ΕΣ.ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/273/2025

Η Απόφαση 1279/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου απορρίπτει την προσφυγή της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης κατά της 291/2025 πράξης του Ε΄ Κλιμακίου. Η πράξη αυτή έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή σύμβασης για το έργο «Έργα πρόληψης και μετριασμού των συνεπειών της πυρκαγιάς του Αυγούστου 2023 στην πεδινή κοίτη του ρέματος Ειρήνη» (προϋπολογισμού 2.150.000€). Η Περιφέρεια είχε επιλέξει τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση λόγω κατεπείγουσας ανάγκης. Το Τμήμα έκρινε ότι η παρέλευση 21 μηνών από το απρόβλεπτο γεγονός μέχρι την κατακύρωση, σε συνδυασμό με τους 16 μήνες συμβατικού χρόνου εκτέλεσης, καταδεικνύει έλλειψη κατεπείγοντος χαρακτήρα, καθιστώντας δυνατή την προσφυγή σε διαγωνιστική διαδικασία με συντετμημένες προθεσμίες, όπως προβλέπει ο νόμος.

Η Πράξη 291/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της ανάθεσης του έργου «Έργα πρόληψης και μετριασμού των συνεπειών της πυρκαγιάς του Αυγούστου 2023 στην πεδινή κοίτη του ρέματος Ειρήνη», προϋπολογισμού 2.150.000,00 ευρώ. Η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης προσέφυγε στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016) λόγω κατεπείγουσας ανάγκης για την αντιμετώπιση πλημμυρικών κινδύνων. Το Κλιμάκιο, κατά πλειοψηφία, έκρινε ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της εξαίρεσης. Η παρέλευση άνω των 20 μηνών από τα γεγονότα έως την πρόσκληση και η δυνατότητα τήρησης συντετμημένων προθεσμιών διαγωνιστικής διαδικασίας αποδυναμώνουν τον ισχυρισμό του κατεπείγοντος. Ως εκ τούτου, κωλύθηκε η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης, καθώς η επιλογή της διαπραγμάτευσης έπληξε τον ανταγωνισμό και τη διαφάνεια.ΔΕΝ ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜΗΜ.ΕΒΔΟΜΟ/1279/2025

Η Πράξη 249/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης για το υποέργο «Επείγουσες παρεμβάσεις για την αποκατάσταση της λειτουργικότητας του ρέματος Μάνθειας του Δήμου Αλεξανδρούπολης». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης, συμβατικής δαπάνης 730.274,07 ευρώ, η οποία επιφέρει αύξηση στην αρχική σύμβαση κατά 49,99%. Η ανάγκη για τις συμπληρωματικές εργασίες (αύξηση ποσοτήτων για καθαρισμό και αποκατάσταση των διατομών του ρέματος) προέκυψε από τις δασικές πυρκαγιές του Αυγούστου 2023 στον νότιο Έβρο και τα επακόλουθα πλημμυρικά φαινόμενα. Οι εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις του ν. 4412/2016, καθώς είναι αναγκαίες, δεν αλλοιώνουν την φύση του έργου και υφίστανται τεχνικοί λόγοι που καθιστούν ασύμφορη την αλλαγή αναδόχου.

Καταβολή χρηματικού βοηθήματος.(λόγω πυρκαγιάς)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, το Τμήμα κρίνει ότι, ενόψει της πυρκαγιάς που εκδηλώθηκε στην κατοικία του ανωτέρω δημότη και της έκτασης των ζημιών που προκλήθηκαν από αυτήν, συντρέχει έκτακτη και σοβαρή ανάγκη που δικαιολογεί εν προκειμένω τη χορήγηση χρηματικού βοηθήματος από το Δήμο ... στον εν λόγω δημότη, η οικονομική αδυναμία του οποίου προκύπτει σαφώς από τα στοιχεία του φακέλου...Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η εντελλόμενη με το επίμαχο χρηματικό ένταλμα δαπάνη είναι νόμιμη  και συνεπώς, το ένταλμα αυτό πρέπει να θεωρηθεί.

Η Aπόφαση 1353/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου απορρίπτει την προσφυγή αναθεώρησης της Περιφέρειας Κρήτης. Η Περιφέρεια ζητούσε την αναθεώρηση προηγούμενης απόφασης που έκρινε παράνομη την ανάθεση σύμβασης για καθαρισμούς ρεμάτων, ύψους 2,9 εκατ. ευρώ, χρησιμοποιώντας την εξαιρετική διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016), επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη λόγω θεομηνιών (Οκτώβριος 2022 και Σεπτέμβριος 2024). Το Δικαστήριο έκρινε (κατά πλειοψηφία) ότι η επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη αποδυναμώθηκε λόγω σημαντικών καθυστερήσεων (έως 32 μήνες) και αδράνειας της αναθέτουσας αρχής, η οποία δεν απέδειξε ότι δεν μπορούσε να διενεργήσει τακτική διαδικασία με συντετμημένες προθεσμίες. Ως εκ τούτου, η προσφυγή απορρίφθηκε.

Η απόφαση 1387/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου απέρριψε την προσφυγή ανάκλησης της εταιρείας «.. AKTE» και την υπέρ αυτής παρέμβαση της Περιφέρειας Αττικής. Η προσφυγή στρεφόταν κατά της Πράξης 326/2025 του Ε΄ Κλιμακίου, η οποία έκρινε ότι κωλυόταν η υπογραφή σύμβασης για το έργο αποκατάστασης πρανών στην οδό Ερυθραίας του Δήμου Αχαρνών. Η Περιφέρεια είχε επιλέξει τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης, επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη λόγω απρόβλεπτων βλαβών από τη θεομηνία Atena. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η Περιφέρεια απέτυχε να αποδείξει τόσο τη σφοδρότητα του φαινομένου Atena όσο και τον αιτιώδη σύνδεσμο των βλαβών με αυτό. Επιπλέον, η μεσολάβηση χρονικού διαστήματος δέκα μηνών από το συμβάν έως την κατακύρωση κατέδειξε ότι δεν υπήρχε κατεπείγουσα ανάγκη που θα καθιστούσε αδύνατη την τήρηση των προθεσμιών των ανοικτών διαγωνιστικών διαδικασιών.

Βελτίωση υφιστάμενων αγροτικών δρόμων (...)Υπό το ανωτέρω νομικό και πραγματικό πλαίσιο της υπόθεσης, πρέπει, ως προς την ύπαρξη κατεπείγουσας ανάγκης που δεν συμβιβάζεται με τις προθεσμίες που τάσσουν άλλες διαδικασίες, να γίνουν δεκτά τα ακόλουθα: (α) Όπως προεκτέθηκε (ανωτέρω σκ. 8), είναι νόμιμη η σύναψη δημόσιας σύμβασης με προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση σχετικής προκήρυξης, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016, μόνο στις περιπτώσεις που ανακύπτει κατεπείγουσα ανάγκη εξαιτίας απρόβλεπτων γεγονότων για την αναθέτουσα αρχή, η δε ανάγκη αυτή είναι τόσο επιτακτική, ώστε να καθιστά αδύνατη για την αντιμετώπισή της, την επιλογή διαγωνιστικής διαδικασίας, έστω και με συντετμημένες προθεσμίες 15 και 10 ημερών, ανάλογα για ανοικτές ή κλειστές διαδικασίες ή διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων κάτω των ορίων, για την υποβολή των προσφορών (βλ. άρθρα 27 παρ. 3, 28 παρ. 7 και 121 παρ. 1 του ν. 4412/2016 όπου για λόγους επείγοντος καθορίζονται συντετμημένες προθεσμίες υποβολής προσφορών αντί της τακτικής των 35 ημερών). Όταν, λοιπόν, η αναθέτουσα αρχή επικαλείται κατεπείγουσα ανάγκη, η οικεία σύμβαση πρέπει να ανατίθεται χωρίς καθυστέρηση, καθόσον το επείγον δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως πρόσχημα προσφυγής στην εξαιρετική διαδικασία για την ανάθεση συμβάσεων, έστω και αν για την τήρηση των διαγωνιστικών διαδικασιών απαιτείται μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από αυτό που θα χρειαζόταν για την προσφυγή σε απευθείας ανάθεση, εφόσον μόνον με αυτές  διασφαλίζεται σε υπέρτατο βαθμό η επίτευξη διαφάνειας και ελεύθερου ανταγωνισμού. Συνεπώς, η ύπαρξη κατεπείγουσας ανάγκης εξαιτίας απρόβλεπτων γεγονότων δεν παρέχει τη διακριτική ευχέρεια στην αναθέτουσα αρχή, να επιλέξει μη διαγωνιστική διαδικασία άνευ άλλου τινός, αν δεν αποδείξει ότι εν όψει αυτής, δεν μπορούσε να ακολουθήσει διαγωνιστικές διαδικασίες έστω με συντετμημένες προθεσμίες.Για τους λόγους αυτούςΑπορρίπτει την προσφυγής ανάκλησης, και  Δεν ανακαλεί την 917/2022 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Δωδεκανησιακό Δίκαιο. Κοίτη χειμάρρου. Αποβολή κοινόχρηστου χαρακτήρα. Περιέλευση στην ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου. Τρόπος καταχώρησης στο Κτηματολογικό Βιβλίο του Κτηματολογικού Γραφείου Ρόδου.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Η κοίτη χειμάρρου, στα Δωδεκάνησα, που εδώ και πολλά χρόνια έπαψε να χρησιμοποιείται κατά τον κοινόχρηστο προορισμό της οριστικώς και μονίμως, απέβαλε τον χαρακτήρα της ως κοινής χρήσεως πράγμα, περιέρχεται στα δημόσια περιουσιακά κτήματα (ιδιόκτητα του Δημοσίου) και καταγράφεται στα οικεία Βιβλία δημοσίων κτημάτων, ενώ, περαιτέρω εγγράφεται (καταχωρείται) στο Κτηματολογικό Βιβλίο του Κτηματολογικού Γραφείου Ρόδου, κατά την διαδικασία που εκτίθεται αναλυτικώς.

Συντήρηση και Επισκευή κτιρίου Παιδικού Σταθμού.(...)Κατόπιν αυτών, το Τμήμα κρίνει ότι συντρέχει λόγος ανάκλησης της 264/2006 Πράξης του, διότι από το ανωτέρω 2550/19.1.2006 και με την ένδειξη «ΕΞ.ΕΠΕΙΓΟΝ» κρίσιμο έγγραφο της Διεύθυνσης Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος του Δήμου ......., το οποίο συντάχθηκε κατόπιν διενέργειας αυτοψίας και εντοπισμού από τους μηχανικούς του Δήμου στοιχείων επικινδυνότητας του κτιρίου, και το οποίο προσκομίζεται για πρώτη φορά ενώπιον του Τμήματος με την κρινόμενη αίτηση ανάκλησης, προκύπτει ότι η απευθείας ανάθεση του προαναφερθέντος έργου έλαβε χώρα για την άμεση κάλυψη επείγουσας και μη οφειλόμενης σε υπαιτιότητα της υπηρεσίας ανάγκης, ήτοι για την έγκαιρη συμμόρφωση προς την άμεση, όπως κατέδειξε η διεξαχθείσα αυτοψία, ανάγκη επισκευής του κτιρίου εντός της υποδειχθείσας δεκαήμερης προθεσμίας, η οποία δεν θα ήταν δυνατό να καλυφθεί εγκαίρως μέσω της διενέργειας τακτικού διαγωνισμού

Η Πράξη 352/2024 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της ανάθεσης του Τμήματος 2 του έργου «ΑΝΤΙΠΛΗΜΜΥΡΙΚΑ ΕΡΓΑ ΔΙΕΥΘΕΤΗΣΗΣ ΟΡΕΙΝΩΝ ΛΕΚΑΝΩΝ ΑΠΟΡΡΟΗΣ, ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΥΡΚΑΓΙΑ ΤΟΥ 2023...» (προϋπολογισμού €8,74 εκατ.). Το Κλιμάκιο έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης με την εταιρεία «ΗΛΙΟΧΩΡΑ Α.Ε.». Αν και η ανάγκη αποκατάστασης των ζημιών στον Έβρο από τις πυρκαγιές του 2023 ήταν απρόβλεπτη, η επιλογή της εξαιρετικής διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν.4412/2016) δεν αιτιολογήθηκε επαρκώς. Η εκτεταμένη παρέμβαση με χρονικό ορίζοντα 19 μηνών κρίθηκε ότι υπερβαίνει το απολύτως αναγκαίο μέτρο για την αντιμετώπιση της κατεπείγουσας ανάγκης. Επίσης, η Αναθέτουσα Αρχή δεν απέδειξε την αδυναμία χρήσης τακτικών διαγωνιστικών διαδικασιών με συντετμημένες προθεσμίες.