Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΚΠΕ/ΤΜ.4/87/2018

ΠΑΡΟΧΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:Με δεδομένα τα πραγματικά αυτά περιστατικά και σύμφωνα με τις προπαρατεθείσες διατάξεις και σκέψεις οι ως άνω καταρτισθείσες συμβάσεις, με το περιγραφέν αντικείμενο, φέρουν το χαρακτήρα σύμβασης παροχής ανεξάρτητων υπηρεσιών και όχι σύμβασης μίσθωσης έργου, δεδομένου ότι αφενός μεν οι συμβαλλόμενοι απέβλεψαν στην παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών από πρόσωπα με την ανάλογη γνωστική ικανότητα και ειδίκευση και όχι στην επίτευξη ενός συγκεκριμένου αποτελέσματος, αφετέρου δε οι εκτελούμενες υπηρεσίες συνίστανται μεν στο σύνολο της οργάνωσης των συγκεκριμένων τομέων δράσης του νομικού προσώπου, δεν εξαντλούνται όμως με την πάροδο του χρόνου της σύμβασης, αλλά συνδέονται με τη διαρκή λειτουργία των μουσείων. Συνεπώς, για τη σύναψη των επίμαχων συμβάσεων δεν χρειαζόταν η τήρηση της προβλεπόμενης στις διατάξεις του άρθρου 6 του ν. 2527/1997 διαδικασίας, η οποία πρέπει να τηρηθεί για τη σύναψη σύμβασης μίσθωσης έργου. Ως εκ τούτου, ο προβαλλόμενος λόγος διαφωνίας είναι αβάσιμος και εφόσον δεν συντρέχει άλλος λόγος μη νομιμότητας της δαπάνης, τα επίμαχα χρηματικά εντάλματα πρέπει να θεωρηθούν.

Δυνατότητα σύναψης δεύτερης σύμβασης με τη διαδικασία απευθείας ανάθεσης, με τον ίδιο ανάδοχο, εντός δώδεκα μηνών από την σύναψη της πρώτης. Διαφοροποίηση ανάλογα με το αντικείμενο της σύμβασης. Αντικείμενο σύμβασης συντήρησης ανελκυστήρων. Ανάθεση επισκευών ή λοιπών εργασιών σε άλλα πρόσωπα εκτός του υπεύθυνου συντηρητή.(...)Δεν κωλύεται η σύναψη, με την διαδικασία της απευθείας ανάθεσης, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 118 του ν. 4412/2016, και δεύτερης σύμβασης, οποιασδήποτε κατηγορίας (αντικειμένου) μεταξύ του Πανεπιστημίου Πειραιώς, ως αναθέτουσας αρχής και της επιλεγείσας, με την ίδια διαδικασία ανάθεσης, αναδόχου εκτελούμενης ήδη σύμβασης παροχής υπηρεσιών συντήρησης και προμήθειας ανταλλακτικών των ανελκυστήρων των κτιρίων του Πανεπιστημίου Πειραιώς, μέσα στο διάστημα των δώδεκα (12) μηνών από την σύναψη της πρώτης, διότι η διάταξη της παραγράφου 4 του άρθρου 118 ν. 4412/2016, που δεν επιτρέπει την σύναψη και άλλης σύμβασης με την ίδια διαδικασία μέσα στο ανωτέρω διάστημα, αναφέρεται ειδικά στις δημόσιες συμβάσεις έργων, μελετών και παροχής τεχνικών και λοιπών συναφών επιστημονικών υπηρεσιών, και όχι σε συμβάσεις παροχής (γενικών) υπηρεσιών και προμηθειών (ομόφωνα).

Παροχή υπηρεσιών καθαριότητας:Με δεδομένα τα ανωτέρω και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις 2 και 3, η εντελλόμενη δαπάνη είναι μη νόμιμη, δεδομένου ότι δεν ήταν δυνατή η επαναπρόσληψη των αναφερομένων στην προηγούμενη σκέψη προσώπων, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 49 του ν. 4325/2015, καθόσον οι συμβάσεις που συνήψαν με το Δήμο ... δεν είναι γνήσιες συμβάσεις έργου, αλλά καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες του Δήμου. Και τούτο, διότι με αυτές τα συμβαλλόμενα μέρη δεν αποβλέπουν στην επίτευξη ορισμένου αποτελέσματος, αφού το αντικείμενο των συμβάσεων αυτών προσδιορίζεται μόνο με τη φράση «ΑΠΟΚΟΜΙΔΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ», σε μια δε περίπτωση με τη φράση «ΟΔΗΓΟΣ – ΑΠΟΚΟΜΙΔΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ». Το αντικείμενό τους δηλαδή είναι ορισμένη εργασία. Εξάλλου, ο προσδιορισμός συνολικής αμοιβής σε κάθε μία από τις συμβάσεις που αφορούν τα αναφερόμενα στην προηγούμενη σκέψη πρόσωπα, δεν αποτελεί κριτήριο για το χαρακτηρισμό τους ως συμβάσεων μίσθωσης έργου, καθόσον το κρίσιμο κριτήριο για το χαρακτηρισμό μιας σύμβασης ως άνω αποτελεί η βούληση των συμβαλλομένων μερών προς ορισμένο αποτέλεσμα και όχι προς ορισμένη εργασία.(...)το Κλιμάκιο κρίνει ότι τα όργανα του Δήμου δεν ενήργησαν με σκοπό την καταστρατήγηση των σχετικών διατάξεων αλλά με την πεποίθηση ότι μπορούσαν να προβούν στη σύναψη των συμβάσεων και, συνεπώς, το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα θα μπορούσε να θεωρηθεί λόγω συγγνωστής πλάνης..

Η διαδικασία επιλογής αναδόχου των υπηρεσιών υποβοήθησης της τεχνικής υπηρεσίας του Νοσοκομείου στη σύνταξη μελετών, στη διεξαγωγή ανάθεσης σύμβασης και τη σύνταξη των σχεδίων και των τευχών δημοπράτησης έργου (νέου κτιρίου διοίκησης) δεν είναι νόμιμη, καθόσον διενεργήθηκε βάσει των διατάξεων που διέπουν τη διαδικασία ανάδειξης αναδόχου υπηρεσιών και όχι βάσει των περί μελετών διατάξεων του ν.3316/2005, καθόσον η παροχή της αναδόχου συνίστατο στην προσφορά εξειδικευμένων γνώσεων και εμπειρίας και όχι στην επίτευξη ενός αποτελέσματος ως αντικείμενο συγκεκριμένης δραστηριότητας, γεγονός που την εντάσσει εννοιολογικά στις συμβάσεις παροχής υπηρεσιών του άρθρου 1 παρ.2β του ως άνω νόμου (3316/2005) και όχι στις λοιπές υπηρεσίες που διενεργούνται κατ’ ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων περί προμηθειών. Συγγνωστή πλάνη με την 145/2012 Τμ.4

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) εξέτασε αίτημα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας Τηλεόρασης (ΕΡΤ) για την έκδοση σύμφωνης γνώμης σχετικά με τη σύναψη σύμβασης παροχής υπηρεσιών μεταφοράς, εκπομπής, διανομής και εκμετάλλευσης ραδιοτηλεοπτικών σημάτων στην Ευρώπη για ένα έτος, με προϋπολογισμό 513.000 € χωρίς ΦΠΑ. Η Αρχή ανέλυε τα νομικά πλαίσια, συμπεριλαμβανομένων των άρθρων 2, 25 και 32 του ν. 4412/2016, και κατέληξε ότι δεν είχε αρμοδιότητα να εκδώσει γνώμη, καθώς η προτεινόμενη σύμβαση βασίζονταν σε συμβατικό όρο για μονομερή παράταση της αρχικής σύμβασης και όχι σε διαπραγμάτευση σύμφωνα με το δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων. Επίσης, σημειώθηκε ότι η διαδικασία δεν πληρούσε τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για την εφαρμογή του άρθρου 32 του ν. 4412/2016. Συνεπώς, η Αρχή αποφάσισε να απέχει από την έκδοση γνώμης.

Καταβολή αποδοχών δικηγόρου..:Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά η εντελλόμενη δαπάνη δεν είναι νόμιμη. Τούτο διότι εφόσον ο δικηγόρος που προσλήφθηκε από τη ... δε θα ασχολείται αποκλειστικά με την παροχή συμβουλών ή γνωμοδοτήσεων, αλλά στα καθήκοντά του εντάσσεται, σύμφωνα με τη ρητή διάταξη του άρθρου 4 του ΟΕΥ αυτής «ο χειρισμός δικαστικών υποθέσεων και διαφορών της ... προς τρίτους και υπεράσπιση των δικαιωμάτων και συμφερόντων της ...», «εντός και εκτός δικαστηρίων» όπως χαρακτηριστικά διαλαμβάνεται στο προπαρατεθέν έγγραφο του αρμόδιου Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, για την πρόσληψή του έπρεπε να τηρηθεί η διαδικασία που προβλέπεται από το άρθρο 43 του ν. 4194/2013 και η σχετική επιλογή να γίνει από την πενταμελή επιτροπή που αυτή προβλέπει. Δεν ασκεί δε επιρροή ο τίτλος του «νομικού συμβούλου» που του δόθηκε από τα κείμενα του διοικητικού συμβουλίου της ... και από τις προπαρατεθείσες εγκριτικές αποφάσεις της κεντρικής διοίκησης. Εξάλλου, αβασίμως προβάλλεται από τη ... ότι προσλαμβάνεται «νομικός σύμβουλος» και όχι δικηγόρος επιφορτισμένος με την παράσταση και εκπροσώπησή της ενώπιον των αρμοδίων δικαστηρίων προς υπεράσπιση ή προς απόκρουση κατ’ αυτής δικογράφων και δικών, δοθέντος ότι η περιγραφή των αρμοδιοτήτων του προσληφθέντος στην 310/2018 απόφαση του ΔΣ της δεν είναι περιοριστική αλλά απλώς ενδεικτική, στον δε ΟΕΥ δεν αποκλείεται, αλλά αντιθέτως επιβάλλεται η δικαστική του παρουσία προς «υπεράσπιση των συμφερόντων της ...» και, συνακόλουθα, κρίνεται υποχρεωτική για την πρόσληψή του η τήρηση της περιγραφόμενης στο άρθρο 43 του ν. 4194/2013 διαδικασίας. Περαιτέρω απορριπτέος είναι ο ισχυρισμός της ... ότι δεν ανήκει στον δημόσιο τομέα, ενώ, τέλος, αλυσιτελώς προβάλλεται ότι αυτή δύναται να εκχωρεί στον προσλη-φθέντα δικηγόρο αρμοδιότητες που συμφωνούν και τα δύο μέρη, καθόσον για τον καθορισμό του τρόπου πρόσληψης έμμισθου δικηγόρου αρκεί η πρόβλεψη της δυνατότητας παροχής υπηρεσιών πέραν αυτών του νομικού συμβούλου, χωρίς να απαιτείται η εν τοις πράγμασι ανάθεση των υπηρεσιών αυτών.Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, το 1, οικονομικού έτους 2019, χρηματικό ένταλμα πληρωμής της ... δεν πρέπει να θεωρηθεί.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ – ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ:Νόμιμη η καταβολή μέρους δαπάνης από Δήμο σε ιδιωτική εταιρεία για περιφράξεις κοινόχρηστων και δημοτικών χώρων, καθόσον είναι νόμιμη η με απευθείας ανάθεση σύναψη σύμβασης παροχής υπηρεσιών, σύμφωνα με το άρθ.83 ν.2362/95 και το άρθρο 1 της κατ’εξουσιοδότηση αυτού εκδοθείσας 35130/739/9.8.2010 Υ.Α,, αφού παρά το ότι έχει μικτό χαρακτήρα, δηλαδή της προμήθειας των υλικών περίφραξης και των εργασιών τοποθέτησης αυτών, προέχων όμως χαρακτήρας και κύριο αντικείμενό της ανάθεσης είναι η εκτέλεση από τον ανάδοχο των εργασιών περίφραξης και όχι η προμήθεια των υλικών. Ο χαρακτήρας της ως άνω σύμβασης δεν αναιρείται από το γεγονός ότι εκδόθηκε τιμολόγιο πώλησης και όχι τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών.

Συμβάσεις μίσθωσης έργου.(..).«Ανάθεση εκτέλεσης έργου της Κεντρικής Υπηρεσίας του Υπουργείου ...σε επτά (7) άτομα με σύμβαση μίσθωσης έργου...»,..Των προαναφερόμενων υπουργικών αποφάσεων είχε προηγηθεί η …. γνωμοδότηση του ΣΤ΄ Τμήματος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, σύμφωνα με την οποία οι μέλλουσες να καταρτιστούν συμβάσεις αποτελούν γνήσιες συμβάσεις έργου, που δεν υποκρύπτουν εξαρτημένη εργασία.(..)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη που προηγήθηκε, το Τμήμα κρίνει ότι οι φερόμενοι ως δικαιούχοι μη νόμιμα παρείχαν τις υπηρεσίες τους κατά το χρονικό διάστημα πριν από την έκδοση της προαναφερόμενης 1061174/1682/0001Α/13.7.2009 Κ.Υ.Α. (ΦΕΚ Β΄ 1547/28.7.2009), η οποία αποτέλεσε το νόμιμο έρεισμα για τη σύναψη των επίμαχων συμβάσεων. Και τούτο, διότι τα έννομα αποτελέσματά της εν λόγω κανονιστικής διοικητικής πράξης δεν δύνανται να ανατρέξουν σε χρόνο προγενέστερο της δημοσίευσής της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, αφού δεν προβλέπεται η δυνατότητα αναδρομικής ισχύος της από τις σχετικές με την έκδοσή της διατάξεις. Επίσης, μη νόμιμα προσδόθηκε αναδρομική ισχύς στις, από 29 και 30.7.2009, συναφθείσες συμβάσεις μίσθωσης έργου και ορίστηκε ως χρόνος έναρξης ισχύος αυτών η 22.2.2009, καθόσον ο χρόνος εκτέλεσης των διοικητικών συμβάσεων δεν δύναται, κατά τα προεκτεθέντα, να ανατρέχει σε διάστημα προγενέστερο της υπογραφής τους.(..)δεδομένου ότι η καθυστέρηση αυτή δεν οφείλεται σε εξωγενείς παράγοντες, αλλά στην τήρηση της απαιτούμενης από το νόμο διαδικασίας για τη νομότυπη σύναψη των συμβάσεων μίσθωσης έργου. Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, η εντελλόμενη με το υπό κρίση χρηματικό ένταλμα δαπάνη είναι μη νόμιμη και συνεπώς, αυτό δεν πρέπει να θεωρηθεί.

ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ «Αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) για βελτίωση ενεργειακής αυτονομίας στις υποδομές της ΔΕΥΑ …»: ζητείται η αναθεώρηση της 534/2023 απόφασης του Εβδόμου Τμήματος(...)Τούτο διότι η διαδικασία προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας των δημοσίων συμβάσεων μεγάλης οικονομικής αξίας αφορά προεχόντως στην αναθέτουσα αρχή και αποβλέπει στην εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος και όχι στην εξυπηρέτηση των συμφερόντων των ιδιωτών διαγωνιζομένων, αφού κατά την άσκηση του ελέγχου αυτού, ο αρμόδιος σχηματισμός του Ελεγκτικού Συνεδρίου δεν επιλύει διαφορές, υποκαθιστώντας τα αρμόδια δικαστήρια στον δικαστικό έλεγχο που ασκούν επί της νομιμότητας της διοικητικής διαδικασίας που απολήγει στη σύναψη δημοσίων συμβάσεων, μετά την άσκηση ενδίκου βοηθήματος ενώπιον αυτών. Επομένως, οι συμμετέχοντες στη διαγωνιστική διαδικασία υποψήφιοι ή οι ανακηρυχθέντες ανάδοχοι δύνανται αυτοτελώς να προσφύγουν στις αρμόδιες δικαστικές αρχές και να ζητήσουν την ικανοποίηση των εννόμων συμφερόντων τους, που απορρέουν είτε κατά τη διαγωνιστική διαδικασία είτε κατά το στάδιο εκτέλεσης της σύμβασης(...)Και τούτο διότι «σπουδαίο έννομο συμφέρον» έχουν μόνο οι αντισυμβαλλόμενοι της ελεγχόμενης σύμβασης, η σύναψη της οποίας κωλύεται κατά την κρίση του Κλιμακίου ή του Τμήματος, καθόσον μόνον αυτοί πλήττονται από την πράξη ή απόφαση αυτή του Ελεγκτικού Συνεδρίου, τις οποίες δεν έχουν δυνατότητα να προσβάλουν ενώπιον άλλων δικαστηρίων, και όχι ο τυχόν ανεπιτυχώς ή εν τέλει μη συμμετάσχων στη διαδικασία ανάθεσης σύμβασης οικονομικός φορέας, τα συμφέροντα του οποίου ενδεχομένως θίγονται από τις πράξεις της αναθέτουσας αρχής ή των αντισυμβαλλομένων μερών και όχι από την πράξη του Κλιμακίου ή την απόφαση του Τμήματος, με την οποία κρίθηκε ότι δεν κωλύεται η σύναψη της ελεγχόμενης σύμβασης(...)Όμως η προσφεύγουσα δεν είχε έννομο συμφέρον για την προσβολή του σχεδίου σύμβασης, καθόσον μεταξύ των διακωλυτικών λόγων υπογραφής της σύμβασης που ανέδειξε το Κλιμάκιο με την 650/2022 Πράξη του ήταν, εκτός της μη νομιμότητας της υποβληθείσας από την ως άνω ανάδοχο τεχνικής προσφοράς, και λόγοι που ανάγονται στη μη νομιμότητα των δύο επιμέρους κριτηρίων ποιοτικής επιλογής του άρθρου 2.2.6 περ. α΄ της διακήρυξης  και συνεπώς εφόσον, κατά την κρίση του Κλιμακίου, έπασχε η διακήρυξη δεν μπορούσε να προχωρήσει η διαγωνιστική διαδικασία. Επομένως, ορθώς δεν της κοινοποιήθηκαν οι προσφυγές ανάκλησης, ... εφόσον δεν είχε έννομο συμφέρον. Το μόνο που θα μπορούσε να προσδοκά στην περίπτωση αυτή ήταν η επανάληψη του διαγωνισμού. Η μελλοντική όμως και αβέβαιη αυτή προσδοκία δεν αρκεί προς θεμελίωση εννόμου συμφέροντος προσωπικού, άμεσου και ενεστώτος για την άσκηση παρέμβασης ή και προσφυγής κατά του κύρους της προσβαλλόμενης πράξης του Κλιμακίου.Απορρίπτει την προσφυγή ως απαράδεκτη.

Η απόφαση αφορά την έγκριση της προσφυγής του Δήμου Τριφυλίας στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση για τη σύναψη σύμβασης παροχής υπηρεσιών συντήρησης οχημάτων και μηχανημάτων, προϋπολογισμού 336.175,00€ (συνολικά 416.857,00€ με Φ.Π.Α.), μετά από άγονο διαγωνισμό. Η διαδικασία πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. α' του ν. 4412/2016, καθώς δεν υποβλήθηκαν αποδεκτές προσφορές στον προηγούμενο διαγωνισμό. Η επιτροπή συνεδρίασε στις 09/08/2023 και εξέτασε τα σχετικά έγγραφα πριν αποφανθεί.