ΓΝΩΜΗ/Γ-ΕΑΔΗΣΥ/4/2020

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων εξέδωσε γνωμοδότηση σχετικά με την υπ' αριθμ. 35839 απόφαση του Υφυπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων, η οποία αφορά την αναβολή διαγωνισμών και την παράταση προθεσμιών για δημόσιες συμβάσεις έργων της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας λόγω του κορωνοϊού COVID-19. Η Αρχή επισημαίνει ότι τέτοιες κανονιστικές πράξεις απαιτούν υποχρεωτικά την προηγούμενη σύμφωνη γνώμη της, σύμφωνα με τον ν. 4013/2011, καθώς η παράλειψή της μπορεί να οδηγήσει σε ακυρότητα της πράξης. Επιπλέον, ασκείται κριτική στις οριζόντιες ρυθμίσεις αναστολής, καθώς οδηγούν σε καθολική παύση διαδικασιών ακόμα και όταν υπάρχει δυνατότητα συνέχισής τους, προκαλώντας αρνητικές επιπτώσεις στον προγραμματισμό και την εθνική οικονομία.

Η Γνώμη Γ3/2020 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) εξετάζει την υπ’ αριθμ. 20319/24-03-2020 Υπουργική Απόφαση σχετικά με την αναβολή διενέργειας διαγωνισμών και την παράταση προθεσμιών στο πλαίσιο περιορισμού του COVID-19. Η Αρχή επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη Υπουργική Απόφαση φέρει σαφή στοιχεία κανονιστικής ρύθμισης, γεγονός που καθιστούσε απαραίτητη την προηγούμενη σύμφωνη γνώμη της Αρχής, σύμφωνα με τον ν. 4013/2011. Παράλληλα, ασκείται κριτική για τις οριζόντιες ρυθμίσεις καθολικής αναβολής και αναστολής προθεσμιών, οι οποίες στερούνται διακριτικής ευχέρειας, γεγονός που μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στον προγραμματισμό και την εθνική οικονομία. Η Αρχή καταλήγει υπογραμμίζοντας ότι όλες οι συναφείς κανονιστικές πράξεις πρέπει υποχρεωτικά να διαβιβάζονται σε αυτήν πριν από την έκδοσή τους για τη νόμιμη άσκηση της γνωμοδοτικής της αρμοδιότητας.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων εξέδωσε σύμφωνη γνώμη για την προσφυγή της Περιφέρειας Πελοποννήσου σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκειμένου για την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων παροχής υπηρεσιών μεταφοράς μαθητών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τα δύο νέα δρομολόγια (Ε418 και Ε419) αφορούν τη μεταφορά πέντε μαθητών του 1ου Δημοτικού Σχολείου Σκάλας, με συνολική εκτιμώμενη αξία 3.560,40 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Η Αρχή θεώρησε ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016 για κατεπείγουσα ανάγκη λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων, χωρίς να απορρέουν από ευθύνη της Περιφέρειας. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη άμεσης έναρξης διαγωνιστικής διαδικασίας ή δημιουργίας Δυναμικού Συστήματος Αγορών για μελλοντικές ανάγκες.

Η παρούσα απόφαση (Γνώμη Α 4/2019) της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων αφορά την αυτεπάγγελτη εξέταση της διάταξης του άρθρου 45 του ν. 4531/2018. Η διάταξη αυτή προέβλεπε την εξαίρεση του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας (ΟΠΙ) από τις γενικές διατάξεις του ν. 4412/2016 περί δημοσίων συμβάσεων κατά την άσκηση έκτακτης διαχείρισης πνευματικών δικαιωμάτων. Η Αρχή έκρινε ότι ο ΟΠΙ συνιστά «οργανισμό δημοσίου δικαίου» και άρα αναθέτουσα αρχή, συνεπώς η καθολική εξαίρεση χωρίς πρόβλεψη για τα ενωσιακά όρια είναι παράνομη. Η Αρχή κατέληξε στην παροχή αρνητικής γνώμης, ζητώντας επαναδιατύπωση της διάταξης ώστε να διασφαλίζεται η τήρηση του ενωσιακού δικαίου και των αρχών της διαφάνειας και του ανταγωνισμού.

Η απόφαση αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης από την Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) για τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση που αιτήθηκε ο Δήμος Σαμοθράκης, μετά τον άγονο ανοικτό διαγωνισμό για την 'Αποκομιδή Απορριμμάτων Δήμου Σαμοθράκης για τα έτη 2022-2026'. Η σύμβαση είχε εκτιμώμενη αξία 530.909,00€ (συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος προαίρεσης και χωρίς ΦΠΑ). Η Αρχή εξέτασε τη νομιμότητα της διαδικασίας, τον όρο της μη ουσιαστικής τροποποίησης των όρων του αρχικού διαγωνισμού και τη δικαιολόγηση της μη υποδιαίρεσης της σύμβασης σε τμήματα, ενώ υπογράμμισε την ανάγκη τήρησης της αρχής της διαφάνειας και του ανταγωνισμού.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) εξετάζοντας το σχέδιο Κοινής Υπουργικής Απόφασης των Υπουργών Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Εσωτερικών σχετικά με τον καθορισμό λεπτομερειών για τη σύνταξη έκθεσης παρακολούθησης της εφαρμογής των κανόνων περί δημοσίων συμβάσεων, αποφάσισε ομόφωνα να μην παράσχει σύμφωνη γνώμη. Η Αρχή έκρινε ότι το υποβληθέν σχέδιο παρουσίαζε σημαντικές ελλείψεις και νομοτεχνικές ατέλειες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την ποιότητα και την πληρότητα των στοιχείων της έκθεσης. Συγκεκριμένα, εντοπίστηκαν προβλήματα στις διατάξεις περί πειθαρχικών ευθυνών, στους περιορισμούς πρόσβασης σε δεδομένα από δημόσιες πηγές, στην επιλογή των φορέων παροχής στοιχείων και στη μεταβατική διάταξη της προθεσμίας υποβολής. Η Αρχή υπογράμμισε ότι το κείμενο, όπως διαμορφώθηκε από τα Υπουργεία, δεν διασφαλίζει επαρκώς τη συμμόρφωση της χώρας με τον οριζόντιο αναγκαίο όρο για τις δημόσιες συμβάσεις της προγραμματικής περιόδου 2021-2027 και τις αντίστοιχες ενωσιακές υποχρεώσεις.

Με την προδικαστική προσφυγή η προσφεύγουσα ζητά την ακύρωση της Απόφασης της αναθέτουσας αρχής με αριθμό 10156/614/15.12.2022 και θέμα: «Ματαίωση του ΔΑΗΔ με Αρ. Διακήρυξης …/2022 σύμφωνα με την με αριθμό 1724/2022 Απόφαση της Ενιαίας Αρχής Δημόσιων Συμβάσεων», με την οποία αποφασίστηκε η ματαίωση της διαγωνιστικής διαδικασίας.

Η απόφαση αφορά το αίτημα του Δήμου Χαλκιδέων για προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προκήρυξη, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ' του Ν.4412/2016, για σύναψη σύμβασης μεταφοράς απορριμμάτων στον ΧΥΤΑ Τρικάλων λόγω κατεπείγουσας ανάγκης. Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αποφάσισε ενστειλαμένη να μην εκδώσει σύμφωνη γνώμη, καθώς κρίθηκε ότι το πρόβλημα του κορεσμού του ΧΥΤΑ Χαλκίδας ήταν προβλέψιμο εδώ και 2,5 χρόνια και δεν συνδέεται με απρόβλεπτες περιστάσεις. Η Αρχή υπογράμμισε την έλλειψη δέουσας επιμέλειας του Δήμου στην έγκαιρη προετοιμασία και την επιλογή εναλλακτικών λύσεων, καταλήγοντας ότι δεν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις για έκδοση σύμφωνης γνώμης.

Με την προδικαστική προσφυγή, οι ενάγοντες ζήτησαν να κριθεί άκυρη η σύμβαση έργου μεταξύ του δημοσίου φορέα και της εταιρείας, με αντικείμενο την εκτέλεση εργασιών ανακαίνισης και αναδιάρθρωσης χώρων, λόγω σοβαρών παραβάσεων στις διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων. Ισχυρίστηκαν ότι η διαδικασία ήταν εσφαλμένη, με πιθανή νοθεία και έλλειψη διαφάνειας, ζητώντας τη διενέργεια νέας διαδικασίας. Επιπλέον, ζήτησαν τη λύση της σύμβασης και αποζημίωση για τις ζημίες που υπέστησαν, αναφέροντας σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις λόγω της μη νόμιμης διαδικασίας.

Η απόφαση αφορά την απόρριψη αίτησης θεραπείας της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) για ανάκληση της υπ' αριθμ. Δ61/2019 απόφασης της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημόσιων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ), η οποία αρνήθηκε την παροχή σύμφωνης γνώμης για τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προκήρυξη για την ανάθεση υπηρεσιών ασφάλειας στον Κρατικό Αερολιμένα Ηρακλείου. Η Αρχή κρίνει ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ' του ν. 4412/2016, ιδίως λόγω μη συνδρομής απρόβλεπτων γεγονότων και κατεπείγουσας ανάγκης. Η ΥΠΑ επικαλείται δικαστική εμπλοκή και αναβολή εκδίκασης αίτησης ακύρωσης, ωστόσο η Αρχή θεωρεί ότι αυτά δεν δικαιολογούν την εξαίρεση από τις κανονικές διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων.