ΓΝΩΜΗ/Δ-ΕΑΔΗΣΥ/119/2023

Η απόφαση αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης από την Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) για τη διενέργεια διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ του ν. 4412/2016. Η διαδικασία αφορά την ανάθεση συμβάσεων για την αποξήλωση και απομάκρυνση στοιχείων αμιάντου σε περιοχές των Δήμων Ραφήνας-Πικερμίου, Μαραθώνος και Μεγαρέων, μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του Ιουλίου 2018. Το συνολικό προϋπολογιζόμενο ποσό ανέρχεται σε 1.612.903,22€ χωρίς ΦΠΑ. Η Αρχή έκρινε ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή της εξαιρετικής διαδικασίας λόγω κατεπείγουσας ανάγκης και απρόβλεπτων γεγονότων, τα οποία δημιούργησαν κίνδυνο για τη δημόσια υγεία και απαιτούν άμεση αντιμετώπιση.

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:να ελέγξει τη νομιμότητα του σχεδίου σύμβασης και της υποκείμενης διαδικασίας ανάθεσης από την Περιφέρεια … των υπηρεσιών με τίτλο «Καθαρισμός ρεμάτων και ποταμών και άμεσες επεμβάσεις αντιπλημμυρικών έργων στην ΠΕ …», Υποέργο (νέο): «Καθαρισμός ρεμάτων και ποταμών και άμεσες επεμβάσεις αντιπλημμυρικών έργων στην ΠΕ …», προϋπολογιζόμενης δαπάνης 1.451.612,90 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α. (1.800.000 ευρώ με Φ.Π.Α.) και συμβατικής αμοιβής 1.161.290,32 χωρίς Φ.Π.Α.(....)Ενόψει αυτών, παρότι στην προκείμενη περίπτωση συντρέχει ανάγκη παροχής υπηρεσιών καθαρισμού ρεμάτων που οφείλεται σε απρόβλεπτα καιρικά φαινόμενα, δεν συντρέχει η σωρευτικώς απαιτούμενη προϋπόθεση της αδυναμίας της αναθέτουσας αρχής να τηρήσει τις προθεσμίες των διαδικασιών με δημοσίευση, έστω επισπευσμένων.Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, κωλύεται η υπογραφή του ελεγχόμενου σχεδίου σύμβασης.

Με την προδικαστική προσφυγή, η προσφεύγουσα αιτείται να ακυρωθεί η υπ’ αρ. 774/2022 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής της αναθέτουσας αρχής (εφεξής η «προσβαλλομένη»), με την οποία εγκρίθηκε το από 12-5-2022 πρακτικό της Επιτροπής Διαγωνισμού για την ανάθεση του έργου «Συντήρηση – αποκατάσταση τεχνικών και λοιπών έργων ρεμάτων και ποταμών περιοχής Δήμου … για τα έτη 2021 και 2022». 

Η Επιτροπή της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) εξέτασε αίτημα του Δήμου Ιστιαίας-Αιδηψού για παροχή σύμφωνης γνώμης προκειμένου να αναθέσει με διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προκήρυξη τη σύμβαση «Προμήθεια και τοποθέτηση χλοοτάπητα για αποκατάσταση γηπέδου Ιστιαίας και Ν. Πύργου» λόγω πλημμυρικών φαινομένων (Σεπτέμβριος 2023), συνολικής αξίας 306.451,61€ χωρίς ΦΠΑ. Η Επιτροπή, μετά από ανάλυση, κατέληξε ότι η σύμβαση χαρακτηρίζεται ως έργο και όχι ως απλή προμήθεια, καθώς περιλαμβάνει εργασίες ανακατασκευής γηπέδων (αφαίρεση παλιού χλοοτάπητα, εγκατάσταση αποστραγγιστικού και αρδευτικού συστήματος, διάστρωση άμμου κ.ά.). Εφόσον η εκτιμώμενη αξία δεν υπερβαίνει το όριο του άρθρου 5 παρ. α΄ του ν.4412/2016 για συμβάσεις έργων, η Αρχή κήρυξε την αναρμοδιότητά της να εκδώσει σύμφωνη γνώμη.

Αποκαταστάσεις ρεμάτων και δικτύου ύδρευσης:..ζητείται η ανάκληση της 494/2017 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου..Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην σκέψη ΙΙ της παρούσας το Τμήμα κρίνει ότι δεν προκύπτουν αιτιολογημένα οι περιστάσεις σοβαρού επικείμενου κινδύνου που επέβαλαν την κατεπείγουσα εκτέλεση του έργου κατόπιν εξαιρετικής διαδικασίας ανάθεσης χωρίς δημοσίευση διακήρυξης, κατά τα ορθώς κριθέντα υπό του Κλιμακίου. Ειδικότερα, από την 207/23.11.2009 απόφαση του Κοινοτικού Συμβουλίου ... δεν προκύπτει ότι οι κατηγορίες εργασιών που ήταν αναγκαίες για τις αποκαταστάσεις ρεμάτων και δικτύων ύδρευσης ήταν έκτασης και έντασης απαγορευτικής της τακτικής ανοικτής διαδικασίας ανάθεσης. Συγκεκριμένα, οι εργασίες καθαρισμού ρεμάτων στους οικισμούς .., … και … και η κατασκευή τοιχίων αντιστήριξης σε διασταυρώσεις ρεμάτων και δόμων καθώς και ιρλανδικών τάφρων δεν δικαιολογούν την εφαρμογή της επίμαχης εξαιρετικής διαδικασίας ανάθεσης, καθόσον τέτοιου είδους εργασίες εκτελούνται προληπτικά, προγραμματισμένα και με τακτικές διαγωνιστικές διαδικασίες ανάθεσης. Περαιτέρω, το νησί δεν υπέστη ζημιές από τις οποίες προέκυπτε σοβαρός επικείμενος κίνδυνος, όπως επιβεβαιώνεται από τις περιορισμένες αναφορές που γίνονται στην προαναφερθείσα από 29.10.2009 εισήγηση του Νομάρχη …, στην οποία εκτίθεται ότι ο ήδη Δήμος ... επλήγη μεν από ισχυρές βροχοπτώσεις, ωστόσο οι καθαρισμοί ρεμάτων που είχαν συντελεστεί απέδωσαν και συνέβαλαν στο να μην προκληθούν πλημμυρικά φαινόμενα ούτε να απειληθούν ζωές και περιουσίες.(..)Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η προσβαλλόμενη πράξη δεν πρέπει να ανακληθεί και η υπό κρίση αίτηση πρέπει να απορριφθεί...Δεν ανακαλεί την 494/2017 πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου  ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ  ΕΣ/ΤΜ.ΜΕΙΖ/ΕΠΤΑΜ/1311/2018

Η απόφαση 1289/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου απορρίπτει την προσφυγή ανάκλησης της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας κατά της Πράξης 320/2025, η οποία έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή συγκεκριμένης σύμβασης έργου. Το έργο αφορούσε καθαρισμούς και αποκατάσταση βλαβών ρεμάτων στην περιοχή Θεσσαλιώτιδας μετά τις πλημμύρες Daniel και Elias του Σεπτεμβρίου 2023. Η Περιφέρεια είχε προσφύγει στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη. Το Τμήμα έκρινε ότι η μεγάλη χρονική καθυστέρηση (περίπου 20 μήνες) από την εκδήλωση των φαινομένων μέχρι την κατακύρωση της σύμβασης, καθώς και η μεγάλη διάρκεια εκτέλεσης του έργου (32 μήνες), αποδυνάμωσαν τον κατεπείγοντα χαρακτήρα, καθιστώντας μη νόμιμη την επιλογή της συγκεκριμένης εξαιρετικής διαδικασίας.

Επείγουσες εργασίες καθαρισμού ρεμάτων.(...)	Με την ανωτέρω προσφυγή ζητείται η αναθεώρηση της 773/2024 απόφασης του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.Το Δικαστήριο κρίνει ότι τα ανωτέρω προβαλλόμενα από την προσφεύγουσα εταιρεία είναι απορριπτέα ως αβάσιμα, κατά τα ορθώς κριθέντα από το Τμήμα. Ειδικότερα, ήδη με τη 1641/2023 απόφαση του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου είχε κριθεί ότι δεν κωλύεται η υπογραφή σύμβασης κατόπιν διαπραγμάτευσης με τίτλο «Επείγουσα παροχή υπηρεσίας καθαρισμού ρεμάτων μετά τις πυρκαγιές στη Δυτική Αττική – Ιουλίου 2023», η οποία αφορούσε στον άπαξ καθαρισμό, μεταξύ άλλων, και του συνόλου των περιλαμβανόμενων στην ελεγχόμενη σύμβαση ρεμάτων εξαιτίας του τεράστιου όγκου καμένης φερτής ύλης που δημιουργήθηκε το πρώτον με τις ως άνω πυρκαγιές και ο οποίος ήταν εύκολα μεταφερόμενος, με συνέπεια να υφίσταται κίνδυνος να εμφανισθούν νέα πλημμυρικά φαινόμενα, ακόμη και με ασθενέστερης έντασης βροχοπτώσεις. Συνεπώς, δεν προκύπτει ότι η ελεγχόμενη σύμβαση στοχεύει στην αντιμετώπιση, με τις εργασίες της, άλλης επείγουσας ανάγκης που να έχει προκληθεί από τα απρόβλεπτα γεγονότα των πυρκαγιών του 2023 και να μην έχει επιμετρηθεί και περιληφθεί στην ως άνω ήδη εγκριθείσα με την 1641/2023 απόφαση πρώτη σύμβαση κατόπιν διαπραγμάτευσης.(...)Με τα δεδομένα αυτά, κατά τις πλήρεις και νόμιμες αιτιολογίες της προσβαλλομένης, δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της εξαιρετικής διάταξης του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016, διότι δεν προκύπτει η επικαλούμενη αιτιώδης συνάφεια μεταξύ των εργασιών της ελεγχόμενης σύμβασης και των προβαλλομένων ως απρόβλεπτων περιστάσεων που επέβαλαν την άμεση προσφυγή της αναθέτουσας αρχής σε διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση για την αντιμετώπιση κατεπειγουσών αναγκών μέσω της σύναψης της ελεγχόμενης σύμβασης, ο δε καθαρισμός των συγκεκριμένων ρεμάτων είχε ήδη αποτελέσει αντικείμενο προγενέστερης σύμβασης.Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω και μη προβαλλομένου άλλου λόγου, η κρινόμενη προσφυγή αναθεώρησης της εταιρείας …Α.Ε. πρέπει να απορριφθεί. 

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημόσιων Συμβάσεων συνεδρίασε στις 27 Ιουνίου 2019 για να εξετάσει το αίτημα του Δήμου Αμπελοκήπων-Μενεμένης για παροχή σύμφωνης γνώμης για τη χρήση διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, με σκοπό την ανάθεση υπηρεσιών φύλαξης του 6ου Δημοτικού Σχολείου Μενεμένης λόγω κατεπείγουσας ανάγκης. Η Αρχή, αφού εξέτασε τα νομικά πλαίσια και τα πραγματικά περιστατικά, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν συντρέχει η αρμοδιότητά της να εκδώσει σύμφωνη γνώμη, καθώς η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης (16.241,25€ χωρίς ΦΠΑ) ήταν κάτω του καθορισμένου ορίου των 750.000€ για κοινωνικές και άλλες ειδικές υπηρεσίες.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) εξέτασε αίτημα του Πανεπιστημίου Πατρών για παροχή σύμφωνης γνώμης για προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, σχετικά με σύμβαση παροχής υπηρεσιών καθαριότητας στις εγκαταστάσεις του Πανεπιστημίου. Η σύμβαση θα κάλυπτε περίοδο τριών μηνών (από 1 Νοεμβρίου 2022 έως 31 Ιανουαρίου 2023) με προϋπολογισμένη δαπάνη 237.903,23 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Η Αρχή ανέλυσε το νομικό πλαίσιο και τα πραγματικά περιστατικά, συμπεριλαμβανομένων των προβλημάτων που προέκυψαν από εκκρεμείς προδικαστικές προσφυγές και αιτήσεις ακύρωσης. Κατέληξε στη μη παροχή σύμφωνης γνώμης, καθώς δεν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις για την εφαρμογή της εξαιρετικής διαδικασίας του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ' του ν. 4412/2016, ιδίως λόγω έλλειψης απρόβλεπτης περιστάσεως και ύπαρξης ευθύνης της αναθέτουσας αρχής για τις καθυστερήσεις.

Καθαρισμός ρεμάτων και ποταμών...Το Δικαστήριο με βάση τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με τη νομική σκέψη που προηγήθηκε, λαμβάνοντας υπόψη και τα ως άνω προσκομισθέντα στοιχεία προς απόδειξη του ισχυρισμού της προσφεύγουσας Περιφέρειας για την επιλογή της εξαιρετικής διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016, άγεται στην κρίση ότι ως αναθέτουσα αρχή νομίμως προέβη στην επιλογή της εν λόγω διαδικασίας, ενόψει του ότι απέδειξε ότι σε αντίστοιχης φύσης αντιπλημμυρικά έργα που δημοπρατήθηκαν από την ίδια με ανοιχτές διαδικασίες διαγωνισμού, όπως: α) «Έργα υποδομής – Αντιπλημμυρικά έργα – αποκαταστάσεις ζημιών του οδικού δικτύου Περιφέρειας ... Υποέργο (νέο): Αντιπλημμυρικά έργα Π.Ε.Η. – Καθαρισμοί ρεμάτων εντός περιοχών ΖΔΥΚΠ / Περιφέρεια ...» και β) «Αντιπλημμυρικά έργα – Αποκατάσταση ζημιών σε ρέματα της Π.Ε. ... – περιοχή ... / Περιφέρεια ...», το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε από την έγκριση της διακήρυξης μέχρι την κατακύρωση ήταν στην πρώτη περίπτωση 306 ημέρες, ενώ στη δεύτερη 177 ημέρες, γεγονός που καταδεικνύει ότι δεν θα μπορούσε να διασφαλιστεί η ολοκλήρωση της επίμαχης διαδικασίας με ανοικτό διαγωνισμό σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα (46 ημέρες), έστω και με σύντμηση προθεσμιών. Άλλωστε, κατά τους κανόνες της κοινής πείρας και λογικής είναι σύνηθες  οι ανοιχτές διαδικασίες διαγωνισμού να είναι ιδιαίτερα χρονοβόρες. Περαιτέρω, τα λοιπά επιχειρήματα της προσβαλλομένης είναι αόριστα, γενικά και κυρίως υποθετικά, αφού δεν στηρίζονται επί συγκεκριμένων πραγματικών δεδομένων, ανατρέπονται δε από τα προσκομισθέντα στοιχεία.(...)Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να γίνει δεκτή η ένδικη προσφυγή ανάκλησης, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου και να επιτραπεί η υπογραφή του ελεγχθέντος σχεδίου σύμβασης.