ΕΑΔΗΣΥ/157/2025

Κατεπείγουσες Ρυθμίσεις για την Αποκατάσταση των Ζημιών από Ακραία Καιρικά Φαινόμενα στη Περιφερειακή Ενότητα Έβρου.

Κυρώθηκε με το Ν.4350/2015, ΦΕΚ 161/Α/30.11.2015

Η Πράξη 132/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της διαδικασίας ανάθεσης και του σχεδίου σύμβασης του έργου «Αποκατάσταση της μονής σιδηροδρομικής γραμμής Παλαιοφαρσάλου - Καλαμπάκας, σε εντοπισμένα τμήματα της γραμμής, μετά τις θεομηνίες "Daniel" και "Elias"». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι νομίμως η αναθέτουσα αρχή προσέφυγε στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ του ν. 4412/2016 και άρθρο 25 του ν. 5049/2023). Διαπιστώθηκε ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις του απρόβλεπτου γεγονότος (θεομηνίες Σεπτεμβρίου 2023) και της κατεπείγουσας ανάγκης για άμεση αποκατάσταση των βλαβών, ώστε να αρθεί ο κίνδυνος και να ολοκληρωθούν οι εργασίες εντός του δεσμευτικού χρονοδιαγράμματος χρηματοδότησης. Ως εκ τούτου, δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης ύψους 44.593.500,00 ευρώ (πλέον Φ.Π.Α.) με την ανάδοχο εταιρεία ("… Α.Ε.").

Η Πράξη 131/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου σύμβασης για το έργο «Αποκατάσταση της διπλής σιδηροδρομικής γραμμής Αθηνών – Θεσσαλονίκης» μετά τις θεομηνίες "Daniel" και "Elias". Το έργο, προϋπολογισμού 140.000.000,00 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), ανατέθηκε από την Ε.Υ.Δ.Ε. Κ.Σ.Σ.Υ. μέσω της εξαιρετικής διαδικασίας της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι συντρέχουν σωρευτικά οι προϋποθέσεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ του ν. 4412/2016 και του άρθρου 25 του ν. 5049/2023, καθώς η άμεση αποκατάσταση των δραματικής έκτασης βλαβών στον κεντρικό σιδηροδρομικό άξονα είναι επιβεβλημένη. Το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε κρίθηκε εύλογο για την ωρίμανση και τη χρηματοδότηση του έργου από το Ταμείο Ανάκαμψης. Κατά συνέπεια, δεν διαπιστώθηκαν νομικές πλημμέλειες και δεν κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης, έναντι συμβατικού τιμήματος 134.400.000,00 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ).

Η προσφεύγουσα εταιρεία επιδιώκει με την προδικαστική προσφυγή την ακύρωση της Πρόσκλησης της Οικονομικής Επιτροπής της Περιφέρειας 2.6.2021, η οποία εγκρίνει τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση για την ανάθεση του έργου "Άρση Επικινδυνοτήτων στο οδικό δίκτυο" με προϋπολογισμό 2.378.709,68€ (προ ΦΠΑ). Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την κατασκευή και αποκατάσταση ζημιών που προκλήθηκαν από ακραία καιρικά φαινόμενα (πλημμύρες, κατολισθήσεις) τα έτη 2017, 2018 και 2019. Η προσφυγή θεωρεί την διαδικασία παράνομη, καταχρηστική και παραβιαστική των αρχών του ελεύθερου ανταγωνισμού, καθώς δεν υπάρχει επείγουσα ανάγκη λόγω της χρονικής καθυστέρησης (2-4 έτη από τα γεγονότα) και η πρόσκληση περιορίζεται σε συγκεκριμένους οικονομικούς φορείς χωρίς να συμπεριλαμβάνει τη προσφεύγουσα.

Η Πράξη 125/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης για το έργο «Αποκατάσταση των συστημάτων Σηματοδότησης, ETCS L1, Τηλεδιοίκησης και Ηλεκτροκίνησης στο τμήμα της διπλής σιδηροδρομικής γραμμής από το ΣΣ Παλαιοφάρσαλο έως ΣΣ Κράννων» (συμβατικό τίμημα 35.637.600,00 ευρώ με Φ.Π.Α.). Το Κλιμάκιο έκρινε ότι συντρέχουν σωρευτικά οι προϋποθέσεις προσφυγής στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ του ν. 4412/2016 σε συνδυασμό με το άρθρο 25 του ν. 5049/2023), καθώς οι ζημιές προκλήθηκαν από τα απρόβλεπτα καιρικά φαινόμενα «Daniel» και «Elias». Η ανάγκη άμεσης και επείγουσας αποκατάστασης των βλαβών για την ασφαλή λειτουργία του σιδηροδρομικού δικτύου δικαιολογεί την παράκαμψη των χρονοβόρων ανοικτών ή κλειστών διαγωνιστικών διαδικασιών. Συνεπώς, δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

Η Πράξη 187/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης του έργου «ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥ ΑΓΩΓΟΥ ΚΑΙ ΑΝΤΛΙΟΣΤΑΣΙΟΥ ΕΛΛΗ ΣΤΗ Δ.Κ. ΡΟΔΟΥ ΛΟΓΩ ΘΕΟΜΗΝΙΑΣ» της ΔΕΥΑΡ, προϋπολογισμού €2.867.000,00. Η αναθέτουσα αρχή προσέφυγε στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 269 περ. δ΄ του ν. 4412/2016), επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη λόγω των εκτεταμένων ζημιών που προκλήθηκαν από τα ακραία καιρικά φαινόμενα της 30.11.2024. Το Κλιμάκιο διαπίστωσε ότι συντρέχουν σωρευτικά οι προϋποθέσεις για την εξαιρετική αυτή διαδικασία, καθώς η ανάγκη για άμεση αποκατάσταση κρίνεται επείγουσα για τη διασφάλιση της ορθής λειτουργίας του αποχετευτικού δικτύου της Ρόδου. Ανάδοχος αναδείχθηκε η «ΣΤΗΡΙΞΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ» με μέση έκπτωση 4,32%. Κατόπιν ελέγχου, το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

Η Πράξη 135/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά στον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης και του σχεδίου σύμβασης για το έργο «Αποκατάσταση της μονής σιδηροδρομικής γραμμής Λάρισας – Βόλου, μετά τις θεομηνίες "Daniel" και "Elias"». Η προϋπολογιζόμενη δαπάνη ανήλθε σε 146.500.000,00 ευρώ. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι συντρέχουν σωρευτικά οι προϋποθέσεις προσφυγής στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης (άρθρα 32 παρ. 2 περ. γ΄ και 269 περ. δ΄ του Ν. 4412/2016 σε συνδυασμό με το άρθρο 25 του Ν. 5049/2023). Η ανάγκη κρίθηκε κατεπείγουσα λόγω των απρόβλεπτων καιρικών φαινομένων του Σεπτεμβρίου 2023, ενώ το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε για την ολοκλήρωση της ανάθεσης (Ιανουάριος 2025) κρίθηκε δικαιολογημένο εξαιτίας της πολυπλοκότητας των ζημιών, της εξασφάλισης χρηματοδότησης και της ωρίμανσης. Κατά συνέπεια, δεν διαπιστώθηκαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες και δεν κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης με τον ανάδοχο «.. Α.Τ.Ε.», συμβατικού τιμήματος 140.640.000,00 ευρώ.

Αποκατάσταση ζημιών από θεομηνία.Με αυτά τα δεδομένα, ο δεύτερος λόγος διαφωνίας δεν είναι βάσιμος, διότι βασίζεται στην εσφαλμένη προϋπόθεση ότι η ελεγχόμενη δαπάνη αφορά στην καταβολή αποζημίωσης σε ιδιώτες για την απόσβεση απαίτησης αυτών, ενώ πρόκειται για καταβολή ποσού σε ιδιώτη στο πλαίσιο σύμβασης και σε εκτέλεση αυτής. Ωστόσο η ανάληψη από το Δήμο της υποχρέωσης για την αποκατάσταση ζημιών σε ιδιωτικά μνημεία δεν βρίσκει έρεισμα σε διάταξη νόμου, όπως ανωτέρω αναφέρθηκε, ως εκ τούτου η εντελλόμενη με το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πληρωμής δαπάνη δεν είναι νόμιμη. Περαιτέρω, η συγκεκριμένη δαπάνη ούτε λειτουργική είναι, διότι η αποκατάσταση μνημείων ιδιωτών σε νεκροταφεία δεν αποτελεί τοπική υπόθεση κατά την έννοια του νόμου, ούτε συντελεί στην εκπλήρωση των σκοπών και της αποστολής του Δήμου. Παρόλα αυτά, ενόψει της μεγάλης έκτασης της ζημιάς που προκλήθηκε στο νεκροταφείο του οικισμού ..... από ακραία καιρικά φαινόμενα, αλλά και του γεγονότος ότι για την αποκατάσταση αυτών εγκρίθηκε χρηματοδότηση του Δήμου από το Υπουργείο Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, συγγνωστώς, δίχως πρόθεση καταστρατήγησης των προπαρατεθεισών διατάξεων, δημιουργήθηκε η πεποίθηση στα όργανα του Δήμου ότι η αποκατάσταση των ζημιών σε μνημεία ιδιωτών άπτεται της συντήρησης και λειτουργίας του κοιμητηρίου και εμπίπτει στις αρμο-διότητες αυτού. Κατά ταύτα, το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα θα μπορούσε να θεωρηθεί λόγω συγγνωστής πλάνης, αν δεν είχε λήξει το οικονομικό έτος 2018, τις πιστώσεις του οποίου βαρύνει.

Η Πράξη 320/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου κωλύει την υπογραφή του σχεδίου σύμβασης για το έργο «Καθαρισμοί, άρση προσχώσεων ρεμάτων...» στην περιοχή Θεσσαλιώτιδας, το οποίο αφορά την αποκατάσταση βλαβών μετά τις θεομηνίες Daniel και Elias του Σεπτεμβρίου 2023. Η απόφαση βασίστηκε στο γεγονός ότι η αναθέτουσα αρχή (Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας) προσέφυγε μη νομίμως στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση λόγω κατεπείγοντος. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016, καθώς η διαδικασία ανάθεσης ξεκίνησε με ιδιαίτερα μεγάλη καθυστέρηση (δεκαέξι μήνες) από τα καιρικά φαινόμενα, ενώ η μεγάλη διάρκεια της σύμβασης (32 μήνες) υποδηλώνει κάλυψη πάγιων αναγκών πέραν της αντιμετώπισης του άμεσου επείγοντος.ΔΕΝ ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜΗΜ.ΕΒΔΟΜΟ/1289/2025

1η συμπληρωματική σύμβαση κατασκευής του έργου «Αποκατάσταση ζημιών των οδικών υποδομών και των συνοδών τους υδραυλικών έργων.(...) Υπό τα ανωτέρω δεδομένα και σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, πρέπει να γίνουν δεκτά τα ακόλουθα: Στη συγκεκριμένη περίπτωση, μετά και την προσκόμιση της από 18.12.2024 «Τεκμηρίωσης αναγκαιότητας εκτέλεσης νέων εργασιών της συμπληρωματικής σύμβασης», αποδείχθηκε ότι κατά τη διάρκεια εκτέλεσης της αρχικής σύμβασης, για την αποκατάσταση των ζημιών που προκλήθηκαν στο οδικό δίκτυο της περιοχής ευθύνης της προσφεύγουσας αναθέτουσας αρχής, από τα έντονα καιρικά φαινόμενα του Σεπτεμβρίου του 2020 (κακοκαιρία Ιανός), διαπιστώθηκε η ανάγκη εκτέλεσης συμπληρωματικών εργασιών, οι οποίες αφορούν σε επιπλέον ποσότητες για 10 επιμέρους συμβατικές εργασίες της κατηγορίας έργων Οδοποιίας για την αντιμετώπιση επιπλέον ζημιών, στις ίδιες ή σε γειτνιάζουσες θέσεις στους δρόμους όπου εκτελούνται οι εργασίες της αρχικής σύμβασης, που προκλήθηκαν από ακραία καιρικά φαινόμενα που έπληξαν και πάλι την περιοχή (πλημμύρα της 11ης Δεκεμβρίου 2021, κακοκαιρία Daniel στις 6 και 7.9.2023). Υπό τις περιστάσεις αυτές, τεκμηριώνεται, όπως βασίμως προβάλλεται με τις κρινόμενες προσφυγές, επαρκώς η αναγκαιότητα των συμπληρωματικών εργασιών για την άρτια ολοκλήρωση του αντικειμένου της αρχικής σύμβασης, όπως αυτό περιγράφεται στα οικεία συμβατικά της τεύχη, λόγω ακριβώς της εγγύτητας των ως άνω συμπληρωματικών εργασιών, που κατά βάση αφορούν στην αποκατάσταση κατεστραμμένου οδοστρώματος, με τις εργασίες της αρχικής σύμβασης, εντός του επαρχιακού οδικού δικτύου συγκεκριμένων δημοτικών κοινοτήτων, και λαμβάνοντας υπόψη ότι η εκτέλεση του φυσικού αντικειμένου των αρχικών και συμπληρωματικών εργασιών αποσκοπεί στο να δοθεί σε λειτουργία συνολικά ένα άρτιο, πλήρως λειτουργικό και ασφαλές οδικό δίκτυο.