ΕΣ/ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ/99/2026

Η απόφαση 1157/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τη συνεκδίκαση δύο προσφυγών ανάκλησης από την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας και την εταιρεία Dotsoft A.E. οι οποίες στρέφονταν κατά της 19/2025 Πράξης της Επιτρόπου στην ΠΕ Φθιώτιδας. Η Επίτροπος είχε κρίνει ότι κωλυόταν η υπογραφή σύμβασης για την παροχή υπηρεσιών Internet of Things (IoT) για την αγροτική παραγωγή, αξίας 350.000 ευρώ (πλέον ΦΠΑ), λόγω μη νόμιμου όρου της διακήρυξης. Ο όρος αυτός αφορούσε την απόδειξη οικονομικής επάρκειας με βάση τον κύκλο εργασιών των ετών 2020, 2021 και 2022, εξαιρώντας το πλησιέστερο έτος 2023, κρίνοντας ότι περιόριζε τον ανταγωνισμό. Το Δικαστήριο συμφώνησε με την Επίτροπο ως προς τη μη νομιμότητα του όρου. Ωστόσο, έκρινε ότι η διαπιστωθείσα πλημμέλεια δεν ήταν ουσιώδης στην προκειμένη περίπτωση, καθώς δεν αποδείχθηκε ότι αλλοίωσε τους όρους του ανταγωνισμού ή οδήγησε σε αποκλεισμό διαγωνιζομένων. Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο δέχτηκε τις προσφυγές, ανακάλεσε την Πράξη και αποφάνθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ των προσφευγόντων.

Η απόφαση 1158/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τις προσφυγές της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και μιας ένωσης εταιρειών κατά της Πράξης 16/2025 της Επιτρόπου Φθιώτιδας. Η Πράξη αυτή κώλυε την υπογραφή σύμβασης για την παροχή τεχνικών υπηρεσιών με τίτλο «Τεχνικός Σύμβουλος για το Έργο: Υδροδοτικό Φράγμα... στον Δ. Δομοκού». Οι δύο κύριοι λόγοι αποκλεισμού ήταν: 1) η παράλειψη του έτους 2023 στην τριετία αναφοράς του ελάχιστου κύκλου εργασιών (2020, 2021, 2022), και 2) η πλημμελής αιτιολόγηση της βαθμολογίας της τεχνικής προσφοράς (έλλειψη ανάλυσης υποκριτηρίων). Το Δικαστήριο έκρινε τον πρώτο λόγο μη ουσιώδη και τον δεύτερο λόγο αρμένο, καθώς η Αναθέτουσα Αρχή προσκόμισε συμπληρωματικό Πρακτικό. Τελικά, η απόφαση ανακαλεί την πράξη της Επιτρόπου και επιτρέπει την υπογραφή του σχεδίου σύμβασης, με την επισήμανση της προσθήκης του συμπληρωματικού Πρακτικού στη σελίδα 2 της σύμβασης.ΔΕΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1270/2025

ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΘΕΣΗ ΣΕ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΔΙΑΡΡΟΩΝ (ΤΗΛΕΕΛΕΓΧΟΣ – ΤΗΛΕΧΕΙΡΙΣΜΟΣ), (...)Η πλημμέλεια της μη δημοσίευσης της νέας περίληψης της διακήρυξης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στον τοπικό τύπο, που αναδείχθηκε με την Πράξη της Επιτρόπου, δεν παρίσταται, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα με την κρινόμενη προσφυγή και την υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση, ουσιώδης, καθόσον αυτή δεν επέφερε εν τοις πράγμασι στην ελεγχόμενη διαδικασία ουσιώδη αλλοίωση των συνθηκών ανταγωνισμού. (βλ. Ελ.Συν. Έβδομο Τμ. 1695/2022, 518/2021). Η εκδοθείσα μετά τη λήξη του χρόνου ισχύος των προσφορών και εντός του χρόνου ισχύος των εγγυητικών επιστολών συμμετοχής, απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής που κατακύρωσε το αποτέλεσμα του διαγωνισμού στην παρεμβαίνουσα, η οποία αποδέχθηκε την παράταση αυτή όπως προκύπτει από το έγγραφό της, δεν πάσχει εξ αυτού του λόγου ακυρότητα. Αποδεικνύεται κατά την κρίση του Δικαστηρίου η ελάχιστη πιστοληπτική ικανότητα της αναδόχου εταιρείας όπως αυτή απαιτείται από τη διακήρυξη.

Η απόφαση 1095/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την προσφυγή του Δήμου Μακρακώμης κατά της 15/2025 Πράξης της Υπηρεσίας Επιτρόπου Φθιώτιδας, η οποία κώλυσε την υπογραφή σύμβασης για τη «Λειτουργία και συντήρηση εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων». Το Δικαστήριο έκανε δεκτή την προσφυγή του Δήμου, κρίνοντας ότι η προσβαλλόμενη Πράξη έσφαλε περί τον νόμο. Συγκεκριμένα, η διαγωνιστική διαδικασία εκκίνησε στις 31.12.2024 (ημερομηνία αποστολής στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης) και, επομένως, τα ορθώς διαλαμβανόμενα έτη αναφοράς για την οικονομική επάρκεια ήταν τα 2021, 2022 και 2023, ενώ η εξαίρεση του 2024 ήταν νόμιμη. Ως εκ τούτου, ανακλήθηκε η Πράξη και επετράπη η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:ζητείται η ανάκληση της 9/2022 Πράξης του αναπληρωτή Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Περιφερειακή Ενότητα …, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο σχεδίου σύμβασης, συνολικής προϋπολογιζόμενης δαπάνης 693.548,39 ευρώ (πλέον Φ.Π.Α.) και συνολικού συμβατικού ποσού 574.737,16 ευρώ (πλέον Φ.Π.Α.) με αντικείμενο την εκτέλεση του έργου «Βελτίωση της πρόσβασης σε γεωργική γη και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις», μεταξύ του προσφεύγοντος Δήμου και της αναδόχου εταιρείας με την επωνυμία «… Α.Β.Ε.Τ.Ε.».(....)τη μικρή χρονική απόκλιση που έχει η υποβληθείσα εκτύπωση (17.1.2022) σε σχέση με την ημερομηνία υποβολής των προσφορών (18.1.2022) και τέλος, δ) ότι ήδη με την προσκομισθείσα από 21.1.2022 εκτύπωση αποδεικνύεται ότι κατά τον κρίσιμο χρόνο η προσωρινή ανάδοχος εταιρεία ήταν ενεργή, κρίνει ότι η εντοπισθείσα στο εν λόγω δικαιολογητικό πλημμέλεια είναι επουσιώδης και μη δυνάμενη να ασκήσει επιρροή στη νομιμότητα της ελεγχόμενης διαδικασίας ανάθεσης.Ανακαλεί την 9/2022 Πράξη του αναπληρωτή Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Περιφερειακή Ενότητα …. 

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:Ζητείται η ανάκληση της 7ΠΣ/2022 πράξης της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Π.Ε. Πιερίας, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του προσφεύγοντος Δήμου … (…) και της ετερόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία «… ΕΕ» και διακριτικό τίτλο «…», προϋπολογισθείσας δαπάνης 430.000,00 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ), για την παροχή της υπηρεσίας «Φύλαξη ακτών (Ναυαγοσωστική κάλυψη των ακτών του Δήμου …)».(....)κρίνει ότι πρέπει να ανακληθεί η προσβαλλόμενη πράξη και να υπογραφεί η ελεγχόμενη σύμβαση, υπό τον όρο ότι, ελλείψει ειδικής πρόβλεψης στη διακήρυξη, τα είδη που αφορούν στον εξοπλισμό των ναυαγοσωστών και από τη φύση τους μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε επόμενη ναυαγοσωστική περίοδο (π.χ. απινιδωτές, φορητό φαρμακείο, ναυαγοσωστικό σωσίβιο, σανίδα διάσωσης κλπ.) και δεν συναρτώνται άμεσα με το πρόσωπο του χρήστη τους (π.χ. βατραχοπέδιλα, ένδυμα κολύμβησης κλπ.), θα παραμείνουν μετά τη λήξη της σύμβασης στην κυριότητα του προσφεύγοντος(....)Ανακαλεί την 7ΠΣ/2022 πράξη της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Π.Ε. Πιερίας.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Με την προσβαλλόμενη 18/2022 πράξη του Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Περιφερειακή Ενότητα … κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Αποχέτευση οικισμών ... ... της Δ.Ε. … – Φάση 1», προϋπολογιζόμενης δαπάνης 144.482,95 ευρώ χωρίς ΦΠΑ (179.158,86 ευρώ με ΦΠΑ).(....)Καίτοι η αποκάλυψη της βλάβης του προϋφιστάμενου προσαγωγού έλαβε χώρα στις 5.10.2020, ότε με έγγραφο της Αναπληρώτριας Προϊσταμένης της Διεύθυνσης Τεχνικών Έργων ενημερώθηκε, μεταξύ άλλων και ο αναθέτων φορέας, το μέγεθος και η έκταση των ζημιών κατέστησαν γνωστές όταν, στο πλαίσιο κατασκευής του προσαγωγού των οικισμών … και … κατεβλήθη προσπάθεια σύνδεσής του με αυτόν (προϋφιστάμενο προσαγωγό).Συνεπώς, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στη σκ. 8, και δοθέντος  ότι ως προς τη συνδρομή των λοιπών προϋποθέσεων κατάρτισης της 2ης τροποποιητικής (συμπληρωματικής) σύμβασης δεν προβάλλεται οιαδήποτε πλημμέλεια από τον Επίτροπο του Ελεγκτικού Συνεδρίου,  ο ως άνω λόγος πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος.Ανακαλεί την 18/2022  πράξη του Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Περιφερειακή Ενότητα ….Αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η σύναψη της 2ης τροποποιητικής (συμπληρωματικής) σύμβασης μεταξύ της ΔΕΥΑ… και της εργοληπτικής επιχείρησης «… Α.Ε.» για την υλοποίηση του έργου «Αποχέτευση Οικισμών … – … της Δ.Ε. … – Φάση 1».

ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΣ/ΚΛ.Ε/483/2019.

Προμήθεια καυσίμων κα λιπαντικών:Ζητείται η ανάκληση της 4/2022 Πράξης της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Περιφερειακή Ενότητα Ροδόπης, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή των δύο (2) υποβληθέντων σχεδίων συμβάσεων μεταξύ του Δήμου … και α) της ατομικής επιχείρησης του ήδη παρεμβαίνοντος … και β) της εταιρείας με την επωνυμία «… Μονοπρόσωπη Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης» αναδόχων του ανοικτού διαγωνισμού με αντικείμενο της ανάθεση της προμήθειας καυσίμων και λιπαντικών έτους 2022 και 2023, προϋπολογιζόμενης δαπάνης 556.451,60 ευρώ πλέον Φ.Π.Α..(....)Από τα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης και ειδικότερα από τον φυσικό φάκελο "Δικαιολογητικά Συμμετοχής-Τεχνική Προσφορά" αποδεικνύεται ότι, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα με την προσφυγή, το Ε.Ε.Ε.Σ που κατέθεσε για τη συμμετοχή του ο ανάδοχος της προμήθειας για τα υγρά καύσιμα φέρει μεν στο αριστερό μέρος της τελευταίας σελίδας 22 την από 14.9.2021 ψηφιοποιημένη ιδιόχειρη υπογραφή και σφραγίδα της ατομικής επιχείρησης του αναδόχου, ωστόσο στο δεξί τμήμα της ίδιας σελίδας έχει τεθεί και η ηλεκτρονική υπογραφή του ίδιου φορέα με τα ανωτέρω χαρακτηριστικά (βλ. σκ. 25) και με ημερομηνία 15.9.2021, ήτοι μία μέρα πριν την καταληκτική ημερομηνία υποβολής των προσφορών (16.9.2021), σύμφωνα με τη διακήρυξη (άρθρο 1.5.).Με τα δεδομένα αυτά, εφόσον το ανωτέρω έγγραφο φέρει και ψηφιακή υπογραφή, την εγκυρότητα της οποίας δεν πλήττει ρητώς η Επίτροπος με τη διατύπωση συγκεκριμένου λόγου μη νομιμότητας αυτής κατά την εκφορά του συμπεράσματός της για τη μη νομότυπη υποβολή του ΕΕΕΣ, ούτως ώστε ο προσφεύγων Δήμος να δύναται να αμυνθεί αποτελεσματικά κατ΄ αυτού, το Δικαστήριο κρίνει ότι ο σχετικός λόγος ανάκλησης πρέπει να γίνει δεκτός. Ανακαλεί την προσβαλλόμενη 4/2022 Πράξης της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Περιφερειακή Ενότητα Ροδόπης.

Με την προδικαστική προσφυγή ο προσφεύγων αιτείται την ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης κατά το σκέλος που κρίθηκε αποδεκτή η προσφορά του παρεμβαίνοντος και ανακηρύχθηκε οριστικός ανάδοχος του διαγωνισμού.

Κατασκευή κυκλικών κόμβων:ζητείται η ανάκληση της 21/ΠΣ/2022 πράξης του Επιτρόπου της 1ης Υπηρεσίας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Π.Ε. ΛάρισαςΌσον αφορά στη δεύτερη εντοπισθείσα από την προσβαλλόμενη πράξη πλημμέλεια (σκ. 11β΄), με τις προαναφερθείσες διατάξεις του άρθρου 75 του ν. 4412/2016 οριοθετείται η διακριτική ευχέρεια της αναθέτουσας αρχής να θεσπίσει με τη διακήρυξη της σύμβασης τις απαιτήσεις εκείνες, οι οποίες, κατά την κρίση της, διασφαλίζουν ότι οι προσφέροντες διαθέτουν την αναγκαία χρηματοοικονομική επάρκεια για την εκτέλεση της υπό ανάθεση σύμβασης, επιλέγοντας τα κατάλληλα, κατά περίπτωση, κριτήρια. Στο πλαίσιο αυτό, ως εκ της ξεχωριστής λειτουργίας που επιτελεί καθένα από τα κριτήρια επιλογής που τέθηκαν για τη συμμετοχή στην διαδικασία ανάθεσης της ελεγχόμενης σύμβασης όσον αφορά την πιστοποίηση της χρηματοοικονομικής επάρκειας των προσφερόντων, η νομιμότητα της θέσπισής τους κρίνεται ξεχωριστά για κάθε επιμέρους κριτήριο επιλογής, χωρίς να καταλείπεται περαιτέρω πεδίο σωρευτικής εκτίμησης (βλ. αποφ. 1160/2021 Έβδ. Τμ. ΕλΣυν). Πέραν τούτων, η απαίτηση για μη ύπαρξη ζημίας σε βάθος τριετίας, ανεξαρτήτως εν προκειμένω του χρόνου που αυτή η τριετία καλύπτει, δεν βαίνει πέραν του αναγκαίου μέτρου για την επίτευξη του σκοπού αυτού, λαμβανομένου υπ’ όψιν του, κατά τα προεκτεθέντα, φυσικού και οικονομικού αντικειμένου της σύμβασης (μικρό έργο τοπικής εμβέλειας με αντίστοιχου βεληνεκούς υποψηφίους αναδόχους), του κινδύνου μη ολοκλήρωσης του έργου από τους υποψήφιους οικονομικούς φορείς σε περίπτωση ύπαρξης ζημίας, έστω για ένα έτος και της χρονικής διάρκειας ολοκλήρωσης του συμβατικού αντικειμένου (βλ. απόφ. 327/2022 Έβδ. Τμ. ΕλΣυν, 2631/2020 σκ. 19 ΣτΕ, 335/2019 σκ. 12, 93/2021 σκ. 16 ΣτΕ ΕΑ). Συνακόλουθα, η κρίση της προσβαλλόμενης πράξης ότι οι προβλεπόμενες στο άρθρο 22.Γ περ. γ΄ της διακήρυξης απαιτήσεις χρηματοοικονομικής επάρκειας, η νομιμότητα θέσπισης καθεμίας εκ των οποίων δεν αμφισβητήθηκε αυτοτελώς, σωρευτικώς εξεταζόμενες, είναι δυσανάλογες του σκοπού για τον οποίο προβλέφθηκαν και αντίκεινται στις αρχές του ελεύθερου ανταγωνισμού, είναι μη νόμιμη, ο δε σχετικώς προβαλλόμενος λόγος ανάκλησης πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος.Δεν ανακαλεί την 21/ΠΣ/2022 πράξη του Επιτρόπου της 1ης Υπηρεσίας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Π.Ε. Λάρισας.

ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1853/2022