφορά της προσφεύγουσας με την αιτιολογία ότι το επίμαχο ΤΕΥΔ του μέλους της προσφεύγουσας ένωσης δεν φέρει προηγμένη ψηφιακή ηλεκτρονική υπογραφή ως απαιτείται επί ποινή αποκλεισμού της προσφοράς από τον διαγωνισμό.
ΕΣ/ΚΛ.Ε/647/2018
ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Αναφορικά προς την 1η κατά σειρά μειοδοσίας ένωση: Ανεξάρτητα από τα προεκτιθέμενα, δεδομένου ότι η προσφορά μίας ένωσης οικονομικών φορέων είναι κοινή, σε συνδυασμό με την ανωτέρω ασάφεια της διακήρυξης και του ΕΕΕΣ, ως προς την υποχρέωση και τον τρόπο δήλωσης των προαναφερόμενων πληροφοριών, τα όργανα της αναθέτουσας αρχής, λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία που ανέφερε στο έντυπο ΕΕΕΣ το ένα μέλος της ανωτέρω ένωσης, τα οποία αφορούσαν και το έτερο συμπράττον μέλος, όφειλαν, πριν οδηγηθούν σε απόφαση αποκλεισμού της προσφέρουσας ένωσης από το διαγωνισμό, να ζητήσουν επιβεβαίωση και διευκρίνιση σχετικά με την ισχύ των πληροφοριών αυτών, από το δεύτερο μέλος της ένωσης, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 102 του ν.4412/2016 (πρβλ. Ε.Σ. VI Τμ. 1328/2018). Άλλωστε, τέτοια ενέργεια δεν μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα την αναπλήρωση ελλείποντος δικαιολογητικού, ούτε τη βελτίωση της προσφοράς, διότι το απαιτούμενο να υποβληθεί από τα μέλη της προσφέρουσας ένωσης χωριστό ΕΕΕΣ - το οποίο αποσκοπεί στην απόδειξη ότι κάθε μέλος της ένωσης συμμετέχει νομίμως στη διαγωνιστική διαδικασία και ότι δε συντρέχει στο πρόσωπό του λόγος που αποκλείει τη σύναψη σύμβασης με την ένωση - είχε υποβληθεί, τα ζητούμενα πεδία είχαν συμπληρωθεί, επιπροσθέτως δε περαιτέρω στοιχεία αναφέρονταν σε έγγραφο της ίδιας ένωσης, το ΕΕΕΣ του άλλου μέλους της, ευρισκόμενο στη διάθεση της αναθέτουσας αρχής και του συνόλου των ενδιαφερομένων. Από το σύνολο δε των στοιχείων, τα οποία, μάλιστα, ήταν ιδιαιτέρως λεπτομερή και περιείχαν μνεία στις αποφάσεις των Διοικητικών Συμβουλίων των μελών της ένωσης και στην κοινή δήλωσή τους για σύσταση κοινοπραξίας, προέκυπταν αναμφισβήτητα και αβίαστα στο σύνολό τους οι ζητούμενες πληροφορίες αναφορικά προς την προσφέρουσα ένωση οικονομικών φορέων.(..)Τέλος, ανεξάρτητα από τα ανωτέρω, το υποβληθέν προς έλεγχο σχέδιο σύμβασης προφανώς εκ παραδρομής μνημονεύει στοιχεία που δεν σχετίζονται με τη διαγωνιστική διαδικασία και δεν εναρμονίζονται προς το λοιπό περιεχόμενο του ίδιου σχεδίου. Συνεπώς, στη σελίδα 2, σημείο στ, θα έπρεπε, μετά τις λέξεις «…με μέσο ποσοστό έκπτωσης 50,12%», να τεθεί τελεία και να διαγραφούν οι λέξεις «και συνολικό ποσό προσφοράς 250.135,16 € (χωρίς ΦΠΑ) και 310.167,60€ (με ΦΠΑ 24%)» και, από το επόμενο σημείο ζ, να διατηρηθεί μόνο η φράση «Συνολικό ποσό προσφοράς 15.616.975,73 € (χωρίς ΦΠΑ) και 19.365.049,91 € (με ΦΠΑ 24%).», να διαγραφούν δε οι λέξεις που προηγούνται αυτής.
ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΜΕΙΖ-ΕΠΤΑΜ.ΣΥΝΘ/590/2019
ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.6/826/2019
ΕΑΔΗΣΥ/1386/2022
Επειδή, μετά την επισκόπηση του ηλεκτρονικού φακέλου της υπόθεσης και του κανονιστικού πλαισίου της επίμαχης Διακήρυξης επί του ανωτέρω πέμπτου λόγου προσφυγής θα πρέπει να γίνουν δεκτά τα ακόλουθα: Κατά την αξιολόγηση της τεχνικής προσφοράς της εταιρείας ... η Επιτροπή του Διαγωνισμού διαπίστωσε αναντιστοιχία μεταξύ των δηλωθέντων στο Φύλλο Συμμόρφωσης, στο οποίο είχε αναγραφεί ότι η αντοχή σε εφελκυσμό του προσφερόμενου συνθετικού μονωτήρα είναι 24kN, σε σχέση με τα δηλωθέντα στο φυλλάδιο των τεχνικών χαρακτηριστικών του προσφερόμενου συνθετικού μονωτήρα (βλ. ηλεκτρονικό αρχείο με την ονομασία «Γ.7.δ. ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΜΟΝΩΤΗPA_signed.pdf»), στο οποίο αναγράφεται αντοχή σε εφελκυσμό 25kN. Ακολούθως, η Επιτροπή του Διαγωνισμού κάλεσε την εταιρεία ... προς παροχή διευκρινίσεων, με τις οποίες η τελευταία δήλωσε ότι «Σε κάθε περίπτωση η αντοχή σε εφελκυσμό του προσφερόμενου μονωτήρα είναι 25kN, όπως δηλώνεται στα αρχεία της Τεχνικής Προσφοράς μας Γ.7.δ. ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ MONQTHPA_signed και Γ.7.γ. ΣΧΕΔΙΟ MONOTHPASigned». Από την ανωτέρω δήλωση προκύπτει ότι στην προσφορά της εταιρείας ... είχε προφανώς εκ παραδρομής εμφιλοχωρήσει σφάλμα μεταξύ των δηλωθέντων στο Φύλλο Συμμόρφωσης και των δηλωθέντων στο φυλλάδιο των τεχνικών χαρακτηριστικών του προσφερόμενου συνθετικού μονωτήρα, το οποίο ως ήσσονος σημασίας σφάλμα (βλ. και σκέψη 18 της παρούσας) εδύνατο να διευκρινισθεί νομίμως ύστερα από κλήση της συμμετέχουσας εταιρείας για την παροχή διευκρινίσεων, όπως και συνέβη. Συνεπώς, αβασίμως προβάλλεται ότι εν προκειμένω εσφαλμένως έγιναν αποδεκτές οι διευκρινίσεις που παρείχε η εταιρεία ... ως προς το ζήτημα της αντοχής σε εφελκυσμό του προσφερόμενου συνθετικού μονωτήρα και ως εκ τούτου ο πέμπτος λόγος προσφυγής θα πρέπει να απορριφθεί