ΕΣ/ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ/1158/2025

ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΘΕΣΗ ΣΕ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΔΙΑΡΡΟΩΝ (ΤΗΛΕΕΛΕΓΧΟΣ – ΤΗΛΕΧΕΙΡΙΣΜΟΣ), (...)Η πλημμέλεια της μη δημοσίευσης της νέας περίληψης της διακήρυξης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στον τοπικό τύπο, που αναδείχθηκε με την Πράξη της Επιτρόπου, δεν παρίσταται, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα με την κρινόμενη προσφυγή και την υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση, ουσιώδης, καθόσον αυτή δεν επέφερε εν τοις πράγμασι στην ελεγχόμενη διαδικασία ουσιώδη αλλοίωση των συνθηκών ανταγωνισμού. (βλ. Ελ.Συν. Έβδομο Τμ. 1695/2022, 518/2021). Η εκδοθείσα μετά τη λήξη του χρόνου ισχύος των προσφορών και εντός του χρόνου ισχύος των εγγυητικών επιστολών συμμετοχής, απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής που κατακύρωσε το αποτέλεσμα του διαγωνισμού στην παρεμβαίνουσα, η οποία αποδέχθηκε την παράταση αυτή όπως προκύπτει από το έγγραφό της, δεν πάσχει εξ αυτού του λόγου ακυρότητα. Αποδεικνύεται κατά την κρίση του Δικαστηρίου η ελάχιστη πιστοληπτική ικανότητα της αναδόχου εταιρείας όπως αυτή απαιτείται από τη διακήρυξη.

Παροχή υπηρεσιών φύλαξης για τις κτηριακές εγκαταστάσεις κτηρίων των Γενικών Αρχείων του Κράτους (ΓΑΚ) του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων για 27 μήνες πλέον 12 μηνών δικαιώματος προαίρεσης(....)Ειδικότερα, ο έλεγχος της καταλληλότητας των διαγωνιζομένων, που λογικώς και χρονικώς προηγείται της ανάθεσης της σύμβασης, συνδέεται με την αποδοχή, ως υποψηφίων, μόνον όσων πληρούν ένα ελάχιστο επίπεδο οικονομικής και χρηματοοικονομικής επάρκειας και τεχνικών ή και επαγγελματικών ικανοτήτων, βάσει κριτηρίων που προσδιορίζονται κάθε φορά από την αναθέτουσα αρχή στην οικεία διακήρυξη, ανάλογα με το αντικείμενο της σύμβασης. Αντιθέτως, η ανάθεση της σύμβασης, που έπεται του ελέγχου της καταλληλότητας των διαγωνιζομένων, πραγματοποιείται σύμφωνα με τα κριτήρια που ορίζει η διακήρυξη, με βάση την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά είτε αποκλειστικώς βάσει τιμής, είτε με βάση τη βέλτιστη σχέση ποιότητας - τιμής. Εξάλλου, όταν για την ανάθεση της σύμβασης προκρίνεται η προσφορά που παρουσιάζει την καλύτερη σχέση ποιότητας - τιμής, τα επιλεγμένα οικονομικά και ποιοτικά κριτήρια που σύμφωνα με την ενδεικτική απαρίθμηση του νόμου μπορούν να αφορούν ποιοτικές, περιβαλλοντικές ή/και κοινωνικές πτυχές, πρέπει να συντελούν στην ανάδειξη χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων της προσφοράς και όχι της ικανότητας του προσφέροντος εν γένει, ήτοι να επιτρέπουν τη συγκριτική αξιολόγηση των τεχνικών και λοιπών ποιοτικών στοιχείων και του επιπέδου απόδοσης των υποβαλλόμενων προσφορών και κατ’ επέκταση να είναι καθοριστικά της οικονομικής αξίας της προσφοράς.(...)Αντίθετα, όπως προκύπτει από την ελλειπτική και όλως συνοπτική ανάλυση του κριτηρίου αυτού στη διακήρυξη, όπου δεν εκτίθεται κατά τρόπο σαφή και αναλυτικό το ακριβές περιεχόμενό του και ο τρόπος αξιολόγησής του, τούτο αφορά στη στελέχωση γενικά με ανθρώπινο δυναμικό των συμμετεχόντων στη διαδικασία οικονομικών φορέων, δηλαδή συνιστά κριτήριο ποιοτικής επιλογής αυτών και δεν ανάγεται σε στοιχείο της προσφοράς τους στον επίδικο διαγωνισμό, συναρτώμενο άμεσα με την ποιότητα των απαιτούμενων υπηρεσιών φύλαξης. Συναφώς, η οργάνωση, τα καθήκοντα και το στοιχείο της πείρας του προσωπικού φύλαξης προβλέπονται ήδη στο άρθρο 2.2.6 και στο Παράρτημα Ι της διακήρυξης ως κριτήριο επιλογής των υποψηφίων αναδόχων. Ενόψει αυτών, μη νομίμως τέθηκε το κριτήριο Κ.4 ως κριτήριο αξιολόγησης στον επίδικο διαγωνισμό (...)Συναφώς, από την ελλειπτική και όλως συνοπτική ανάλυση του κριτηρίου αυτού στη διακήρυξη δεν προκύπτει ούτε εξειδικεύεται ο τρόπος συγκριτικής αξιολόγησης και βαθμολόγησης των προσφορών. Ενόψει αυτών, ο λόγος αυτός της ένδικης προσφυγής τυγχάνει ομοίως απορριπτέος.(...)Ως εκ τούτου, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, δεν αρκεί, για να διατυπωθεί αρνητική κρίση αυτού ως προς την υπογραφή ελεγχόμενου σχεδίου σύμβασης, να διαπιστωθεί σχετικώς η ύπαρξη παρατυπίας. Πρέπει ακόμη, με ιδιαίτερη δεόντως αιτιολογημένη σκέψη, να κριθεί ότι η πλημμέλεια που εντοπίστηκε είναι και ουσιώδης, ως πλήττουσα αξίες και αρχές ως αυτές στις οποίες έγινε ήδη αναφορά (...)Αναθεωρεί την 1172/2023 απόφαση του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Η απόφαση αφορά την απόρριψη προσφυγών του Πολυτεχνείου Κρήτης και της εταιρείας «NEW ..» κατά της 25/2025 Πράξης του Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, που κώλυε την υπογραφή σύμβασης παροχής υπηρεσιών συντήρησης κτιριακών και Η/Μ εγκαταστάσεων. Το Δικαστήριο απέρριψε τις προσφυγές, κρίνοντας ότι η Πράξη νομίμως διαπίστωσε πλημμέλειες. Οι βασικοί λόγοι κωλύματος ήταν: η μη νόμιμη ενιαία δημοπράτηση της σύμβασης για υπηρεσίες και ανταλλακτικά (τα οποία έπρεπε να αποτελούν χωριστό τμήμα), η έλλειψη επαρκούς τεκμηρίωσης του συνολικού προϋπολογισμού, συμπεριλαμβανομένου του εργοδοτικού κόστους, και ο πλημμελής καθορισμός των τεχνικών προδιαγραφών για τα απαιτούμενα μέσα (φορτηγό, γερανός και κάδος απορριμμάτων). Ωστόσο, το Δικαστήριο έκρινε ότι η εναλλακτική λύση της κάλυψης των αναγκών μέσω του ΕΛΚΕ (Ειδικός Λογαριασμός Κονδυλίων Έρευνας) δεν αποτελούσε τελικά νόμιμο λόγο ακύρωσης.

Κατασκευή κυκλικών κόμβων:ζητείται η ανάκληση της 21/ΠΣ/2022 πράξης του Επιτρόπου της 1ης Υπηρεσίας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Π.Ε. ΛάρισαςΌσον αφορά στη δεύτερη εντοπισθείσα από την προσβαλλόμενη πράξη πλημμέλεια (σκ. 11β΄), με τις προαναφερθείσες διατάξεις του άρθρου 75 του ν. 4412/2016 οριοθετείται η διακριτική ευχέρεια της αναθέτουσας αρχής να θεσπίσει με τη διακήρυξη της σύμβασης τις απαιτήσεις εκείνες, οι οποίες, κατά την κρίση της, διασφαλίζουν ότι οι προσφέροντες διαθέτουν την αναγκαία χρηματοοικονομική επάρκεια για την εκτέλεση της υπό ανάθεση σύμβασης, επιλέγοντας τα κατάλληλα, κατά περίπτωση, κριτήρια. Στο πλαίσιο αυτό, ως εκ της ξεχωριστής λειτουργίας που επιτελεί καθένα από τα κριτήρια επιλογής που τέθηκαν για τη συμμετοχή στην διαδικασία ανάθεσης της ελεγχόμενης σύμβασης όσον αφορά την πιστοποίηση της χρηματοοικονομικής επάρκειας των προσφερόντων, η νομιμότητα της θέσπισής τους κρίνεται ξεχωριστά για κάθε επιμέρους κριτήριο επιλογής, χωρίς να καταλείπεται περαιτέρω πεδίο σωρευτικής εκτίμησης (βλ. αποφ. 1160/2021 Έβδ. Τμ. ΕλΣυν). Πέραν τούτων, η απαίτηση για μη ύπαρξη ζημίας σε βάθος τριετίας, ανεξαρτήτως εν προκειμένω του χρόνου που αυτή η τριετία καλύπτει, δεν βαίνει πέραν του αναγκαίου μέτρου για την επίτευξη του σκοπού αυτού, λαμβανομένου υπ’ όψιν του, κατά τα προεκτεθέντα, φυσικού και οικονομικού αντικειμένου της σύμβασης (μικρό έργο τοπικής εμβέλειας με αντίστοιχου βεληνεκούς υποψηφίους αναδόχους), του κινδύνου μη ολοκλήρωσης του έργου από τους υποψήφιους οικονομικούς φορείς σε περίπτωση ύπαρξης ζημίας, έστω για ένα έτος και της χρονικής διάρκειας ολοκλήρωσης του συμβατικού αντικειμένου (βλ. απόφ. 327/2022 Έβδ. Τμ. ΕλΣυν, 2631/2020 σκ. 19 ΣτΕ, 335/2019 σκ. 12, 93/2021 σκ. 16 ΣτΕ ΕΑ). Συνακόλουθα, η κρίση της προσβαλλόμενης πράξης ότι οι προβλεπόμενες στο άρθρο 22.Γ περ. γ΄ της διακήρυξης απαιτήσεις χρηματοοικονομικής επάρκειας, η νομιμότητα θέσπισης καθεμίας εκ των οποίων δεν αμφισβητήθηκε αυτοτελώς, σωρευτικώς εξεταζόμενες, είναι δυσανάλογες του σκοπού για τον οποίο προβλέφθηκαν και αντίκεινται στις αρχές του ελεύθερου ανταγωνισμού, είναι μη νόμιμη, ο δε σχετικώς προβαλλόμενος λόγος ανάκλησης πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος.Δεν ανακαλεί την 21/ΠΣ/2022 πράξη του Επιτρόπου της 1ης Υπηρεσίας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Π.Ε. Λάρισας.

ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1853/2022

Η απόφαση 1090/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου δέχεται την προσφυγή του Δήμου Μάνδρας - Ειδυλλίας και ανακαλεί την πράξη 133/2025 του Ε' Κλιμακίου, η οποία είχε κρίνει ότι κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης για την «Κατασκευή νέου εργοταξίου». Το Κλιμάκιο είχε θέσει θέματα νομιμότητας λόγω αναντιστοιχίας χρήσεων της παραχωρηθείσας έκτασης και λόγω της ανάθεσης της εκπόνησης Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΕΠΣ) με σύστημα μελέτης-κατασκευής και κριτήριο χαμηλότερης τιμής. Το Τμήμα έκρινε ότι η αναντιστοιχία χρήσεων έχει αρθεί με μεταγενέστερη υπουργική απόφαση. Επιπλέον, δέχτηκε ότι η εκπόνηση ΕΠΣ/ΡΣΕ δεν αποτελεί βασική υποχρέωση του έργου, καθώς ούτε ο περιορισμένος προϋπολογισμός (€150.000 για μελέτες) ούτε ο χρόνος της σύμβασης (24 μήνες) επαρκούν για τέτοιες σύνθετες μελέτες. Συνεπώς, επιτρέπεται η υπογραφή της σύμβασης με τον οικονομικό φορέα «…..ΙΚΕ».

Η Απόφαση 1155/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Έβδομο Τμήμα) συνεκδίκασε τις προσφυγές ανάκλησης της ανώνυμης εταιρείας «…ΑΕ» και του Ελληνικού Δημοσίου κατά της 202/2025 Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου. Η πράξη αυτή έκρινε ότι κωλυόταν η υπογραφή σύμβασης για υπηρεσίες φύλαξης κτηριακών εγκαταστάσεων του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, λόγω ασάφειας του κριτηρίου ανάθεσης Κ3 («Υλικά, Εξοπλισμός, Μέσα»). Το Τμήμα έκρινε ότι το Κ3 ήταν πράγματι αόριστο, αλλά ότι η πλημμέλεια δεν ήταν ουσιώδης, καθώς υποβλήθηκε μόνο μία προσφορά και δεν υπήρξαν προδικαστικές προσφυγές ή αιτήματα διευκρίνισης. Κατόπιν αυτών, οι προσφυγές έγιναν δεκτές, η Πράξη ανακλήθηκε και αποφασίστηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

Η απόφαση 1165/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου απέρριψε την προσφυγή του Γ.Ν.Α. «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» που ζητούσε την ανάκληση της Πράξης 169/2025 του ΣΤ΄ Κλιμακίου, η οποία κώλυε την υπογραφή σύμβασης για την προμήθεια «αυτοματοποιημένου συστήματος αποθήκευσης και διαχείρισης φαρμάκων και αναλωσίμων» (προϋπολογισμού 4.017.000 ευρώ). Το Τμήμα έκρινε, κατά πλειοψηφία, ότι η προϋπολογισθείσα δαπάνη δεν τεκμηριώθηκε επαρκώς, καθώς βασίστηκε αποκλειστικά σε ενδεικτικές τιμές από μία εταιρεία για ένα συγκεκριμένο μοντέλο, χωρίς ουσιαστική συγκριτική έρευνα αγοράς. Αν και το Τμήμα έκρινε μη ουσιώδη την πλημμέλεια σχετικά με τα έτη αναφοράς (2020-2022 αντί 2021-2023) για την οικονομική και τεχνική επάρκεια, η ανεπαρκής τεκμηρίωση της δαπάνης αποτελεί ουσιώδη πλημμέλεια και λόγο διακωλυτικό της υπογραφής της σύμβασης, οδηγώντας στην απόρριψη της προσφυγής.
ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1356/2025

Το Έβδομο Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου δέχτηκε την προσφυγή ανάκλησης του Δήμου Ασπροπύργου και ανακάλεσε την 34/2025 Πράξη της Υπηρεσίας Επιτρόπου, η οποία κώλυε την υπογραφή σχεδίου συμβολαίου για την απευθείας αγορά αγροτεμαχίου (5.255,24 τ.μ.) έναντι ποσού 736.000 ευρώ για την επέκταση του δημοτικού νεκροταφείου. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου τεκμηριώνει επαρκώς την ωφέλεια, τη μοναδικότητα και την καταλληλότητα του ακινήτου, καθώς εφάπτεται πλήρως στο υφιστάμενο κοιμητήριο. Επίσης, έκρινε ότι η αγοραία αξία, η οποία καθορίστηκε βάσει έκθεσης πιστοποιημένης εκτιμήτριας, δεν παραβιάζει την αρχή της οικονομικότητας, δεδομένου ότι η αντικειμενική αξία δεν ταυτίζεται με την εμπορική.

Προμήθεια τροφίμων και ειδών βασικής υλικής συνδρομής.(...)Υπό το προπαρατεθέν πραγματικό της προκείμενης υπόθεσης και σύμφωνα με τις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, το Δικαστήριο κρίνει ότι ορθώς με την προσβαλλομένη έγινε δεκτό ότι η απαίτηση του άρθρου 2.2.6.1 της διακήρυξης η τεχνική και επαγγελματική ικανότητα των υποψηφίων αναδόχων να κρίνεται βάσει της προσκόμισης από αυτούς έξι εκτελεσθεισών εντός χρονικού διαστήματος έξι και πλέον ετών συμβάσεων, αθροιστικού ποσού τουλάχιστον στο ήμισυ της προϋπολογισθείσας δαπάνης (ήτοι περί τα 10,8 εκατομμύρια ευρώ), κάθε μία εκ των οποίων να περιλαμβάνει την προμήθεια και διανομή τουλάχιστον δύο ή έξι, κατά περίπτωση, εκ των περιγραφόμενων συναφών ειδών, σε τουλάχιστον τρεις χιλιάδες ωφελούμενους και σε ποσοστό τουλάχιστον 25% σε αξία ή ποσότητα των αντίστοιχων ειδών της ελεγχόμενης συμφωνίας-πλαίσιο, είναι υπέρμετρα περιοριστική. Τούτο διότι με το εν λόγω άρθρο της διακήρυξης εγκαθιδρύεται ένα σχήμα απόδειξης της απαιτούμενης εμπειρίας που είναι δυσανάλογα περιοριστικό, χωρίς να αποδεικνύεται η αναγκαιότητα θέσπισης αυτού από τα έγγραφα της σύμβασης ούτε, όμως, και από το περιεχόμενο των ένδικων προσφυγών. Όσον δε αφορά στον δεύτερο αναδειχθέντα από το Κλιμάκιο διακωλυτικό λόγο, το Δικαστήριο κρίνει ότι ορθώς έγινε δεκτό ότι τα αποδεικτικά μέσα που ζητήθηκαν για την απόδειξη της απαίτησης του άρθρου 2.2.6.2 της διακήρυξης και, συνακόλουθα η ίδια η απαίτηση όπως ετέθη, ήταν μη νόμιμα. Ειδικότερα, η απαίτηση για την εκ των προτέρων απόδειξη ότι κάθε διαγωνιζόμενος υποψήφιος ανάδοχος διαθέτει τους ιδιόκτητους ή μισθωμένους αποθηκευτικούς χώρους και τύπους φορτηγών οχημάτων που απαριθμούνται στη διακήρυξη δύναται να προκαλέσει δυσανάλογα έξοδα και να καταστήσει έτσι δυσχερή τη συμμετοχή στον διαγωνισμό. 	Για τους λόγους αυτούς.Συνεκδικάζει τις από 11.2.2025 (ΑΒΔ 334/12.2.2025) και από 12.2.2025 (ΑΒΔ 337/2025) προσφυγές ανάκλησης της Περιφέρειας Πελοποννήσου και της ένωσης οικονομικών φορέων με την επωνυμία «…Α.Β.Ε.Ε.», αντίστοιχα.Απορρίπτει αυτές, καθώς και την υπέρ της πρώτης προσφυγής ασκηθείσα παρέμβαση του Οργανισμού Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΟΠΕΚΑ). Δεν ανακαλεί την 22/2025 πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου

Το Έβδομο Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου έκανε δεκτή την προσφυγή του Εθνικού Οργανισμού Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ) και ανέτρεψε την Πράξη 13/2025 της Επιτρόπου που κώλυε την υπογραφή σύμβασης για την παροχή υπηρεσιών κατάρτισης Εγχειριδίου Διαδικασιών και Έκθεσης βαθμολόγησης κινδύνων (Risk Assessment), αξίας 1.650.000,00 ευρώ. Το Δικαστήριο έκρινε ότι ο προϋπολογισμός της σύμβασης τεκμηριώθηκε επαρκώς με ανάλυση κόστους. Επίσης, έκρινε νόμιμο τον περιορισμό της απαιτούμενης εμπειρίας αποκλειστικά στον δημόσιο τομέα, λόγω της ιδιαιτερότητας του αντικειμένου που απαιτεί γνώση ειδικού κανονιστικού πλαισίου (π.χ. ν. 4795/2021, Δημόσιο Λογιστικό). Τέλος, έκρινε νόμιμο το κριτήριο ανάθεσης που αφορούσε την αξιολόγηση των προσόντων της Ομάδας Έργου, καθώς πρόκειται για σύμβαση διανοητικής φύσης, και ότι δεν συντρέχουν λόγοι αποκλεισμού του αναδόχου παρά τη δήλωση ποινικής ρήτρας ήσσονος σημασίας.