Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΑΕΠΠ/1436/2021

Η προσφεύγουσα ένωση εταιρειών ζητεί την ακύρωση της πρόσκλησης σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, η οποία αφορά την ανάθεση του έργου «Κατεπείγοντα έργα αποκατάστασης βλαβών σε οδικές υποδομές λόγω απρόβλεπτων καιρικών φαινομένων (κακοκαιρίες «Όνομα1» και «Όνομα2»)». Το έργο εκτιμάται σε σημαντικό ποσό (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ 24%) και έχει εκτελεστική προθεσμία μεγάλης διάρκειας. Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η διαδικασία παραβιάζει τις διατάξεις του νόμου, καθώς δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για τη διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση και ότι η αναθέτουσα αρχή κάνει κακή χρήση της διακριτικής ευχέρειας, προσκαλώντας μόνο τέσσερις συγκεκριμένους οικονομικούς φορείς.

Οι εταιρείες προσφεύγουσες ζητούν την ακύρωση της διακήρυξης της Αναθέτουσας Αρχής με αριθμό ΑΔΑΜ: ...2024-02-22, η οποία προκήρυξε τη σύναψη σύμβασης μέσω της διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης για το έργο «...». Το αντικείμενο της σύμβασης αποτελείται από την εκτέλεση κατεπείγουσων εργασιών όπως η αντικατάσταση σάπιων ή τρακαρισμένων ιστών, αποκατάσταση βραχυκυκλωμάτων, αντικατάσταση καλωδίων και φωτιστικών, αποκατάσταση ερμαρίων και ηλεκτρικών διανομών, καθώς και αντικατάσταση ασφαλειών για την άρση βλαβών στον ηλεκτροφωτισμό του Πρωτεύοντος Αστικού Οδικού Δικτύου εντός των διοικητικών ορίων της Αναθέτουσας Αρχής. Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι δεν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις για τη χρήση της εξαιρετικής διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, αμφισβητώντας την ύπαρξη κατεπείγουσας ανάγκης και απρόβλεπτων γεγονότων.

Η απόφαση της Επιτροπής της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) αφορά την μη παροχή σύμφωνης γνώμης για τη χρήση διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση από τον Δήμο Ληξουρίου. Ο Δήμος είχε προηγουμένως διεξάγει ανοικτό ηλεκτρονικό διαγωνισμό για την προμήθεια Η/Μ και λοιπού αστικού εξοπλισμού, ο οποίος απέβη εν μέρει άγονος ως προς το τμήμα Γ (τσιμεντένιοι κάδοι απορριμμάτων και παγκάκια). Η Επιτροπή διαπίστωσε ουσιώδεις πλημμελείες στη διαδικασία, όπως ασάφειες στους όρους της διακήρυξης και υπερβολικές απαιτήσεις οικονομικής επάρκειας που θίγουν τις αρχές του ελεύθερου ανταγωνισμού και της αναλογικότητας. Επιπλέον, σημαντικό ήταν το γεγονός ότι ο ίδιος υπάλληλος συμμετείχε τόσο στη σύνταξη της διακήρυξης όσο και στην επιτροπή αξιολόγησης, γεγονός που μπορεί να επηρέασε την αμεροληψία της διαδικασίας. Συνεπώς, η Επιτροπή κρίνει ότι δεν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις για τη χρήση της εξαιρετικής διαδικασίας διαπραγμάτευσης.

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΝΕΑΣ ΟΔΟΓΕΦΥΡΑΣ(...) Από τα στοιχεία δε του φακέλου δεν προκύπτει ότι η από Φεβρουαρίου 2022 έκθεση ελήφθη υπ’ όψιν για τη διαδικασία δημοπράτησης του ελεγχόμενου έργου. Επομένως, αναποδείκτως προβάλλεται ότι η αναθέτουσα δεν προσέφυγε εγκαίρως στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση, διότι ανέμενε τη μελέτη αυτή. Εν όψει των ανωτέρω, η πάροδος ενός έτους από τους σεισμούς της 3ης και 4ης Μαρτίου 2021, ήτοι από το συντελεσθέν απρόβλεπτο γεγονός έως και την απόφαση για τη διενέργεια της διαδικασίας διαπραγμάτευσης στις 1.4.2022, συνιστά καθυστέρηση στην έναρξη των διαδικασιών δημοπράτησης του επίμαχου έργου, η οποία οφείλεται, σε κάθε περίπτωση, σε ευθύνη της αναθέτουσας, που δεν προέβη άμεσα στην ενεργοποίηση της επισπευσμένης ανοιχτής ή κλειστής διαδικασίας (βλ. και Ολ. ΕλΣυν 1309/2022 σκ. 25). Δεν ασκεί δε έννομη επιρροή ο ισχυρισμός της αναθέτουσας αρχής ότι η ανοικτή διαδικασία διαρκεί τουλάχιστον οκτώ μήνες, αφενός μεν διότι, ο έλεγχος της αδυναμίας της αναθέτουσας αρχής να διενεργήσει διαδικασία με διαπραγμάτευση γίνεται με βάση τις περιστάσεις της συγκεκριμένης κάθε φορά διαδικασίας ανάθεσης και όχι αφηρημένα, αφετέρου δε διότι η παραδοχή του εν λόγω ισχυρισμού θα ερχόταν σε αντίθεση με την αναφερόμενη στη σκ. 3 ερμηνεία των διατάξεων του ν. 4412/2016, κατά την οποία κανόνας είναι η ανάθεση συμβάσεων με διαδικασία με δημοσίευση, ενώ η διαδικασία με διαπραγμάτευση συνιστά εξαίρεση, που πρέπει να ερμηνεύεται συσταλτικά (πρβλ. ΕλΣυν Ζ’ Κλιμ. 97/2022). Τέλος από την οικεία σύμβαση προβλέπεται ότι το έργο θα ολοκληρωθεί σε διάστημα δεκαοκτώ (18) μηνών μετά την υπογραφή του οικείου σχεδίου, δηλαδή περίπου στα μέσα του έτους 2024, γεγονός που επίσης δεν συνάδει με την προσφυγή στην ανωτέρω εξαιρετική διαδικασία (βλ. Ε΄ Κλιμ. 7/2022). Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, μη νομίμως εχώρησε εν προκειμένω  η προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης του άρθρου 32 παρ. 2γ του ν.4412/2016, και συνεπώς κωλύεται η υπογραφή του ελεγχόμενου σχεδίου σύμβασης.

Η Πράξη 271/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης για το έργο «Καθαρισμοί, άρση προσχώσεων ρεμάτων...» της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, συνολικού τιμήματος 1.628.975,69 ευρώ. Το έργο ανατέθηκε μέσω διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη λόγω των θεομηνιών Daniel και Elias. Το Κλιμάκιο ανέβαλε την έκδοση οριστικής κρίσης, διατάσσοντας τη συμπλήρωση του φακέλου με αναγκαία στοιχεία. Ζητούνται ειδικότερες διευκρινίσεις σχετικά με την τεχνική αιτιολόγηση των βλαβών, την επιλογή της εξαιρετικής διαδικασίας ανάθεσης (λαμβάνοντας υπόψη τη μακρά προθεσμία εκτέλεσης των 32 μηνών) και την τεκμηρίωση ότι το έργο δεν καλύπτει πάγιες ανάγκες.

Η απόφαση αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης από την Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) για τη χρήση διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, βάσει του άρθρου 26 παρ. 2 περ. β' του ν. 4412/2016. Αυτό έγινε μετά τον αγορά διαγωνισμό για το έργο «Παρεμβάσεις αναβάθμισης πεζοδρομίων και οδοστρωμάτων στο Δήμο Αχαρνών» (εκτιμώμενης αξίας 8.951.612,90€), στον οποίο απορρίφθηκαν και οι τρεις προσφορές λόγω μη συμμόρφωσης με τους όρους της διακήρυξης. Η Επιτροπή εξέτασε λεπτομερώς τα κριτήρια επιλογής, τις απαιτήσεις πιστοποιητικών ποιότητας και τα νομικά πλαίσια, και κατέληξε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις για τη χρήση της διαδικασίας διαπραγμάτευσης.

Εφαρμογή των διατάξεων για απευθείας ανάθεση της παρ.1 του άρθρου 83 του Ν 2362/1995 σε συμβάσεις εκπόνησης μελετών ή παροχής υπηρεσιών, που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Ν 3316/2005..Η διάταξη της παρ.1 του άρθρου 83 του Ν 2362/1995, με την οποία επιτρέπεται η απευθείας, χωρίς προϋποθέσεις και τήρηση οιασδήποτε διαδικασίας, ανάθεση συμβάσεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών, δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής στις συμβάσεις που υπάγονται στο νόμο 3316/2005, επειδή είναι αντίθετη στη διάταξη του άρθρου 10 παρ.2 περ.στ’ του νόμου αυτού, που ρυθμίζει με τρόπο διαφορετικό το ζήτημα της εξαιρετικής ανάθεσης συμβάσεων χωρίς την τήρηση ανοιχτής ή κλειστής διαδικασίας.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) εξέτασε αίτημα του Δήμου Αθηναίων για σύναψη σύμβασης έργου μέσω διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση, για την επισκευή του Θεάτρου Λυκαβηττού λόγω κατεπείγουσας ανάγκης. Το έργο είχε προϋπολογισμό 3.261.193,55€ χωρίς ΦΠΑ. Η Αρχή κατέληξε ότι η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης δεν έφτανε το κατώτατο όριο (5.382.000€) που απαιτείται για την εφαρμογή των σχετικών διατάξεων, ακόμα και αν συνυπολογιζόταν ομοειδές έργο. Συνεπώς, αποφάσισε να αποχωρήσει από την έκδοση γνώμης λόγω έλλειψης αρμοδιότητας.

Η Επιτροπή της Ενιαίας Αρχής Δημόσιων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) εξέδωσε σύμφωνη γνώμη για την ανάθεση έργου αποκατάστασης των λειτουργικών βαθών του Λιμένα Βόλου μετά τις καταστροφές από τις κακοκαιρίες «Daniel» και «Elias» το 2023. Το έργο, με εκτιμώμενη αξία 7.800.000€ χωρίς ΦΠΑ, θα εκτελεστεί μέσω διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης που προέκυψε από απρόβλεπτες περιστάσεις. Η επιτροπή θεώρησε ότι οι ζημιές στον λιμένα, που επηρέασαν τη ναυσιπλοΐα και τις θαλάσσιες μεταφορές, απαιτούν άμεση αντιμετώπιση, ενώ οι προϋποθέσεις για τη χρήση της εξαιρετικής διαδικασίας πληρούνταν πλήρως.

Η απόφαση αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης από την Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημόσιων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) για τη χρήση διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση από την ΕΛΤΑ Α.Ε., μετά τον άγονο ανοικτό ηλεκτρονικό διαγωνισμό. Η ΕΛΤΑ Α.Ε. ζήτησε την έγκριση για ανάθεση σύμβασης αεροπορικής μεταφοράς διεθνών ταχυδρομικών αποστολών για την χειμερινή περίοδο 2020-21, με συνολικό προϋπολογισμό 1.105.000,00 € (χωρίς ΦΠΑ). Η Αρχή, αφού εξέτασε τα νομικά πλαίσια και διαπιστώσει ότι πληρούνταν οι προϋποθέσεις του άρθρου 269 περ. α' του ν. 4412/2016, ενέκρινε τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση.