ΓΝΩΜΗ/Α-ΕΑΔΗΣΥ/13/2021

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) γνωμοδοτεί αρνητικά επί τροπολογίας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Η ρύθμιση αφορούσε τη δυνατότητα ανάθεσης υπηρεσιών δακοκτονίας για το έτος 2021 στους προσωρινούς μειοδότες πριν την ολοκλήρωση των διαγωνισμών. Η Αρχή έκρινε ότι η πρόταση παγιώνει ένα εξαιρετικό καθεστώς που αποκλίνει από τους γενικούς κανόνες του ν. 4412/2016 και εγείρει σοβαρά ζητήματα συμβατότητας με το ενωσιακό δίκαιο, τις αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) διατυπώνει τη γνώμη της επί προτεινόμενης διάταξης του Υπουργείου Εργασίας σχετικά με την αυτοδίκαιη παράταση της σύμβασης τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών (ΙΚΑΝΕΤ) του πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ έως την 31η Μαρτίου 2023. Η Αρχή επισημαίνει ότι η ρύθμιση αποτελεί ουσιώδη και επαναλαμβανόμενη τροποποίηση συμβατικών όρων χωρίς σχετική πρόβλεψη στην αρχική σύμβαση. Συμπεραίνει ότι η διάταξη εγείρει ζητήματα συμβατότητας με το ενωσιακό και εθνικό δίκαιο δημοσίων συμβάσεων (ν. 4412/2016), καθώς παραβιάζει τις αρχές της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας, υποκαθιστώντας τη νέα διαγωνιστική διαδικασία με απευθείας ανάθεση μέσω νομοθετικής παράτασης.

Η παρούσα γνώμη (Α 21/2020) της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων αφορά τη διατύπωση απόψεων επί σχεδίου νόμου του Υπουργείου Υγείας για την κύρωση Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου (Π.Ν.Π.) που εκδόθηκαν για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19. Η Αρχή εξετάζει εξαιρετικές ρυθμίσεις που αφορούν δημόσιες συμβάσεις, όπως προμήθειες υγειονομικού υλικού, μέσα ατομικής προστασίας για εκπαιδευτικές δομές, μετακίνηση μαθητών και συμβάσεις αστικών συγκοινωνιών. Παράλληλα, διατυπώνονται παρατηρήσεις για τη νομιμότητα των παρεκκλίσεων από το εθνικό και ενωσιακό δίκαιο, επισημαίνοντας την ανάγκη τήρησης των αρχών της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και της αποφυγής κατατμήσεων, ενώ τονίζεται ο αποσπασματικός χαρακτήρας ορισμένων διατάξεων και η ανάγκη επαρκούς αιτιολόγησης του κατεπείγοντος.

Η απόφαση Α 1/2022 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά τη διατύπωση γνώμης επί σχεδίου νόμου του Υπουργείου Εργασίας για τον εκσυγχρονισμό του e-ΕΦΚΑ. Η Αρχή εξετάζει τη νομιμότητα διατάξεων που προβλέπουν παρεκκλίσεις από τον ν. 4412/2016 μέσω ειδικών κανονισμών για την ανάθεση έργων και προμηθειών. Επισημαίνονται κίνδυνοι για την ασφάλεια δικαίου, τονίζεται η ανάγκη συμμόρφωσης με το ενωσιακό δίκαιο και η υποχρέωση λήψης σύμφωνης γνώμης της Αρχής για τους προβλεπόμενους κανονισμούς.

Η προσφεύγουσα εταιρεία ζητεί την ακύρωση των αποφάσεων του Διοικητή της 5ης Υγειονομικής Περιφέρειας που επέτρεψαν την πρόσληψη 98 ατόμων με συμβάσεις ορισμένου χρόνου για υπηρεσίες καθαριότητας και φύλαξης, κατά το άρθρο 63 του Ν.4430/2016. Κατηγορεί παράλειψη δημόσιου διαγωνισμού και θέτει ζητήματα συνταγματικότητας και συμβατότητας με το ενωσιακό δίκαιο, ισχυριζόμενη ότι θίγονται τα συμφέροντά της ως πιθανού αναδόχου.

Η απόφαση Α 22/2020 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων αφορά τη διατύπωση γνώμης επί τροπολογίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την περιβαλλοντική αποκατάσταση της Λίμνης Κορώνειας. Η Αρχή επισημαίνει την ανάγκη σαφούς διατύπωσης των παρεκκλίσεων από την κείμενη νομοθεσία (ν. 4412/2016) και υπογραμμίζει ότι οι εθνικές ρυθμίσεις δεν μπορούν να υπερβαίνουν τα ενωσιακά κατώτατα όρια. Παράλληλα, τονίζεται η σημασία τήρησης των αρχών της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και του υγιούς ανταγωνισμού, ενώ σημειώνεται ότι το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο παρέχει ήδη επαρκή εργαλεία για την ταχεία ανάθεση συμβάσεων χωρίς να απαιτούνται αποσπασματικές διατάξεις.

Η παρούσα γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά στη νομιμότητα του άρθρου 23 σχεδίου νόμου του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Η διάταξη προβλέπει τη δυνατότητα της «Κοινωνίας της Πληροφορίας Α.Ε.» να συνάπτει προγραμματικές συμφωνίες με Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα και ερευνητικούς φορείς για την εκτέλεση έργων. Η Αρχή επισημαίνει ότι η διάταξη χρήζει αναδιατύπωσης ώστε να εναρμονίζεται με το άρθρο 12 του ν. 4412/2016 και το ενωσιακό δίκαιο. Συγκεκριμένα, τονίζεται ότι οι συμφωνίες πρέπει να αποτελούν προϊόν αληθούς οριζόντιας συνεργασίας για κοινούς στόχους δημοσίου συμφέροντος και να μην προκαλούν στρέβλωση του ανταγωνισμού μέσω της ανάθεσης έργων σε τρίτους.

Η γνώμη της Αρχής αφορά διάταξη του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας σχετικά με την ανάθεση συμβάσεων από τη ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε. για την ανάπτυξη Πληροφοριακού Συστήματος Εγγυήσεων Προέλευσης. Η προτεινόμενη ρύθμιση προέβλεπε τη χρήση της διαδικασίας απευθείας ανάθεσης για ποσά έως 150.000 ευρώ εντός του 2020, παρεκκλίνοντας από τις γενικές διατάξεις του ν. 4412/2016. Η Αρχή επισημαίνει ότι οι παρεκκλίσεις από το ενωσιακό δίκαιο επιτρέπονται μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις και ότι η αόριστη επίκληση του δημοσίου συμφέροντος ή εκτάκτων συνθηκών χωρίς επαρκή αιτιολόγηση δεν δικαιολογεί την αποφυγή των ανταγωνιστικών διαδικασιών ανάθεσης. Τονίζεται η ανάγκη για ορθολογικό προγραμματισμό και τήρηση των αρχών της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης.

Παροχή υπηρεσιών επικοινωνίας των πολιτών για τον έγκαιρο εμβολιασμό έναντι του κορωνοϊού COVID-19 και την προβολή των μηνυμάτων της Εθνικής Εκστρατείας κατά του κορωνοϊού COVID-19 σε τηλεοπτικούς σταθμούς πανελλαδικής εμβέλειας»(....)	Με δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο σημειώνει, κατ’ αρχάς, ότι είναι πλέον κοινώς γνωστό ότι η πανδημία του κορωνοϊού (COVID-19) συνιστά σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία. Έως σήμερα άλλωστε έχουν ήδη ληφθεί πολλαπλά διαδοχικά μέτρα πρόληψης, υγειονομικής παρακολούθησης, καθώς και περιορισμού της διάδοσης της νόσου και της αντιμετώπισης των συνεπειών της. Η τρέχουσα και ακόμη συνεχιζόμενη από το προηγούμενο έτος νοσηλευτική κρίση διακρίνεται από τον εξαιρετικά επείγοντα και απρόβλεπτο χαρακτήρα της, καθιστώντας πράγματι δυσχερή τον έγκαιρο προγραμματισμό των αναγκών των αναθετουσών Αρχών, με αποτέλεσμα να απαιτεί για την αντιμετώπισή της ευελιξία εκ μέρους των δημόσιων αυτών φορέων, με προσφυγή, πλην άλλων, σε διαδικασίες διαπραγμάτευσης κατά παρέκκλιση του κανόνα χρήσης ανοικτών ή κλειστών διαδικασιών, έχει δε αναγνωρισθεί τούτο τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο (βλ. ΕλΣυν Ζ΄ Κλιμ. 28/2021 με τις εκεί αναφερόμενες παραπομπές). Επιπλέον, η πρόσφατη εμφάνιση και μάλιστα επικράτηση της μετάλλαξης του COVID-19 OMICRON σε παγκόσμιο επίπεδο, εν μέσω χειμώνα, θέτει και πάλι νέα δεδομένα, καθόσον καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη για πλήρη εμβολιασμό του γενικού πληθυσμού, με στόχο τον -έγκαιρο- περιορισμό της μεταδοτικότητάς της και την προστασία του κοινωνικού συνόλου. Στο πλαίσιο αυτό, οι ελεγχόμενες υπηρεσίες πληροφόρησης των πολιτών ως προς όλα τα επιμέρους ζητήματα που σχετίζονται με τον εμβολιασμό τους, τα οφέλη, τα μέτρα προστασίας, τη διαδικασία, καθώς και την ασφαλή και σύμφωνη με τον κρατικό προγραμματισμό συμμετοχή τους στο πρόγραμμα εμβολιασμού έναντι του κορωνοϊού COVID-19 είναι, ως εκ του περιεχομένου τους, συναφείς με την αντιμετώπιση της τρέχουσας υγειονομικής κρίσης, καθισταμένης της ανάγκης ανάθεσής τους πρόδηλα κατεπείγουσας. Εξάλλου, κατά την ελεγχόμενη διαδικασία αναπτύχθηκε ανταγωνισμός, αφού απευθύνθηκε πρόσκληση σε πέντε εκ των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στη σχετική αγορά. Κατόπιν των ανωτέρω, νομίμως ακολουθήθηκε η διαδικασία της διαπραγμάτευσης κατ’ επίκληση των ανωτέρω εξαιρετικών διατάξεων για την ανάθεση των συγκεκριμένων υπηρεσιών.

Η προδικαστική προσφυγή της εταιρείας απευθύνεται κατά: 1) της ανακοίνωσης για τη σύναψη 12 ατομικών συμβάσεων εργασίας ορισμένου χρόνου για υπηρεσίες καθαριότητας στο υποκατάστημα μιας ανώνυμης εταιρείας, 2) της απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου που ενέκρινε την πρόσληψη του προσωπικού, 3) της οικονομικής μελέτης που αιτιολογεί τη σύναψη των συμβάσεων και 4) της παράλειψης προκήρυξης δημόσιου διαγωνισμού. Αιτείται ο έλεγχος της συμβατότητας με το ενωσιακό δίκαιο και το Σύνταγμα, ισχυριζόμενη ότι θίγονται τα συμφέροντά της από τη στέρηση της δυνατότητας συμμετοχής σε διαγωνιστική διαδικασία για την ανάθεση των υπηρεσιών καθαριότητας.