ΓΝΩΜΗ/Δ-ΕΑΔΗΣΥ/64/2023

Η Πράξη 180/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου για το έργο «ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΗ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΜΕΤΑΞΥ Σ.Σ. ΚΑΣΤΑΝΟΥΣΑΣ – Σ.Σ. ΡΟΔΟΠΟΛΗΣ», που ανατίθεται από τον Ο.Σ.Ε. Α.Ε. Η σύμβαση, με συμβατική δαπάνη 8.692.750,03 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.) και κριτήριο ανάθεσης τη χαμηλότερη τιμή, κατακυρώθηκε στην εταιρεία «ΤΕΣ … Α.Ε.». Το Κλιμάκιο διαπίστωσε ότι δεν υπήρξαν νομικές πλημμέλειες κατά τη διαδικασία. Ως εκ τούτου, δεν κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης, με την επισήμανση ωστόσο ότι πρέπει να συμπληρωθεί ορθώς το νόμιμο ποσό της εγγυητικής επιστολής καλής εκτέλεσης, υπολογιζόμενο επί της εκτιμώμενης αξίας της σύμβασης (άρθρο 302 παρ. 4 του ν. 4412/2016).

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) εξέδωσε απόφαση στις 29 Οκτωβρίου 2021, με την οποία παρείχε σύμφωνη γνώμη για την ανάθεση έργου ανακαίνισης σιδηροδρομικής γραμμής μεταξύ Στρυμόνα και Προμαχώνα μέσω διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προκήρυξη, σύμφωνα με το άρθρο 269 παρ. δ΄ του ν. 4412/2016. Το έργο, συνολικής αξίας 5.950.000€ χωρίς ΦΠΑ, θεωρήθηκε επείγον λόγω κατεπείγουσας ανάγκης που προέκυψε από απρόβλεπτες περιστάσεις, όπως βροχοπτώσεις και αύξηση του φορτίου κυκλοφορίας, που οδήγησαν σε σοβαρή φθορά της γραμμής. Η Αρχή έκρινε ότι πληρούνταν οι νομικές προϋποθέσεις για τη διαδικασία αυτή, με πλειοψηφία των μελών της.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Με αυτά τα δεδομένα και λαμβάνοντας υπόψη τα γενόμενα δεκτά στη νομική σκέψη της παρούσας, το Κλιμάκιο κρίνει ότι, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από την αναθέτουσα Αρχή, νομίμως προέβη η ίδια στην ανάθεση των επίμαχων εργασιών με σύνταξη μόνον κατ’ εκτίμηση του προϋπολογισμού του έργου, ήτοι χωρίς να έχει προσδιορίσει την ποσότητα των ωρών χρήσης των μηχανημάτων για την ανάπλαση – καθαρισμό της τάφρου απαλλοτρίωσης του Ο.Σ.Ε., καθότι, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου και αιτιολογείται επαρκώς, ήταν εξαιρετικά δυσχερής η προμέτρηση της ποσότητας των σχετικών εργασιών εξαιτίας της αδυναμίας πρόσβασης στον προκείμενο χώρο λόγω της κάλυψής του με πυκνή βλάστηση. 

Μη νόμιμη, καθόσον η 1η Σ.Σ. του ως άνω έργου δεν υποβλήθηκε στον προβλεπόμενο προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας από το αρμόδιο Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, παρά το ότι η προϋπολογισθείσα δαπάνη της (420.168,07 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α.), αθροιζόμενη με την προϋπολογισθείσα δαπάνη της αρχικής σύμβασης (1.746.000,00 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α.), υπερβαίνει το καθοριζόμενο όριο του 1.000.000,00 ευρώ

Κατά την έννοια των ως άνω διατάξεων(με το άρθρο 4 παρ. 10 του ν.4002/2011 (ΦΕΚ 180 Α΄))  , η εργασιακή σχέση του πλεονάζοντος προσωπικού του Ο.Σ.Ε. μεταφέρεται στον Φορέα Υποδοχής ως υφίσταται κατά το χρόνο της μεταφοράς και ο χρόνος υπηρεσίας του στον Ο.Σ.Ε. αποτελεί πραγματική υπηρεσία και λαμβάνεται υπόψη για όλες τις απορρέουσες απ' αυτή συνέπειες, μεταξύ των οποίων και για τον υπολογισμό της αποζημίωσης απόλυσης λόγω συνταξιοδότησης. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, για τη θεμελίωση του δικαιώματος αποζημίωσης απόλυσης λόγω συνταξιοδότησης και τον προσδιορισμό του ύψους της, υπαλλήλου…., που μεταφέρθηκε σ' αυτήν από τον Ο.Σ.Ε. δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 16 του ν.3891/2010, θα ληφθεί υπόψη πέραν του χρόνου υπηρεσία του στη... και ο χρόνος υπηρεσίας του στον Ο.Σ.Ε.. 

Συμπληρωματική σύμβαση έργου- περιφερειακή οδός...Με δεδομένα τα ανωτέρω και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη ΙΙ Γ της παρούσας, το Κλιμάκιο κρίνει ότι οι περιστάσεις που επικαλείται η αναθέτουσα αρχή, εξ αιτίας των οποίων κατέστησαν αναγκαίες οι εργασίες που περιλαμβάνονται στην 1η Σ.Σ., δεν είναι απρόβλεπτες κατά την έννοια του νόμου και δεν δικαιολογούν τη σύναψη τέτοιας.Ειδικότερα, ως προς τις εργασίες για την πρόσθετη εξυγίανση του εδάφους (πρόσθετες χωματουργικές εργασίες για αφαίρεση ακατάλληλων εδαφών, προμήθεια πρόσθετου υλικού Ε4 και εργασίες θεμελίωσης, καθώς και τοποθέτηση γεωυφάσματος), η Περιφέρεια επικαλείται την αποσάθρωση του εδάφους που συντελέστηκε μετά την εκπόνηση της αρχικής γεωτεχνικής μελέτης (2009), εξαιτίας της απρόβλεπτης αύξησης του ύψους των βροχοπτώσεων στην περιοχή εκτέλεσης του έργου. Ωστόσο, όπως προκύπτει από τα προσκομιζόμενα αναλυτικά στοιχεία, η αύξηση των βροχοπτώσεων δεν ήταν μεγάλης έκτασης, ώστε να δικαιολογείται η προβαλλόμενη έκτακτη ανατροπή των συνθηκών εκτέλεσης του έργου (τα περισσότερα έτη η αύξηση είναι μικρότερη του 10%). Επιπλέον, ανεξαρτήτως του χρόνου εκπόνησης της αρχικής γεωτεχνικής μελέτης, η επικαλούμενη κλιματική μεταβολή είχε ήδη εκδηλωθεί κατά το χρόνο δημοπράτησης του έργου (βλ. αυξημένες βροχοπτώσεις έτους 2009-2010 και 2010-2011), ώστε η αναθέτουσα αρχή είχε τη δυνατότητα να επικαιροποιήσει τη μελέτη και να επανεξετάσει τις προδιαγραφές κατασκευής του έργου πριν από την ανάθεσή του. 

Ο προσφεύγων αίτησε την ακύρωση της προσβαλλόμενης πράξης με την οποία εγκρίθηκε το 2ο Πρακτικό της Επιτροπής Διαγωνισμού για την ανάδειξη αναδόχου του έργου «Κανονικοποίηση της υφιστάμενης μονής σιδηροδρομικής γραμμής Ισθμού – Λουτρακίου με ηλεκτροκίνηση». Το αντικείμενο της σύμβασης ήταν η μετατροπή της υφιστάμενης μονής μετρικής γραμμής σε κανονικού εύρους ηλεκτροκινούμενη γραμμή και η τελική της σύνδεση με την υπάρχουσα Σιδηροδρομική Γραμμή Υψηλών Ταχυτήτων. Ο προσφεύγων υποστήριζε ότι ο προσωρινός ανάδοχος δεν απέδειξε τη μη αναστολή της επιχειρηματικής δραστηριότητας των μελών του σύμφωνα με το άρθρο 22.Α.4 της Διακήρυξης, επικαλούμενος ως λόγο αποκλεισμού την έλλειψη σχετικού πιστοποιητικού από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων.

Αξίωση αναδόχου δημόσιου έργου για πληρωμή των προσθέτων εργασιών που υπερβαίνουν το 50% του συμβατικού αντικειμένου. Προϋποθέσεις.(..)Κατάσταση :  Εκκρεμεί αποδοχή 
Δίδονται οδηγίες για τον τρόπο τακτοποίησης της πληρωμής του εργολάβου αναδόχου δημόσιου έργου, που έχει ολοκληρωθεί, λόγω υπερβάσεως του συμβατικού ποσού πέραν του 50%, δεδομένου ότι υφίσταται σχετική αξίωση αυτού, εφόσον του είχε δοθεί έγγραφη εντολή εκτελέσεως τους από την αρμόδια Υπηρεσία.

Έργα υποδομής-αντιπλημμυρικά έργα-συμπληρωματική σύμβαση...ζητείται η .ανάκληση της 43/2020 Πράξης του Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Περιφερειακή Ενότητα ......Υπό τα ανωτέρω δεδομένα και σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, πρέπει να γίνουν δεκτά τα ακόλουθα: Το αποδειχθέν από τον προσφεύγοντα Δήμο πραγματικό γεγονός της αλλοίωσης του εδαφικού υλικού στις περιοχές εκτέλεσης του έργου, που επέφεραν τα ακραία καιρικά φαινόμενα που έλαβαν χώρα μετά την δημοπράτηση του έργου και συνεχίστηκαν και μετά την έναρξη εκτέλεσης της αρχικής σύμβασης συνιστούν περιστάσεις, που ανέκυψαν κατά την εκτέλεση της αρχικής σύμβασης, οι οποίες, λαμβανομένων υπόψη των διαθέσιμων μέσων, της φύσης και των χαρακτηριστικών του συγκεκριμένου έργου, δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθούν από μια επιμελή αναθέτουσα αρχή, ώστε οι συμπληρωματικές εργασίες που κατέστησαν αναγκαίες από τις περιστάσεις αυτές να ενταχθούν στα αρχικά έγγραφα της σύμβασης. Δεδομένων δε των ως άνω περιστάσεων που ανάγονται σε χρόνο μετά την εκπόνηση της μελέτης του έργου, παρίστανται αβάσιμοι οι διαπιστωθέντες με την προσβαλλόμενη πράξη και αποδίδοντες παραλείψεις στην εν λόγω μελέτη, διακωλυτικοί της υπογραφής της ελεγχόμενης Σ.Σ. λόγοι, τόσο της αποδιδόμενης, δια της, σε κάθε περίπτωση, αυθαίρετης συμπερασματικής κρίσεως, έλλειψης σύνταξης γεωλογικής μελέτης, όσο και της παράλειψης αναζήτησης της χαρτογράφησης των υφιστάμενων δικτύων Ο.Κ.Ω., που, σε κάθε περίπτωση, αποδείχθηκε ότι δεν υπήρχε. Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, συντρέχει εν προκειμένω η σωρευτικά τασσόμενη, με το άρθρο 156 παρ. 1 του ν.4412/2016, προϋπόθεση της ανάγκης εκτέλεσης συμπληρωματικών εργασιών λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων που δικαιολογεί τη σύναψη της ελεγχόμενης Σ.Σ. χωρίς νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης, η δε προσβαλλόμενη πράξη κρίνοντας τα αντίθετα, όπως βασίμως προβάλλεται με την κρινόμενη προσφυγή, πλημμελώς εφάρμοσε τον νόμο, ως προς την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών που στοιχειοθετούν απρόβλεπτες περιστάσεις.Μετά από όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, πρέπει η κρινόμενη προσφυγή ανάκλησης να γίνει δεκτή, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη πράξη και, δεδομένου ότι με την προσβαλλόμενη πράξη δεν διαπιστώθηκε άλλος νόμιμος διακωλυτικός της υπογραφής του λόγος, να υπογραφεί το οικείο σχέδιο της ελεγχόμενης Σ.Σ..

Δημόσια έργα.Σωστικές ανασκαφές.Η σωστική ανασκαφή χρηματοδοτείται από τον κύριο του έργου εφόσον πρόκειται για δημόσιο τεχνικό έργο υπό την έννοια του ν. 1418/1984 (ΦΕΚ Α΄ 55), όπως αυτός ισχύει κάθε φορά, η ιδιωτικό έργο προϋπολογισμού μεγαλύτερου των πεντακοσίων ογδόντα επτά χιλιάδων ευρώ (587.000,00 ευρώ). Το ποσό του προηγουμένου εδαφίου μπορεί να αναπροσαρμόζεται με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού. Η χρηματοδότηση καλύπτει και το κόστος συντήρησης, μελέτης και δημοσίευσης των ευρημάτων. είναι δυνατή η χρηματοδότηση έργου προϋπολογισμού μικρότερου των πεντακοσίων ογδόντα επτά χιλιάδων ευρώ (587.000,00 ευρώ), μετά από αίτηση του κυρίου του έργου, με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού υστέρα από γνώμη του συμβουλίου.».