ΕΣ.ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/291/2025

Η Απόφαση 1279/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου απορρίπτει την προσφυγή της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης κατά της 291/2025 πράξης του Ε΄ Κλιμακίου. Η πράξη αυτή έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή σύμβασης για το έργο «Έργα πρόληψης και μετριασμού των συνεπειών της πυρκαγιάς του Αυγούστου 2023 στην πεδινή κοίτη του ρέματος Ειρήνη» (προϋπολογισμού 2.150.000€). Η Περιφέρεια είχε επιλέξει τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση λόγω κατεπείγουσας ανάγκης. Το Τμήμα έκρινε ότι η παρέλευση 21 μηνών από το απρόβλεπτο γεγονός μέχρι την κατακύρωση, σε συνδυασμό με τους 16 μήνες συμβατικού χρόνου εκτέλεσης, καταδεικνύει έλλειψη κατεπείγοντος χαρακτήρα, καθιστώντας δυνατή την προσφυγή σε διαγωνιστική διαδικασία με συντετμημένες προθεσμίες, όπως προβλέπει ο νόμος.

Η Πράξη 273/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο της νομιμότητας του σχεδίου σύμβασης για το υποέργο «Έργα πρόληψης και μετριασμού των συνεπειών της πυρκαγιάς του Αυγούστου 2023 στην πεδινή κοίτη του ρέματος Κακόρεμα». Η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης προσέφυγε στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016) επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη λόγω των συνεπειών της πυρκαγιάς. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης. Ο λόγος ήταν ότι η παρέλευση άνω των 22 μηνών από το απρόβλεπτο γεγονός της πυρκαγιάς μέχρι τη λήψη της απόφασης ανάθεσης κατέδειξε ότι η ανάγκη εκτέλεσης του έργου δεν είχε τόσο κατεπείγοντα χαρακτήρα, ώστε να καθίσταται αδύνατη η τήρηση των προθεσμιών διαγωνιστικής διαδικασίας, έστω και με συντετμημένες προθεσμίες, θίγοντας τις θεμελιώδεις αρχές διαφάνειας και ανταγωνισμού.

Η Πράξη 351/2024 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της ανάθεσης του Τμήματος 1 του έργου «ΑΝΤΙΠΛΗΜΜΥΡΙΚΑ ΕΡΓΑ ΔΙΕΥΘΕΤΗΣΗΣ ΟΡΕΙΝΩΝ ΛΕΚΑΝΩΝ ΑΠΟΡΡΟΗΣ, ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΥΡΚΑΓΙΑ ΤΟΥ 2023, ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ ΔΑΣΑΡΧΕΙΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ», προϋπολογισμού άνω των 10,5 εκατ. ευρώ. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης, διότι η αναθέτουσα αρχή (Τ.Α.Ι.ΠΕ.Δ.) προσέφυγε παράνομα στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 ν. 4412/2016). Παρότι υπήρχε κατεπείγουσα ανάγκη λόγω των πυρκαγιών του Έβρου το 2023, η 19μηνη διάρκεια του έργου και η μέθοδος μελέτης-κατασκευής υπερβαίνουν το απολύτως αναγκαίο μέτρο για την αντιμετώπιση της κατεπείγουσας ανάγκης, στοχεύοντας περισσότερο στην ολιστική αποκατάσταση. Επιπλέον, δεν αιτιολογήθηκε η αδυναμία χρήσης συντετμημένων διαγωνιστικών διαδικασιών, με συνέπεια να κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

Δωδεκανησιακό Δίκαιο. Κοίτη χειμάρρου. Αποβολή κοινόχρηστου χαρακτήρα. Περιέλευση στην ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου. Τρόπος καταχώρησης στο Κτηματολογικό Βιβλίο του Κτηματολογικού Γραφείου Ρόδου.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Η κοίτη χειμάρρου, στα Δωδεκάνησα, που εδώ και πολλά χρόνια έπαψε να χρησιμοποιείται κατά τον κοινόχρηστο προορισμό της οριστικώς και μονίμως, απέβαλε τον χαρακτήρα της ως κοινής χρήσεως πράγμα, περιέρχεται στα δημόσια περιουσιακά κτήματα (ιδιόκτητα του Δημοσίου) και καταγράφεται στα οικεία Βιβλία δημοσίων κτημάτων, ενώ, περαιτέρω εγγράφεται (καταχωρείται) στο Κτηματολογικό Βιβλίο του Κτηματολογικού Γραφείου Ρόδου, κατά την διαδικασία που εκτίθεται αναλυτικώς.

Η απόφαση αφορά το αίτημα του Δήμου Καρδίτσας για προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ' του ν. 4412/2016, προκειμένου να ανατεθεί η σύμβαση «Υπηρεσίες αντιμετώπισης ζημιών από τη θεομηνία Ιανός». Η σύμβαση έχει εκτιμώμενη αξία 506.952,75 € (χωρίς ΦΠΑ) και αφορά την αντιμετώπιση των καταστροφικών συνεπειών της θεομηνίας Ιανός, η οποία έπληξε την περιοχή τον Σεπτέμβριο του 2020. Η Αρχή, αφού εξέτασε τα στοιχεία και τις προϋποθέσεις, συμφώνησε με το αίτημα, δεδομένης της κατεπείγουσας ανάγκης και της απρόβλεπτης φύσης του γεγονότος, που δημιούργησε σοβαρές ζημιές και κινδύνους για την ασφάλεια και την υγεία των κατοίκων.

Η Πράξη 260/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου για το έργο καθαρισμών και επισκευής βλαβών στην κοίτη του Σπερχειού ποταμού και των συμβαλλόντων χειμάρρων, μετά τις θεομηνίες Daniel και Elias του Σεπτεμβρίου 2023. Το έργο, προϋπολογισμού 4.032.258,06 ευρώ, ανατέθηκε μέσω της εξαιρετικής διαδικασίας της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (Άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016), λόγω κατεπείγουσας ανάγκης που οφείλεται σε απρόβλεπτα γεγονότα και αφορά την άμεση αντιπλημμυρική θωράκιση και την προστασία ζωής και περιουσίας. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της εξαίρεσης και ότι η επιλογή της διαδικασίας ήταν δικαιολογημένη, καθώς υποβλήθηκαν προσφορές από επτά οικονομικούς φορείς, εξασφαλίζοντας ανταγωνισμό. Κατόπιν ελέγχου, δεν διαπιστώθηκαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες και δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

Η απόφαση αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης από την Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) για την προσφυγή σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση από την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης. Η ανάθεση αφορά υπηρεσίες μίσθωσης μηχανημάτων για καθαρισμό ποταμών και ρεμάτων στην Περιφερειακή Ενότητα Ροδόπης, με εκτιμώμενη αξία 807.200 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Η απόφαση εγκρίθηκε λόγω κατεπείγουσας ανάγκης που προέκυψε από τις καταστροφικές πυρκαγιές του Αυγούστου 2023, οι οποίες δημιούργησαν αυξημένο κίνδυνο πλημμυρικών φαινομένων. Η επιτροπή συνεδρίασε στις 22 Νοεμβρίου 2023 και κατέληξε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις για τη χρήση της εξαιρετικής διαδικασίας σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ' του ν. 4412/2016.

Η Επιτροπή της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) εξέτασε αίτημα του Δήμου Ιστιαίας-Αιδηψού για παροχή σύμφωνης γνώμης προκειμένου να αναθέσει με διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προκήρυξη τη σύμβαση «Προμήθεια και τοποθέτηση χλοοτάπητα για αποκατάσταση γηπέδου Ιστιαίας και Ν. Πύργου» λόγω πλημμυρικών φαινομένων (Σεπτέμβριος 2023), συνολικής αξίας 306.451,61€ χωρίς ΦΠΑ. Η Επιτροπή, μετά από ανάλυση, κατέληξε ότι η σύμβαση χαρακτηρίζεται ως έργο και όχι ως απλή προμήθεια, καθώς περιλαμβάνει εργασίες ανακατασκευής γηπέδων (αφαίρεση παλιού χλοοτάπητα, εγκατάσταση αποστραγγιστικού και αρδευτικού συστήματος, διάστρωση άμμου κ.ά.). Εφόσον η εκτιμώμενη αξία δεν υπερβαίνει το όριο του άρθρου 5 παρ. α΄ του ν.4412/2016 για συμβάσεις έργων, η Αρχή κήρυξε την αναρμοδιότητά της να εκδώσει σύμφωνη γνώμη.

Η Πράξη 249/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης για το υποέργο «Επείγουσες παρεμβάσεις για την αποκατάσταση της λειτουργικότητας του ρέματος Μάνθειας του Δήμου Αλεξανδρούπολης». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης, συμβατικής δαπάνης 730.274,07 ευρώ, η οποία επιφέρει αύξηση στην αρχική σύμβαση κατά 49,99%. Η ανάγκη για τις συμπληρωματικές εργασίες (αύξηση ποσοτήτων για καθαρισμό και αποκατάσταση των διατομών του ρέματος) προέκυψε από τις δασικές πυρκαγιές του Αυγούστου 2023 στον νότιο Έβρο και τα επακόλουθα πλημμυρικά φαινόμενα. Οι εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις του ν. 4412/2016, καθώς είναι αναγκαίες, δεν αλλοιώνουν την φύση του έργου και υφίστανται τεχνικοί λόγοι που καθιστούν ασύμφορη την αλλαγή αναδόχου.

Η Πράξη 64/2024 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου κωλύει την υπογραφή της σύμβασης για το έργο «Επισκευή – ενίσχυση του φέροντος οργανισμού του υφιστάμενου Ιερού Ναού Καθεδρικού Ναού Αγίου Βλασίου Αχαρνών με σύγχρονη αποκατάσταση του περιβάλλοντα χώρου» (προϋπολογισμός 2.550.000,00 ευρώ). Η απόφαση κωλύθηκε διότι ο Αναπτυξιακός Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης προσέφυγε στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν.4412/2016) επικαλούμενος κατεπείγουσα ανάγκη λόγω του σεισμού του 2019. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η κατεπείγουσα ανάγκη είχε αποδυναμωθεί λόγω της παρόδου τεσσάρων ετών, καθιστώντας δυνατή τη χρήση συντετμημένης τακτικής διαγωνιστικής διαδικασίας. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι το αντικείμενο του έργου υπερέβαινε τις απολύτως αναγκαίες επεμβάσεις για την αποκατάσταση των σεισμικών ζημιών, περιλαμβάνοντας έργα ανακαίνισης, εκσυγχρονισμό ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων και επανασχεδιασμό της κεντρικής πλατείας. Τέλος, επισημάνθηκε η μη έκδοση απόφασης πολυετούς έγκρισης ανάληψης υποχρέωσης για τη συνολική εκτιμώμενη αξία της σύμβασης.