ΓΝΩΜΗ/Α-ΕΑΔΗΣΥ/9/2018

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) γνωμοδοτεί αρνητικά επί τροπολογίας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Η ρύθμιση αφορούσε τη δυνατότητα ανάθεσης υπηρεσιών δακοκτονίας για το έτος 2021 στους προσωρινούς μειοδότες πριν την ολοκλήρωση των διαγωνισμών. Η Αρχή έκρινε ότι η πρόταση παγιώνει ένα εξαιρετικό καθεστώς που αποκλίνει από τους γενικούς κανόνες του ν. 4412/2016 και εγείρει σοβαρά ζητήματα συμβατότητας με το ενωσιακό δίκαιο, τις αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης.

Η παρούσα γνώμη της Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ. αφορά σε διατάξεις τροπολογίας του Υπουργείου Εσωτερικών σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων για τη μεταφορά μαθητών κατά το σχολικό έτος 2022-2023. Η Αρχή επισημαίνει ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις εισάγουν παρεκκλίσεις από τις πάγιες διατάξεις του ν. 4412/2016 και της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ, επιτρέποντας τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση και την ανάθεση σε προσωρινούς αναδόχους χωρίς την έγκριση της Αρχής. Η Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ. εκφράζει προβληματισμό για την παγίωση ενός εξαιρετικού καθεστώτος που ενδέχεται να παραβιάζει το ενωσιακό δίκαιο και τις αρχές του ελεύθερου ανταγωνισμού, τονίζοντας ότι οι αναθέτουσες αρχές θα έπρεπε να χρησιμοποιούν έγκαιρα τα διαθέσιμα εργαλεία, όπως το Δυναμικό Σύστημα Αγορών.

Η υπ' αριθμ. Α1/2019 γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά το αίτημα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης σχετικά με τροπολογία για την ανάθεση υπηρεσιών δακοκτονίας έτους 2019 σε προσωρινούς μειοδότες, κατ' εξαίρεση των διατάξεων του ν. 4412/2016. Η Αρχή επισημαίνει ότι η επαναλαμβανόμενη αυτή πρακτική τείνει να παγιωθεί ως γενικός κανόνας, αντί για εξαιρετική ρύθμιση, και εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για τη συμβατότητά της με το ενωσιακό δίκαιο και τις πάγιες αρχές του ελεύθερου ανταγωνισμού και της διαφάνειας στις δημόσιες συμβάσεις, υποδεικνύοντας ότι υπάρχουν ήδη νόμιμα εργαλεία εντός του υφιστάμενου πλαισίου για την κάλυψη των αναγκών.

Η υπ' αριθμ. Α2/2018 γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά την εξέταση προτεινόμενης τροπολογίας στο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Υγείας σχετικά με τη δωρεά της Εθνικής Τράπεζας. Η Αρχή αξιολόγησε δύο βασικές ρυθμίσεις: την παράταση έως το 2018 της δυνατότητας εφοδιασμού των φορέων ΥΠΕ-ΠΕΔΥ από προμηθευτές Νοσοκομείων (παρ. 1) και την παράταση συμβάσεων για τον μοριακό έλεγχο μονάδων αίματος (παρ. 3). Η Αρχή επισημαίνει ότι τέτοιες ρυθμίσεις, που πραγματοποιούνται κατά παρέκκλιση των προβλεπόμενων διαδικασιών, ενδέχεται να είναι ασύμβατες με το ενωσιακό δίκαιο και τις αρχές της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. Τονίζεται ότι η επέκταση συμβάσεων χωρίς διαγωνιστική διαδικασία ουσιαστικά ισοδυναμεί με απευθείας ανάθεση, η οποία παραβιάζει το κανονιστικό πλαίσιο, καθώς οι αναθέτουσες αρχές όφειλαν να είχαν προνοήσει για τη διενέργεια νέων διαγωνισμών.

Η υπ' αριθμόν 10/2017 γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) με ημερομηνία 12 Απριλίου 2017, αφορά την επεξεργασία σχεδίου τροπολογίας στο άρθρο 6, παρ. 2 του ν. 4412/2016. Το ζητούμενο της τροπολογίας είναι η εξειδίκευση των κριτηρίων και προϋποθέσεων για τον ορισμό «χωριστής επιχειρησιακής μονάδας» εντός των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης, η οποία είναι ανεξάρτητα υπεύθυνη για τις συμβάσεις της. Η Αρχή κρίνει αναγκαία την αποσαφήνιση αυτών των εννοιών βάσει των κατευθύνσεων της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η έκδοση Κοινής Υπουργικής Απόφασης δεν πρέπει να υποκαθιστά τυπικούς νόμους ή προεδρικά διατάγματα σε θέματα που αφορούν οργανωτικές δομές και οργανογράμματα φορέων, ενώ τονίζει την ανάγκη συνεκτίμησης των κανόνων του δημόσιου λογιστικού (ν. 4270/2014) για την εύρυθμη εφαρμογή της διάταξης.

Το παρόν έγγραφο είναι η Γνώμη Α 16/2019 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων σχετικά με αίτημα διατύπωσης γνώμης επί σχεδίου τροπολογίας για την τροποποίηση των παραγράφων 8 και 9 του άρθρου 73 του ν. 4412/2016. Η προτεινόμενη ρύθμιση στοχεύει στην κατάργηση της κεντρικής τριμελούς επιτροπής αξιολόγησης επανορθωτικών μέτρων, μεταφέροντας την αρμοδιότητα αυτή απευθείας στις αναθέτουσες αρχές. Η Αρχή διατυπώνει επιφυλάξεις για τη συμβατότητα της προτεινόμενης διαδικασίας με το ενωσιακό δίκαιο και την αρχή της ίσης μεταχείρισης, τονίζοντας τους κινδύνους έκδοσης αντιφατικών αποφάσεων από διαφορετικές αρχές. Προτείνεται περαιτέρω επεξεργασία της τροπολογίας ώστε να διασφαλιστεί η σαφήνεια, η συνεκτικότητα της εφαρμογής και η ορθή ενσωμάτωση στο υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων, αποφεύγοντας προβλήματα κατά την ερμηνεία και την εφαρμογή των ρυθμίσεων.

Η υπ' αριθμόν 2/2019 Γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) εκδόθηκε κατόπιν αιτήματος του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής σχετικά με σχέδιο τροπολογίας στο νόμο 4504/2017. Η Αρχή γνωμοδότησε αρνητικά επί της προτεινόμενης τροπολογίας, η οποία επιδίωκε την αντικατάσταση της ΕΑΑΔΗΣΥ από τη Ρυθμιστική Αρχή Λιμένων (ΡΑΛ) στις διατάξεις του άρθρου 105. Η ΕΑΑΔΗΣΥ επισήμανε ότι οι συμβάσεις διαχείρισης αποβλήτων πλοίων δεν αποτελούν δημόσιες συμβάσεις κατά την έννοια του ν. 4412/2016 αλλά συστήματα αδειοδότησης. Τόνισε ότι η προτεινόμενη ρύθμιση είναι ατελής και θα έπρεπε να συνοδεύεται από παράλληλη αποσαφήνιση της σχέσης των διατάξεων με τον ν. 4412/2016, ώστε να αποφευχθούν νομικά και ερμηνευτικά προβλήματα σχετικά με τη φύση των εν λόγω συμβάσεων και τις αρμοδιότητες των εμπλεκόμενων φορέων.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) γνωμοδοτεί επί προτεινόμενης νομοθετικής ρύθμισης του Υπουργείου Εργασίας, η οποία προβλέπει την αυτοδίκαιη παράταση της σύμβασης συντήρησης του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας (ΟΠΣ-ΣΕΠΕ) έως την 31.12.2019. Η Αρχή επισημαίνει ότι η εν λόγω παράταση αποτελεί ουσιώδη τροποποίηση των όρων της αρχικής σύμβασης, η οποία δεν προέβλεπε τέτοιο δικαίωμα, εγείροντας ζητήματα συμβατότητας με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις εθνικές διατάξεις του ν. 4412/2016. Η Αρχή τονίζει ότι η απευθείας παράταση ισοδυναμεί με καθ’ υπέρβαση απευθείας ανάθεση, η οποία παρακάμπτει τους κανόνες του ελεύθερου ανταγωνισμού, και προτείνει την εξέταση εναλλακτικών διαγωνιστικών διαδικασιών, όπως η σύντμηση προθεσμιών ή η διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση προκήρυξης, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες εξαιρετικές προϋποθέσεις.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) απέρριψε το αίτημα του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου για παροχή σύμφωνης γνώμης για την προσφυγή σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ' του ν. 4412/2016. Το Πανεπιστήμιο αιτήθηκε την ανάθεση σύμβασης καθαριότητας για δύο μήνες, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης, με προϋπολογισμό 22.872,23€ (χωρίς ΦΠΑ). Η Αρχή κρίθηκε ότι δεν πληρούνταν οι νόμιμες προϋποθέσεις, καθώς οι επικαλούμενες περιστάσεις (διεύρυνση Πανεπιστημίου, πανδημία, δικαστική εμπλοκή) δεν θεωρήθηκαν απρόβλεπτες ή ανεξάρτητες από την ευθύνη του φορέα. Επιπλέον, η διάρκεια της προτεινόμενης σύμβασης δεν κρίθηκε απολύτως απαραίτητη για την κάλυψη της κατεπείγουσας ανάγκης.

Η Γνώμη Α13/2021 της Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ. αφορά σχέδιο τροπολογίας του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη για την αυτοδίκαιη παράταση των συμβάσεων καθαριότητας των Υπηρεσιών της Ελληνικής Αστυνομίας, των οποίων οι διαγωνισμοί για το 2022 εκκρεμούν. Η Αρχή επισημαίνει ότι η ρύθμιση εγείρει ζητήματα συμβατότητας με το ενωσιακό και εθνικό δίκαιο (ν. 4412/2016), καθώς συνιστά ουσιώδη τροποποίηση χωρίς πρόβλεψη στις αρχικές συμβάσεις, η οποία ισοδυναμεί με απευθείας ανάθεση. Τονίζεται η ανάγκη για έγκαιρο προγραμματισμό και τήρηση των αρχών της διαφάνειας και του ελεύθερου ανταγωνισμού, καθώς η πανδημία δεν μπορεί πλέον να δικαιολογεί διαρκώς εξαιρετικές διαδικασίες.