ΓΝΩΜΗ/Α-ΕΑΔΗΣΥ/4/2019

Η απόφαση αφορά τη διατύπωση γνώμης της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) επί διάταξης σχεδίου νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η διάταξη προέβλεπε τη δυνατότητα της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ) να συνάπτει συμβάσεις παροχής υπηρεσιών και ανάπτυξης πληροφοριακών συστημάτων για το έτος 2020 με τη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης, κατά παρέκκλιση των εθνικών διατάξεων του ν. 4412/2016, για ποσά έως 150.000 ευρώ. Η Αρχή επισήμανε ότι οποιαδήποτε παρέκκλιση είναι επιτρεπτή μόνο εφόσον η αξία των συμβάσεων δεν υπερβαίνει τα κατώτατα ενωσιακά όρια, τονίζοντας την ανάγκη τήρησης των αρχών της διαφάνειας και του ανταγωνισμού, καθώς και τη σημασία του έγκαιρου προγραμματισμού των δημοσίων συμβάσεων.

Η απόφαση Α 22/2020 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων αφορά τη διατύπωση γνώμης επί τροπολογίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την περιβαλλοντική αποκατάσταση της Λίμνης Κορώνειας. Η Αρχή επισημαίνει την ανάγκη σαφούς διατύπωσης των παρεκκλίσεων από την κείμενη νομοθεσία (ν. 4412/2016) και υπογραμμίζει ότι οι εθνικές ρυθμίσεις δεν μπορούν να υπερβαίνουν τα ενωσιακά κατώτατα όρια. Παράλληλα, τονίζεται η σημασία τήρησης των αρχών της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και του υγιούς ανταγωνισμού, ενώ σημειώνεται ότι το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο παρέχει ήδη επαρκή εργαλεία για την ταχεία ανάθεση συμβάσεων χωρίς να απαιτούνται αποσπασματικές διατάξεις.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων εξέδωσε γνώμη σχετικά με την υπ’ αριθμ. 085/ΑΣ 1724/31-03-2020 Υπουργική Απόφαση του Υπουργού Εξωτερικών, η οποία αφορούσε την αναβολή, αναστολή και παράταση προθεσμιών σε διαγωνιστικές διαδικασίες λόγω πανδημίας COVID-19. Η Αρχή υπογράμμισε ότι οι κανονιστικές πράξεις που ρυθμίζουν ζητήματα δημοσίων συμβάσεων οφείλουν υποχρεωτικά να εκδίδονται κατόπιν προηγούμενης σύμφωνης γνώμης της, σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 2 του ν. 4013/2011. Επεσήμανε επίσης ότι η καθολική φύση των μέτρων, χωρίς διακριτική ευχέρεια της αναθέτουσας αρχής, μπορεί να επιφέρει δυσμενείς επιπτώσεις στον προγραμματισμό και στην εθνική οικονομία.

Το παρόν έγγραφο αφορά τη γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων σχετικά με το σχέδιο κοινής υπουργικής απόφασης για την εξαίρεση ορισμένων κατηγοριών συμβάσεων του Υπουργείου Εξωτερικών από την υποχρέωση ανάρτησης στο Κεντρικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ). Η Αρχή παρέχει σύμφωνη γνώμη, επισημαίνοντας ωστόσο την ανάγκη για αναδιατύπωση του σχεδίου ώστε να αποφευχθεί η αοριστία και η κατάχρηση, προτείνοντας να περιοριστεί η εξαίρεση αποκλειστικά σε συμβάσεις που χαρακτηρίζονται ως απόρρητες ή απαιτούν ιδιαίτερα μέτρα ασφαλείας, σύμφωνα με το πλαίσιο της προγενέστερης νομοθεσίας, και να καταργηθεί η προηγούμενη παράτυπη απόφαση που είχε εκδοθεί χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της Αρχής.

Η παρούσα γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά την τροποποίηση του άρθρου 377 του ν. 4412/2016, με σκοπό την τυπική κατάργηση του άρθρου 5 του π.δ. 261/1997 σχετικά με τη διαδικασία ανάθεσης διαφημιστικών υπηρεσιών. Η Αρχή, στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς της, εξέτασε τη νομιμότητα και τη σκοπιμότητα της προτεινόμενης ρύθμισης, επισημαίνοντας ότι η ρητή κατάργηση της διάταξης προσδίδει μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου, καθόσον οι διατάξεις του π.δ. 261/1997 διαφοροποιούνταν από το νέο νομικό πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων. Η Αρχή έκρινε ότι η αναδρομική ισχύς της κατάργησης από τον χρόνο έναρξης ισχύος του ν. 4412/2016 δεν αναμένεται να ανατρέψει ήδη ανατεθείσες συμβάσεις, ενισχύοντας έτσι την κανονιστική βεβαιότητα για τον τρόπο ανάθεσης διαφημιστικών υπηρεσιών στον δημόσιο τομέα.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) εξέδωσε σύμφωνη γνώμη για την προσφυγή του Δήμου Μαραθώνα στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. β’ υποπερ. αα’ του ν. 4412/2016, για την ανάθεση σύμβασης προμήθειας για τη δημιουργία του καλλιτεχνικού έργου «THE CARGO PROJECT». Το έργο, συνολικής προϋπολογισθείσας δαπάνης 1.024.677,00€ χωρίς ΦΠΑ, αφορά την εγκατάσταση ενός πολυμεσικού καλλιτεχνικού έργου με στόχο την ευαισθητοποίηση για την κλιματική αλλαγή. Η Αρχή έκρινε ότι το έργο είναι μοναδικό και ότι η διαδικασία διαπραγμάτευσης ήταν απαραίτητη λόγω της καλλιτεχνικής φύσης του έργου και των πνευματικών δικαιωμάτων της δημιουργού.

Στο χώρο του δημοσιολογιστικού δικαίου η Διοίκηση, αν δεν υφίσταται διάταξη που να προβλέπει το αρμόδιο όργανο και τους όρους υπό τους οποίους αυτό αποφασίζει, δεν δύναται με αυτεπάγγελτη ενέργεια να προβαίνει στην εκταμίευση δημοσίου χρήματος προς ιδιώτες.

Η γνώμη αφορά την αξιολόγηση σχεδίου νομοθετικής διάταξης του Υπουργείου Πολιτισμού για την εξαίρεση των υπηρεσιών μεταφοράς και ασφάλισης ανακτηθέντων πολιτιστικών αγαθών από τις διατάξεις του ν. 4412/2016. Η Αρχή επισημαίνει ότι η προσθήκη αυτών των εξαιρέσεων στο άρθρο 10 του νόμου ενδέχεται να προσκρούει στο ενωσιακό δίκαιο, ειδικά για συμβάσεις άνω των ορίων. Προτείνει την απόσυρση της διάταξης και τη χρήση υφιστάμενων εργαλείων, όπως οι απόρρητες συμβάσεις ή η διαδικασία διαπραγμάτευσης λόγω κατεπείγουσας ανάγκης, εφόσον τεκμηριωθεί πλήρως η ανάγκη για εμπιστευτικότητα και προστασία του δημόσιου συμφέροντος.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων εξέδωσε γνωμοδότηση σχετικά με την υπ' αριθμ. 35839 απόφαση του Υφυπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων, η οποία αφορά την αναβολή διαγωνισμών και την παράταση προθεσμιών για δημόσιες συμβάσεις έργων της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας λόγω του κορωνοϊού COVID-19. Η Αρχή επισημαίνει ότι τέτοιες κανονιστικές πράξεις απαιτούν υποχρεωτικά την προηγούμενη σύμφωνη γνώμη της, σύμφωνα με τον ν. 4013/2011, καθώς η παράλειψή της μπορεί να οδηγήσει σε ακυρότητα της πράξης. Επιπλέον, ασκείται κριτική στις οριζόντιες ρυθμίσεις αναστολής, καθώς οδηγούν σε καθολική παύση διαδικασιών ακόμα και όταν υπάρχει δυνατότητα συνέχισής τους, προκαλώντας αρνητικές επιπτώσεις στον προγραμματισμό και την εθνική οικονομία.

Η απόφαση αφορά τη γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων επί σχεδίου νόμου του Υπουργείου Υγείας σχετικά με την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων σε κατεπείγουσες και απρόβλεπτες περιστάσεις για τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (Ε.Ο.Δ.Υ.). Η Αρχή διατύπωσε ομόφωνα αρνητική γνώμη ως προς τη σύντμηση της προβλεπόμενης προθεσμίας για την έκδοση σύμφωνης γνώμης της Αρχής σε τρεις εργάσιμες ημέρες, κρίνοντας ότι αυτό αποτελεί υποβάθμιση του ρόλου της και κίνδυνο για το δημόσιο συμφέρον. Παράλληλα, εξέφρασε θετική γνώμη για τις υπόλοιπες ρυθμίσεις της διάταξης, υπό την προϋπόθεση ότι θα γίνουν οι κατάλληλες διευκρινίσεις και αναδιατυπώσεις για την ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου και της σαφήνειας των διαδικασιών ανάθεσης.