ΓΝΩΜΗ/Α-ΕΑΔΗΣΥ/11/2018

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) διατυπώνει τη γνώμη της επί προτεινόμενης διάταξης του Υπουργείου Εργασίας σχετικά με την αυτοδίκαιη παράταση της σύμβασης τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών (ΙΚΑΝΕΤ) του πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ έως την 31η Μαρτίου 2023. Η Αρχή επισημαίνει ότι η ρύθμιση αποτελεί ουσιώδη και επαναλαμβανόμενη τροποποίηση συμβατικών όρων χωρίς σχετική πρόβλεψη στην αρχική σύμβαση. Συμπεραίνει ότι η διάταξη εγείρει ζητήματα συμβατότητας με το ενωσιακό και εθνικό δίκαιο δημοσίων συμβάσεων (ν. 4412/2016), καθώς παραβιάζει τις αρχές της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας, υποκαθιστώντας τη νέα διαγωνιστική διαδικασία με απευθείας ανάθεση μέσω νομοθετικής παράτασης.

Η υπ' αριθμ. Α9/2018 γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά την εξέταση προτεινόμενης τροπολογίας σε σχέδιο νόμου, η οποία στοχεύει στην κατ' εξαίρεση ανάθεση των υπηρεσιών δακοκτονίας σε προσωρινούς μειοδότες, σε περίπτωση που οι διαγωνισμοί δεν έχουν ολοκληρωθεί έως τον Ιούνιο. Η Αρχή επισημαίνει ότι η προτεινόμενη ρύθμιση εισάγει ένα εξαιρετικό καθεστώς παρέκκλισης από τις διατάξεις του ν. 4412/2016, οι οποίες ενσωματώνουν το ενωσιακό δίκαιο. Η Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ. τονίζει ότι η ανάθεση σε προσωρινούς μειοδότες συνιστά ουσιαστικά απευθείας ανάθεση, η οποία δεν τεκμηριώνεται επαρκώς ως προς την ανάγκη θέσπισης γενικού κανόνα, καθώς υπάρχουν ήδη νόμιμες διαδικασίες και εργαλεία για την αντιμετώπιση επειγουσών αναγκών χωρίς την ανατροπή του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου περί δημοσίων συμβάσεων.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) γνωμοδοτεί αρνητικά επί τροπολογίας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Η ρύθμιση αφορούσε τη δυνατότητα ανάθεσης υπηρεσιών δακοκτονίας για το έτος 2021 στους προσωρινούς μειοδότες πριν την ολοκλήρωση των διαγωνισμών. Η Αρχή έκρινε ότι η πρόταση παγιώνει ένα εξαιρετικό καθεστώς που αποκλίνει από τους γενικούς κανόνες του ν. 4412/2016 και εγείρει σοβαρά ζητήματα συμβατότητας με το ενωσιακό δίκαιο, τις αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης.

Η υπ' αριθμ. Α2/2018 γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά την εξέταση προτεινόμενης τροπολογίας στο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Υγείας σχετικά με τη δωρεά της Εθνικής Τράπεζας. Η Αρχή αξιολόγησε δύο βασικές ρυθμίσεις: την παράταση έως το 2018 της δυνατότητας εφοδιασμού των φορέων ΥΠΕ-ΠΕΔΥ από προμηθευτές Νοσοκομείων (παρ. 1) και την παράταση συμβάσεων για τον μοριακό έλεγχο μονάδων αίματος (παρ. 3). Η Αρχή επισημαίνει ότι τέτοιες ρυθμίσεις, που πραγματοποιούνται κατά παρέκκλιση των προβλεπόμενων διαδικασιών, ενδέχεται να είναι ασύμβατες με το ενωσιακό δίκαιο και τις αρχές της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. Τονίζεται ότι η επέκταση συμβάσεων χωρίς διαγωνιστική διαδικασία ουσιαστικά ισοδυναμεί με απευθείας ανάθεση, η οποία παραβιάζει το κανονιστικό πλαίσιο, καθώς οι αναθέτουσες αρχές όφειλαν να είχαν προνοήσει για τη διενέργεια νέων διαγωνισμών.

Η Γνώμη Α13/2021 της Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ. αφορά σχέδιο τροπολογίας του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη για την αυτοδίκαιη παράταση των συμβάσεων καθαριότητας των Υπηρεσιών της Ελληνικής Αστυνομίας, των οποίων οι διαγωνισμοί για το 2022 εκκρεμούν. Η Αρχή επισημαίνει ότι η ρύθμιση εγείρει ζητήματα συμβατότητας με το ενωσιακό και εθνικό δίκαιο (ν. 4412/2016), καθώς συνιστά ουσιώδη τροποποίηση χωρίς πρόβλεψη στις αρχικές συμβάσεις, η οποία ισοδυναμεί με απευθείας ανάθεση. Τονίζεται η ανάγκη για έγκαιρο προγραμματισμό και τήρηση των αρχών της διαφάνειας και του ελεύθερου ανταγωνισμού, καθώς η πανδημία δεν μπορεί πλέον να δικαιολογεί διαρκώς εξαιρετικές διαδικασίες.

Η υπ' αριθμ. Γ 1 ΕΑΔΗΣΥ/2025 Γνώμη της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων αφορά την εξέταση σχεδίου Κοινής Υπουργικής Απόφασης σχετικά με τον καθορισμό διαδικασιών ανάθεσης και εκτέλεσης συμβάσεων στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, κατ' εφαρμογή του άρθρου 15 παρ. 2 του ν. 4412/2016. Η Αρχή αξιολογεί τη νομιμότητα των προτεινόμενων ρυθμίσεων, οι οποίες στοχεύουν στην προστασία ουσιωδών εθνικών συμφερόντων ασφαλείας, επιτρέποντας εξαιρέσεις από τη συνήθη δημοσιότητα και τους κανόνες διαφάνειας. Η επιτροπή τονίζει την ανάγκη τήρησης της αρχής της αναλογικότητας, προτείνει τη θεσμοθέτηση διαβαθμισμένων διαδικασιών και απαιτεί την εμπεριστατωμένη αιτιολόγηση κάθε προσφυγής σε παρεκκλίσεις, προκειμένου να διασφαλιστεί τόσο η εθνική ασφάλεια όσο και η διαφάνεια των δημόσιων συμβάσεων.

Η υπ' αριθμόν Α 19/2019 Γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά τη διατύπωση γνώμης επί νομοθετικής ρύθμισης για τη συνδρομή του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας στη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης. Η Αρχή επισημαίνει σοβαρά ζητήματα συμβατότητας των προτεινόμενων παρεκκλίσεων με το ενωσιακό δίκαιο (Οδηγία 2014/24/ΕΕ) και τον ν. 4412/2016. Τονίζεται ότι η χρήση της διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης πρέπει να παραμείνει κατ' εξαίρεση, να ερμηνεύεται συσταλτικά και να συνοδεύεται από ειδική τεκμηρίωση για το κατεπείγον και απρόβλεπτο των γεγονότων. Η Αρχή προειδοποιεί ότι η γενικευμένη εισαγωγή «τεκμηρίων» κατεπείγοντος ενδέχεται να οδηγήσει σε καταστρατήγηση των αρχών της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και της ανταγωνιστικότητας, ενώ τονίζει την ανάγκη για έγκαιρο προγραμματισμό και σχεδιασμό των δημοσίων συμβάσεων, αποφεύγοντας την κατάχρηση εξαιρετικών διατάξεων που υπονομεύουν τον εκσυγχρονισμό του συστήματος δημοσίων συμβάσεων.

Η υπ' αριθμόν Α43/2020 γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά σε αίτημα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας σχετικά με τροπολογία για τον εκσυγχρονισμό της χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας. Η Αρχή εξετάζει διατάξεις που αφορούν τη σύναψη προγραμματικών συμβάσεων μεταξύ του Υπουργείου και της ΔΕΗ Α.Ε. για τη διαχείριση των Ζωνών Απολιγνιτοποίησης, καθώς και τη δυνατότητα απευθείας αναθέσεων συμβάσεων από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) και τη ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε. κατά παρέκκλιση του ν. 4412/2016. Η Αρχή επισημαίνει την ανάγκη τήρησης των ενωσιακών κανόνων και των αρχών της διαφάνειας, υπογραμμίζοντας ότι οι εξαιρετικές ρυθμίσεις πρέπει να πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις για να διασφαλίζεται ο ανταγωνισμός και η νομιμότητα των διαδικασιών, ενώ τονίζει την υποχρέωση προσυμβατικού ελέγχου από το Ελεγκτικό Συνέδριο όπου αυτό απαιτείται.

Το παρόν έγγραφο είναι η Γνώμη Α 16/2019 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων σχετικά με αίτημα διατύπωσης γνώμης επί σχεδίου τροπολογίας για την τροποποίηση των παραγράφων 8 και 9 του άρθρου 73 του ν. 4412/2016. Η προτεινόμενη ρύθμιση στοχεύει στην κατάργηση της κεντρικής τριμελούς επιτροπής αξιολόγησης επανορθωτικών μέτρων, μεταφέροντας την αρμοδιότητα αυτή απευθείας στις αναθέτουσες αρχές. Η Αρχή διατυπώνει επιφυλάξεις για τη συμβατότητα της προτεινόμενης διαδικασίας με το ενωσιακό δίκαιο και την αρχή της ίσης μεταχείρισης, τονίζοντας τους κινδύνους έκδοσης αντιφατικών αποφάσεων από διαφορετικές αρχές. Προτείνεται περαιτέρω επεξεργασία της τροπολογίας ώστε να διασφαλιστεί η σαφήνεια, η συνεκτικότητα της εφαρμογής και η ορθή ενσωμάτωση στο υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων, αποφεύγοντας προβλήματα κατά την ερμηνεία και την εφαρμογή των ρυθμίσεων.

Η παρούσα γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά τη διατύπωση παρατηρήσεων επί διατάξεων σχεδίου νόμου για την κύρωση της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου της 20.3.2020. Η Π.Ν.Π. περιλαμβάνει κατεπείγοντα μέτρα για την αντιμετώπιση της πανδημίας του κορωνοϊού COVID-19, προβλέποντας εξαιρετικές διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων, όπως απευθείας αναθέσεις κατά παρέκκλιση της κείμενης εθνικής νομοθεσίας, για διάφορα Υπουργεία και φορείς όπως ο Ε.Ο.Δ.Υ. και ο Ε.Ο.Π.Υ.Υ. Η Αρχή επισημαίνει την ανάγκη ορθής ερμηνείας των παρεκκλίσεων ώστε να συνάδουν με το ενωσιακό δίκαιο (άρθρο 32 της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ) και τονίζει ότι οι παρεκκλίσεις πρέπει να περιορίζονται στο απολύτως αναγκαίο μέτρο, διασφαλίζοντας παράλληλα τις θεμελιώδεις αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης.