ΓΝΩΜΗ/Α-ΕΑΔΗΣΥ/14/2020

Κύρωση της από 20.3.2020 Π.Ν.Π. «Κατεπείγοντα μέτρα για την αντιμετώπιση των συνεπειών του κινδύνου διασποράς του κορωνοϊού COVID-19, τη στήριξη της κοινωνίας και της επιχειρηματικότητας και τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας της αγοράς και της δημόσιας διοίκησης» (Α΄ 68) και άλλες διατάξεις. 

Κοινοποίηση του άρθρου 1 του νόμου 4683/20 (Α΄ 83) «Κύρωση της από 20.3.2020 Π.Ν.Π. «Κατεπείγοντα μέτρα για την αντιμετώπιση των συνεπειών του κινδύνου διασποράς του κορωνοϊού COVID-19, τη στήριξη της κοινωνίας και της επιχειρηματικότητας και τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας της αγοράς και της δημόσιας διοίκησης» (Α΄ 68) και άλλες διατάξεις»

Η υπ' αριθμ. Γ 1 ΕΑΔΗΣΥ/2025 Γνώμη της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων αφορά την εξέταση σχεδίου Κοινής Υπουργικής Απόφασης σχετικά με τον καθορισμό διαδικασιών ανάθεσης και εκτέλεσης συμβάσεων στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, κατ' εφαρμογή του άρθρου 15 παρ. 2 του ν. 4412/2016. Η Αρχή αξιολογεί τη νομιμότητα των προτεινόμενων ρυθμίσεων, οι οποίες στοχεύουν στην προστασία ουσιωδών εθνικών συμφερόντων ασφαλείας, επιτρέποντας εξαιρέσεις από τη συνήθη δημοσιότητα και τους κανόνες διαφάνειας. Η επιτροπή τονίζει την ανάγκη τήρησης της αρχής της αναλογικότητας, προτείνει τη θεσμοθέτηση διαβαθμισμένων διαδικασιών και απαιτεί την εμπεριστατωμένη αιτιολόγηση κάθε προσφυγής σε παρεκκλίσεις, προκειμένου να διασφαλιστεί τόσο η εθνική ασφάλεια όσο και η διαφάνεια των δημόσιων συμβάσεων.

Η παρούσα γνώμη (A 20/2020) της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά τη διατύπωση θέσεων επί των διατάξεων του ν. 4684/2020, ο οποίος κύρωσε την Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου της 30.03.2020 για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19. Η Αρχή εξετάζει κατεπείγουσες ρυθμίσεις που επιτρέπουν παρεκκλίσεις από την κοινή νομοθεσία περί δημοσίων συμβάσεων (όπως απευθείας αναθέσεις) για διάφορους φορείς, όπως το Υπουργείο Υγείας, το Ε.ΚΕ.Α., τους ΟΤΑ και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Στα συμπεράσματά της, η Αρχή επισημαίνει την ανάγκη τήρησης των ενωσιακών αρχών, της διαφάνειας και της αποφυγής κατάτμησης συμβάσεων, εκφράζοντας επιφυλάξεις για την εκτεταμένη χρήση εξαιρετικών ρυθμίσεων και παρεκκλίσεων από το εθνικό δίκαιο.

Η παρούσα γνώμη (Α 21/2020) της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων αφορά τη διατύπωση απόψεων επί σχεδίου νόμου του Υπουργείου Υγείας για την κύρωση Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου (Π.Ν.Π.) που εκδόθηκαν για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19. Η Αρχή εξετάζει εξαιρετικές ρυθμίσεις που αφορούν δημόσιες συμβάσεις, όπως προμήθειες υγειονομικού υλικού, μέσα ατομικής προστασίας για εκπαιδευτικές δομές, μετακίνηση μαθητών και συμβάσεις αστικών συγκοινωνιών. Παράλληλα, διατυπώνονται παρατηρήσεις για τη νομιμότητα των παρεκκλίσεων από το εθνικό και ενωσιακό δίκαιο, επισημαίνοντας την ανάγκη τήρησης των αρχών της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και της αποφυγής κατατμήσεων, ενώ τονίζεται ο αποσπασματικός χαρακτήρας ορισμένων διατάξεων και η ανάγκη επαρκούς αιτιολόγησης του κατεπείγοντος.

Η παρούσα απόφαση (Γνώμη Α 23/2020) της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων αφορά τη διατύπωση γνώμης επί τροπολογίας του Υπουργείου Υγείας για την παράταση έκτακτων ρυθμίσεων σύναψης δημοσίων συμβάσεων. Η ρύθμιση προβλέπει τη δυνατότητα της ΙΦΕΤ ΑΕ, της ΕΚΑΠΥ και λοιπών αναθετουσών αρχών να προμηθεύονται απευθείας υγειονομικό υλικό, φάρμακα και μέσα ατομικής προστασίας για την αντιμετώπιση του κορωνοϊού COVID-19, κατά παρέκκλιση των εθνικών διατάξεων. Η Αρχή επισημαίνει ότι οι παρεκκλίσεις πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικά και να περιορίζονται στο απολύτως απαραίτητο μέτρο, τονίζοντας ότι η πάροδος ικανού χρόνου από την έναρξη της πανδημίας αποδυναμώνει την επίκληση του απρόβλεπτου χαρακτήρα της ανάγκης.

Η υπ' αριθμόν Α 19/2019 Γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά τη διατύπωση γνώμης επί νομοθετικής ρύθμισης για τη συνδρομή του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας στη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης. Η Αρχή επισημαίνει σοβαρά ζητήματα συμβατότητας των προτεινόμενων παρεκκλίσεων με το ενωσιακό δίκαιο (Οδηγία 2014/24/ΕΕ) και τον ν. 4412/2016. Τονίζεται ότι η χρήση της διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης πρέπει να παραμείνει κατ' εξαίρεση, να ερμηνεύεται συσταλτικά και να συνοδεύεται από ειδική τεκμηρίωση για το κατεπείγον και απρόβλεπτο των γεγονότων. Η Αρχή προειδοποιεί ότι η γενικευμένη εισαγωγή «τεκμηρίων» κατεπείγοντος ενδέχεται να οδηγήσει σε καταστρατήγηση των αρχών της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και της ανταγωνιστικότητας, ενώ τονίζει την ανάγκη για έγκαιρο προγραμματισμό και σχεδιασμό των δημοσίων συμβάσεων, αποφεύγοντας την κατάχρηση εξαιρετικών διατάξεων που υπονομεύουν τον εκσυγχρονισμό του συστήματος δημοσίων συμβάσεων.

Παροχή υπηρεσιών..:Με δεδομένα αυτά, ο Δήμος .. ορθώς εφάρμοσε τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 219 του ν. 4412/2016. Ειδικότερα, αν και η Επιτροπή Παραλαβής εξέφερε αρνητική γνώμη ως προς την καταλληλόλητα των υπηρεσιών της αναδόχου, ενόψει των διαπιστωθεισών από αυτήν παρεκκλίσεων, το Δημοτικό Συμβούλιο, αποκλίνοντας από την απλή γνώμη της Επιτροπής Παραλαβής (άρθρο 221 παρ. 1 περ. ζ΄ και παρ. 6 του ν. 4412/2016 καθώς και άρθρο 20 παρ. 2 του, κυρωθέντος με το άρθρο πρώτο του ν. 2690/1999, «Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας»), έκρινε αιτιολογημένα ότι δεν επηρεάζεται η καταλληλόλητα των υπηρεσιών της και ενέκρινε την παραλαβή τους με έκπτωση 30% επί της συμβατικής τους αξίας η οποία, κατά την κρίση του, είναι ανάλογη προς τις ανωτέρω παρεκκλίσεις και, στη συνέχεια, η Επιτροπή συνέταξε πρωτόκολλο οριστικής παραλαβής, εγκριθέν από το Δημοτικό Συμβούλιο. Περαιτέρω, έκπτωση αναδόχου από δημόσια σύμβαση προβλέπεται μεν στο ν. 4412/2016 (άρθρο 203 παρ. 1 περ. γ΄ και παρ. 2 και άρθρο 220 παρ. 2) απαιτεί, όμως, συγκεκριμένες προϋποθέσεις που δεν προκύπτει ότι συντρέχουν εν προκειμένω, ούτε η αναθέτουσα αρχή έχει αποφανθεί επ’ αυτών, καθώς και συγκριμένη διαδικασία που, επίσης, δεν έχει τηρηθεί. Τέλος, η γνησιότητα της εγγυητικής επιστολής της αναδόχου αποδεικνύεται από το θεωρημένο ακριβές αντίγραφο αυτής.Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, η εντελλόμενη δαπάνη είναι νόμιμη, και το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πρέπει να θεωρηθεί.

Προστασία του ελευθέρου ανταγωνισμού στις θαλάσσιες ενδομεταφορές. Αρμοδιότητα. Ειδικότερα ζητήματα.(..)Κατάσταση :  Εκκρεμεί αποδοχή 
Α. Αποκλειστικά αρμόδια για την προστασία του ελευθέρου και υγιούς ανταγωνισμού στις θαλάσσιες ενδομεταφορές ήταν μέχρι της καταργήσεώς της η Ρ.Α.Θ.Ε., επιλαμβανομένη στο πλαίσιο των κατά το άρθρο δωδέκατο του Ν 2932/2001 αρμοδιοτήτων της και μετά την κατάργησή της είναι πλέον η Επιτροπή Ανταγωνισμού (Ε.Α.), η οποία αποτελεί ανεξάρτητη αρχή (άρθρο 8 Ν 703/1977) και επιλαμβάνεται στο πλαίσιο των διατάξεων του Ν 703/1977. Β. Σε περίπτωση μεταφοράς επιβατών και οχημάτων με ολική ναύλωση, δρομολογημένου ή μη, πλοίου επιβατηγού (Ε/Γ), επιβατηγού–οχηματαγωγού (Ε/Γ–Ο/Γ) και φορτηγού–οχηματαγωγού (Φ/Γ–Ο/Γ) : 1) Τα Υπουργεία Εμπορικής Ναυτιλίας και Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, δια των αρμοδίων υπηρεσιών και οργάνων τους, περιορίζονται στην έκδοση βεβαιώσεως ότι, προκειμένου περί δρομολογημένου πλοίου, η εκτέλεση του πλού με ολική ναύλωση δεν παραβλάπτει τα εγκεκριμένα τακτικά δρομολόγια του πλοίου και ασκούν όλες τις προβλεπόμενες από τις κείμενες διατάξεις (ΝΔ 187/1973–ΚΔΝΔ, ΠΔ 242/1999 «Οργανισμός Υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας», ΦΕΚ Α’ 201, και άλλες ειδικές διατάξεις) αρμοδιότητές τους, που αφορούν το πλοίο και τον συγκεκριμένο πλού, χωρίς να μπορούν να επιληφθούν, ελλείψει αρμοδιότητάς τους, ζητημάτων απτομένων της παραβάσεως ή μη των κανόνων του ελευθέρου και υγιούς ανταγωνισμού. 2) Η δυνατότητα μεταφοράς δεν τελεί υπό την προϋπόθεση της αδυναμίας εξυπηρετήσεως του συγκεκριμένου μεταφορικού έργου από τα δρομολογημένα, με τακτικά ή έκτακτα δρομολόγια ή με συμβάσεις αναθέσεως δημόσιας υπηρεσίας, πλοία. 3) Από της πλευράς των Υπουργείων Εμπορικής Ναυτιλίας και Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής και των αρμοδίων υπηρεσιών και οργάνων αυτών, δεν μπορούν να τεθούν προϋποθέσεις ως προς τις ώρες απόπλου των υπό ολική ναύλωση πλοίων, εν σχέσει προς τις ώρες απόπλου των τακτικώς δρομολογημένων πλοίων, το δε ζήτημα της, συνεπεία των ωρών απόπλου των υπό ολική ναύλωση πλοίων εν σχέσει προς τις ώρες απόπλου των τακτικώς δρομολογημένων πλοίων, παραβάσεως ή μη των κανόνων του ελευθέρου και υγιούς ανταγωνισμού, εκφεύγει των αρμοδιοτήτων των Υπουργείων Εμπορικής Ναυτιλίας και Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής και των αρμοδίων υπηρεσιών και οργάνων τους, ως ανήκον στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Επιτροπής Ανταγωνισμού. 4) Οι προϋποθέσεις του άρθρου τρίτου του Ν 2932/2001 δεν απαιτούνται επί μεταφοράς επιβατών και οχημάτων με ολική ναύλωση, δρομολογημένου ή μη, πλοίου επιβατηγού (Ε/Γ), επιβατηγού–οχηματαγωγού (Ε/Γ–Ο/Γ) και φορτηγού–οχηματαγωγού (Φ/Γ–Ο/Γ). Οίκοθεν νοείται ότι επί των εκτελούντων μεταφορές επιβατών και οχημάτων ή πραγμάτων με ολική ναύλωση πλοίων, έχουν εφαρμογή οι γενικές και ειδικές διατάξεις που αφορούν το πλοίο και την εκτέλεση του συγκεκριμένου πλού. 5) Η αρμόδια υπηρεσία των Υπουργείων Εμπορικής Ναυτιλίας και Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, δεν μπορεί να απαιτεί από τον ναυλωτή την υποβολή σε αυτήν καταστάσεως ναύλων ανά επιβάτη ή μεταφερόμενο όχημα, προκειμένου να ελέγξει, στο πλαίσιο της υπ’ αριθμ. 04/2003 Διαπιστωτικής Πράξεως της Ρυθμιστικής Αρχής Θαλασσίων Ενδομεταφορών (Ρ.Α.Θ.Ε.), αν το αντίτιμο ανά μεταφερόμενο επιβάτη είναι χαμηλότερο του εισιτηρίου των πλοίων των τακτικών γραμμών, δεδομένου ότι ο έλεγχος αυτός συναρτάται προς την παράβαση ή μη των διατάξεων περί ελευθέρου και υγιούς ανταγωνισμού και ανήκει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Επιτροπής Ανταγωνισμού. 6) Ο καταβαλλόμενος ναύλος δεν βαρύνεται με κράτηση υπέρ Λογαριασμού Ακτοπλοϊκών Συγκοινωνιών.