ΓΝΩΜΗ/Δ-ΕΑΔΗΣΥ/12/2020

Φυτοϋγειονομικά μέτρα για την ασφαλή διακίνηση από τη νήσο Κρήτη εκτός Κρήτης κονδύλων πατάτας που δεν προορίζονται για φύτευση, για την πρόληψη της εξάπλωσης του επιβλαβούς οργανισμού καραντίνας της πατάτας Clavibacter michiganensis subsp. sepedonicus (Spiekermann και Kotthoff) Davis et al (Cms).

Καταοβλή αναδρομικά επιδόματος επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας...Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η επίμαχη δαπάνη είναι νόμιμη. Ειδικότερα, όπως προκύπτει από τα ανωτέρω αναφερόμενα στοιχεία, ο Δήμος ... διαθέτει τουλάχιστον δύο γερανοφόρα οχήματα (τα με αριθμούς κυκλοφορίας ΜΕ-86498 και ΜΕ-82068), τα οποία είναι κατάλληλα για την πραγματοποίηση εργασιών κοπής υψηλόκορμων δένδρων, σε ύψος 15-18 μέτρων. Περαιτέρω, από τα ίδια στοιχεία προκύπτει ότι ενώ το αντικείμενο της από 2.6.2017 σύμβασης συνίστατο στο κλάδεμα ή κοπή δένδρων ύψους 16-22 μέτρων, οι φερόμενοι ως δικαιούχοι δημοτικοί υπάλληλοι ήταν επιφορτισμένοι με την κοπή δένδρων σε ύψος 14-17 μέτρων, κάνοντας χρήση των προαναφερόμενων γερανοφόρων οχημάτων που διαθέτει ο Δήμος και, ως εκ τούτου, το αντικείμενο εργασιών των εν λόγω υπαλλήλων δεν ταυτίζεται με αυτό της από 2.6.2017 σύμβασης.Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, η εντελλόμενη με το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα δαπάνη δεν πάσχει για τους λόγους που προβάλει η διαφωνούσα Επίτροπος και το ένταλμα αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί, εάν δεν είχε λήξει το οικονομικό έτος 2018, σε βάρος των πιστώσεων του οποίου εκδόθηκε.

Γεωργία. Εκρίζωση και καταστρεπτική κοπή ελαιοδένδρων στο Νομό Κέρκυρας.(..)Κατάσταση :  Εκκρεμεί αποδοχή 
Υπό τον όρο καταστρεπτική κοπή των ελαιοδένδρων, που χρησιμοποιείται στο άρθρο 1 παρ.1 του Ν 5814/1933, και κατά την γραμματική, γλωσσολογική και επιστημονική αυτού ερμηνεία, νοείται η κοπή που οδηγεί σε αχρήστευση του ελαιοδένδρου όχι πρόσκαιρη, αλλά διαρκή, ήτοι εξομοιώνεται κατ αποτέλεσμα προς την εκρίζωση και οπωσδήποτε διαφέρει της κλαδεύσεως. Κατά την τελολογική όμως (με τον σκοπό του νόμου εναρμονιζομένη) ερμηνεία, μπορεί να θεωρηθεί ότι εξομοιώνεται με καταστρεπτική κοπή η υπερβολική, αλόγιστη και χωρίς τήρηση των κανόνων αποκοπή των κυριωτέρων τμημάτων του ελαιοδένδρου, εκ της οποίας μειώνεται ουσιαστικά στο ελάχιστο η παραγωγικότητά του ή πολύ περισσότερο καθίσταται ανενεργό και άχρηστο επί μεγάλο χρονικό διάστημα (σειρά ετών), η δε μελλοντική του ανάκαμψη στην προηγουμένη καρποφόρα κατάστασή του καθίσταται αν όχι αβέβαιη, τουλάχιστο χρονοβόρα. Δεν εμπίπτει πάντως στην έννοια αυτή η κοπή, η οποία δεν επιφέρει καταστροφή του ελαιοδένδρου, αλλά οδηγεί απλώς σε αισθητική υποβάθμιση του περιβάλλοντος (ελαιώνα Κερκύρας). Προστασία του ελαιώνα, όμως, σύμφωνα με τις ισχύουσες περί προστασίας του περιβάλλοντος διατάξεις και τις σύγχρονες περί περιβάλλοντος αντιλήψεις, είναι δυνατή αν, μετά διαπίστωση της συνδρομής των νομίμων προϋποθέσεων, ληφθούν μέτρα προς την κατεύθυνση χαρακτηρισμού του ελαιώνα ως προστατευτικού. Μετά την ισχύ του Ν 5814/1933 και του ΑΝ 2679/1940 η διάταξη του άρθρου 6 του Ν 1366/1918 πρέπει να θεωρηθεί καταργημένη, ως και τα εκδοθέντα κατ εξουσιοδότηση αυτής Διατάγματα, πρώτο των οποίων το από 26-6-1918 Β. Δ/μα, καθώς και το από 5-5-1926 Π. Δ/μα (ειδικό για την Κέρκυρα). Προς αντιμετώπιση του προβλήματος, που έχει δημιουργηθεί στην Κέρκυρα από την κοπή των ελαιοδένδρων και την πώληση των ξύλων στην Ιταλία, με αποτέλεσμα την υποβάθμιση (παραγωγική και περιβαλλοντική) του ελαιώνα, πρέπει να ληφθούν τα προσήκοντα μέτρα ήτοι: α) Να ακολουθηθεί η διαδικασία κηρύξεως του ελαιώνα ως προστατευτικού, β) Να θεσπισθεί υποχρέωση χορηγήσεως αδείας από την αρμοδία γεωργική αρχή στους ιδιοκτήτες των ελαιοδένδρων πριν από κάθε επέμβαση επ αυτών και να καθορισθούν ποινικές κυρώσεις, πέραν της κατασχέσεως, για τις περιπτώσεις ελλείψεως της αδείας ή υπερβάσεως - μη τηρήσεως των όρων αυτής. Η υπό την άνω έννοια διεύρυνση ή αναπροσαρμογή της κειμένης νομοθεσίας είναι, οπωσδήποτε δυνατή και επιβάλλεται, η προς τούτο δε αρμοδιότητα για την κίνηση της σχετικής νομοθετικής πρωτοβουλίας πρέπει να γίνει από την αρμόδια Υπηρεσία του Υπουργείου Γεωργίας, μετά συνεννόηση με τις αρμόδιες περιφερειακές υπηρεσίες και τις τυχόν συναρμόδιες υπηρεσίες άλλων Υπουργείων κ.λπ.

Ο προσφεύγων με την προδικαστική προσφυγή αίτησε την ακύρωση της Απόφασης 339/12.09.2018 της Οικονομικής Επιτροπής του Δήμου Καλαμάτας, η οποία κρίθηκε αποδεκτή η προσφορά της εταιρείας που αναδείχθηκε οριστικός ανάδοχος για την υπηρεσία «ΚΛΑΔΕΜΑ ΔΕΝΔΡΟΣΤΟΙΧΙΩΝ ΚΑΙ ΑΡΣΕΙΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑΣ ΜΕΓΑΛΩΝ ΔΕΝΔΡΩΝ». Το αντικείμενο της σύμβασης αφορούσε το κλάδεμα μεγάλων δένδρων, δενδροστοιχιών της πόλης και κοπή προσβεβλημένων φοινίκων στον Δήμο Καλαμάτας, με χρήση εξειδικευμένου μηχανολογικού εξοπλισμού όπως ανυψωτικό καλαθοφόρο μηχάνημα, φορτηγό αποκομιδής κλάδων και κατάλληλα εργαλεία κλάδευσης. Ο προσφεύγων επέμενε σε ελλείψεις στα δικαιολογητικά του αναδόχου, όπως η απουσία αναλυτικής περιγραφής τεχνικών χαρακτηριστικών του εξοπλισμού και έλλειψη εγγράφων ασφαλείας, καθώς και αμφισβήτησε τη νομιμότητα της σύμβασης μίσθωσης του μηχανήματος με τρίτο φορέα.

Αμοιβή για κλάδεμα δένδρων και αποκομιδή κλαδιών. Με τα δεδομένα αυτά, η ελεγχόμενη δαπάνη είναι νόμιμη και κανονική. Ειδικότερα όσον αφορά στον πρώτο λόγο διαφωνίας, από το 1118/23.4.2018 έγγραφο του Προέδρου του ΔΛΤ ... προκύπτει τόσο η ποσότητα των προς εκτέλεση εργασιών όσο και ο τρόπος υπολογισμού της προϋπολογιζόμενης δαπάνης αυτών. Όσον αφορά στον δεύτερο λόγο διαφωνίας, από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει μεν ότι η 16.3.2018 βεβαίωση καλής εκτέλεσης εργασιών της οικείας τριμελούς επιτροπής παραλαβής έχει εγκριθεί από το αρμόδιο όργανο του ΔΛΤ ..., ενόψει όμως του ότι το ΔΛΤ ... γνωρίζει τουλάχιστον από τις 20.4.2018 ότι οι εργασίες έχουν εκτελεστεί καλώς (το υποβληθέν στο ΔΛΤ στις 20.4.2018 9848/12.4.2018 έγγραφο του δημοτικού υπαλλήλου …, ο οποίος ενήργησε αυτοψία στην παραλιακή ζώνη ... μετά το πέρας των εν λόγω εργασιών) και δεν έχει απορρίψει την 16.3.2018 βεβαίωση καλής εκτέλεσης εργασιών της οικείας τριμελούς επιτροπής παραλαβής, η παραλαβή των υπηρεσιών θεωρείται ότι έχει συντελεστεί αυτοδίκαια. Τέλος, όσον αφορά στον τρίτο λόγο διαφωνίας, δεν αποδεικνύεται από τα στοιχεία του φακέλου ότι, εκτός από κλάδεμα, έλαβε χώρα και ολική κοπή δένδρων, περίπτωση κατά την οποία-σε αντίθεση με το κλάδεμα-θα απαιτείτο, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 29 παρ. 2 περ. ζ΄ του ν. 4495/2017, έγκριση εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας… Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πρέπει να θεωρηθεί.

Η απόφαση αφορά την έγκριση της προσφυγής του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ' του ν. 4412/2016, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης. Στόχος είναι η ανάθεση σύμβασης μίσθωσης μηχανημάτων έργου με απαραίτητο προσωπικό για τον θρυμματισμό καμένων δένδρων από τις πυρκαγιές του Ιουλίου 2018 στους Δήμους Ραφήνας-Πικερμίου, Μαραθώνος και Μεγαρέων, αξίας 879.186€ χωρίς ΦΠΑ και διάρκειας έως 6 μήνες. Η Αρχή επέκρινε την αδυναμία πρόβλεψης του όγκου των καμένων δένδρων και την αντικειμενική αδυναμία χρηματοδότησης νωρίτερα, αλλά αποδέχθηκε την αναγκαιότητα λόγω κινδύνων για τη δημόσια υγεία και πυρκαγιών.

Η Απόφαση 0784/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου δέχεται την έφεση των Προέδρου και μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της Κοινωφελούς Επιχείρησης του Δήμου Εμμανουήλ Παππά, ακυρώνοντας την καταλογιστική απόφαση ύψους 18.277,96 ευρώ. Ο καταλογισμός αφορούσε την παράνομη επαναπρόσληψη έξι εκπαιδευτικών για τα Κέντρα Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών με δίμηνες συμβάσεις, κατόπιν ακύρωσης της αρχικής πρόσληψης από το Α.Σ.Ε.Π. λόγω λανθασμένης εφαρμογής του κριτηρίου εντοπιότητας. Το Δικαστήριο συνεκτίμησε την αμετάκλητη αθωωτική ποινική απόφαση για παράβαση καθήκοντος και έκρινε ότι οι εκκαλούντες ενήργησαν το πολύ με ελαφρά αμέλεια. Δεδομένου ότι η δημοσιονομική ευθύνη (σύμφωνα με τον ν. 4820/2021) απαιτεί δόλο ή βαρεία αμέλεια, οι εκκαλούντες απαλλάσσονται από τον καταλογισμό.

Η απόφαση 15/2020 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων αφορά την αίτηση του Γενικού Νοσοκομείου Αττικής 'Σισμανόγλειο' για ανάθεση υπηρεσιών καθαριότητας μέσω διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης από την απρόβλεπτη εξάπλωση του κορωναϊού (COVID-19). Η Αρχή εξέτασε τα προσκομιζόμενα στοιχεία, συμπεριλαμβανομένης της θέσης του νοσοκομείου ως κέντρου αναφοράς για τον ιό, και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι συνθήκες αποτελούσαν ανωτέρα βία, απαλλάσσοντας έτσι από την υποχρέωση έκδοσης σύμφωνης γνώμης. Η απόφαση βασίστηκε στις διατάξεις του άρθρου 2 παρ. 2 περ. γ) υποπερ. δδ) του ν.4013/2011, αναγνωρίζοντας την επιτακτική ανάγκη προστασίας της δημόσιας υγείας.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Ενόψει των ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η ελεγχόμενη  σύμβαση   δεν αφορά σε κάποια από τις δραστηριότητες που αναφέρονται στο Παράρτημα ΙΙ του Προσαρτήματος Α΄ του ν. 4412/2016 (βλ. και Παράρτημα ΙΙ της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ) ούτε περιλαμβάνει την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών,  αφού παρεμβάσεις στη διατομή των ρεμάτων δεν θα γίνουν, πλην του καθαρισμού της κοίτης από απορρίμματα, φερτά, μπάζα και βλάστηση.   Περαιτέρω, το τεχνικό αντικείμενο της δεν είναι αυτοτελές λειτουργικό αποτέλεσμα (οικονομικά ή τεχνικά)  εργασιών μηχανικού, προεχόντως διότι δεν έχει συνταχθεί ειδική τεχνική μελέτη μηχανικού αλλά μία συνοπτική τεχνική περιγραφή των προς εκτέλεση εργασιών (VI Tμ. 752/2013, Ε' Κλιμάκιο 56/2017, 309/2013 κ.α.). Οι εργασίες αυτές, που αφορούν σε καθαρισμό  κοιτών ποταμών από φερτά υλικά  και απορρίμματα, καθαρισμό αυτών  από αυτοφυή βλάστηση (καλαμιές , δένδρα κ.λ.π.) καθώς και κοπή και εκρίζωση  δένδρων, χωρίς αφαίρεση εδαφικού υλικού, δεν είναι τεχνικά εξειδικευμένες αλλά εντάσσονται  αμιγώς στην έννοια της δημόσιας σύμβασης υπηρεσιών (βλ. κατά περίπτωση VI Τμ. 405/2017,  752/2013 και 357/2014, βλ. και Ζ' Κλιμάκιο 304/2015, Πρ. VII Τμ. 276/2006,  161, 162/2008, 144, 353/2010 κ.α.), χωρίς να αρκεί για τον αντίθετο νομικό χαρακτηρισμό, ενόψει όσων έγιναν  δεκτά ερμηνευτικά, μόνο το γεγονός ότι   συνδέονται λειτουργικά με ένα δημόσιο τεχνικό   έργο.   Επειδή η  επίμαχη  διαγωνιστική διαδικασία  έχει ως αντικείμενο την ανάθεση παροχής  υπηρεσιών και όχι την εκτέλεση δημοσίου έργου  και ενόψει του ύψους της προϋπολογιζόμενης δαπάνης της,   μη νομίμως δεν τηρήθηκαν εν προκειμένω οι απαιτούμενες διατυπώσεις δημοσιότητας σε ενωσιακό επίπεδο. Περαιτέρω, μη νομίμως και κατά παράβαση των αρχών του ελεύθερου και ανόθευτου ανταγωνισμού περιορίσθηκε ο κύκλος των δικαιούμενων συμμετοχής σε εργοληπτικές επιχειρήσεις που   δραστηριοποιούνται σε έργα κατηγορίας υδραυλικά τάξης 2ας και άνω. Τέλος, μη νομίμως προβλέπονται δαπάνες  για Γ.Ε. και Ε.Ο.,   απρόβλεπτα και αναθεώρηση.  Λόγω των πλημμελειών αυτών η ελεγχόμενη διαδικασία καθίσταται μη σύννομη στο σύνολό της με συνέπεια να κωλύεται η υπογραφή του ελεγχόμενου σχεδίου σύμβασης. 

ΔΕΝ ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.6/43/2018.

Η απόφαση 1789/2018 του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την αίτηση αναίρεσης του Δημητρίου Μυλωνά, πρώην Δημάρχου, κατά της 3079/2014 απόφασης του ΙV Τμήματος, η οποία επικύρωνε καταλογισμό 23.476 ευρώ για έλλειμμα που προκλήθηκε από την πληρωμή χρηματικών ενταλμάτων δημοτικών έργων, παρά τις αντιρρήσεις του Ταμία. Το ΙV Τμήμα είχε κρίνει ότι ο αναιρεσείων βαρυνόταν με βαριά αμέλεια και ότι η ευεργετική διάταξη του άρθρου 37 παρ. 1 του ν. 3801/2009 (για μείωση ή άρση καταλογισμού) εφαρμοζόταν μόνο σε περιπτώσεις ελαφράς αμέλειας. Η Ολομέλεια έκρινε ότι το Τμήμα εσφαλμένως ερμήνευσε τη διάταξη, καθώς αυτή καταλαμβάνει και όσους βαρύνονται με βαριά αμέλεια. Κατόπιν τούτου, η Ολομέλεια δέχτηκε εν μέρει την αίτηση, αναιρώντας την προσβαλλόμενη απόφαση, και αναπέμπει την υπόθεση στο ΙV Τμήμα για επανεξέταση της δυνατότητας μείωσης του καταλογισμού.