ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ζ/30/2025

Επηρεάζεται ή όχι το συνταξιοδοτικό δικαίωμα του Ν.Β., ασφαλισμένου του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, ως γονέα αναπήρου τέκνου, από την ενδεχόμενη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος της συζύγου του, με χρήση των διατάξεων της διαδοχικής ασφάλισης - Σωρευτικές προϋποθέσεις του Ν. 3996/2011 άρθρ. 37.(..)Κατάσταση : Εκκρεμεί αποδοχή 
Ο Ν.Β. μπορεί να συνταξιοδοτηθεί ως πατέρας ανάπηρου τέκνου από την 24-12-2013 ημερομηνία υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησής του, ανεξάρτητα αν η σύζυγός του έχει ή όχι θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα στο Δημόσιο, σύμφωνα με τις διατάξεις περί διαδοχικής ασφάλισης. Η από 2-2-2015 υπεύθυνη δήλωση της συζύγου του Ν.Β. για μη χρησιμοποίηση των διατάξεων περί διαδοχικής ασφάλισης δεν λαμβάνεται υπόψη, δεδομένου ότι υπάρχει εκπεφρασμένη βούληση της, να μην κάνει χρήση του χρόνου αυτού.

Πρόκειται για την Πράξη 241/2025 του ΣΤ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και των τριών σχεδίων συμβάσεων για την «Προμήθεια, Αντικατάσταση και Θέση σε Λειτουργία Συσσωρευτών και αντικατάσταση των Συστημάτων Αδιάλειπτης Παροχής Ισχύος στους χώρους της ΣΤΑ.ΣΥ Μον. Α.Ε.», συνολικού προϋπολογισμού 2.453.080,00 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Το Κλιμάκιο ανέβαλε την έκδοση οριστικής Πράξης διότι ο υποβληθείς φάκελος κρίθηκε ελλιπής. Διατάσσεται η ΣΤΑ.ΣΥ να υποβάλλει τεκμηρίωση τόσο για τις ποσότητες των προμηθευόμενων ειδών (προσδιορισμός αναγκών) όσο και για τις προϋπολογιζόμενες τιμές μονάδας, σύμφωνα με το άρθρο 45 παρ. 3 του ν. 4412/2016, ώστε να τεκμηριωθεί η οικονομικότητα και ο εύλογος χαρακτήρας της δημοσιονομικής επιβάρυνσης.

Το ΣΤ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε το σχέδιο τροποποιητικής (συμπληρωματικής) σύμβασης για την «Ενεργειακή αναβάθμιση εγκαταστάσεων ύδρευσης και αποχέτευσης» της Δ.Ε.Υ.Α. Ξυλοκάστρου - Ευρωστίνης. Η τροποποίηση, η οποία αυξάνει το αρχικό συμβατικό τίμημα κατά 228.200,00 ευρώ (10,1%), κρίθηκε «ουσιώδης» και υποβλήθηκε σε προσυμβατικό έλεγχο. Οι πρόσθετες προμήθειες και εργασίες κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση της αρχικής σύμβασης, καθώς διαπιστώθηκαν σοβαρές φθορές και διαβρώσεις σε δομικά μέρη και ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό. Η απόφαση έκρινε ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 337 παρ. 1 περ. β΄ του ν. 4412/2016, καθώς η αλλαγή αναδόχου θα ήταν ασύμφορη για τεχνικούς λόγους συμβατότητας, ενώ η αύξηση παραμένει εντός του επιτρεπόμενου ορίου του 50%. Κατόπιν τούτων, δεν κωλύεται η υπογραφή της συμπληρωματικής σύμβασης.

Η Πράξη 298/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης, αξίας 466.651,25 ευρώ πλέον ΦΠΑ, για το έργο συντήρησης σιδηροδρομικών γραμμών του ΟΣΕ στην περιοχή Λαμίας. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν κωλύεται η σύναψη της σύμβασης, δικαιολογώντας την τροποποίηση βάσει του άρθρου 337 παρ. 1 περ. γ΄ του ν. 4412/2016. Η ανάγκη για συμπληρωματικές εργασίες προέκυψε από τις απρόβλεπτες ζημίες που προκάλεσε η σφοδρή κακοκαιρία «Bora» τον Δεκέμβριο του 2024. Διαπιστώθηκε ότι οι εργασίες είναι συναφείς, δεν μεταβάλλουν τη συνολική φύση του έργου, ενώ η συνολική αύξηση της αξίας (μαζί με την 1η Σ.Σ.) ανέρχεται σε 49,04%, παραμένοντας κάτω από το νόμιμο όριο του 50%.

Η Γνώμη Δ 106 ΕΑΔΗΣΥ/2025 εκδόθηκε από την Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) και αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης στην Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) για την προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση. Η συγκεκριμένη διαδικασία κρίνεται αναγκαία για τη σύναψη σύμβασης προμήθειας 16 τμημάτων καυσίμων κίνησης και θέρμανσης, εκτιμώμενης αξίας 183.729,84 € προ ΦΠΑ, επειδή ο προηγηθείς ηλεκτρονικός ανοιχτός διαγωνισμός (συνολικού ποσού 336.320,16 € προ ΦΠΑ) κηρύχθηκε άγονος ως προς αυτά τα τμήματα λόγω μη υποβολής προσφορών. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι πληρούνται οι σωρευτικές προϋποθέσεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. α’ του ν. 4412/2016, όπως η νομίμως διεξαχθείσα προηγούμενη διαδικασία και η μη ουσιώδης τροποποίηση των αρχικών όρων της σύμβασης, και ως εκ τούτου ενέκρινε την προσφυγή.

Παροχή υπηρεσιών καθαριότητας. :	Σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, η τροποποίηση των από 29.7.2022 αρχικών συμβάσεων, που έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του συνολικού συμβατικού τιμήματος για την παροχή των υπηρεσιών καθαριότητας, οφείλεται στην αύξηση του νόμιμου κατώτατου ημερομισθίου, όπως αυτό διαμορφώθηκε με τις 107675/2021 (Β΄ 6263) και 38866/2022 (Β΄ 2030) υπουργικές αποφάσεις, η αύξηση δε αυτή έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια διενέργειας του οικείου διαγωνισμού και, ειδικότερα, μετά την καταληκτική προθεσμία υποβολής προσφορών (23.11.2020). Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει ότι ενόψει των, διά των ως άνω υπουργικών αποφάσεων, επελθουσών αυξήσεων, η αναθέτουσα αρχή προέβη νομίμως στην αντίστοιχη αναπροσαρμογή του συμβατικού τιμήματος των αρχικών συμβάσεων, σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 10α του άρθρου 53 του ν. 4412/2016 και της παραγράφου 3 του άρθρου 7 του ν. 4965/2022. Περαιτέρω, με τις συγκεκριμένες τροποποιήσεις δεν μεταβάλλεται η συνολική φύση των αρχικών συμβάσεων, ούτε η δαπάνη των τροποποιήσεων υπερβαίνει το 50% της αξίας των αρχικών συμβάσεων (βλ. σκ. 2 και 3). Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, δεν κωλύεται η υπογραφή των υποβληθέντων για έλεγχο σχεδίων τροποποίησης των από 29.7.2022 συμβάσεων. Σημειώνεται, τέλος, ότι οι ανάδοχοι οφείλουν να εφαρμόσουν τις προαναφερόμενες κανονιστικές ρυθμίσεις και να αναπροσαρμόσουν τις αμοιβές του προσωπικού που απασχολούν, στο πλαίσιο των εν λόγω συμβάσεων. 

Η απόφαση 82/2021 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά το αίτημα του Δήμου Θέρμης για την παροχή σύμφωνης γνώμης προς προσφυγή σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016. Ο Δήμος Θέρμης ζήτησε την ανάθεση εργασιών συντήρησης και επισκευής οχημάτων, μηχανημάτων έργου και αγροτικών μηχανημάτων για 12 μήνες, με συνολικό προϋπολογισμό 302.536 ευρώ πλέον ΦΠΑ, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης. Η Αρχή, μετά από εξέταση των στοιχείων, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν συντρέχουν όλες οι σωρευτικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή της εξαιρετικής διαδικασίας, ιδίως λόγω έλλειψης απρόβλεπτης περιστάσεως που δεν οφειλόταν σε δική του ευθύνη. Επομένως, δεν παρείχε τη σύμφωνη γνώμη για την ανάθεση μέσω διαπραγμάτευσης.

Καθαρισμός στεγασμένων και υπαίθριων χώρων :Με δεδομένα αυτά, η κρίση του Κλιμακίου είναι η ακόλουθη: Η υπό ανωτέρω στοιχ. α) εγκριθείσα τροποποίηση της αρχικής 8252/30.5.2022 σύμβασης, με αύξηση του συμβατικού τιμήματος για την παροχή των ήδη εκτελούμενων υπηρεσιών καθαριότητας στους εκατόν είκοσι έξι (126) σταθμούς Α. Κεντρικής και Νοτίου Ελλάδας και Β. Μακεδονίας - Θράκης, οι οποίες περιλαμβάνονται στο εξαρχής προκηρυχθέν φυσικό αντικείμενο του διαγωνισμού, οφείλεται στην αύξηση του νόμιμου κατώτατου ημερομισθίου και μισθού, όπως αυτά διαμορφώθηκαν με την προαναφερθείσα τελευταία υπουργική απόφαση, η αύξηση δε αυτή έλαβε χώρα κατά την εκτέλεση της εν λόγω σύμβασης. Ως εκ τούτου, ο αναθέτων Φορέας νομίμως προέβη στην αντίστοιχη αναπροσαρμογή του συμβατικού τιμήματος της αρχικής σύμβασης, κατ’ εφαρμογήν της διάταξης του άρθρου 337 παρ. 1 περ. γ΄ του ν. 4412/2016, δεδομένου επιπλέον ότι με τη συγκεκριμένη τροποποίηση δεν μεταβάλλεται η συνολική φύση της αρχικής σύμβασης, ούτε η δαπάνη αυτής υπερβαίνει το 50% της αξίας της. Ως εκ τούτου, δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο σχεδίου τροποποίησης της 8252/30.5.2022 σύμβασης, κατά το μέρος που αφορά στην αναπροσαρμογή του συμβατικού τιμήματος για την παροχή των ήδη εκτελούμενων υπηρεσιών καθαριότητας, μηνιαίου κόστους κατά τα ανωτέρω 264.204,30 ευρώ πλέον ΦΠΑ. Αντιθέτως, η τροποποίηση της αρχικής σύμβασης, κατά το μέρος που αφορά στην επαύξηση του φυσικού και οικονομικού της αντικειμένου, με την ένταξη σε αυτήν των εργασιών καθαρισμού των εννέα (9) σταθμών της νέας Σιδηροδρομικής γραμμής «Κιάτο - Αίγιο», κατ’ επίκληση της ίδιας ως άνω διάταξης του άρθρου 337 παρ. 1 περ. γ΄ του ν. 4412/2016, ποσού 310.497,14 ευρώ πλέον ΦΠΑ, παρίσταται μη νόμιμη. Τούτο, διότι στην οικεία 6289/16.6.2023 εγκριτική απόφαση του ΔΣ της «......», όπως συμπληρώνεται με τις προαναφερόμενες εισηγήσεις της αρμόδιας Υπηρεσίας του Οργανισμού, δεν τεκμηριώνεται η συνδρομή, κατά την εκτέλεση της αρχικής σύμβασης, απρόβλεπτων περιστάσεων, μη οφειλόμενων σε έλλειψη επιμέλειας εκ μέρους του αναθέτοντος φορέα, οι οποίες (περιστάσεις) να καθιστούν την εκτέλεση επιπλέον υπηρεσιών καθαρισμού απολύτως επιβεβλημένη, ώστε να αποτελέσουν «ενιαίο, ομοειδές έργο» με την αρχική σύμβαση. Αναφέρεται μόνο αορίστως ότι οι νέοι αυτοί σταθμοί παραδόθηκαν προς χρήση σε χρόνο μεταγενέστερο της προκήρυξης του διαγωνισμού, χωρίς να ήταν εφικτή η εκτίμηση εκ των προτέρων της ακριβούς χρονικής στιγμής ή της έκτασης της ένταξής τους στη χάραξη των δρομολογίων στο προσφάτως επεκταθέν τμήμα της Γραμμής «Κιάτο - Αίγιο» του ΟΣΕ. Οι υπηρεσίες, όμως, καθαρισμού των χώρων των νέων αυτών σταθμών έχουν μία αυτοτελή λειτουργία και εκπληρώνουν τους σκοπούς του αναθέτοντος φορέα χωρίς να εξαρτώνται από τις εκτελούμενες υπηρεσίες της αρχικής σύμβασης, μπορούν δε να ανατεθούν ανεξάρτητα από αυτές. Επομένως, με την ελεγχόμενη τροποποίηση – επαύξηση, επιχειρείται, χωρίς να συντρέχουν απρόβλεπτες περιστάσεις, κατ’ ουσίαν, η παροχή υπηρεσιών μη αμέσως συνεχόμενων με το φυσικό αντικείμενο της αρχικής σύμβασης, χωρίς την τήρηση των νόμιμων διαδικασιών για την ανάθεσή τους αυτοτελώς, αλλά διά της προσθήκης τους στο αντικείμενο ήδη εκτελούμενης σύμβασης, αποσκοπώντας τελικώς στην αποφυγή εφαρμογής των διατάξεων του ν. 4412/2016 αναφορικά με τις διαδικασίες ανάθεσης των δημόσιων συμβάσεων, κατά παράβαση του άρθρου 337 παρ. 1 περ. γ΄ του ανωτέρω νόμου. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου τροποποιητικής σύμβασης κατά το μέρος τούτο.

Η Πράξη 130/2024 του Ζ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο σχεδίου τροποποίησης της 5178/20.9.2013 σύμβασης μεταξύ του Δήμου Ύδρας και της εταιρείας παροχής υπηρεσιών επεξεργασίας νερού. Η τροποποίηση, ποσού 273.936,75 ευρώ πλέον ΦΠΑ, προήλθε λόγω της κατακόρυφης αύξησης του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο, βάσει της σύμβασης, καλύπτει ο ανάδοχος. Η τροποποίηση περιλαμβάνει την αύξηση της τιμής μονάδας στα 1,02€/κ.μ. και την καταβολή επιχορηγήσεων για την κάλυψη του ενεργειακού κόστους. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η τροποποίηση ερείδεται σε σαφή ρήτρα αναθεώρησης της αρχικής σύμβασης (άρθρο 7.3), η οποία είχε κριθεί νόμιμη από το VI Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Ως εκ τούτου, η τροποποίηση δεν θεωρείται ουσιώδης κατ' εφαρμογή του άρθρου 337 παρ. 1 περ. α΄ του ν. 4412/2016, και συνεπώς δεν υπάγεται σε υποχρεωτικό προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας, κρίνοντας απαράδεκτη την υποβολή της.

Η Πράξη 021/2024 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά στον προσυμβατικό έλεγχο του σχεδίου Συμπληρώματος Νο 4 στη Σύμβαση 2002/26.5.2020, σχετικά με την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Αττικής. Το συμπλήρωμα εισάγει όρους αναπροσαρμογής τιμών (τύπους αναθεώρησης) λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων (αύξηση πληθωρισμού, διαταραχή εφοδιαστικής αλυσίδας, πόλεμος στην Ουκρανία) που δικαιολογούν την τροποποίηση της σύμβασης. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του Συμπληρώματος, καθώς πληρούνται οι όροι του άρθρου 337 παρ. 1 περ. γ΄ του ν.4412/2016. Ωστόσο, κρίθηκε ότι ο όρος 1.4, που επιτρέπει την αναδρομική εφαρμογή των τύπων αναπροσαρμογής σε εργασίες που έχουν εκτελεσθεί πριν την υπογραφή του Συμπληρώματος, είναι παράνομος. Ως εκ τούτου, η υπογραφή επιτρέπεται υπό τον όρο της απαλοιφής του άρθρου 1.4 και της αναμόρφωσης του άρθρου 1.6.